သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အင္ဒုိနီးရွား စီးပြားေရး အလားအလာနဲ႔ စိမ္ေခၚမႈမ်ား


အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈေတြဟာ သိသိသာသာ တုိးတက္လာေနပါတယ္။

ေအာက္တုိဘာ ၄၊ ၂၀၁၀-အာရွတလႊား စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္လာတဲ့ ႏုိင္ငံေတြထဲ အခုအခါ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံလည္း ပါ၀င္လာပါတယ္။

အာရွတလႊား စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္လာတဲ့ ႏုိင္ငံေတြထဲ အခုအခါ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံလည္း ပါ၀င္လာပါတယ္။ တုိးတက္မႈေတြဟာ စီးပြားေရး အရွိန္အဟုန္ ေကာင္းေနတဲ့ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယႏုိင္ငံေတြကုိေတာင္ အမွီလုိက္လာတဲ့အထိ ႀကီးထြားလာေနၿပီလုိ႔လည္း စီးပြားေရး ပညာရွင္ေတြက ဆုိေနၾကတာပါ။ ဒီအေၾကာင္း ဗီြအုိေအ သတင္းေထာက္ Brian Padden ဂ်ကာတာၿမိဳ႔ေတာ္ကေန ေပးပုိ႔ထားတဲ့ သတင္းေဆာင္းပါးနဲ႔အတူ အေရွ႔ေတာင္အာရွမွာ စီးပြားေရးအင္အားေကာင္းတဲ့ ႏုိင္ငံတခုအျဖစ္ အင္ဒုိနီးရွား ႏုိင္ငံရဲ႔ အားနည္းခ်က္ အားသာခ်က္ေတြဟာ ဘာေတြလည္းဆုိတာကုိေတာ့ ဒီတပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရးက႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကမာၻနဲ႔အ၀န္း စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈေတြ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့ မၾကာေသးခင္ႏွစ္ေတြအတြင္း အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈေတြကုိလည္း ထိခုိက္မႈေတြ ရွိခဲ့ေပမဲ့၊ အခုေတာ့ တုိးတက္မႈပမာဏဟာ ၆ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္အထိ ျပန္ၿပီး အရွိန္ေကာင္းလာေနပါတယ္။ အခုဆုိရင္ အာရွမွာ ဒုတိယအေကာင္းဆုံး စေတာ့ခ္ရွယ္ယာ ေစ်းကြက္တခုအျဖစ္နဲ႔လည္း ေပၚထြန္းလာတာပါ။ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းေတြ တုိးခ်ဲ႔လာႏုိင္တာ၊ သဘာ၀အရင္းအျမစ္ေတြ ေပါၾကြယ္၀တာ၊ ျပည္တြင္းေစ်းကြက္ ႀကီးထြားလာေနတာေတြ သာမက၊ ခုိင္မာတဲ့ ဘ႑ာေရးစနစ္နဲ႔ တည္ၿငိမ္တဲ့ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနေတြက ကမာၻေပၚမွာ စီးပြားေရး ခုိင္မာတဲ့ တုိင္းျပည္တျပည္အျဖစ္ ေပၚထြန္းလာရတဲ့ အေျခခံ အေၾကာင္းတရားေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ျပည္ပရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြကုိ ဆဲြေဆာင္ရာမွာဆုိရင္လည္း အာရွက ထိပ္တန္းစီးပြားေရး အင္အားႀကီးတဲ့ ႏုိင္ငံေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ တ႐ုတ္နဲ႔ အိႏၵိယတုိ႔ေနာက္မွာ ကပ္လုိက္လာေနၿပီလုိ႔ ႏုိင္ငံတကာ ေငြေၾကးရန္ပုံေငြအဖဲြ႔ (IMF) ရဲ႔ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံဆုိင္ရာ ကုိယ္စားလွယ္ မီလန္ ဇာဗစ္ဂ်ီလ္ (Milan Zavadjil) က ဆုိပါတယ္။
“ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဆုိင္ရာ စစ္တမ္းအမ်ားအျပားက အဆင့္ခုန္ေက်ာ္ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ စိတ္၀င္စားစရာ စစ္တမ္းတခုမွာဆုိရင္ ေပၚထြန္းလာေနတဲ့ ေစ်းကြက္ေတြၾကား ေနာက္လာမယ့္ ႏွစ္အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ စတုတၳေျမာက္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ အမ်ားဆုံး ႏုိင္ငံအျဖစ္ ထည့္သြင္းထားတာပါ။”

အာရွဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဘဏ္ (ADB) ကလည္း အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ ပ်မ္းမွ်လူတဦးခ်င္း ကုန္ထုတ္လုပ္မႈပမာဏဟာ ဒီႏွစ္မွာ ၆.၁ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ ေရွ႔လာမယ့္ႏွစ္မွာဆုိရင္ ၆.၃ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈေတြ တုိးလာမယ္လုိ႔ မၾကာေသးခင္ကပဲ ေဟာကိန္း ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာလည္း ၀ယ္ယူစားသုံးမႈေတြ၊ ပုဂၢလိကနဲ႔ အစုိးရပုိင္က႑ေတြက ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ တုိးပြားလာရာက ထြက္ေပၚလာမယ့္ ရလာဒ္ေတြအျဖစ္နဲ႔လည္း စက္တင္ဘာလ ေနာက္ဆုံးပတ္မွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ADB ရဲ႔အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာပါ။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္တုန္းက ကမာၻနဲ႔အ၀န္း စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းေတြ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့ ႐ႈပ္ေထြးေပြလီလွၿပီး၊ အထိအခုိက္ အဆုံးအ႐ႈံးႀကီးမားႏုိင္တဲ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြမွာ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ ဘ႑ာေရးက႑က ပါ၀င္ပတ္သက္ရေလာက္ေအာင္ ႐ႈပ္႐ႈပ္ေထြးေထြး မရွိခဲ့တာဟာလည္း အားသာခ်က္တခု ျဖစ္တယ္လုိ႔ (IMF) ကုိယ္စားလွယ္ Zavadjil က ျမင္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ေၾကာင့္ပဲ ကမာၻေပၚက ႏုိင္ငံေတြ စီးပြားေရးျခြတ္ၿခံဳက်တဲ့ အျဖစ္နဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရခ်ိန္မွာ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရး အေျခခံေကာင္းေတြ ဆက္လက္ခုိင္မာေနခဲ့တာလုိ႔ ဆုိပါတယ္။
“အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံဟာ ဘ႑ာေရးလုိေငြျပမႈ အင္မတန္နည္းပါးၿပီး၊ ေငြေခ်းငွားရာမွာ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ အနည္းအက်ဥ္းပဲရွိသလုိ၊ စားသုံးသူနဲ႔ အစုိးရရဲ႔ ျပင္ပေၾကြးၿမီ သိပ္မရွိပဲ ႏုိင္ငံျခား အရန္ေငြေၾကးဟာလည္း အလုံအေလာက္ ရွိပါတယ္။ ဘဏ္ေတြဟာ ဆုိရင္လည္း ေငြပင္ေငြရင္း ခုိင္ခုိင္မာမာနဲ႔ ေငြေပၚႏုိင္တဲ့ အေျခအေနမွာရွိေနတာပါ။”

ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ထဲ သမၼတေရြးေကာက္ပဲြေတြ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ၿပီးဆုံးသြားခဲ့တာဟာလည္း ႏုိင္ငံေရး တည္ၿငိမ္မႈေတြ၊ အေျခအေနေကာင္းေတြ ေပၚထြန္းလာေစမယ့္ ေခတ္တေခတ္ကုိ ဦးတည္ေစတဲ့ လုပ္ရပ္အျဖစ္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြက ျမင္လာၾကတာပါ။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တုန္းက ဂ်ကာတာၿမိဳ႔ေတာ္က ဟုိတယ္ ၂ ခုမွာ ဗုံးခဲြတုိက္ခုိက္မႈေတြ ႀကံဳခဲ့ရေပမဲ့၊ အၾကမ္းဖက္၀ါဒကုိ ဟန္႔တားဖုိ႔ အစုိးရရဲ႔ က်ဳိးပမ္းမႈေတြေၾကာင့္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြက ယုံၾကည္စိတ္ခ်မႈေတြလည္း ရွိလာခဲ့ပါတယ္။

အင္ဒုိနီးရွား ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး ေအာ္ဂုစ္ မာတုိအာဒုိဂ်ဳိ (Agus Martowardojo) ကေတာ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြအတြက္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈေတြကုိ ထိန္းထားၿပီး အကာအကြယ္ ေပးႏုိင္ခဲ့တာလုိ အစုိးရရဲ႔ သမား႐ုိးက် ဘ႑ာေရးဆုိင္ရာ မူ၀ါဒေတြက အက်ဳိးရွိခဲ့တယ္လုိ႔လည္း ဆုိခဲ့တာပါ။
“အေရးအႀကီးဆုံး အေနနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႔ ဘ႑ာေရးကုိ စီမံခန္႔ခဲြလုိပါတယ္။ စီးပြားေရး ႏုိးထေစဖုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ အေထာက္အပ့ံ ေပးပါမယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ဘ႑ာေရး လုိေငြျပမႈကုိေတာ့ ၁.၇ ရာခုိင္ႏႈန္းထက္ အေက်ာ္ခံမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါကလည္းပဲ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ အားသာခ်က္လုိ႔ က်ေနာ္ယုံၾကည္ပါတယ္။”

စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ဆက္လက္ လုပ္ကုိင္ေနသလုိ၊ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ သဘာ၀ အရင္းအျမစ္ေတြျဖစ္တဲ့ သစ္၊ ေက်ာက္မီးေသြးနဲ႔ ေငြသတၳဳတုိ႔႔လုိ ကုန္ေတြ တ႐ုတ္နဲ႔ အာရွႏုိင္ငံေတြကုိ တင္ပုိ႔မႈေတြ တုိးျမႇင့္လုပ္ကုိင္သြားမယ့္ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ေတြလည္း ခ်ဳပ္ဆုိထားတာပါ။ ႐ႈးဖိနပ္ ထုတ္လုပ္မႈလုိ ကုန္ထုတ္လုပ္တဲ့ ကုမၸဏီေတြဟာလည္း လုပ္ငန္းေတြကုိ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကေန အင္ဒုိနီးရွားကုိ ေျပာင္းေရႊ႔လာတာေတြလည္း ရွိေနပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့လည္း အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရး မူ၀ါဒေတြအေပၚ အားလုံးက သေဘာက် ႏွစ္ၿခိဳက္ေနၾကတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။

အင္ဒုိနီးရွား အမ်ဳိးသား အလုပ္သမားသမဂၢရဲ႔ အႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့ ဘာဆုိ ႐ုခ္မာနာ (Baso Rukmana) ကေတာ့ အစုိးရရဲ႔ အစီအမံေတြေၾကာင့္ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖုိ႔ ခက္ခဲလာတယ္၊ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ အ၀တ္အထည္ ထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းမွာ အလုပ္အကုိင္ေတြ ဆုံး႐ႈံးေနၾကရတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။
“အေျခခံအေဆာက္အအုံ လုိအပ္ခ်က္ေတြဟာ အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးဘူး၊ လမ္းေတြဆုိရင္လည္း အလုံအေလာက္ မရွိဘူး။ စားပဲြေအာက္က လွ်ဳိၿပီးေငြေပးရတာမ်ဳိးလုိ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈေတြမွာ ေနာက္ထပ္ ကုန္က်စရာေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။”

အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ စီးပြားေရးမွာ အားသာခ်က္ေတြနဲ႔အတူ အားနည္းခ်က္ေတြကေတာ့ ရွိေနဆဲပါ။ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈေတြဟာ ႀကီးမားတဲ့ ျပႆနာအျဖစ္ ရွိေနဆဲ ျဖစ္သလုိ၊ ဒီအတြက္ ဖြံၿဖိဳးမႈေတြကုိ အားနည္းေစတယ္လုိ႔လည္း စီးပြားေရး စီမံခန္႔ခဲြသူေတြရဲ႔ ဆန္းစစ္ေလ့လာခ်က္ တခ်ဳိ႔မွာ ေဖာ္ျပခဲ့ၾကတာပါ။ အင္ဒုိနီးရွား ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးကေတာ့ အေျခခံအေဆာက္အအုံေတြ မျပည့္မစုံ ျဖစ္ေနရတာေတြကုိ အသိအမွတ္ျပဳ လက္ခံထားပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ႏုိင္ငံရဲ႔ေလေၾကာင္းနဲ႔ ပင္လယ္ဆိပ္ကမ္းေတြက စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအတြက္ အဓိကအဟန္႔အတား ျဖစ္စရာ အေျခအေနမွာ ရွိေနတုန္းပဲလုိ႔ ေျပာခဲ့တာပါ။

ႏွစ္အေတာ္ၾကာ အခ်ိန္ယူၿပီး လုပ္ကုိင္ရမယ့္ အေျခခံအေဆာက္အအုံ တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ပုဂၢလိကလုပ္ငန္းေတြက ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ လုပ္ကုိင္ေရးမွာ အာမခံခ်က္ ရွိပါ့မလားဆုိတာ စုိးရိမ္မကင္း ျဖစ္စရာေတြရွိေနတာကုိေတာ့ အစုိးရက စိတ္ခ်လက္ခ်ျဖစ္ရေအာင္ ေဆာင္ရြက္ ထားတဲ့အေၾကာင္း ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး မာတုိအာဒုိဂ်ဳိ က ေျပာဆုိခဲ့တာပါ။
“မူ၀ါဒေတြမွာ အေျပာင္းအလဲေတြရွိမယ္၊ လုိင္စဥ္ေတြ ထုတ္ေပးတာမွာ အေျပာင္းအလဲေတြရွိမယ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေတြမွာ အေျပာင္းအလဲေတြ ရွိလာမယ္ဆုိရင္၊ ဒါေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ အာမခံႏုိင္ပါဦးမလား ေမးစရာပါ။ ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးတေယာက္ အေနနဲ႔ အခုအခါမွာ က်ေနာ္တုိ႔ အသင့္ျဖစ္ေနၿပီလုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ အာမခံႏုိင္ဖုိ႔ အသင့္ျဖစ္ေနပါၿပီ။”

အာရွမွာ ဒုတိယအေကာင္းဆုံးအျဖစ္ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ စေတာ့ခ္ရွယ္ယာ ေစ်းကြက္ဟာ ထူးထူးျခားျခား တုိးတက္လာခဲ့ေပမဲ့၊ တျခားပုိင္ဆုိင္မႈဆုိင္ရာ တန္ဘုိးေတြမွာေတာ့ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ တက္လာတာမ်ဳိး မရွိေသးလုိ႔၊ အလြန္အကၽြံ စီးပြားေရး ႀကီးထြားတဲ့ အႏာၱရာယ္မ်ဳိး ရွိေနဆဲ ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးက သတိေပးခဲ့တာပါ။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ စီးပြားေရး ကၽြမ္းက်င္သူေတြကေတာ့ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႔ ႏွစ္စဥ္စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈႏႈန္းဟာ ၆ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္မယ္လုိ႔ တညီတညြတ္တည္း ခန္႔မွန္းထားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္၀က္အတြက္ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈႏႈန္း ၅.၉ ရာခုိင္ႏႈန္း ရွိခဲ့တဲ့ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံမွာ က်န္ႏွစ္၀က္ထဲ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ အရွိန္အဟုန္ေတြ တုိးလာဦးလိမ့္မယ္လုိ႔လည္း အာရွဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဘဏ္ (ADB) ရဲ႔ စက္တင္ဘာလ အစီရင္ခံစာက ခန္႔မွန္းထားတာမုိ႔၊ အေရွ႔ေတာင္အာရွက စီးပြားေရးအင္အား အေတာင့္တင္းဆုံး ႏုိင္ငံအျဖစ္ ဆက္လက္ေတြ႔ျမင္ေနၾကရဦးမွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီတပတ္ရဲ႔ စီးပြားေရး က႑ကုိ ရပ္နားပါရေစ။

XS
SM
MD
LG