သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

COVID-19 ေရွ႕တန္းက ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ား


(Zawgyi/Unicode)

ကမၻာတ၀ွမ္း COVID-19 ေရာဂါဆိုးၾကီး ကာကြယ္ တားဆီးေရးနဲ႔ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ေရွ႕တန္းကေန ပါ၀င္ေနၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးက်န္းမာေရး ၀န္ထမ္းတခ်ိဳ႕ အေၾကာင္းကို ျပီးခဲ့တဲ့သီတင္းပတ္က တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီသီတင္းပတ္မွာေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္းက အမ်ိဳးသမီး က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းတခ်ိဳ႕ ေျပာျပတဲ့ သူတို႔ရဲ႕ အေတြ႔အၾကံဳေတြ၊ အခက္အခဲေတြနဲ႔ ဒီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ရာမွာ ေရွ႕တန္းကေန ဘယ္လိုရဲရဲ၀ံ့၀ံ႔ ပါ၀င္ေနၾကသလဲ ဆိုတာေတြကို မခင္ျဖဴေထြးက စုစည္း တင္ျပထားပါတယ္။

ကမၻာတ၀ွမ္း ပ်ံ႕ႏွံ႔ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ COVID-19 ေရာဂါ ကူးစက္မႈေတြကေန ျမန္မာႏုိင္ငံလည္း ေျပးမလြတ္ခဲ့ပါဘူး။ ေရာဂါရွိမရွိ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္နမူနာ ၁၀,၀၀၀ ေက်ာ္ လုပ္ခဲ့တဲ့အထဲမွာ ၁၇၀ ေက်ာ္မွာ ေရာဂါပိုးေတြ႔ရွိေၾကာင္း အတည္ျပဳထားျပီး ေသဆံုးသူ ၆ ေယာက္ ရွိေၾကာင္း က်န္းမာေရးနဲ႔ အားကစား၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ကူးစက္မႈႏႈန္းဟာ ဒီေရာဂါစတင္ျဖစ္ပြားတဲ့ အိမ္နီးခ်င္း တ႐ုတ္အပါအ၀င္ တျခား ေဒသတြင္းႏုိင္ငံေတြေလာက္ေတာ့ ကူးစက္မႈ မမ်ားပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံတကာ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြကေတာ့ ျမန္မာအပါအ၀င္ ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံေတြမွာေ ရာဂါ ရွိမရွိ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြနဲ႔ ေရာဂါ ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ စာရင္းေကာက္ယူမႈ အားနည္းတာေတြေၾကာင့္ ကူးစက္မႈႏႈန္း နည္းတာျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ သတိေပးၾကတာရွိသလို၊ ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံေတြက လူေတြမွာ ဒီေရာဂါကို ခုခံႏုိင္စြမ္းအား တျခားႏုိင္ငံေတြက လူေတြထက္ ပုိျပီး ရွိေနတာေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္လုိ႔ တြက္ဆ ေျပာဆိုၾကတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။


ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေရာဂါဟာ အခ်ိန္ ေနရာမေရြး၊ လူမ်ိဳး၊ အသက္အရြယ္ က်ားမ မေရြး လူတိုင္းကို ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ အႏၱရာယ္ ရွိတယ္ဆိုတာေတာ့ မျငင္းႏုိင္ပါဘူး။ ဒီေရာဂါကို ခုခံ တြန္းလွန္ႏိုင္တဲ့ သူေတြအတြက္ ေရာဂါလကၡဏာ ခံစားရတာ နည္းႏုိင္ေပမဲ့၊ မခံႏုိင္တဲ့သူေတြ အတြက္ေတာ့ အသက္အႏၱရာယ္ပါ ျဖစ္ေစတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္က ေရာဂါ ကူးစက္ခံရလို႔ ခံႏုိင္ရည္အားရွိတယ္ဆိုရင္ေတာင္ ကိုယ္ကေန ခံႏုိင္ရည္ နည္းသူေတြထံ ေရာဂါ ထပ္ဆင့္ မျဖန္႔မိေအာင္ သတိထားရမယ့္ တာ၀န္ အားလံုးမွာ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ေပါ့ေပါ့ဆဆ မေနမိဖို႔က သိပ္ကို အေရးၾကီးပါတယ္။ က်န္းမာေရးဌာနေတြကေန ခ်မွတ္ထားတဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြကို အျပည့္အ၀ လိုက္နာျပီး ခုလိုအခ်ိန္မွာ ျပည္သူ အားလံုး ပူးေပါင္း ပါ၀င္ၾကဖို႔ လိုအပ္တယ္လုိ႔ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း ဒီေရာဂါ ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ကုသေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ေရွ႕တန္းက ပါ၀င္ေနတဲ့ မႏၱေလးတိုင္းေဒသၾကီး ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးနဲ႔ ကုသေရး ဦးစီးဌာနမွဴး ေဒါက္တာ သန္းသန္းျမင့္ကေ ေျပာပါတယ္။


“ ဒီ ကိုဗစ္ေရာဂါ ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ျပည္သူေတြက အဓိက ပါရွင့္။ ျပည္သူေတြ အားလံုး လိုက္နာမွသာလ ွ်င္ က်မတို႔ရဲ႕ႏိုင္ငံအတြင္းမွာ ပ်ံ႕ႏွ႔ံမႈေတြ၊ ျဖစ္ပြားမႈေတြ၊ ေသဆံုးမႈေတြကို ေလ ွ်ာ့ခ်ႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီအခ်ိန္မွာ က်မတို႔က ပထမအဆင့္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားက ျပန္လာတဲ့သူေတြကို Quarantine ထည့္ၾကတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာဆုိလို႔ရွိရင္ ျဖစ္ပြားတဲ့ ကိုယ့္တိုင္းျပည္တြြင္းမွာကိုပဲ ေဒသတြင္း ကူးစက္မႈေတြ ရွိျပီးေတာ့မွ၊ အျဖစ္မ်ားတဲ့ျမိဳ႕နယ္ေတြ ကေန လာခဲ့လို႔ရွိရင္ တိုင္းရဲ႕အစီအမံေတြနဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲမႈေတြ လုပ္ျပီး ကန္႔သတ္ ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ေနရာေတြမွာ အဲ့ဒီလို ေဆာင္ရြက္ရတဲ့ ေနရာေတြမွာေတာ့ က်မတို႔မွာ အခက္အခဲေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါက ဌာနဆိုင္ရာမ်ားရဲ႕ ပူးေပါင္းပါ၀င္မႈနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ရတဲ့အခါမွာ ျပည္သူလူထုမ်ားဟာ အဲ့ဒီေနရာေဒသေတြမွာ ေနထိုင္ရတာဟာ သူတို႔အတြက္ အဆင္မေျပမႈေလးေတြေတာ့ ဒါဟာ ၾကံဳေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ က်မတို႔ စီမံခန္႔ခြဲမႈ လုပ္ရတာေလးေတြကေတာ့ နည္းနည္းေလးေတာ့ အခက္အခဲ ရွိပါတယ္။ ဆက္သြယ္မႈေလးေတြေပါ့ေနာ္။ ဆက္သြယ္ ရွင္းျပမႈေလးေတြ မွာေတာ့ ဒါေလးေတြေတာ့ အခက္အခဲ ရွိပါတယ္။”


ေဒါက္တာ သန္းသန္းျမင့္ဟာ မႏၱေလးတိုင္းေဒသၾကီးအတြင္း ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈေတြကို ကာကြယ္ ဟန္႔တားႏုိင္ဖုိ႔ ၾကိဳးစားတဲ့ေနရာမွာေရာ ကုသမႈပိုင္းမွာပါ ေရွ႕တန္းကေန ပါ၀င္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ေဆး၀န္ထမ္း တေယာက္ပါ။ လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း COVID-19 တိုက္ဖ်က္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ အမ်ိဳးသမီး က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြ အမ်ားအျပား ေရွ႕တန္းက ပါ၀င္ေနတာကိုလည္း ေဒါက္တာ သန္းသန္းျမင့္က ေျပာျပပါတယ္။


“ ဒီ COVID-19 ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ အဓိက ေရွ႕တန္းကေန တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနၾကတာလည္း က်မတို႔ရဲ႕ အၾကီးတန္း က်န္းမာေရး ၀န္ထမ္းေတြ၊ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ေတြ ျဖစ္တဲ့ သားဖြားဆရာမမ်ားေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီသားဖြား ဆရာမမ်ားက အဓိက ဒီ COVID-19 တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ ျပည္ပကျပန္လာတဲ့သူေတြ၊ ျပည္တြင္းမွာပဲ ေနရပ္ ျပန္လာၾကတဲ့သူေတြ၊ ဒါေတြနဲ႔ ထိစပ္တဲ့ fever service လုပ္ငန္းေတြ၊ quarantine လုပ္ငန္းေတြ၊ contact tracing လုပ္ငန္းေတြ။ ဒါေတြအားလံုးကို ဘာျဖစ္ျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ေနတာဟာ က်မတို႔ရဲ႕ ၀န္ထမ္း အင္အားဦးေရအရ အမ်ိဳးသမီးေတြ ခန္႔ထားမႈက ေတာ္ေတာ္မ်ားပါတယ္။”

လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း ကူးစက္မႈ အမ်ားဆံုးကေတာ့ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသၾကီးအတြင္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဖြံ႔ျဖိဳဆဲ ႏိုင္ငံတခုျဖစ္တဲ့ ျမန္မာလို ႏုိင္ငံငယ္ေတြမွာ ေရာဂါ ရွိမရွိ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြကို ပမာဏမ်ားမ်ား မလုပ္ႏုိ္င္ေသးသလို၊ အေစာပိုင္းကာလေတြကဆိုရင္ ဓာတ္ခြဲ စစ္ေဆးမႈ နမူနာေတြကို ျပည္ပႏုိင္ငံေတြအထိ ပို႔ျပီး စစ္ခဲ့ရတာပါ။ လက္ရွိ ျပည္တြင္းမွာ စစ္ေဆးလာႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္မွာလည္း ဓာတ္ခြဲနမူနာ ေန႔စဥ္ ပ်မ္းမ ွ် ၃၀၀ ကေန ၄၀၀ ေလာက္ကိုပဲ စမ္းသပ္စစ္ေဆးႏိုင္ ေသးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြၾကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြ နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ေတာ့ အင္းစိန္ျပည္သူ႔ ေဆး႐ံုက သင္ၾကားေရးနဲ႔ ကုသေရး ဆိုင္ရာ ပါေမာကၡ ေဒါက္တာ မာမာၾကည္က ခုလို ေျပာျပပါတယ္။


“အစ္မတို႔အေနနဲ႔ စိန္ေခၚမႈကေတာ့ ဘာအခက္အခဲရွိလဲဆိုရင္ ကိုယ့္ကို ကာကြယ္မယ့္ PPE ေတြ လံုေလာက္စြာ ရရွိဖို႔ပါပဲေနာ္။ အဲ့ဒီေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အစုိးရက မေပးဘူးလားဆိုရင္ ေပးပါတယ္။ နည္းတာေပါ့ေနာ္။ ခႏၶာကိုယ္တခုလံုး၀တ္တဲ့ PPE ေပါ့။ cover all ဆုိတာလိုတယ္။ ေနာက္ျပီးေတာ့ respirator လို႔ေခၚတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ N95 လို႔ ေခၚတာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒေတြလို္တယ္။ ဆိုေတာ့ အစ္မတို႔ကေတာ့ ေဆး႐ံုအုပ္ၾကီး ဆီမွာလည္း အစ္မတို စာေရးျပီး ေတာင္းတယ္။ ေဆး႐ံုအုပ္ၾကီးကလည္း ေနျပည္ေတာ္ကို ေတာင္းတယ္။ ကံအားေလ်ာ္စြာပဲ တတိယေျမာက္ COVID-19 case က အစ္မတို႔ေဆး႐ံုက ေတြ႔တာ ျဖစ္ေနတယ္။ case က ေတြ႔သြားတယ္ ဆိုတာနဲ႔ အင္းစိန္ေဆး႐ံုမွာ ေၾကာက္တာလည္း ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဟာ...အင္းစိန္ေဆး႐ံုမွာ ေတြ႔တယ္ဆိုတာနဲ႔ ျပည္သူေတြက အားတက္သေရာ လာလွဴၾကတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ အစ္မတို႔ စိတ္ပူေနတဲ့ N95 ေတြလည္း လွဴတယ္။ PPE ေတြလည္း လွဴတယ္။ ၀တ္စံုေတြ ႏွာေခါင္းစည္းေတြကအစ လွဴၾကတယ္ ဆိုေတာ့ ယွဥ္လို႔ရွိရင္ေတာ့ ရန္ကုန္ထဲက ေဆး႐ံုေတြမွာ အစ္မတို႔ ေဆး႐ံုက နည္းနည္းေလး လွဴဒါန္းတာကို ခံရတယ္ေပါ့ေနာ္။”


ခုခ်ိန္မွာ ကူးစက္မႈေတြ အလြန္အကၽြံၾကံဳရတဲ့ အေျခအေနမဟုတ္ေသးတာေၾကာင့္ ကိုင္တြယ္ႏုိင္တဲ့ အေနအထား ရွိေနေသးေပမဲ့၊ ေနာက္ပိုင္း လူနာေတြ မ်ားလာရင္ေတာ့ အခက္အခဲေတြ ပိုၾကံဳလာရႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာျပသူကေတာ့ ရန္ကုန္ အေနာက္ပိုင္းခ႐ိုင္ ေဆး႐ံုၾကီးမွာ တာ၀န္ထမ္းေနတဲ့ သူနာျပဳဆရာမ မလွတင္ရီဦး ပါ။ သူကေတာ့ COVID-19 လူနာေတြကို အဓိက ကုသေပးေနတဲ့ ေ၀ဘာဂီ ေဆး႐ံုမွာ COVID-19 လူနာေတြ မ်ားေနတဲ့အခ်ိန္ ၀န္ထမ္း အင္အားျဖည့္ သြားေရာက္ တာ၀န္ထမ္းခဲ့ျပီး မၾကာခင္ရက္ပိုင္းကမွ သူ႔ရဲ႕မူရင္း ဌာေနေဆး႐ံုကို ျပန္ေရာက္လာတဲ့သူပါ။


“ကုသေရးပိုင္းမွာေတာ့ လုိအပ္တဲ့ ပစၥည္းပစၥယေတြ စံုဖို႔၊ ျပီးလို႔ရွိရင္လည္း ဒီလူနာေတြ ထားဖို႔ဆိုရင္လည္း ဒီေရာဂါပိုးရွိတဲ့ လူနာမ်ိဳးေတြကို ထားဖို႔အဆင္ေျပႏိုင္ေလာက္တဲ့ အခန္းပံုစံမ်ိဳးေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီလိုမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ဖို႔။ အခုကေတာ့ ေ၀ဘာဂီ က ၾကာျပီဆုိေတာ့ က်မတို႔ဆီမွာ အသစ္ေဆာက္ထားတာက၊ positive လူနာေတြကိုထားဖို႔ အသစ္ေဆာက္ထားတဲ့ သံုးထပ္ေဆာင္က လူနာအမ်ားၾကီး မဆန္႔ဘူးေလ။ ၃၀ ေလာက္ပဲ ရွိတယ္။ ေ၀ဘာဂီရဲ႕ capacity က ၉ ၀ ေလာက္ လက္ခံရတာဆုိေတာ့ က်န္တဲ့ေနရာေတြကေတာ့ နည္းနည္းေလး အခက္အခဲရွိတယ္။ ပစၥည္းေတြကလည္း ေနာက္ပိုင္း အမ်ားၾကီး လိုႏိုင္တယ္။ ဥပမာ PPE တို႔၊ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းတဲ့ ၀င္တဲ့အခါမွာသံုးတဲ့ ပစၥည္းမ်ိဳးေတြေေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒါေတြက လူနာမ်ားရင္ မ်ားလာသလုိ က်မတို႔က အထဲ၀င္ရတဲ့ၾကိမ္ေရတြက္လည္း မ်ားလာႏိုင္တယ္။ ျပီးရင္ လူမ်ားမ်ား၊ ဆရာ၀န္ ဆရာ၀န္မ အင္အားမ်ားမ်ားလည္း သံုးရမယ္ဆိုေတာ့ ဒီ PPE ေတြ၊ တျခားပစၥည္းေတြကိုလည္း ထပ္ျပီးေတာ့ျဖည့္ေပးႏိုင္ရင္ေတာ့ ပိုအဆင္ေျပမွာေပါ့။”


လိုအပ္တဲ့ ေဆး၀ါးေထာက္ကူ ပစၥည္းေတြ မရွိတဲ့အခါ ကုသမႈပိုင္းမွာ အခက္အခဲေတြပိုျဖစ္ရသလို၊ ေရာဂါကူးစက္ႏုိင္တဲ့ အႏၱရာယ္ ပိုမ်ားတယ္ဆုိတာ ကတာ့ ျပည္ ခ႐ိုင္ေဆး႐ံုက ေမ့ေဆးဆရာ၀န္ ေဒါက္တာျမင့္ျမင့္စိန္ရဲ႕ ျဖစ္ရပ္က သက္ေသပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကုသေရး ပစၥည္းကိ႐ိယာ အလံုအေလာက္မရွိတဲ့ၾကားက COVID-19 လူနာတေယာက္ရဲ႕ အသက္ကို ကယ္ဖို႔ၾကိဳးစားရင္း ေဒါက္တာျမင့္ျမင့္စိန္ ေရာဂါ ကူးစက္ခံခဲ့ရတာပါ။ သူ႔လိုပဲ အခက္အခဲေတြ ၾကားမွာ လူနာေတြကို ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေပးေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ေဆး၀န္ထမ္းေတြ ခုခ်ိန္မွာ အမ်ားအျပား ရွိေနပါတယ္။

အင္းစိန္ေဆး႐ံုက ေဒါက္တာ မာမာၾကည္ ကေတာ့ သူကိုယ္တိုင္ ဦးေဆာင္ျပီး Community Fever clinic လို႔ ေခၚတဲ့ ကုိယ့္ရပ္ရြာတြင္း အခမဲ့ ေဆးခန္းေတြ ဖြင့္ျပီး COVID-19 ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ သာမန္ဖ်ားနာသူေတြကို ကုသေပးတဲ့အျပင္ ဒီေရာဂါ ကူးစက္ခံထားရႏုိင္ဖြယ္ ရွိတဲ့ သူေတြကိုလည္း သက္ဆိုင္ရာ ေဆး႐ံုေဆးခန္းေတြမွာ လိုအပ္တဲ့ ေရာဂါစမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြ နဲ႔ ကုသမႈေတြ ခံယူႏိုင္ေအာင္ ကူညီေပးေနသူ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လို ခံယူခ်က္ေတြနဲ႔ ခုလို လုပ္ေဆာင္ျဖစ္တာပါလဲ။

“ ဘာေတြက motivation (ေစ့ေဆာ္တဲ့အေၾကာင္းရင္း) လဲလို႔ ဆိုရင္ေတာ့ responsibility (တာ၀န္) ယူတယ္လို႔ပဲ ယူဆပါတယ္။ ကိုယ္ကေတာ့ တတ္ႏုိင္သေလာက္ ၾကိဳးစားျပီး တာ၀န္ထမ္းေဆာင္တယ္လို႔ပဲ ယူဆပါတယ္။”


က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းတေယာက္အေနနဲ႔ ျပည္သူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ တာ၀န္ရွိတယ္ ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ခံယူခ်က္နဲ႔ပဲ COVID-19 ကာလမွာလည္း တာ၀န္ေက်ခ်င္တယ္လို႔ သူနာျပဳဆရာမ မလွတင္ရီဦး ကလည္း ေျပာပါတယ္။


“အစိုးရ၀န္ထမ္းျဖစ္တဲ့အတြက္ က်မတို႔က က်ရာတာ၀န္ကို အခ်ိန္မေရြး ထမ္းေဆာင္ဖို႔ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနရမွာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီေတာ့ မိသားစုဆိုတာမ်ိဳးကလည္း က်မတို႔က အေ၀းမွာပါ။ အခု က်မတို႔ မိသားစု ဆိုရင္ နယ္မွာပါ။ က်မ ကေတာ့ အခု ရန္ကုန္မွာေပါ့။ အဲ့ဒီေတာ့ အေ၀းကေနပဲ ျပဳစုရတာမ်ိဳး မွာၾကားရတာမ်ိဳးေတြ ရွိတာေပါ့။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ က်မတို႔ကေတာ့ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္း ျဖစ္တဲ့အတြက္ ကိုယ့္ရဲ႕ ျပည္သူလူထု အေပၚမွာ၊ ျဖစ္ေနတဲ့ ဒီေရာဂါေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကာကြယ္ဖို႔တာ၀န္က က်မတို႔မွာ ရွိထားျပီးသားေလ။”


ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သူနာျပဳအမ်ားစုဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြပါ။ ခုလို COVID-19 ေရာဂါၾကံဳလာရတဲ့အခ်ိန္မွာ လူနာေတြနဲ႔ ေန႔စဥ္ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႔ ကုသမႈ ေပးေနတာေတြကလည္း ဒီလို သူနာျပဳေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အလားတူ COVID-19 ကာကြယ္တားဆီးေရးနဲ႔ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္း အဆင့္ဆင့္မွာ အမ်ိဳးသမီး ေဆး၀န္ထမ္းေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႔ တန္းတူ ေရွ႕တန္းမွာ ရွိေနပါတယ္လို႔ ေဒါက္တာ သန္းသန္းျမင့္ကလည္း ေျပာပါတယ္။


“ဒီအခ်ိန္မွာ ကိုယ့္ရဲ႕ က်ရာတာ၀န္၊ က်ရာအခန္းက႑မွာ က်မတို႔ ေဆာင္ရြက္ရမွာပဲ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ က်မတို႔အမ်ိဳးသမီးေတြကလည္း ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အမ်ိဳးသားမ်ားနဲ႔အတူ တန္းတူေဆာင္ရြက္ႏိုင္တာပဲေလ။ quarantine site ေတြမွာေရာ၊ fever service လုပ္ငန္းေတြမွာေရာ၊ contact tracing လုပ္ငန္းေတြမွာလည္း ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ က်မတို႔ အမ်ိဳးသမီးမ်ားဟာ သြားေရာက္ျပီးေတာ့၊ ရြာေတြအထိ သြားေရာက္ျပီးေတာ့ ဒီလုပ္ငန္းေတြကို ေဆာင္ရြက္ေနၾကရတာပါ။ ဒီက႑မွာေတာ့ အားလံုး အမ်ိဳးသားမ်ား နည္းတူ က်မတို႔ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရွ႕တန္းကေန ေဆာင္ရြက္ေနတယ္လုိ႔ ေျပာရမွာပါ။”


COVID-19 ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ ေရွ႕တန္းကေန ပါ၀င္ေနၾကတဲ့ ဒီလို အမ်ိဳးသမီး၊ အမ်ိဳးသား ေဆး၀န္ထမ္းေတြရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကေတာ့ ေလးစား အသိအမွတ္ ျပဳစရာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ အမ်ားအျပားကပါ သူတို႔ကို ဂုဏ္ျပဳ ေျပာၾကားၾကတာေတြရွိသလို၊ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားက ျမိဳ႕ၾကီးေတြမွာ ေဆး၀န္ထမ္းေတြကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ ျပည္သူေတြကလည္း လက္ခုပ္တီးျပီး ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ျပသလာၾကတာေတြလည္း ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ ကို္ယ့္အေပၚ အလြယ္တကူ ေရာဂါကူးစက္ႏုိင္တဲ့ အႏၱရာယ္ေတြၾကားမွာပဲ ဒီကေန႔ ျမန္မာ အမ်ိဳးသမီး ေဆး၀န္ထမ္းေတြ အမ်ားအျပားဟာလည္း COVID-19 တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ ေရွ႕တန္းကေန ပါ၀င္ေနၾကတယ္ဆိုတာ တင္ျပရင္းနဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္ အမ်ိဳးသမီးက႑ကို ဒီမွာပဲရပ္နားခြင့္ျပဳပါရွင္။ က်မ ခင္ျဖဴေထြး ပါရွင္။

COVID-19 ေရွ႕တန္းက ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ား
please wait

No media source currently available

0:00 0:10:39 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

==========================

[Unicode Version]

COVID-19 ရှေ့တန်းက မြန်မာအမျိုးသမီးများ (အမျိုးသမီးကဏ္ဍ)

ကမ္ဘာတဝှမ်း COVID-19 ရောဂါဆိုးကြီး ကာကွယ် တားဆီးရေးနဲ့ တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ ရှေ့တန်းကနေ ပါဝင်နေကြတဲ့ အမျိုးသမီးကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတချို့ အကြောင်းကို ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်က တင်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီသီတင်းပတ်မှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းက အမျိုးသမီး ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတချို့ ပြောပြတဲ့ သူတို့ရဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ၊ အခက်အခဲတွေနဲ့ ဒီရောဂါတိုက်ဖျက်ရာမှာ ရှေ့တန်းကနေ ဘယ်လိုရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပါဝင်နေကြသလဲ ဆိုတာတွေကို မခင်ဖြူထွေးက စုစည်း တင်ပြထားပါတယ်။

ကမ္ဘာတဝှမ်း ပျံ့နှံ့ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ COVID-19 ရောဂါ ကူးစက်မှုတွေကနေ မြန်မာနိုင်ငံလည်း ပြေးမလွတ်ခဲ့ပါဘူး။ ရောဂါရှိမရှိ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်နမူနာ ၁၀,၀၀၀ ကျော် လုပ်ခဲ့တဲ့အထဲမှာ ၁၇၀ ကျော်မှာ ရောဂါပိုးတွေ့ရှိကြောင်း အတည်ပြုထားပြီး သေဆုံးသူ ၆ ယောက် ရှိကြောင်း ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစားဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ကူးစက်မှုနှုန်းဟာ ဒီရောဂါစတင်ဖြစ်ပွားတဲ့ အိမ်နီးချင်း တရုတ်အပါအဝင် တခြား ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေလောက်တော့ ကူးစက်မှု မများပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေကတော့ မြန်မာအပါအဝင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေမှာေ ရာဂါ ရှိမရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ ရောဂါ ရှာဖွေ ဖော်ထုတ် စာရင်းကောက်ယူမှု အားနည်းတာတွေကြောင့် ကူးစက်မှုနှုန်း နည်းတာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သတိပေးကြတာရှိသလို၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေက လူတွေမှာ ဒီရောဂါကို ခုခံနိုင်စွမ်းအား တခြားနိုင်ငံတွေက လူတွေထက် ပိုပြီး ရှိနေတာကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ တွက်ဆ ပြောဆိုကြတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။


ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီရောဂါဟာ အချိန် နေရာမရွေး၊ လူမျိုး၊ အသက်အရွယ် ကျားမ မရွေး လူတိုင်းကို ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိတယ်ဆိုတာတော့ မငြင်းနိုင်ပါဘူး။ ဒီရောဂါကို ခုခံ တွန်းလှန်နိုင်တဲ့ သူတွေအတွက် ရောဂါလက္ခဏာ ခံစားရတာ နည်းနိုင်ပေမဲ့၊ မခံနိုင်တဲ့သူတွေ အတွက်တော့ အသက်အန္တရာယ်ပါ ဖြစ်စေတာပါ။ ဒါကြောင့် ကိုယ်က ရောဂါ ကူးစက်ခံရလို့ ခံနိုင်ရည်အားရှိတယ်ဆိုရင်တောင် ကိုယ်ကနေ ခံနိုင်ရည် နည်းသူတွေထံ ရောဂါ ထပ်ဆင့် မဖြန့်မိအောင် သတိထားရမယ့် တာဝန် အားလုံးမှာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုအချိန်မှာ ပေါ့ပေါ့ဆဆ မနေမိဖို့က သိပ်ကို အရေးကြီးပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဌာနတွေကနေ ချမှတ်ထားတဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို အပြည့်အ၀ လိုက်နာပြီး ခုလိုအချိန်မှာ ပြည်သူ အားလုံး ပူးပေါင်း ပါဝင်ကြဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဒီရောဂါ ကာကွယ်ရေးနဲ့ ကုသရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ ရှေ့တန်းက ပါဝင်နေတဲ့ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ကုသရေး ဦးစီးဌာနမှူး ဒေါက်တာ သန်းသန်းမြင့်ကေ ပြောပါတယ်။


“ဒီ ကိုဗစ်ရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ ပြည်သူတွေက အဓိက ပါရှင့်။ ပြည်သူတွေ အားလုံး လိုက်နာမှသာလ ျှင် ကျမတို့ရဲ့နိုင်ငံအတွင်းမှာ ပျံ့နှံ့မှုတွေ၊ ဖြစ်ပွားမှုတွေ၊ သေဆုံးမှုတွေကို လေ ျှာ့ချနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ဒီအချိန်မှာ ကျမတို့က ပထမအဆင့်အနေနဲ့ နိုင်ငံခြားက ပြန်လာတဲ့သူတွေကို Quarantine ထည့်ကြတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာဆိုလို့ရှိရင် ဖြစ်ပွားတဲ့ ကိုယ့်တိုင်းပြည်တွင်းမှာကိုပဲ ဒေသတွင်း ကူးစက်မှုတွေ ရှိပြီးတော့မှ၊ အဖြစ်များတဲ့မြို့နယ်တွေ ကနေ လာခဲ့လို့ရှိရင် တိုင်းရဲ့အစီအမံတွေနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုတွေ လုပ်ပြီး ကန့်သတ် ထိန်းချုပ်တဲ့နေရာတွေမှာ အဲ့ဒီလို ဆောင်ရွက်ရတဲ့ နေရာတွေမှာတော့ ကျမတို့မှာ အခက်အခဲတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါက ဌာနဆိုင်ရာများရဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုနဲ့ ဆောင်ရွက်ရတဲ့အခါမှာ ပြည်သူလူထုများဟာ အဲ့ဒီနေရာဒေသတွေမှာ နေထိုင်ရတာဟာ သူတို့အတွက် အဆင်မပြေမှုလေးတွေတော့ ဒါဟာ ကြုံတွေ့ရပါတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ ကျမတို့ စီမံခန့်ခွဲမှု လုပ်ရတာလေးတွေကတော့ နည်းနည်းလေးတော့ အခက်အခဲ ရှိပါတယ်။ ဆက်သွယ်မှုလေးတွေပေါ့နော်။ ဆက်သွယ် ရှင်းပြမှုလေးတွေ မှာတော့ ဒါလေးတွေတော့ အခက်အခဲ ရှိပါတယ်။”


ဒေါက်တာ သန်းသန်းမြင့်ဟာ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတွေကို ကာကွယ် ဟန့်တားနိုင်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့နေရာမှာရော ကုသမှုပိုင်းမှာပါ ရှေ့တန်းကနေ ပါဝင်နေတဲ့ အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်း တယောက်ပါ။ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း COVID-19 တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ အမျိုးသမီး ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ အများအပြား ရှေ့တန်းက ပါဝင်နေတာကိုလည်း ဒေါက်တာ သန်းသန်းမြင့်က ပြောပြပါတယ်။


“ဒီ COVID-19 ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ အဓိက ရှေ့တန်းကနေ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြတာလည်း ကျမတို့ရဲ့ အကြီးတန်း ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေ၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်တွေ ဖြစ်တဲ့ သားဖွားဆရာမများပေါ့နော်။ အဲ့ဒီသားဖွား ဆရာမများက အဓိက ဒီ COVID-19 တိုက်ဖျက်ရေးမှာ ပြည်ပကပြန်လာတဲ့သူတွေ၊ ပြည်တွင်းမှာပဲ နေရပ် ပြန်လာကြတဲ့သူတွေ၊ ဒါတွေနဲ့ ထိစပ်တဲ့ fever service လုပ်ငန်းတွေ၊ quarantine လုပ်ငန်းတွေ၊ contact tracing လုပ်ငန်းတွေ။ ဒါတွေအားလုံးကို ဘာဖြစ်ဖြစ် ဆောင်ရွက်နေတာဟာ ကျမတို့ရဲ့ ဝန်ထမ်း အင်အားဦးရေအရ အမျိုးသမီးတွေ ခန့်ထားမှုက တော်တော်များပါတယ်။”


လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ကူးစက်မှု အများဆုံးကတော့ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖွံ့ဖြိုဆဲ နိုင်ငံတခုဖြစ်တဲ့ မြန်မာလို နိုင်ငံငယ်တွေမှာ ရောဂါ ရှိမရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေကို ပမာဏများများ မလုပ်နိုင်သေးသလို၊ အစောပိုင်းကာလတွေကဆိုရင် ဓာတ်ခွဲ စစ်ဆေးမှု နမူနာတွေကို ပြည်ပနိုင်ငံတွေအထိ ပို့ပြီး စစ်ခဲ့ရတာပါ။ လက်ရှိ ပြည်တွင်းမှာ စစ်ဆေးလာနိုင်တဲ့ အချိန်မှာလည်း ဓာတ်ခွဲနမူနာ နေ့စဉ် ပျမ်းမ ျှ ၃၀၀ ကနေ ၄၀၀ လောက်ကိုပဲ စမ်းသပ်စစ်ဆေးနိုင် သေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေ နဲ့ပတ်သက်လို့တော့ အင်းစိန်ပြည်သူ့ ဆေးရုံက သင်ကြားရေးနဲ့ ကုသရေး ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ မာမာကြည်က ခုလို ပြောပြပါတယ်။


“အစ်မတို့အနေနဲ့ စိန်ခေါ်မှုကတော့ ဘာအခက်အခဲရှိလဲဆိုရင် ကိုယ့်ကို ကာကွယ်မယ့် PPE တွေ လုံလောက်စွာ ရရှိဖို့ပါပဲနော်။ အဲ့ဒီတော့ နိုင်ငံတော်အစိုးရက မပေးဘူးလားဆိုရင် ပေးပါတယ်။ နည်းတာပေါ့နော်။ ခန္ဓာကိုယ်တခုလုံးဝတ်တဲ့ PPE ပေါ့။ cover all ဆိုတာလိုတယ်။ နောက်ပြီးတော့ respirator လို့ခေါ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ကာကွယ်နိုင်တဲ့ N95 လို့ ခေါ်တာပေါ့နော်။ အဲ့ဒတွေလိုတယ်။ ဆိုတော့ အစ်မတို့ကတော့ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဆီမှာလည်း အစ်မတို စာရေးပြီး တောင်းတယ်။ ဆေးရုံအုပ်ကြီးကလည်း နေပြည်တော်ကို တောင်းတယ်။ ကံအားလျော်စွာပဲ တတိယမြောက် COVID-19 case က အစ်မတို့ဆေးရုံက တွေ့တာ ဖြစ်နေတယ်။ case က တွေ့သွားတယ် ဆိုတာနဲ့ အင်းစိန်ဆေးရုံမှာ ကြောက်တာလည်း ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဟာ...အင်းစိန်ဆေးရုံမှာ တွေ့တယ်ဆိုတာနဲ့ ပြည်သူတွေက အားတက်သရော လာလှူကြတယ်။ အဲ့ဒီတော့ အစ်မတို့ စိတ်ပူနေတဲ့ N95 တွေလည်း လှူတယ်။ PPE တွေလည်း လှူတယ်။ ဝတ်စုံတွေ နှာခေါင်းစည်းတွေကအစ လှူကြတယ် ဆိုတော့ ယှဉ်လို့ရှိရင်တော့ ရန်ကုန်ထဲက ဆေးရုံတွေမှာ အစ်မတို့ ဆေးရုံက နည်းနည်းလေး လှူဒါန်းတာကို ခံရတယ်ပေါ့နော်။”


ခုချိန်မှာ ကူးစက်မှုတွေ အလွန်အကျွံကြုံရတဲ့ အခြေအနေမဟုတ်သေးတာကြောင့် ကိုင်တွယ်နိုင်တဲ့ အနေအထား ရှိနေသေးပေမဲ့၊ နောက်ပိုင်း လူနာတွေ များလာရင်တော့ အခက်အခဲတွေ ပိုကြုံလာရနိုင်တယ်လို့ ပြောပြသူကတော့ ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်းခရိုင် ဆေးရုံကြီးမှာ တာဝန်ထမ်းနေတဲ့ သူနာပြုဆရာမ မလှတင်ရီဦး ပါ။ သူကတော့ COVID-19 လူနာတွေကို အဓိက ကုသပေးနေတဲ့ ဝေဘာဂီ ဆေးရုံမှာ COVID-19 လူနာတွေ များနေတဲ့အချိန် ဝန်ထမ်း အင်အားဖြည့် သွားရောက် တာဝန်ထမ်းခဲ့ပြီး မကြာခင်ရက်ပိုင်းကမှ သူ့ရဲ့မူရင်း ဌာနေဆေးရုံကို ပြန်ရောက်လာတဲ့သူပါ။


“ကုသရေးပိုင်းမှာတော့ လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းပစ္စယတွေ စုံဖို့၊ ပြီးလို့ရှိရင်လည်း ဒီလူနာတွေ ထားဖို့ဆိုရင်လည်း ဒီရောဂါပိုးရှိတဲ့ လူနာမျိုးတွေကို ထားဖို့အဆင်ပြေနိုင်လောက်တဲ့ အခန်းပုံစံမျိုးပေါ့နော်။ အဲ့ဒီလိုမျိုးတွေ ဖြစ်ဖို့။ အခုကတော့ ဝေဘာဂီ က ကြာပြီဆိုတော့ ကျမတို့ဆီမှာ အသစ်ဆောက်ထားတာက၊ positive လူနာတွေကိုထားဖို့ အသစ်ဆောက်ထားတဲ့ သုံးထပ်ဆောင်က လူနာအများကြီး မဆန့်ဘူးလေ။ ၃၀ လောက်ပဲ ရှိတယ်။ ဝေဘာဂီရဲ့ capacity က ၉ ဝ လောက် လက်ခံရတာဆိုတော့ ကျန်တဲ့နေရာတွေကတော့ နည်းနည်းလေး အခက်အခဲရှိတယ်။ ပစ္စည်းတွေကလည်း နောက်ပိုင်း အများကြီး လိုနိုင်တယ်။ ဥပမာ PPE တို့၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတဲ့ ဝင်တဲ့အခါမှာသုံးတဲ့ ပစ္စည်းမျိုးတွေေပေါ့နော်။ အဲ့ဒါတွေက လူနာများရင် များလာသလို ကျမတို့က အထဲဝင်ရတဲ့ကြိမ်ရေတွက်လည်း များလာနိုင်တယ်။ ပြီးရင် လူများများ၊ ဆရာဝန် ဆရာဝန်မ အင်အားများများလည်း သုံးရမယ်ဆိုတော့ ဒီ PPE တွေ၊ တခြားပစ္စည်းတွေကိုလည်း ထပ်ပြီးတော့ဖြည့်ပေးနိုင်ရင်တော့ ပိုအဆင်ပြေမှာပေါ့။”


လိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါးထောက်ကူ ပစ္စည်းတွေ မရှိတဲ့အခါ ကုသမှုပိုင်းမှာ အခက်အခဲတွေပိုဖြစ်ရသလို၊ ရောဂါကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ပိုများတယ်ဆိုတာ ကတာ့ ပြည် ခရိုင်ဆေးရုံက မေ့ဆေးဆရာဝန် ဒေါက်တာမြင့်မြင့်စိန်ရဲ့ ဖြစ်ရပ်က သက်သေပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကုသရေး ပစ္စည်းကိရိယာ အလုံအလောက်မရှိတဲ့ကြားက COVID-19 လူနာတယောက်ရဲ့ အသက်ကို ကယ်ဖို့ကြိုးစားရင်း ဒေါက်တာမြင့်မြင့်စိန် ရောဂါ ကူးစက်ခံခဲ့ရတာပါ။ သူ့လိုပဲ အခက်အခဲတွေ ကြားမှာ လူနာတွေကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးနေတဲ့ အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်းတွေ ခုချိန်မှာ အများအပြား ရှိနေပါတယ်။

အင်းစိန်ဆေးရုံက ဒေါက်တာ မာမာကြည် ကတော့ သူကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး Community Fever clinic လို့ ခေါ်တဲ့ ကိုယ့်ရပ်ရွာတွင်း အခမဲ့ ဆေးခန်းတွေ ဖွင့်ပြီး COVID-19 ဖြစ်နေချိန်မှာ သာမန်ဖျားနာသူတွေကို ကုသပေးတဲ့အပြင် ဒီရောဂါ ကူးစက်ခံထားရနိုင်ဖွယ် ရှိတဲ့ သူတွေကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ ဆေးရုံဆေးခန်းတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ ရောဂါစမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ နဲ့ ကုသမှုတွေ ခံယူနိုင်အောင် ကူညီပေးနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လို ခံယူချက်တွေနဲ့ ခုလို လုပ်ဆောင်ဖြစ်တာပါလဲ။

“ဘာတွေက motivation (စေ့ဆော်တဲ့အကြောင်းရင်း) လဲလို့ ဆိုရင်တော့ responsibility (တာဝန်) ယူတယ်လို့ပဲ ယူဆပါတယ်။ ကိုယ်ကတော့ တတ်နိုင်သလောက် ကြိုးစားပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်တယ်လို့ပဲ ယူဆပါတယ်။”


ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတယောက်အနေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့ တာဝန်ရှိတယ် ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်နဲ့ပဲ COVID-19 ကာလမှာလည်း တာဝန်ကျေချင်တယ်လို့ သူနာပြုဆရာမ မလှတင်ရီဦး ကလည်း ပြောပါတယ်။


“အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်တဲ့အတွက် ကျမတို့က ကျရာတာဝန်ကို အချိန်မရွေး ထမ်းဆောင်ဖို့ အဆင်သင့် ဖြစ်နေရမှာပေါ့နော်။ အဲ့ဒီတော့ မိသားစုဆိုတာမျိုးကလည်း ကျမတို့က အဝေးမှာပါ။ အခု ကျမတို့ မိသားစု ဆိုရင် နယ်မှာပါ။ ကျမ ကတော့ အခု ရန်ကုန်မှာပေါ့။ အဲ့ဒီတော့ အဝေးကနေပဲ ပြုစုရတာမျိုး မှာကြားရတာမျိုးတွေ ရှိတာပေါ့။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျမတို့ကတော့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း ဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ပြည်သူလူထု အပေါ်မှာ၊ ဖြစ်နေတဲ့ ဒီရောဂါတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ ကာကွယ်ဖို့တာဝန်က ကျမတို့မှာ ရှိထားပြီးသားလေ။”


မြန်မာနိုင်ငံမှာ သူနာပြုအများစုဟာ အမျိုးသမီးတွေပါ။ ခုလို COVID-19 ရောဂါကြုံလာရတဲ့အချိန်မှာ လူနာတွေနဲ့ နေ့စဉ် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ ကုသမှု ပေးနေတာတွေကလည်း ဒီလို သူနာပြုတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အလားတူ COVID-19 ကာကွယ်တားဆီးရေးနဲ့ တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်း အဆင့်ဆင့်မှာ အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်းတွေဟာ အမျိုးသားတွေနဲ့ တန်းတူ ရှေ့တန်းမှာ ရှိနေပါတယ်လို့ ဒေါက်တာ သန်းသန်းမြင့်ကလည်း ပြောပါတယ်။


“ဒီအချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ ကျရာတာဝန်၊ ကျရာအခန်းကဏ္ဍမှာ ကျမတို့ ဆောင်ရွက်ရမှာပဲ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် ကျမတို့အမျိုးသမီးတွေကလည်း ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အမျိုးသားများနဲ့အတူ တန်းတူဆောင်ရွက်နိုင်တာပဲလေ။ quarantine site တွေမှာရော၊ fever service လုပ်ငန်းတွေမှာရော၊ contact tracing လုပ်ငန်းတွေမှာလည်း ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျမတို့ အမျိုးသမီးများဟာ သွားရောက်ပြီးတော့၊ ရွာတွေအထိ သွားရောက်ပြီးတော့ ဒီလုပ်ငန်းတွေကို ဆောင်ရွက်နေကြရတာပါ။ ဒီကဏ္ဍမှာတော့ အားလုံး အမျိုးသားများ နည်းတူ ကျမတို့ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ရှေ့တန်းကနေ ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ ပြောရမှာပါ။”


COVID-19 ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးမှာ ရှေ့တန်းကနေ ပါဝင်နေကြတဲ့ ဒီလို အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား ဆေးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကတော့ လေးစား အသိအမှတ် ပြုစရာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင် အများအပြားကပါ သူတို့ကို ဂုဏ်ပြု ပြောကြားကြတာတွေရှိသလို၊ နိုင်ငံအတော်များများက မြို့ကြီးတွေမှာ ဆေးဝန်ထမ်းတွေကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ ပြည်သူတွေကလည်း လက်ခုပ်တီးပြီး ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြသလာကြတာတွေလည်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ကိုယ့်အပေါ် အလွယ်တကူ ရောဂါကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေကြားမှာပဲ ဒီကနေ့ မြန်မာ အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်းတွေ အများအပြားဟာလည်း COVID-19 တိုက်ဖျက်ရေးမှာ ရှေ့တန်းကနေ ပါဝင်နေကြတယ်ဆိုတာ တင်ပြရင်းနဲ့ပဲ ဒီသီတင်းပတ် အမျိုးသမီးကဏ္ဍကို ဒီမှာပဲရပ်နားခွင့်ပြုပါရှင်။ ကျမ ခင်ဖြူထွေး ပါရှင်။

XS
SM
MD
LG