သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အသိအမွတ္မျပဳဖို႔ ႏိုင္ငံတကာအမတ္ေတြတိုက္တြန္း  


စိန္္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲ (ယခင္မွတ္တမ္းဓာတ္ပံု)

[[Zawgyi/Unicode]]


ေရွ႕ႏွစ္ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက်င္းပဖို႔ စီစဥ္ေနတဲ့ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို အသိအမွတ္မျပဳဖို႔နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အာဆီယံအလွည့္က်ဥကၠ႒ရဲ႕ အထူးကိုယ္စားလွယ္ေနရာမွာ အၿမဲတမ္းကိုယ္စားလွယ္တဦးခန႔္အပ္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာပါလီမန္အမတ္မ်ားအဖြဲ႕ (IPI) အဖြဲ႕ဝင္ေတြက အာဆီယံႏိုင္ငံေတြကို တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ မေန႔က ထိုင္းႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံျခားသတင္းေထာက္မ်ားအသင္းမွာက်င္းပတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕အၾကပ္အတည္းအေပၚ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕တုံ႔ျပန္မႈေတြအေၾကာင္းအစီရင္ခံစာထုတ္ျပန္တဲ့အခမ္းအနားမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ့အတြင္းက လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြကိုလည္း ေဆြးေႏြးၾကပါတယ္။ အိမ္နီခ်င္းထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ အေရးပါတဲ့အခန္းကဏၰကိုေထာက္ျပၿပီး ထိုင္းအစိုးရအေနနဲ႔ ျမန္မာျပည္သူေတြကို ကူညီႏိုင္ေရး ပိုၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ တြန္းအားေပးေျပာဆိုတာေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ ကိုသိန္းထိုက္ဦး သတင္းေပးပို႔ထားပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြအဆုံးသတ္ၿပီး ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းေပၚျပန္ေရာက္ေရးမွာ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံေတြကို က်င့္သုံးသင့္တဲ့မူဝါေတြ ေထာက္ခံအႀကံျပဳဖို႔ ႏိုင္ငံတကာ ပါလီမန္အမတ္မ်ားအဖြဲ႕ (IPI) က ဒီ အစီရင္ခံစာကို ျပဳစုတာပါ။ Time is not on our side ဆိုတဲ့ ဒီအစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္တဲ့အခမ္းအနား မေန႔က ထိုင္းႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံျခားသတင္းေထာက္မ်ားအသင္းမွာ က်င္းပပါတယ္။

ဒီအစီရင္ခံစာဟာ အာရွ၊ ဥေရာပနဲ႔ အေမရိကတိုက္စတဲ့ ႏိုင္ငံ ၇ ႏိုင္ငံက လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ ပူးေပါင္းပါဝင္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ပါလီမန္အမတ္မ်ားအဖြဲ႕ (IPI) ရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံ့အေရး ပထမဆုံးထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း အာရွလူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ႕က အာရွေရးရာ ဒုတိယ အႀကီးအကဲ Phil Robertson က ေျပာဆိုပါတယ္။

ႏိုင္ငံအကာအၾကား ၾကားနာပြဲေတြ ၆ ႀကိမ္က်င္းပခဲ့သလို မ်က္ျမင္သက္ေသေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕ သက္သက္ထြက္ဆိုခ်က္ေတြကို ၾကားနာခဲ့ပါတယ္။ စာနဲ႔ေရးသားေပးပို႔တဲ့ သက္ေသထြက္ဆိုခ်က္ ၃၀ ေက်ာ္၊ အစည္းအေဝးေတြ အႀကိမ္ႀကိမ္က်င္းၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းနဲ႔အျပင္က သံတမန္ေတြ၊ သုံးသပ္သူေတြ၊ အၾကမ္းမဖက္တဲ့ အံတုလႈပ္ရွားမႈမွာ ပါဝင္သူေတြ၊ အဓိက ပါဝင္ပတ္သက္သူေတြ၊ စစ္တပ္ဘက္ကလက္နက္ခ်လာသူေတြ၊ ဒုကၡသည္ေတြ၊ အစိုးရလက္ေအာက္ခံမဟုတ္တဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ NUG အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရး အစိုးရအဖြဲ႕နဲ႔ အားလုံးရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္ေတြကို စုစည္းတင္ျပထားတာပါ။

စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းေပၚေပါက္ေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြအဆုံးသတ္ေရးနဲ႔ အာဆီယံရဲ႕အခန္းက႑ကို တိုးျမႇင့္ေရး ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ဖို႔ သုံးသပ္ခ်က္ေတြကို အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ပါလီမန္အမတ္မ်ားအဖြဲ႕ (IPI) ရဲ႕ အာဆီယံႏိုင္ငံေတြကို အဆိုျပဳတဲ့အႀကံျပဳခ်က္ေတြကို မေလးရွားႏိုင္ငံက လႊတ္ေတာ္အမတ္တဉီးလည္းျဖစ္ IPI အဖြဲ႕ဝင္တဉီးလည္းျဖစ္တဲ့ Charles Santiago က အခုလိုေျပာဆိုပါတယ္။

“ASEAN ကို ပထမဆုံးအႀကံေပး အဆိုျပဳခ်င္တာကေတာ့ ၂၀၂၃ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပဖို႔ စီစဥ္ေနပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ဥပေဒသစ္တခု ထြက္လာႏိုင္ေျခ ေျပာေနတာမ်ိဳးေတြလည္း ရွိပါတယ္။ မၾကာခင္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေတြ ေတြ႕ဆုံဖို႔ရွိတဲ့ အာဆီယံႏိုင္ငံေတြအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက်င္းပမဲ့ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို လုံးဝ လက္မခံဘူးဆိုတာ ျပတ္ျပတ္သားသား ျပဖို႔ လိုပါတယ္။ ေရွ႕ႏွစ္လည္း လက္မခံဘူး၊ ေနာင္လည္း လက္မခံဘူးဆိုတာ ျပဖို႔လိုပါတယ္။ လက္ခံလိုက္ရင္ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ ၅ ရပ္ အေကာင္အထည္ေဖၚႏိုင္ေရး တြန္းအားေပးဖို႔ ေနာက္ထပ္ ဒီထက္ပိုၿပီး မေအာင္ျမင္ဘဲ ျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။”

အာဆီယံရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ ၅ ရပ္ မေအာင္ျမင္ဘူးဆိုတာ အာဆီယံအေနနဲ႔ ဝန္ခံရလိမ့္လို႔ IPI အဖြဲ႕ဝင္ လႊေတာ္အမတ္ Charles Santiago က ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာစစ္ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ကို ယုံၾကည္စိတ္ခ်လို႔မရတဲ့အတြက္ ဒီဘုံသေဘာတူညီခ်က္ ၅ ရပ္ထက္ ေနာက္ထပ္ သေဘာတူညီခ်က္အသစ္တခု ညႇိႏိႈင္းရယူဖို႔ လိုလာၿပီလို႔ေျပပါတယ္။ NUG အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရး အစိုးရအဖြဲ႔နဲ႔ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ သေဘထားေတြကို ရယူဖို႔ လိုတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ အခ်ိန္မျဖစ္မေန အေကာင္အထည္ေဖၚေရး အခ်ိန္အကန႔္အသတ္နဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာၿပီး တြန္းအားေပးမယ့္ စနစ္တရပ္ထားရွိဖို႔လည္း လိုတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

“ဒုတိယ အခ်က္အေနနဲ႔ အာဆီယံအထူးကိုယ္စားလွယ္အေပၚ တာဝန္အပ္ႏွင္းမႈကို အၿမဲတမ္းကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ ေျပာင္းရပါလိမ့္မယ္။ အခုလို အခ်ိန္ပိုင္း လုပ္ခိုင္းတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးအေနနဲ႔ သူ႔တာဝန္ေတြ မနားတမ္းထမ္းေဆာင္ေနရတဲ့ တခ်ိန္တည္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ့အေရးကို လုပ္ေနရတာပါ။ ဒီလို တာဝန္ေပးအပ္တဲ့ ပုံစံကို ေျပာင္းလဲရပါလိမ့္မယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ကို အာဆီယံအလွည့္က် ဥကၠ႒က တႏွစ္တခါ ေ႐ြးခ်ယ္တာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ အဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ အာဆီယံအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္က အၿမဲတမ္းကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္ခန႔္အပ္ဖို႔ Charles Santiago က ေျပာဆိုသြားတာပါ။

ဒီမိုကေရစီ၊ လူ႔အခြင့္အေရး၊ ေကာင္းမြန္တဲ့အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး စတဲ့အခ်က္ေတြကို အဓိကထားတဲ့ အာဆီယံ ပဋိညာဥ္စာတမ္းပါ အခ်က္ေတြကို
အာဆီယံႏိုင္ငံေတြကိုယ္တိုင္ အေလးအနက္ထား လိုက္နာဖို႔လိုတယ္လို႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။

မေန႔က ႏိုင္ငံျခားသတင္းေထာက္မ်ား ကလပ္မွာက်င္းပတဲ့ အခမ္းအနားမွာ IPI ဥေရာပ ပါလီမန္ ဒုဥကၠ႒လည္းျဖစ္၊ ႏိုင္ငံတကာ ပါလီမန္အမတ္မ်ားအဖြဲ႔ (IPI) ရဲ႕ ဥကၠဌလည္းျဖစ္တဲ့ Heidi Hautala ကေတာ့ NUG အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရး အစိုးရအဖြဲ႔ကို ျမန္မာျပည္သူေတြကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ တခုတည္းေသာ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳေရးေဆြးေႏြးသြားပါတယ္။ အာဆီယံအေနနဲ႔ ျမန္မာစစ္ေကာစီကိုယ္စားလွယ္ေတြကို အသိအမွတ္မျပဳေရးကို Progressive Voice အဖြဲ႔က ေဒၚခင္ဥမၼာကလည္း အြန္လိုင္းကေန ပါဝင္ေဆြးေႏြးေထာက္ျပပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ့ရဲ႕အၾကပ္အတည္းကို ေျဖရွင္းေရးမွာ အိမ္နီးခ်င္းထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕အခန္းကဏၰ၊ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးကို အားေပးေထာက္ခံဖို႔ အဓိကေထာက္ျပေျပာဆိုသူကေတာ့ IPI အဖြဲ႔ဝင္၊ ထိုင္းလႊတ္ေတာ္အမတ္ Nitipon Piwmow ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေန ပိုၿပီးဆိုးဝါးလာေနတဲ့အေၾကာင္း ေျပာဆိုရင္း ထိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Prayut Chan-o-cha အေနနဲ႔ ျမန္မာ့အေရးမွာ ဘာမွမလုပ္ဘဲ လက္ပိုက္ေနမယ့္အစား တဘက္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြကို တံခါးဖြင့္ၾကည့္ဖို႔၊ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲက မိတ္ေဆြေတြ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြကို သိေအာင္ႀကိဳးစားဖို႔ သူက ေျပာဆိုသြားတာပါ။

ထိုင္းႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးေဟာင္း Kasit Piromya ကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံက အတိဒုကၡေရာက္ေနသူေတြအတြက္ လူသားခ်င္းစာနာမႈအကူအညီေပးေရး ထိုင္းနယ္ျခားကတဆင့္ ေပးအပ္ဖို႔ ေတာင္းဆိုသြားပါတယ္။

“နယ္ျခားကို ဖြင့္ေပးရပါလိမ့္မယ္။ လူသားခ်င္းစာနာမႈအကူအညီေတြ ေပးေရးမွာ လိုအပ္ေနသူေတြဆီ ေရာက္ဖို႔ ကုလသမဂၢ အဖြဲ႔အစည္းေတြ အလႉရွင္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ပူးေပါင္း လက္တြဲလုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကေလးေတြ ထိခိုက္ဒဏ္ရရသူေတြဆီ အကူအညီေတြ ပို႔ေပးႏိုင္ဖို႔လိုပါတယ္။”

ဖိႏွိပ္ရက္စက္မႈေတြေဘးက လြတ္ေျမာက္ရာကို ထြက္ေပးလာတဲ့ျမန္မာျပည္သူေတြအေပၚ ေခါင္းပုံျဖတ္ အသုံးခ်တာမ်ိဳးမလုပ္ဖို႔ နယ္စပ္ထိုင္းလုံၿခဳံေရးအဖြဲ႕ေတြကို ထိုင္းႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးေဟာင္း Kasit Piromya က တိုက္တြန္းသြားပါတယ္။

တျခားသူေတြရဲ႕ အၾကပ္အတည္းနဲ႔ အခက္အခဲေတြကို စာနာတတ္တဲ့ မွန္ကန္ေကာင္းမြန္တဲ့ အစိုးရတရပ္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ရွိတယ္ဆိုတာ ျပသႏိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္လို႔လည္း သူက ေျပာဆိုပါတယ္။

မေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းအေပၚ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ တုံ႔ျပန္မႈေတြကို စုံစမ္းစစ္ေဆးေနတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ပါလီမန္အမတ္မ်ားအဖြဲ႔ (IPI) ရဲ႕ အစီရင္ခံစာကို စတင္ေရးဆြဲဖို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဂြၽန္လကတည္းက လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အာဆီယံပါလီမန္အမတ္မ်ားအဖြဲ႕ APHR နဲ႔ စတင္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

================

[[Unicode]]

ရွေးကောက်ပွဲ အသိအမှတ်မပြုဖို့ နိုင်ငံတကာအမတ်တွေတိုက်တွန်း

ရှေ့နှစ်မြန်မာနိုင်ငံမှာကျင်းပဖို့ စီစဉ်နေတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဖို့နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌရဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်နေရာမှာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်တဦးခန့်အပ်ဖို့ နိုင်ငံတကာပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ (IPI) အဖွဲ့ဝင်တွေက အာဆီယံနိုင်ငံတွေကို တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။ မနေ့က ထိုင်းနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်များအသင်းမှာကျင်းပတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့အကြပ်အတည်းအပေါ် နိုင်ငံတကာရဲ့တုံ့ပြန်မှုတွေအကြောင်းအစီရင်ခံစာထုတ်ပြန်တဲ့အခမ်းအနားမှာ မြန်မာနိုင်ငံ့အတွင်းက လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေတွေကိုလည်း ဆွေးနွေးကြပါတယ်။ အိမ်နီချင်းထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ အရေးပါတဲ့အခန်းကဏ္ဏကိုထောက်ပြပြီး ထိုင်းအစိုးရအနေနဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေကို ကူညီနိုင်ရေး ပိုပြီး လုပ်ဆောင်ဖို့ တွန်းအားပေးပြောဆိုတာတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ ကိုသိန်းထိုက်ဦး သတင်းပေးပို့ထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေအဆုံးသတ်ပြီး ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ်ပြန်ရောက်ရေးမှာ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံတွေကို ကျင့်သုံးသင့်တဲ့မူဝါတွေ ထောက်ခံအကြံပြုဖို့ နိုင်ငံတကာ ပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ (IPI) က ဒီ အစီရင်ခံစာကို ပြုစုတာပါ။ Time is not on our side ဆိုတဲ့ ဒီအစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်တဲ့အခမ်းအနား မနေ့က ထိုင်းနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်များအသင်းမှာ ကျင်းပပါတယ်။

ဒီအစီရင်ခံစာဟာ အာရှ၊ ဥရောပနဲ့ အမေရိကတိုက်စတဲ့ နိုင်ငံ ၇ နိုင်ငံက လွှတ်တော်အမတ်တွေ ပူးပေါင်းပါဝင်တဲ့ နိုင်ငံတကာ ပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ (IPI) ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ့အရေး ပထမဆုံးထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာဖြစ်တဲ့အကြောင်း အာရှလူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့က အာရှရေးရာ ဒုတိယ အကြီးအကဲ Phil Robertson က ပြောဆိုပါတယ်။

နိုင်ငံအကာအကြား ကြားနာပွဲတွေ ၆ ကြိမ်ကျင်းပခဲ့သလို မျက်မြင်သက်သေတွေ အတော်များများရဲ့ သက်သက်ထွက်ဆိုချက်တွေကို ကြားနာခဲ့ပါတယ်။ စာနဲ့ရေးသားပေးပို့တဲ့ သက်သေထွက်ဆိုချက် ၃၀ ကျော်၊ အစည်းအဝေးတွေ အကြိမ်ကြိမ်ကျင်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းနဲ့အပြင်က သံတမန်တွေ၊ သုံးသပ်သူတွေ၊ အကြမ်းမဖက်တဲ့ အံတုလှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်သူတွေ၊ အဓိက ပါဝင်ပတ်သက်သူတွေ၊ စစ်တပ်ဘက်ကလက်နက်ချလာသူတွေ၊ ဒုက္ခသည်တွေ၊ အစိုးရလက်အောက်ခံမဟုတ်တဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ NUG အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့နဲ့ အားလုံးရဲ့ ပြောကြားချက်တွေကို စုစည်းတင်ပြထားတာပါ။

စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းပေါ်ပေါက်နေတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေအဆုံးသတ်ရေးနဲ့ အာဆီယံရဲ့အခန်းကဏ္ဍကို တိုးမြှင့်ရေး နိုင်ငံတကာနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ သုံးသပ်ချက်တွေကို အစီရင်ခံစာမှာ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ ပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ (IPI) ရဲ့ အာဆီယံနိုင်ငံတွေကို အဆိုပြုတဲ့အကြံပြုချက်တွေကို မလေးရှားနိုင်ငံက လွှတ်တော်အမတ်တဉီးလည်းဖြစ် IPI အဖွဲ့ဝင်တဉီးလည်းဖြစ်တဲ့ Charles Santiago က အခုလိုပြောဆိုပါတယ်။

“ASEAN ကို ပထမဆုံးအကြံပေး အဆိုပြုချင်တာကတော့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံက ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်။ တချို့က ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသစ်တခု ထွက်လာနိုင်ခြေ ပြောနေတာမျိုးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ မကြာခင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေ တွေ့ဆုံဖို့ရှိတဲ့ အာဆီယံနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာကျင်းပမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို လုံးဝ လက်မခံဘူးဆိုတာ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြဖို့ လိုပါတယ်။ ရှေ့နှစ်လည်း လက်မခံဘူး၊ နောင်လည်း လက်မခံဘူးဆိုတာ ပြဖို့လိုပါတယ်။ လက်ခံလိုက်ရင် ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ် အကောင်အထည်ဖေါ်နိုင်ရေး တွန်းအားပေးဖို့ နောက်ထပ် ဒီထက်ပိုပြီး မအောင်မြင်ဘဲ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။”

အာဆီယံရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ် မအောင်မြင်ဘူးဆိုတာ အာဆီယံအနေနဲ့ ဝန်ခံရလိမ့်လို့ IPI အဖွဲ့ဝင် လွှတော်အမတ် Charles Santiago က ပြောပါတယ်။ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို ယုံကြည်စိတ်ချလို့မရတဲ့အတွက် ဒီဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ထက် နောက်ထပ် သဘောတူညီချက်အသစ်တခု ညှိနှိုင်းရယူဖို့ လိုလာပြီလို့ပြေပါတယ်။ NUG အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့နဲ့ တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ သဘေထားတွေကို ရယူဖို့ လိုတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာ အချိန်မဖြစ်မနေ အကောင်အထည်ဖေါ်ရေး အချိန်အကန့်အသတ်နဲ့ စောင့်ကြည့်လေ့လာပြီး တွန်းအားပေးမယ့် စနစ်တရပ်ထားရှိဖို့လည်း လိုတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

“ဒုတိယ အချက်အနေနဲ့ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်အပေါ် တာဝန်အပ်နှင်းမှုကို အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြောင်းရပါလိမ့်မယ်။ အခုလို အချိန်ပိုင်း လုပ်ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအနေနဲ့ သူ့တာဝန်တွေ မနားတမ်းထမ်းဆောင်နေရတဲ့ တချိန်တည်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံ့အရေးကို လုပ်နေရတာပါ။ ဒီလို တာဝန်ပေးအပ်တဲ့ ပုံစံကို ပြောင်းလဲရပါလိမ့်မယ်။”

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ကို အာဆီယံအလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌက တနှစ်တခါ ရွေးချယ်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေရဲ့ သဘောတူညီချက်နဲ့ အာဆီယံအတွင်းရေးမှူးချုပ်က အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်အပ်ဖို့ Charles Santiago က ပြောဆိုသွားတာပါ။

ဒီမိုကရေစီ၊ လူ့အခွင့်အရေး၊ ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး စတဲ့အချက်တွေကို အဓိကထားတဲ့ အာဆီယံ ပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ အချက်တွေကို
အာဆီယံနိုင်ငံတွေကိုယ်တိုင် အလေးအနက်ထား လိုက်နာဖို့လိုတယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

မနေ့က နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်များ ကလပ်မှာကျင်းပတဲ့ အခမ်းအနားမှာ IPI ဥရောပ ပါလီမန် ဒုဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်၊ နိုင်ငံတကာ ပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ (IPI) ရဲ့ ဥက္ကဌလည်းဖြစ်တဲ့ Heidi Hautala ကတော့ NUG အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ကို မြန်မာပြည်သူတွေကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ တခုတည်းသော အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရေးဆွေးနွေးသွားပါတယ်။ အာဆီယံအနေနဲ့ မြန်မာစစ်ကောစီကိုယ်စားလှယ်တွေကို အသိအမှတ်မပြုရေးကို Progressive Voice အဖွဲ့က ဒေါ်ခင်ဥမ္မာကလည်း အွန်လိုင်းကနေ ပါဝင်ဆွေးနွေးထောက်ပြပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံ့ရဲ့အကြပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရေးမှာ အိမ်နီးချင်းထိုင်းနိုင်ငံရဲ့အခန်းကဏ္ဏ၊ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးကို အားပေးထောက်ခံဖို့ အဓိကထောက်ပြပြောဆိုသူကတော့ IPI အဖွဲ့ဝင်၊ ထိုင်းလွှတ်တော်အမတ် Nitipon Piwmow ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေ ပိုပြီးဆိုးဝါးလာနေတဲ့အကြောင်း ပြောဆိုရင်း ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Prayut Chan-o-cha အနေနဲ့ မြန်မာ့အရေးမှာ ဘာမှမလုပ်ဘဲ လက်ပိုက်နေမယ့်အစား တဘက် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေကို တံခါးဖွင့်ကြည့်ဖို့၊ မြန်မာနိုင်ငံထဲက မိတ်ဆွေတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေကို သိအောင်ကြိုးစားဖို့ သူက ပြောဆိုသွားတာပါ။

ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဟောင်း Kasit Piromya ကလည်း မြန်မာနိုင်ငံက အတိဒုက္ခရောက်နေသူတွေအတွက် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီပေးရေး ထိုင်းနယ်ခြားကတဆင့် ပေးအပ်ဖို့ တောင်းဆိုသွားပါတယ်။

“နယ်ခြားကို ဖွင့်ပေးရပါလိမ့်မယ်။ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီတွေ ပေးရေးမှာ လိုအပ်နေသူတွေဆီ ရောက်ဖို့ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းတွေ အလှူရှင်နိုင်ငံတွေနဲ့ ပူးပေါင်း လက်တွဲလုပ်ဆောင်ဖို့ လိုပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေ ကလေးတွေ ထိခိုက်ဒဏ်ရရသူတွေဆီ အကူအညီတွေ ပို့ပေးနိုင်ဖို့လိုပါတယ်။”

ဖိနှိပ်ရက်စက်မှုတွေဘေးက လွတ်မြောက်ရာကို ထွက်ပေးလာတဲ့မြန်မာပြည်သူတွေအပေါ် ခေါင်းပုံဖြတ် အသုံးချတာမျိုးမလုပ်ဖို့ နယ်စပ်ထိုင်းလုံခြုံရေးအဖွဲ့တွေကို ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဟောင်း Kasit Piromya က တိုက်တွန်းသွားပါတယ်။

တခြားသူတွေရဲ့ အကြပ်အတည်းနဲ့ အခက်အခဲတွေကို စာနာတတ်တဲ့ မှန်ကန်ကောင်းမွန်တဲ့ အစိုးရတရပ် ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ရှိတယ်ဆိုတာ ပြသနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်လို့လည်း သူက ပြောဆိုပါတယ်။

မနေ့က ထုတ်ပြန်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းအပေါ် နိုင်ငံတကာရဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေတဲ့ နိုင်ငံတကာ ပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ (IPI) ရဲ့ အစီရင်ခံစာကို စတင်ရေးဆွဲဖို့ ပြီးခဲ့တဲ့ ဂျွန်လကတည်းက လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အာဆီယံပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ APHR နဲ့ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG