သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဆိတ္သုဥ္း၊ Article 19 အဖြဲ႕ ေ၀ဖန္


လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဆိတ္သုဥ္း၊ Article 19 အဖြဲ႕ ေ၀ဖန္

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွာရိွတဲ့ တည္ဆဲဥပေဒေတြနဲ႕ ဖဲြ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားေဖာ္ထုတ္ခြင့္ေတြ၊ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေတြကို ခ်ဳပ္ခ်ယ္ တားျမစ္ထားတယ္လို႔ လန္ဒန္အေျခစိုက္ Article 19 လူ႕အခြင့္အေရးအဖဲြ႕က ေျပာပါတယ္။ ဒီလို ဥပေဒမ်ဳိးေတြေၾကာင့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြဟာ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္း မက်ခဲ့သလို ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးနဲ႔ လူ႕အခြင့္အေရး တိုးတက္မႈေတြ အတြက္လည္း ဒီဥပေဒေတြက အတားအဆီး ျဖစ္ေနဦးမယ္လို႔ ေ၀ဖန္ပါတယ္။ Ariticle 19 အဖဲြ႕ဟာ ဒီအစီရင္ခံစာကို ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံေတြကို ေပးပို႔ၿပီး ဒီကိစၥကို လာမယ့္ ဇန္န၀ါရီလ ၂၇ ရက္ေန႔ ျမန္မာ့လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေန သံုးသပ္စိစစ္မႈမွာ ထည့္သြင္း ေဆြးေႏြးေပးဖို႔ ပန္ၾကားေနပါတယ္။ အျပည့္အစုံကို ကိုသားၫြန္႔ဦးက တင္ျပေပးထားပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အေျခအေနကို လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ အလုပ္အဖဲြ႕ အေနနဲ႕ အခု ၂၇ ရက္ေန႔ လူ႕အခြင့္အေရး သံုးသပ္မႈေတြ လုပ္တဲ့အခါ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ကို ကန္႔သတ္ပိတ္ဆို႔ေနတဲ့ ဥပေဒေတြ ဖ်က္သိမ္းေပးေရးကိစၥ ဖိအားေပးၾကဖို႔ ဒီအစည္းအေ၀းကို တက္မယ့္ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို Article 19 အဖဲြ႔က အခု ဂ်ီနီဗာမွာ လိုက္လံေတြ႕ဆံု တိုက္တြန္းေနပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ေတြ ပိတ္ပင္တဲ့ကိစၥမွာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေတြအၾကား အဆိုးဆံုးႏိုင္ငံ တႏိုင္ငံ ျဖစ္ေနသလို သတင္းမီဒီယာေတြအေပၚ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈ အတင္းက်ပ္ဆံုး ႏိုင္ငံလည္း ျဖစ္ေနတယ္လို႔ Article 19 အဖဲြ႕က ေထာက္ျပပါတယ္။ အဓိက အခ်က္ကေတာ့ အခုလက္ရိွ ဖဲြ႕စည္းပံုပါ အခ်က္အခ်ဳိ႕ဟာ လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ပိတ္ပင္ထားသလို ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံ ျဖစ္လာေရး အတြက္လည္း အေႏွာင့္အတား ျဖစ္ေစတယ္လို႔ Article 19 အဖဲြ႕ တာ၀န္ရိွသူ တဦးျဖစ္တဲ့ အုိလီဗာ စပန္ဆာ (Oliver Spencer) က ေျပာပါတယ္။

“အခုလက္ရိွ ဖဲြ႕စည္းပံုပါ ပုဒ္မ ၆၊ ပုဒ္မ ၃၈၂၊ ပုဒ္မ ၂၀(င)၊ ပုဒ္မ ၃၆၄၊ ပုဒ္မ ၂၆၅၊ ဒီပုဒ္မ ၅ ခုဟာ ႏိုင္ငံတကာ လူ႕အခြင့္အေရး ဥပေဒကို ခ်ဳိးေဖာက္ထားပါတယ္။”

ဒီအခ်က္ေတြကို အစီရင္ခံစာ ျပဳစုၿပီးေတာ့ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို လိုက္လံရွင္းျပေနတယ္လို႔ အုိလီဗာ စပန္ဆာက ေျပာပါတယ္။ ဒီဥပေဒေတြေၾကာင့္ပဲ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြဟာ ဒီမိုကေရစီနည္း မက်ခဲ့ဘူးလို႔လည္း သူက ေထာက္ျပပါတယ္။

“ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္ပဲြ တရပ္အတြက္ လိုအပ္ခ်က္ေတြ၊ ေနာက္ ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ ဥပေဒေတြကို အေျခခံၿပီး ေထာက္ျပထားပါတယ္။ ဒီဥပေဒေတြ အားလံုးဟာ လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ေရးသားခြင့္ေတြနဲ႔ မီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြကို ကန္႔သတ္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြဟာ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္ပဲြ မျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ မီဒီယာေတြေရာ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြပါ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုခြင့္ေတြ မရခဲ့ပါဘူး။”

အခု Universal Periodic Review (UPR) ဟာ ပထမဆံုး အႀကိမ္အျဖစ္ ျမန္မာ့အေရး ေဆြးေႏြးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ NCGUB အမ်ဳိးသား ၫြန္႔ေပါင္းအစိုးရအဖဲြ႕ ကုလသမဂၢေရးရာ တာ၀န္ခံ ေဒါက္တာေသာင္းထြန္းကေတာ့ UPR ေဆြးေႏြးပဲြကေန တစံုတရာ အေျဖမထုတ္ႏိုင္ေပမဲ့ လာမယ့္ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ ညီလာခံ ျမန္မာ့အေရး ဆံုးျဖတ္ခ်က္အတြက္ အဓိက ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

“အခုဆုိရင္ ႏုိင္ငံေတြက ႀကိဳတင္ေမးထားတဲ့ ေမးခြန္းေတြ ထြက္ေနပါၿပီ။ ဒါကို နအဖအေနနဲ႔ ေျဖၾကားရမယ္။ အဲဒီလို ေျဖၾကားၿပီးတဲ့ ေနာက္ပုိင္းမွာ ညိႇႏႈိင္းေရးအဖြဲ႕ကေနၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သုံးသပ္ခ်က္ မူၾကမ္းတေစာင္ကို သူတုိ႔ ျပဳစုမယ္၊ အႀကံျပဳခ်က္ေတြလည္း ပါမယ္ေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒီမူၾကမ္းကို ဇြန္လမွာလုပ္မယ့္ အစည္းအေ၀းက်မွပဲ အတည္ျပဳမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

တကယ္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရး ေကာင္စီေရာ အရင္ ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ကပါ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ အတန္တန္ ခ်မွတ္ခဲ့ဖူးေပမဲ့ ျမန္မာအစိုးရဘက္ကေတာ့ ဒါေတြအားလံုးကို လ်စ္လ်ဴျပဳခဲ့ပါတယ္။ Article 19 အဖဲြ႕က အုိလီဗာကေတာ့ ျမန္မာ့ လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေန တုိးတက္လာဖို႕ဆိုရင္ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ႀကိဳးပမ္းခ်က္ေတြထက္ ေဒသတြင္း ႀကိဳးပမ္းခ်က္ေတြက ပိုအေရးႀကီးမယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

“တကယ္တမ္း အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္ႏိုင္ဖို႔ ဆိုရင္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္ဆက္စပ္ေနတဲ့ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ နည္းလမ္း ၃ သြယ္ ရိွပါတယ္။ တခုကေတာ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ ျမန္မာနဲ႔ ပိုထိစပ္ၿပီး လူ႕အခြင့္အေရးကိစၥ ဖိအားေပးဖို႔ပါ။ ဒုတိယနည္းကေတာ့ တ႐ုတ္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာမွာ ဦးေဆာင္မႈ ေပးႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္ၿပီး ျမန္မာနဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားလို ႏိုင္ငံေတြကို အကာအကြယ္ ေပးတာေတြ ရပ္တန္႔ဖို႔ပါ။

“တတိယနည္းကေတာ့ အာဆီယံ အလွည့္က်ဥကၠ႒ ျဖစ္လာမယ့္ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံပါ။ အင္ဒိုနီးရွားအေနနဲ႔ သူ အလွည့္က်ဥကၠ႒ တာ၀န္ယူတဲ့အခ်ိန္မွာ လူ႕အခြင့္အေရး ကိစၥေတြကို ပိုၿပီး ဦးစားေပးမယ္လုိ႔ ေျပာထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေရးဟာ အာဆီယံအတြက္ အရွက္ရေစတဲ့ ကိစၥပါ။”

ဒါေပမဲ့လည္း လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ကိုယ္တိုင္က ျပည္တြင္းမွာ ျပႆနာေတြ ရင္ဆိုင္ေနရသလို အိႏၵိယႏိုင္ငံကလည္း အာရွႏိုင္ငံေတြနဲ႔၊ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာနဲ႔ သံတမန္ ဆက္ဆံေရးပိုင္းမွာ လူ႕အခြင့္အေရး ကိစၥေတြကို သိပ္မေျပာလိုေတာ့ပါဘူး။ အာဆီယံ အသင္းႀကီးက မၾကာခင္က ျပ႒ာန္းလိုက္တဲ့ အာဆီယံ ပဋိညာဥ္ထဲမွာ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ထည့္သြင္းထားေပမဲ့လည္း အာဆီယံအသင္း၀င္ ႏိုင္ငံအမ်ားစုဟာ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ေျပာေလ့မရိွပါဘူး။

ဒါေၾကာင့္လည္း အခု ျမန္မာ့အေရး UPR အစည္းအေ၀းအတြက္ ေမးခြန္းေတြ ထုတ္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကို ၾကည့္ရင္ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြ အမ်ားစု ျဖစ္ေနတာ ေတြ႕ရၿပီး ေမးျမန္းတဲ့ အာရွႏိုင္ငံ အခ်ဳိ႕ကလည္း ဖံြ႕ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးေတြကိုပဲ အေလးေပး ေဆြးေႏြးထားၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG