သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဓါတုေဗဒ ႏုိဘယ္လ္ဆု Lithium-ion ဘက္ထရီ တီထြင္သူ ၃ ဦးရရွိ


၂၀၁၉ ဓါတုေဗဒ ႏုိဘယ္လ္ဆုရွင္ ၃ ဦး (L-R) John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham, and Akira Yoshino

လူသားေတြရဲ့ လူေနမႈဘဝကို အႀကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲေစခဲ့တဲ့ လစ္သီယံ အိုင္းရြန္း Lithium-ion ဘက္ထရီ တီထြင္သူ သိပၸံပညာရွင္ ၃ ဦးကို ၂၀၁၉ အတြက္ ဓါတုေဗဒ ႏိုဘယ္လ္ဆု ေပးအပ္လိုက္ပါတယ္။ ဒီသိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ့ တီထြင္မႈဟာ ႏိုဘယ္လ္ဆုနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ထိုက္တန္တယ္ ဆိုတာကို သိပၸံပညာရွင္ ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။“ဒီႏွစ္ ဓါတုေဗဒ ႏိုဘယ္လ္ဆု ရတာက Lithium-ion ဆိုတဲ့ ျပန္ၿပီးအားသြင္းလို႔ရတဲ့ ဓါတ္ခဲ တမ်ိဳးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးႏို္ဘယ္လ္ ဆုရၾကတာပါ။ ဓါတ္ခဲ အေၾကာင္း နဲနဲေလး ေျပာျပရင္ ဘာေၾကာင့္ ဒီလို ထိုက္ထိုက္တန္တန္ ရသလဲ ဆိုတာ သိလာပါလိမ့္မယ္။ ဓါတ္ခဲက lead cell ေပါ့ေနာ္ ခဲနဲ႔လုပ္တဲ့ က်ေနာ္တို႔ေတြ ကားထဲမွာ သံုးတဲ့ lead အက္ဆစ္ ဘက္ထရီ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ Niclel- Cadmium နီကယ္- ကက္ဒ္မီယံ ဘက္ထရီ၊ ေနာက္ Nickel – metal hydride နီကယ္ မက္တယ္လ္ ဟိုက္ဒရိုက္၊ ေနာက္ အခု ေနာက္ဆံုးေပၚက Lithium-ion လစ္သီယံ အိုင္းရြန္း၊ ၿပီးေတာ့ Lithium polymer လစ္သီယံ ပိုလီမာ၊ ဘက္ထရီ အမ်ိဳးအစားေပါ့ေနာ္။ ၃- ၄ မ်ိဳးေလာက္ ရွိပါတယ္။

ဒီဘက္ထရီေတြထဲက ေနာက္ဆံုးတီထြင္ခဲ့ၾကတဲ့ ႏိုဘယ္လ္ဆုရခဲ့တဲ့ Lithium-ion ဘက္ထရီကေတာ့ အခုဆို နားေရာဂါရွင္ေတြသံုးတဲ့ နားၾကပ္ေသးေလးေတြကစၿပီး လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ထုတ္တဲ့ စက္ရံုႀကီးေတြအထိ သံုးေနၾကတာပါ။ ဒီလိုအသံုးဝင္လွတဲ့ Lithium-ion ဘက္ထရီ ထုတ္ႏိုင္ေအာင္ အဆင့္ဆင့္ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။“ပထမဦးဆံုး စထြင္ခဲ့တာကေတာ့ ခဲ ဘက္ထရီ။ အဲဒါကေတာ့ ၁၈ ရာစုတုန္းက ျပင္သစ္ ရူပေဗဒ ပညာရွင္ တဦးက ထြင္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက ္၁၉ ရာစု အေစာပိုင္းေလာက္က ဆြီဒင္က သိပၸံပညာရွင္တဦးက နီကယ္ ဆိုတဲ ့သတၱဳနဲ႔ ကက္ဒ္မီယံ ဆိုတဲ့ သတၱဳကို လွ်ပ္လိုက္ရည္ ထဲမွာထည့္ၿပီးေတာ့ နီကယ္- ကက္ဒ္မီယံ ကို ထြင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါက lead – acid ဘက္ထရီေလာက္ေတာ့ မေလးဘူး။ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးနဲ႔ သယ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နီကယ္ ကက္ဒ္မီယံ ဘက္ထရီက ဓါတ္အားကုန္ေအာင္ သံုးၿပီးမွ ျပန္အားျဖည့္လို႔ ရတယ္။ အားျပန္ ျဖည့္တဲ့ နီကယ္- ကက္ဒ္မီယံရဲ့ ျပႆနာက ဘာလဲ ဆိုေတာ့ သူ႔မွာ ဆယ္ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ ျပန္သံုးလို႔ ရတယ္။ ဓါတ္အားကလည္ အၾကာႀကီး သြင္းရတယ္။ ေလးလည္းေလးတယ္။ ခဲဘက္ထရီေလာက္ေတာ့ မေလးေတာ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ကက္ဒ္မီယံတို႔ ခဲတို႔လိုသဘာဝ ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္ေစတဲ့ သတၱဳေတြ မပါတဲ့ Nickel – metal hydride နီကယ္ မက္တယ္လ္ ဟိုက္ဒရိုက္ ဆိုတဲ့ ဘက္ထရီကို ၁၉၈၀ ေလာက္မွာ စၿပီး ထြင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ သူက Niclel- Cadmium လိုမဟုတ္ဖူး၊ အားျပန္ျဖည့္တဲ့အခါ တရာ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖည့္ထားရင္ တရာလံုး ျပန္ျပည့္ႏုိင္၊ ျပန္သံုးႏုိင္ ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒါဟာ အေတာ္ အဆင့္ျမင့္သြားပါၿပီ။

ဓါတုေဗဒ ႏို္ဘယ္လ္ ဆုရတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ လစ္သီယံ အိုင္းရြန္းေပါ့ေနာ္။ သတိထားရမွာက လစ္သီယံ မဟုတ္ဖူးေနာ္။ သူ႔ကိုေတာ့ ၁၉၇၀ ေလာက္မွာ စၿပီးေတာ့ ေလ့လာၾက၊ တီထြင္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားကို ထုတ္ေပးဖို႔ ဘက္ထရီဘယ္လို အလုပ္လုပ္တယ္ ဆိုတာကို ၾကည့္ရေအာင္ပါ။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။“လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ ဓါတုေဗဒ ဓါတ္ေျပာင္းလဲမႈကေန လွ်ပ္စစ္္ဓါတ္စီးတာကေနမွ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္ကို ရတာပါ။ ဘက္ထရီထဲမွာ ဓါတုေဗဒ ဓါတ္ေျပာင္းလဲမႈ ရွိတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ျဖစ္တာ။ လွ်ပ္စစ္ကို သြားဖမ္းၿပီးေတာ့ သိမ္းထားလို႔ မရဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဓါတုပစၥည္းေတြကို လွ်ပ္လိုက္ရည္ ထဲမွာ ဓါတုစြမ္းအင္ အျဖစ္ သိမ္းထားၿပီးေတာ့ လွ်ပ္စစ္ စြမ္းအင္ ေျပာင္းေပးလို႔ ရပါတယ္။ ဒါဟာ ဘက္ထရီ ဓါတ္အိုးရဲ့ အေျခခံ သဘာဝပဲ။ အမ်ိဳးမတူဘူး၊ ဓါတ္သဘာဝခ်င္း မတူတဲ့ သတၱဳနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ အဖိုတိုင္ ဒါမွမဟုတ္အဖိုျပားနဲ႔ အမတိုင္ နဳ႕ လွ်ပ္စစ္ စီးႏိုင္တယ္။ လွ်ပ္လိုက္အရည္ထဲမွာ။ အျပင္ကေန ဝါယာႀကိဳးနဲ႔ မီးလံုး တခုနဲ႔ ဆက္သြယ္ လိုက္ရင္ ေမာ္တာေလး တခုနဲ႔ ဆက္လိုက္လို႔ ရွိရင္ အဖိုတိုင္က အီလက္ထရြန္ေတြက လွ်ပ္လိုက္ရည္ကို ျဖတ္ၿပီး အမတိုင္ ဆီ စီးဆင္းတာဟာ လွ်ပ္စစ္ထြက္လာတာ ပါပဲ။ အဖိုတိုင္ အမတိုင္မွာ ရွိတဲ့ ဓါတုပစၥည္းေတြရဲ့ ဓါတ္သဘာဝ ဓါတုေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ေအာက္ဆိုဒ္၊ ခဲေအာက္ဆိုဒ္ လိုဟာမ်ိဳး ျဖစ္သြားတာနဲ႔ ဓါတ္ျပဳမႈ ဆက္မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ဓါတ္ခဲ အားမရွိေတာ့ဘူး၊ ဆိုတာ အဲဒါကို ေျပာတာပါ။ အဲဒါကို အိမ္မွ လြယ္လြယ္ လုပ္လို႔ရတာ က အာလူး၊ ဒါမွမဟုတ္ သံပုရာသီးကို ဒီဘက္က သံေခ်ာင္း တေခ်ာင္း၊ ဟိုဘက္က သြပ္ေခ်ာင္း တေခ်ာင္း ေပါ့ေနာ္။ ဟိုဘက္ ဒီဘက္။ အဲဒါကို မီးလံုး ေသးေသးေလးနဲ႔ ဆက္လိုက္လို႔ ရွိရင္ မီးမွိန္မွိန္ေလး ျမင္ရပါတယ္။ အဲဒါဟာ ဘက္ထရီရဲ့ အေျခခံ သေဘာပဲေပါ့။

ဓါတုေဗဒႏိုဘယ္လ္ဆု အခ်ီးျမွင့္ခံရတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ ၃ ဦးကေတာ့ နယူးေရာက္ Binghamton တကၠသိုလ္က M. Stanley Whittingham ၊ Texas တကၠသိုလ္က John B. Goodenough နဲ႔ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ နာဂိုရာ Meijo တကၠသိုလ္က Akira Yoshino တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဆုရွင္ ၃ ဦး ဘာေတြ သုေတသန လုပ္ခဲ့တာပါလဲ။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။“ဒီႏွစ္ ႏိုဘယ္လ္ဆုရသူ ၃ ဦးဟာ ၁၉၇၀ ေလာက္က စၿပီးေတာ့ သူတို႔က Lithium-ion ဘက္ထရီ ကို က်ိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ Niclel- Cadmium တို႔၊ Nickel – metal hydride တို႔ စေပၚတဲ့ အခ်ိန္က သိပ္ေလးခဲ့တဲ့ အတြက္ Lithium-ion ဘက္ထရီကို ထြင္ဖို႔ သူတို႔ စၿပီး က်ိဳးစားခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒီ ၁၉၇၀ အခ်ိန္ေလာက္က ဘာျဖစ္သလဲ ဆိုေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္ တုန္းက တကမာၻလံုးမွာ fossil fuel လို႔ေခၚတဲ့ ကမာၻေျမလႊာ ေအာက္က ထုတ္မွ ရတဲ့ ေရနံေလာင္စာ - သဘာဝ ဓါတ္ေငြ႔ ရွားပါးလို႔ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေတာ္ေတာ္ကို ျပႆနာ ေပၚတဲ အခ်ိန္ပါ။ အဲဒီေတာ့ ေရနံလို သဘာဝ ရုပ္ၾကြင္းက ရတဲ့ စြမ္းအင္ကို အစားထိုးႏိုင္ဖို႔ သိပၸံပညာရွင္ေတြက က်ိဳးစားေနၾကပါတယ္။ ဒီလိုက်ိဳးစားၾကတဲ့ အထဲမွာ ပါေမာကၡ Whittingham က အဲဒါကို က်ိဳးစားေနရင္း အမွတ္မထင္ပဲနဲ႔ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ကို အမ်ားႀကီး သိုေလွာင္ႏိုင္တဲ့၊ စြမ္းအင္သိုေလွာင္မႈမ်ားတဲ ့တိုက္ေတနီယံ ဆာလ္ဖိုဒ္နဲ႔ လစ္သီယံ အိုင္းရြန္းကြန္ေပါင္း သတၱဳ တမ်ိဳးကို စေတြ႔တယ္။ ေတြ႔တဲ့အခါမွာ ဒါကို ေဇာက္ခ်ၿပီးေတာ့ စေလ့လာတာပါ။ အဲဒီမွာ လစ္သီယံ အိုင္းရြန္း ဘက္ထရီ လုပ္ႏုိင္တယ္ ဆိုတာကို စၿပီး ေတြ႔ခဲ့တာပါ။

ေနာက္ဆယ္ႏွစ္ေလာက္ ၾကာတဲ့အခါက်ေတာ့ ပါေမာကၡ Goodenough က တိုင္ေတနီယံ ဆာလ္ဖိုဒ္ အစား တိုင္ေတနီယံ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္နဲ႔ လစ္သီယံ နဲ႔ က ပိုၿပီးေတာ့ လွ်ပ္စစ္ သိုေလွာင္ ႏိုင္မယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ သူက သီအိုရီနဲ႔ တြက္ျပပါတယ္။

၁၉၈၅ ခုႏွစ္ေလာက္ က်ေတာ့မွာ အဲဒီ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံက ကုမၸဏီ တခုက ေဒါက္တာ Yoshino ကေန ပထမဦးဆံုး လစ္သီယံ အိုင္းရြန္း ဘက္ထရီကို ေအာင္ျမင္စြာ ထုတ္ျပႏုိင္တဲ့ အတြက္ ဒီပုဂၢိဳလ္ ၃ ဦးကို ခ်ီးျမွင့္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အမွန္ ဆိုရင္ ဒီ လစ္သီယံ အိုင္းရြန္းဘက္ထရီနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဟာကို ဓါတုေဗဒ ႏိုဘယ္လ္ဆု ေပးသင့္တာ ၾကာလွပါၿပီ။

၁၉၉၁ ခုႏွစ္မွာ ေစ်းကြက္ထဲေရာက္လာတဲ့ Lithium-ion ဘက္ထရီဟာ ေပါ့ပါးၿပီး အားသိပ္ေကာင္းသလို အားလည္းျပန္သြင္းလို႔ ရတဲ့အတြက္ လက္ကိုင္ဖံုးေတြ၊ Laptop ေတြ ကေန လွ်ပ္စစ္ကားအထိ ေနရာတကာမွာ သံုးေနၾကတာပါ။ ဒါ့အျပင္ ဒီဘက္ထရီက ျပန္ျပည့္ၿမဲစြမ္းအင္ေတြဆီကရတဲ့ စြမ္းအင္ပမာဏအေတာ္မ်ားမ်ားကို ေပ်ာက္မသြားေအာင္လည္း သိမ္းထားေပးႏုိ္င္ပါတယ္။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။“ဒီ ေနာက္ဆံုးေပၚ Lithium-ion ဘက္ထရီ ဆိုလို႔ ရွိရင္ အႀကိမ္ေပါင္း ၄ ေထာင္ - ၅ ေထာင္ေလာက္ ဓါတ္အား ျပန္သြင္းလို႔ ရပါတယ္။ သူ႔အထဲမွာ ရွိတဲ့ ဓါတု ပစၥည္းေတြ လံုးဝ ဓါတ္ေျပာင္းလဲသြားတာ မရွိဘူးေပါ့ေနာ္။ အႀကိမ္ ၄ ေထာင္ - ၅ ေထာင္ေလာက္ ဆို အမ်ားႀကီး သံုးလို႔ ရတယ္။ အခု ေနာက္ဆံုးေပၚ Tesla တက္စလာ ဆိုတာ ကားတခုလံုးကို လွ်ပ္စစ္နဲ႔ ေမာင္းတဲ့ electric vehicle ကား ဆိုလို႔ ရွိရင္ ေနာက္ပိုင္း လစ္သီယံ အိုင္းရြန္း ဘက္ထရီကို သံုးပါၿပီ။ ဒါကို အမ်ားႀကီး ထုတ္ႏုိင္ၿပီ ဆိုလို႔ ရွိရင္ေတာ့ လွ်ပ္စစ္ကားရဲ့ ကားေစ်းဟာ တအားက်လာမယ္။ ဒါဆို ေနာက္ဆို ဓါတ္ဆီမသံုးပဲနဲ႔ လွ်ပ္စစ္ ကို အားျပန္ျဖည့္ ျပန္ charge လုပ္ၿပီး သံုးတဲ့ကားေတြ အမ်ားႀကီး ေပၚလာပါလိမ့္မယ္။

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အာကာသ စခန္းမွာဆို ကမာၻ႔အျပင္ဘက္ မိုင္ ၂၀၀ ေလာက္ေရာက္ေနၿပီး ကမာၻကို ပတ္ေနတဲ့ဟာ မိနစ္ ၉၀-ၾကာရင္ တပတ္ပတ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ မိနစ္ ၉၀ ၾကာ တပတ္ ပတ္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ အာကာသ စခန္းနဲ႔ ေနၾကားကို ကမာၻေရာက္သြားတဲ့ မိနစ္ ၃၀ ေလာက္က ေမွာင္ေနတဲ့ ေနရာမွာ ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီ အခ်ိန္ က်လို႔ ရွိရင္ သူက ဘက္ထရီေတြကို သံုးရပါတယ္။ အရင္တုန္းက Niclel- Cadmium တို႔ တပ္ထားတာမို႔ ဆိုလာျပားေတြက အဲဒီ ဘက္ထရီကို သံုးရတယ္။ အခု မႏွစ္ကစၿပီး အဲဒီ Lithium-ion ဘက္ထရီ ကို စသံုးပါၿပီ။”

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္ပါ။

((UNICODE))

ဓါတုဗေဒ နိုဘယ်လ်ဆု Lithium-ion ဘက်ထရီ တီထွင်သူ ၃ ဦးရရှိ

လူသားတွေရဲ့ လူနေမှုဘဝကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲစေခဲ့တဲ့ လစ်သီယံ အိုင်းရွန်း Lithium-ion ဘက်ထရီ တီထွင်သူ သိပ္ပံပညာရှင် ၃ ဦးကို ၂၀၁၉ အတွက် ဓါတုဗေဒ နိုဘယ်လ်ဆု ပေးအပ်လိုက်ပါတယ်။ ဒီသိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ တီထွင်မှုဟာ နိုဘယ်လ်ဆုနဲ့ ဘယ်လောက်ထိုက်တန်တယ် ဆိုတာကို သိပ္ပံပညာရှင် ဒေါက်တာ ပဒေသာတင်က ပြောပြပေးမှာပါ။

ဒေါက်တာ ပဒေသာတင်။ ။“ဒီနှစ် ဓါတုဗေဒ နိုဘယ်လ်ဆု ရတာက Lithium-ion ဆိုတဲ့ ပြန်ပြီးအားသွင်းလို့ရတဲ့ ဓါတ်ခဲ တမျိုးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးနိုဘယ်လ် ဆုရကြတာပါ။ ဓါတ်ခဲ အကြောင်း နဲနဲလေး ပြောပြရင် ဘာကြောင့် ဒီလို ထိုက်ထိုက်တန်တန် ရသလဲ ဆိုတာ သိလာပါလိမ့်မယ်။ ဓါတ်ခဲက lead cell ပေါ့နော် ခဲနဲ့လုပ်တဲ့ ကျနော်တို့တွေ ကားထဲမှာ သုံးတဲ့ lead အက်ဆစ် ဘက်ထရီ၊ နောက်ပြီးတော့ Niclel- Cadmium နီကယ်- ကက်ဒ်မီယံ ဘက်ထရီ၊နောက် Nickel – metal hydride နီကယ် မက်တယ်လ် ဟိုက်ဒရိုက်၊ နောက် အခု နောက်ဆုံးပေါ်က Lithium-ion လစ်သီယံ အိုင်းရွန်း၊ ပြီးတော့ Lithium polymer လစ်သီယံ ပိုလီမာ၊ ဘက်ထရီ အမျိုးအစားပေါ့နော်။၃- ၄ မျိုးလောက် ရှိပါတယ်။

ဒီဘက်ထရီတွေထဲက နောက်ဆုံးတီထွင်ခဲ့ကြတဲ့ နိုဘယ်လ်ဆုရခဲ့တဲ့ Lithium-ion ဘက်ထရီကတော့ အခုဆို နားရောဂါရှင်တွေသုံးတဲ့ နားကြပ်သေးလေးတွေကစပြီး လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ထုတ်တဲ့ စက်ရုံကြီးတွေအထိ သုံးနေကြတာပါ။ ဒီလိုအသုံးဝင်လှတဲ့ Lithium-ion ဘက်ထရီ ထုတ်နိုင်အောင် အဆင့်ဆင့်ကြိုးစားခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒေါက်တာ ပဒေသာတင်။ ။“ပထမဦးဆုံး စထွင်ခဲ့တာကတော့ ခဲ ဘက်ထရီ။ အဲဒါကတော့ ၁၈ ရာစုတုန်းက ပြင်သစ် ရူပဗေဒ ပညာရှင် တဦးက ထွင်ခဲ့ပါတယ်။ နောက ်၁၉ ရာစု အစောပိုင်းလောက်က ဆွီဒင်က သိပ္ပံပညာရှင်တဦးက နီကယ် ဆိုတဲ့သတ္တုနဲ့ ကက်ဒ်မီယံ ဆိုတဲ့ သတ္တုကို လျှပ်လိုက်ရည် ထဲမှာထည့်ပြီးတော့ နီကယ်- ကက်ဒ်မီယံ ကို ထွင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါက lead – acid ဘက်ထရီလောက်တော့ မလေးဘူး။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ သယ်နိုင်ပါတယ်။ဒါပေမယ့် နီကယ် ကက်ဒ်မီယံ ဘက်ထရီက ဓါတ်အားကုန်အောင် သုံးပြီးမှ ပြန်အားဖြည့်လို့ ရတယ်။ အားပြန် ဖြည့်တဲ့ နီကယ်- ကက်ဒ်မီယံရဲ့ ပြဿနာက ဘာလဲ ဆိုတော့ သူ့မှာ ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းပဲ ပြန်သုံးလို့ ရတယ်။ ဓါတ်အားကလည် အကြာကြီး သွင်းရတယ်။ လေးလည်းလေးတယ်။ ခဲဘက်ထရီလောက်တော့ မလေးတော့ဘူး။ အဲဒီတော့ နောက်ပိုင်းမှာ ကက်ဒ်မီယံတို့ ခဲတို့လိုသဘာဝ ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေတဲ့ သတ္တုတွေ မပါတဲ့ Nickel – metal hydrideနီကယ် မက်တယ်လ် ဟိုက်ဒရိုက် ဆိုတဲ့ ဘက်ထရီကို ၁၉၈၀ လောက်မှာ စပြီး ထွင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ သူက Niclel- Cadmium လိုမဟုတ်ဖူး၊ အားပြန်ဖြည့်တဲ့အခါ တရာ ရာခိုင်နှုန်း ဖြည့်ထားရင် တရာလုံး ပြန်ပြည့်နိုင်၊ ပြန်သုံးနိုင် ပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒါဟာ အတော် အဆင့်မြင့်သွားပါပြီ။

ဓါတုဗေဒ နိုဘယ်လ် ဆုရတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ကတော့ လစ်သီယံ အိုင်းရွန်းပေါ့နော်။ သတိထားရမှာက လစ်သီယံ မဟုတ်ဖူးနော်။ သူ့ကိုတော့ ၁၉၇၀ လောက်မှာ စပြီးတော့ လေ့လာကြ၊ တီထွင်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လျှပ်စစ်စွမ်းအားကို ထုတ်ပေးဖို့ ဘက်ထရီဘယ်လို အလုပ်လုပ်တယ် ဆိုတာကို ကြည့်ရအောင်ပါ။

ဒေါက်တာ ပဒေသာတင်။ ။“လွယ်လွယ်ပြောရရင် ဓါတုဗေဒ ဓါတ်ပြောင်းလဲမှုကနေ လျှပ်စစ်ဓါတ်စီးတာကနေမှ လျှပ်စစ်ဓါတ်ကို ရတာပါ။ ဘက်ထရီထဲမှာ ဓါတုဗေဒ ဓါတ်ပြောင်းလဲမှု ရှိတယ်။ အဲဒါကြောင့်ဖြစ်တာ။ လျှပ်စစ်ကို သွားဖမ်းပြီးတော့ သိမ်းထားလို့ မရဘူး။ ဒါပေမယ့် ဓါတုပစ္စည်းတွေကို လျှပ်လိုက်ရည် ထဲမှာ ဓါတုစွမ်းအင် အဖြစ် သိမ်းထားပြီးတော့ လျှပ်စစ် စွမ်းအင် ပြောင်းပေးလို့ ရပါတယ်။ ဒါဟာ ဘက်ထရီ ဓါတ်အိုးရဲ့ အခြေခံ သဘာဝပဲ။ အမျိုးမတူဘူး၊ ဓါတ်သဘာဝချင်း မတူတဲ့ သတ္တုနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ အဖိုတိုင် ဒါမှမဟုတ်အဖိုပြားနဲ့ အမတိုင် နု့ လျှပ်စစ် စီးနိုင်တယ်။ လျှပ်လိုက်အရည်ထဲမှာ။ အပြင်ကနေ ဝါယာကြိုးနဲ့ မီးလုံး တခုနဲ့ ဆက်သွယ် လိုက်ရင် မော်တာလေး တခုနဲ့ ဆက်လိုက်လို့ ရှိရင် အဖိုတိုင်က အီလက်ထရွန်တွေက လျှပ်လိုက်ရည်ကို ဖြတ်ပြီး အမတိုင် ဆီ စီးဆင်းတာဟာ လျှပ်စစ်ထွက်လာတာ ပါပဲ။ အဖိုတိုင် အမတိုင်မှာ ရှိတဲ့ ဓါတုပစ္စည်းတွေရဲ့ ဓါတ်သဘာဝ ဓါတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် အောက်ဆိုဒ်၊ ခဲအောက်ဆိုဒ် လိုဟာမျိုး ဖြစ်သွားတာနဲ့ ဓါတ်ပြုမှု ဆက်မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။ အဲဒီအခါကျတော့ ဓါတ်ခဲ အားမရှိတော့ဘူး၊ဆိုတာ အဲဒါကို ပြောတာပါ။ အဲဒါကို အိမ်မှ လွယ်လွယ် လုပ်လို့ရတာ က အာလူး၊ ဒါမှမဟုတ် သံပုရာသီးကို ဒီဘက်က သံချောင်း တချောင်း၊ဟိုဘက်က သွပ်ချောင်း တချောင်း ပေါ့နော်။ ဟိုဘက် ဒီဘက်။ အဲဒါကို မီးလုံး သေးသေးလေးနဲ့ ဆက်လိုက်လို့ ရှိရင် မီးမှိန်မှိန်လေး မြင်ရပါတယ်။ အဲဒါဟာ ဘက်ထရီရဲ့ အခြေခံ သဘောပဲပေါ့။

ဓါတုဗေဒနိုဘယ်လ်ဆု အချီးမြှင့်ခံရတဲ့ သိပ္ပံပညာရှင် ၃ ဦးကတော့ နယူးရောက် Binghamton တက္ကသိုလ်က M. Stanley Whittingham ၊ Texas တက္ကသိုလ်က John B. Goodenough နဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံ နာဂိုရာ Meijo တက္ကသိုလ်က Akira Yoshino တို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆုရှင် ၃ ဦး ဘာတွေ သုတေသန လုပ်ခဲ့တာပါလဲ။

ဒေါက်တာ ပဒေသာတင်။ ။“ဒီနှစ် နိုဘယ်လ်ဆုရသူ ၃ ဦးဟာ ၁၉၇၀ လောက်က စပြီးတော့ သူတို့က Lithium-ion ဘက်ထရီ ကို ကျိုးစားခဲ့ပါတယ်။Niclel- Cadmium တို့၊ Nickel – metal hydrideတို့ စပေါ်တဲ့ အချိန်က သိပ်လေးခဲ့တဲ့ အတွက် Lithium-ion ဘက်ထရီကို ထွင်ဖို့ သူတို့ စပြီး ကျိုးစားခဲ့ကြတယ်။အဲဒီ ၁၉၇၀ အချိန်လောက်က ဘာဖြစ်သလဲ ဆိုတော့ အဲဒီအချိန် တုန်းက တကမ္ဘာလုံးမှာ fossil fuel လို့ခေါ်တဲ့ ကမ္ဘာမြေလွှာ အောက်က ထုတ်မှ ရတဲ့ ရေနံလောင်စာ - သဘာဝ ဓါတ်ငွေ့ ရှားပါးလို့ အဲဒီအချိန်မှာ တော်တော်ကို ပြဿနာ ပေါ်တဲ အချိန်ပါ။ အဲဒီတော့ ရေနံလို သဘာဝ ရုပ်ကြွင်းက ရတဲ့ စွမ်းအင်ကို အစားထိုးနိုင်ဖို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကျိုးစားနေကြပါတယ်။ဒီလိုကျိုးစားကြတဲ့ အထဲမှာ ပါမောက္ခ Whittingham က အဲဒါကို ကျိုးစားနေရင်း အမှတ်မထင်ပဲနဲ့ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို အများကြီး သိုလှောင်နိုင်တဲ့၊ စွမ်းအင်သိုလှောင်မှုများတဲ့တိုက်တေနီယံ ဆာလ်ဖိုဒ်နဲ့ လစ်သီယံ အိုင်းရွန်းကွန်ပေါင်း သတ္တု တမျိုးကို စတွေ့တယ်။ တွေ့တဲ့အခါမှာ ဒါကို ဇောက်ချပြီးတော့ စလေ့လာတာပါ။ အဲဒီမှာ လစ်သီယံ အိုင်းရွန်း ဘက်ထရီ လုပ်နိုင်တယ် ဆိုတာကို စပြီး တွေ့ခဲ့တာပါ။

နောက်ဆယ်နှစ်လောက် ကြာတဲ့အခါကျတော့ ပါမောက္ခ Goodenough က တိုင်တေနီယံ ဆာလ်ဖိုဒ် အစားတိုင်တေနီယံ ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်နဲ့ လစ်သီယံ နဲ့ က ပိုပြီးတော့ လျှပ်စစ် သိုလှောင် နိုင်မယ် ဆိုပြီးတော့ သူက သီအိုရီနဲ့ တွက်ပြပါတယ်။

၁၉၈၅ ခုနှစ်လောက် ကျတော့မှာ အဲဒီ ဂျပန်နိုင်ငံက ကုမ္ပဏီ တခုက ဒေါက်တာ Yoshino ကနေ ပထမဦးဆုံး လစ်သီယံ အိုင်းရွန်း ဘက်ထရီကို အောင်မြင်စွာ ထုတ်ပြနိုင်တဲ့ အတွက် ဒီပုဂ္ဂိုလ် ၃ ဦးကို ချီးမြှင့်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမှန် ဆိုရင် ဒီ လစ်သီယံ အိုင်းရွန်းဘက်ထရီနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဟာကို ဓါတုဗေဒ နိုဘယ်လ်ဆု ပေးသင့်တာ ကြာလှပါပြီ။

၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာ ဈေးကွက်ထဲရောက်လာတဲ့ Lithium-ion ဘက်ထရီဟာ ပေါ့ပါးပြီး အားသိပ်ကောင်းသလို အားလည်းပြန်သွင်းလို့ ရတဲ့အတွက် လက်ကိုင်ဖုံးတွေ၊ Laptop တွေ ကနေ လျှပ်စစ်ကားအထိ နေရာတကာမှာ သုံးနေကြတာပါ။ ဒါ့အပြင် ဒီဘက်ထရီက ပြန်ပြည့်မြဲစွမ်းအင်တွေဆီကရတဲ့ စွမ်းအင်ပမာဏအတော်များများကို ပျောက်မသွားအောင်လည်း သိမ်းထားပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒေါက်တာ ပဒေသာတင်။ ။“ဒီ နောက်ဆုံးပေါ် Lithium-ion ဘက်ထရီ ဆိုလို့ ရှိရင် အကြိမ်ပေါင်း ၄ ထောင် - ၅ ထောင်လောက် ဓါတ်အား ပြန်သွင်းလို့ ရပါတယ်။ သူ့အထဲမှာ ရှိတဲ့ ဓါတု ပစ္စည်းတွေ လုံးဝ ဓါတ်ပြောင်းလဲသွားတာ မရှိဘူးပေါ့နော်။ အကြိမ် ၄ ထောင် - ၅ ထောင်လောက် ဆို အများကြီး သုံးလို့ ရတယ်။အခု နောက်ဆုံးပေါ် Tesla တက်စလာ ဆိုတာ ကားတခုလုံးကို လျှပ်စစ်နဲ့ မောင်းတဲ့ electric vehicle ကား ဆိုလို့ ရှိရင် နောက်ပိုင်း လစ်သီယံ အိုင်းရွန်း ဘက်ထရီကို သုံးပါပြီ။ ဒါကို အများကြီး ထုတ်နိုင်ပြီ ဆိုလို့ ရှိရင်တော့ လျှပ်စစ်ကားရဲ့ ကားဈေးဟာ တအားကျလာမယ်။ ဒါဆို နောက်ဆို ဓါတ်ဆီမသုံးပဲနဲ့ လျှပ်စစ် ကို အားပြန်ဖြည့် ပြန် charge လုပ်ပြီး သုံးတဲ့ကားတွေ အများကြီး ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အာကာသ စခန်းမှာဆို ကမ္ဘာ့အပြင်ဘက် မိုင် ၂၀၀ လောက်ရောက်နေပြီး ကမ္ဘာကို ပတ်နေတဲ့ဟာ မိနစ် ၉၀-ကြာရင် တပတ်ပတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် မိနစ် ၉၀ ကြာ တပတ် ပတ်နေတဲ့ အချိန်မှာ အာကာသ စခန်းနဲ့ နေကြားကို ကမ္ဘာရောက်သွားတဲ့ မိနစ် ၃၀ လောက်က မှောင်နေတဲ့ နေရာမှာ ပေါ့နော်။ အဲဒီ အချိန် ကျလို့ ရှိရင် သူက ဘက်ထရီတွေကို သုံးရပါတယ်။ အရင်တုန်းက Niclel- Cadmium တို့ တပ်ထားတာမို့ ဆိုလာပြားတွေက အဲဒီ ဘက်ထရီကို သုံးရတယ်။ အခု မနှစ်ကစပြီး အဲဒီ Lithium-ion ဘက်ထရီ ကို စသုံးပါပြီ။”

ဒေါက်တာ ပဒေသာတင်ပါ။

XS
SM
MD
LG