သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္က အစိုးရဖြဲ႔ၿပီး ျပည္သူ႔ဆႏၵကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပတာဟာ ပံုမွန္လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ပြဲကေတာ့ အစိုးရဖြဲ႔ဖို႔ က်င္းပတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲႏိုင္တဲ့ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္နဲ႔ စစ္တပ္ကိုယ္စားလွယ္က သမၼတ ေရြးႏိုင္ေအာင္ က်င္းပတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္က ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္တဲ့ သမၼတဟာ သူလုိခ်င္တဲ့လူကို ေရြးၿပီး အစိုးရ ဖြဲ႔ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရအဖြဲ႔မွာ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္ ပါဝင္စရာ မလိုပါဘူး။ ဒီလို တျခမ္းပဲ့စနစ္ကို ကမာၻက လက္ခံတာေၾကာင့္ (၂၀၀၈) အေျခခံဥပေဒကို မျပင္ဘဲ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေရြးေကာက္ပြဲကို ႏိုင္ငံျခားအဖြဲ႔အစည္း အေတာ္မ်ားမ်ားက စိတ္ဝင္စားၾကပါတယ္။ Princeton တကၠသိုလ္ပညာရွင္ (၉) ဦးက Elections and Political Transition in Myanmar ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို February က ထုတ္ေဝပါတယ္။ ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး အသြင္ကူးေျပာင္းတာျဖစ္လို႔ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္နဲ႔ လံုၿခံဳေရးတာဝန္ခံေတြ အဓိက အခန္းက ပါဝင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ စစ္အုပ္စုအႏိုင္ရတဲ့ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို လုပ္ဇာတ္အျဖစ္ျမင္ၿပီး စစ္အုပ္စုအတြက္ အေရးမႀကီးတဲ့ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲကိုေတာ့ တရားမွ်တတဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္အျဖစ္ ျမင္ပါတယ္။ လာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အမွားအယြင္းမ်ားမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းပါတယ္။

Princeton တကၠသိုလ္နဲ႔ မေရွးမေႏွာင္း လန္ဒန္ အေျခစိုက္ Chatham House ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာေရးဌာနက ေရြးေကာက္ပြဲ အလားအလာကို သံုးသပ္ပါတယ္။ အေျခခံဥပေဒ မျပင္ႏိုင္မႈ၊ အပစ္အခတ္ မရပ္စဲႏိုင္မႈ နဲ႔ အုပ္စုအားၿပိဳင္မႈေတြၾကားက က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္လုိ႔ အေရးႀကီးေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးအတြက္ေတာ့ အလွမ္းေဝးေနေသးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဧၿပီလေရာက္ေတာ့ Brussels ၿမိဳ ႔ အေျခစိုက္ International Crisis Group (ICG) က အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ၿပီး ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ရဲ ႔ ခ်ဳိ ႔ယြင္းခ်က္ကို ေထာက္ျပပါတယ္။ NLD ကို ေထာက္ခံၾကမွာမို႔ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳး ႀကီးစိုးဖုိ႔ အလားအလာနည္းသြားေပမယ့္ စစ္အုပ္စုက ေထာက္ခံသူသာ သမၼတအစိုးရကို ဖြဲ႔စည္းႏိုင္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ အမ်ားဆံုးရတဲ့ပါတီက အစိုးရမဖြဲ႔ႏိုင္ဘဲ စစ္အုပ္စု လိုလားသူက အစိုးရဖြဲ႔တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲစနစ္နဲ႔ တင္ေျမွာက္တဲ့ အစိုးရကို ယံုၾကည္ဖို႔ ခက္ခဲလိမ့္မယ္လို႔ ICG က သံုးသပ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲကာလမွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုမႈနဲ႔ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္မႈ အေရးႀကီးပံုကို Article-19 အဖြဲ႔က အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ႏွစ္ဘာသာနဲ႔ စာတမ္းထုတ္ထားပါတယ္။ ပါတီနဲ႔ ကိုယ္စားလွယ္ေတြအေၾကာင္း ျပည္သူေတြ သိရွိေအာင္ တင္ျပဖုိ႔ မီဒီယာမွာ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၾသဂုတ္လေရာက္ေတာ့ Seattle အေျခစိုက္ NBR အာရွသုေတသနဌာနက ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ပြဲ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစာတမ္းကို ထုတ္ပါတယ္။ စစ္ဗုိလ္လူထြက္ ဦးေဆာင္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို ျပည္သူလူထုက အယံုအၾကည္ မရွိဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ မဲဆႏၵရွင္ သန္း (၃၀) ေက်ာ္စာရင္း အႀကီးအက်ယ္ မွားယြင္းေနတာကို မဲဆႏၵရွင္ကိုယ္တုိင္ လာျပင္ဖုိ႔ ျပဌာန္းထားတာဟာ ဆင္းရဲသားေတြ လုပ္ႏိုင္ဖို႔ ခက္ခဲတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။

နယ္လာသန္ႏိုင္ငံ အေျခစိုက္ Trans National Institute (TNI) ကေတာ့ တိုင္းရင္းသား ႏိုင္ငံေရး နဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲအေၾကာင္း မၾကာမီက စာတမ္းထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားပါတီေတြဟာ ကိုယ္စားလွယ္ေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ား အႏိုင္ရလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရေပမယ့္ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကို ေျပာင္းလဲႏိုင္ေလာက္တဲ့ အင္အားရွိမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ သံုးသပ္ပါတယ္။ အာဏာပိုင္ေတြဟာ လံုၿခံဳေရးအေၾကာင္းျပၿပီး ခ်ယ္လွယ္ႏိုင္တာကို ေထာက္ျပထားပါတယ္။ မဲေပးသူ (၅၁) ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတဲ့ မဲဆႏၵနယ္ေျမသာလွ်င္ တရားဝင္တာေၾကာင့္ (၅၁) ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္တာနဲ႔ ျပည္ခုိင္ၿဖိဳးႏိုင္ေအာင္ လံုၿခံဳေရးအေၾကာင္းျပၿပီး မဲဆႏၵေပးပြဲကို ခ်ယ္လွယ္ကန္႔သတ္လာႏိုင္တယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ မူဝါဒကို အေျခမခံဘဲ ပုဂၢိဳလ္ေရး နဲ႔ လူမ်ဳိးေရးကိုၾကည့္ၿပီး မဲဆႏၵ ေပးၾကလိမ့္မယ္လို႔ TNI အဖြဲ႔က သံုးသပ္ထားပါတယ္။

လာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ ႔ အဓိက ျပႆနာက မဲဆႏၵရွင္စာရင္းမွာ အျပစ္အနာအဆာေတြ မ်ားေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို မျဖစ္ရေအာင္ International Foundation for Electoral Systems (IFES) အဖြဲ႔က အေမရိကန္ အကူအညီယူၿပီး ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ကစၿပီး ကူညီခဲ့ပါတယ္။ ၿမိဳ ႔နယ္ (၃၃၀) က မဲစာရင္းကို ကြန္ျပဴတာမွာသြင္းၿပီး ေရရွည္သံုးႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တႏွစ္ေက်ာ္ၾကာတဲ့အခါ မဲစာရင္းဟာ (၃၀) ရာခိုင္ႏႈန္းသာ မွန္ႏိုင္မယ္လို႔ ေကာ္မရွင္ ေျပာတဲ့အတြက္ မေက်မနပ္ျဖစ္ကုန္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို ယံုၾကည္ေအာင္လုပ္ဖို႔ ေကာ္မရွင္မွာ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ Carter Center က အစီရင္ခံစာမွာ သံုးသပ္ထားပါတယ္။

မဲစာရင္း မွားယြင္းေနေပမယ့္ မဲရံုတာဝန္ခံက ခြင့္ျပဳရင္ မဲေပးႏိုင္တာမို႔ မဲဆႏၵရွင္ (၇၀) ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္လက္ထဲေရာက္ေနသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ မဲေပးခြင့္မရရင္ ဆူဆူပူပူ ျဖစ္လာႏိုင္တာဟာလည္း စိုးရိမ္စရာ ျဖစ္ပါတယ္။ မဲေပးခြင့္ မရွိသူ၊ မဲစာရင္းထဲပါလာရင္ ဖယ္ထုတ္ၿပီး မဲေပးခြင့္ရွိသူ မဲစာရင္းထဲမပါရင္ ျဖည့္စြက္ဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ခြဲေတြက ေဆာင္ရြက္ရမယ္လို႔ ေကာ္မရွင္ဝဘ္ဆိုဒ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ မ်ားယြင္းတဲ့ မဲစာရင္းနဲ႔ က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲရံုအဖြဲ႔ဝင္က အဆံုးအျဖတ္ေပးရမယ့္ ေနရာေတြမ်ားေနတာကို ခ်ဳိ ႔ယြင္းခ်က္အျဖစ္ ေထာက္ျပၾကပါတယ္။

သင့္အျမင္

မွတ္ခ်က္မ်ားျပပါ

XS
SM
MD
LG