သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

Jamal Khashoggi အသတ္ခံရမႈ အေရးမယူလွ်င္ သတင္းေလာက အႏၱရာယ္ ပိုမ်ားႏိုင္


ဂ်ာနယ္လစ္ Jamal Khashoggi (ေအာက္တိုဘာ၊ ၂၅၊ ၂၀၁၈)

တူရကီႏုိင္ငံ၊ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်ေကာင္စစ္ဝန္႐ံုးမွာ ဂ်ာနယ္လစ္ Jamal Khashoggi အသတ္ခံလုိက္ရတာဟာ လူ႔အခြင့္အေရးသတင္းေတြကို လိုက္ရတာ ဘယ္ေလာက္ အႏၱရာယ္မ်ားတယ္ဆိုတာ ႏုိင္ငံတကာက ပိုမိုသေဘာေပါက္လာၾကပါတယ္။ သူ ေသဆံုးရမႈအေပၚ အေမရိကန္က တုံ႔ျပန္မႈ တစံုတရာမရွိတဲ့အတြက္ ကမၻာတဝွမ္းက သတင္းေထာက္ေတြအတြက္ အႏၱရာယ္ႀကီးလွတယ္လို႔ Khashoggi ရဲ႕ ဇနီးေလာင္းက အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဗီြအိုေအသတင္းေထာက္ Katherine Gypson က ကြန္ဂရက္အေဆာက္အဦးကေန ေပးပို႔တဲ့သတင္းလႊာကို ဦးေက်ာ္ဇံသာက ေျပာျပေပးပါမယ္။

Jamal Khashoggi ဟာ သူ႔ဘဝရဲ႕ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္မွာ ကမၻာေပၚ လူသိရွင္ၾကားပစ္မွားထားျခင္း အခံရဆံုး ဂ်နယ္လစ္တေယာက္ ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ သူ ေသဆံုးသြားတာ ၈ လၾကာျမင့္လာသည့္တုိင္ေအာင္ ဒီျဖစ္ရပ္ကို သူ႔ဇနီးေလာင္းက လက္ခံလို႔ မရႏိုင္ဆဲ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“က်မက ဒါျဖစ္သြားတယ္လို႔ အခုထိ စဥ္းစားလို႔ မရေသးပါဘူး။ က်မ နားကို မလည္ႏုိင္ေအာင္ပါပဲ။”

Khashoggi အပါအဝင္ ၂၀၁၈ မွာ အသတ္ခံခဲ့ရတဲ့ သတင္းသမား ၅၄ ေယာက္ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သတ္ျဖတ္သူတုိင္းကို အေရးမယူႏုိင္ခဲ့ဘူးလို႔ သတင္းေထာက္မ်ား ကာကြယ္ေရးေကာ္မတီက Joel Simon က ဆိုပါတယ္။

“သတင္းသမားေတြ အသတ္ခံတဲ့အမႈ ၁၀ အနက္ ၉ မႈမွာ လူသတ္သမားေတြကို ဘယ္တုန္းကမွ တရားမစီရင္ႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ သူတို႔ ဒီလိုကင္းလြတ္ခြင့္ရေနတာဟာ သတင္းသမားေတြကို အၾကမ္းဖက္ ႏႈတ္ပိတ္ခ်င္သူေတြကို အားေပး အားေျမႇာက္လုပ္ေနတာပဲျဖစ္ပါတယ္။”

ယမန္ႏွစ္တုန္းက ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ခံခဲ့ရတဲ့ သတင္းသမားေပါင္းလည္း ၂၅၀ အထိ ရွိခဲ့ၿပီး အမ်ားစုဟာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္တဲ့သတင္းေတြကို ေရးသားခဲ့ၾကသူေတြျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း Simon က ဆိုပါတယ္။

“တူရကီ၊ အီဂ်စ္နဲ႔တ႐ုတ္ ဒီသံုးႏုိင္ငံလံုးမွာ လူ႔အခြင့္အေရးအေၾကာင္း ေရးသားတဲ့သတင္းေထာက္ေတြ ေထာင္ခ်ခံေနရပါတယ္။”

Khashoggi ကို သတ္ဖို႔ အမိန္႔ေပးခဲ့သူဟာ ေဆာ္ဒီအိမ္ေရွ႕မင္းသား Mohammed Bin Salman ျဖစ္တယ္လို႔ အေမရိကန္ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အဖြဲ႔တခုက ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး Khashoggi ရဲ႕ဇနီးေလာင္းက အခုလို ေျပာပါတယ္။

“ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ႏုိင္ငံတကာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ တခုကို ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္က စတင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မယ္လုိ႔ က်မ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြဟာ တန္ဖိုးထားမႈေတြကို ပစ္ပယ္ထားလိမ့္မယ္ မဟုတ္ဘဲ ထင္ပါတယ္။ ဒီလူသတ္မႈအတြက္ တာဝန္ရွိသူေတြကို တရားဥပေဒအတုိင္း ေဆာင္ရြက္ႏုိင္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒီလုပ္ရပ္ကို သမၼတ ထရမ့္ကိုယ္တုိင္ စတင္လုပ္ေဆာင္ႏုိင္လိမ့္မယ္လို႔လည္း က်မ ယံုၾကည္ပါတယ္။”

ဒီသတ္ျဖတ္မႈအတြက္ အက်ဳိးဆက္ေတြကို ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်ႏိုင္ငံ ရင္ဆုိင္ေစသင့္တယ္လုိ႔ အေမရိကန္သမၼတရဲ႕ပါတီျဖစ္တဲ့ ရီပတ္ဘလီကင္လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြက ေျပာေနၾကတာပါ။ Chris Smith ဟာ ရီပတ္ဘလီကင္ အမတ္တဦး ျဖစ္ပါတယ္။

“ဒီကိစၥအတြက္ တာဝန္မကင္းတဲ့သူေတြ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ် အစိုးရအဖြဲ႔ထဲမွာ ရွိေနပါတယ္။ ဒီရက္စက္ၿပီး ေၾကာက္စရာ ေကာင္းတဲ့ လုပ္ရပ္မွာ ပါဝင္ခဲ့သူေတြကို အေရးယူႏုိင္တဲ့ အေထာက္အထားေတြ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ အခုိင္အလံု ရွိေနတယ္ ဆိုတာ ေသခ်ာပါတယ္။”

ဒီကိစၥအတြက္ အက်ဳိးဆက္ေတြအျဖစ္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဟာ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ် ႏုိင္ငံအေပၚ စီးပြားေရး၊ လံုၿခံဳေရးအရ အေလွ်ာ့အတင္းေတြ လုပ္ႏိုင္တယ္လုိ႔လည္း သံုးသပ္သူေတြက ဆိုၾကပါတယ္။ John Hannah ဟာ Foundation for Defense of Democracies အဖြဲ႔က ျဖစ္ပါတယ္။

“တႏွစ္ေက်ာ္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းထားတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူ တခ်ဳိ႕အေပၚ ႏွိပ္စက္ညႇင္းပမ္းမႈေတြ လုပ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အေရးယူသင့္ပါတယ္။ ဒီလူေတြကို လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေပးဖို႔ဆိုတာ ဘုရင္နဲ႔ အိမ္ေရွ႕ မင္းသား Mohammed Bin Salman တို႔ရဲ႕လုပ္ပိုင္ခြင့္ အတြင္းမွာရွိေနပါတယ္။ ဒီလုိ လုပ္ျပလုိက္ျခင္းအားျဖင့္ ေဆာ္ဒီနဲ႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ဆက္ဆံေရးမွာ အလွည့္အေျပာင္း တခ်ဳိ႕ ရွိတယ္ဆိုတာ အေမရိကန္လူထုနဲ႔ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကို ျပသရာ ေရာက္ပါလိမ့္မယ္။”

ႏိုင္ငံတကာ ထိ ဂယက္႐ိုက္ခတ္ေစရမွာျဖစ္ပါတယ္...

ဒီမိုကရက္အမတ္ Susam Wild ကေတာ႔အခုလိုေဆာ္ႀသေနပါတယ္။

“အေမရိကန္က ရွင္တို႔ကို နစ္နာေစခဲ့ၿပီ။ Jamal Khashoggi ကိုလည္း ပစ္ပယ္ထားခဲ့တယ္။ ကမၻာတဝွမ္းလံုးက လြတ္ေျမာက္မႈ ရွာေဖြေနသူေတြကိုလည္းပဲ ပစ္ပယ္ထားခဲ့ၾကေတာ့မွာလား။”

သတင္းေထာက္ေတြဟာ ပစ္မွတ္မဟုတ္ဘူးဆိုတာ လူေတြ သေဘာေပါက္လာေအာင္ ဝိုင္းဝန္းအကူအညီေပးၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG