သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျပည္တြင္းစစ္ဒဏ္ခံထားရတဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ လြတ္လပ္မႈနဲ႔ တန္းတူညီမွ်မႈကို အားလံုးခံစားႏိုင္ၾကဖုိ႔ သမၼတေဟာင္း Abraham Lincoln က Gettysburg မွာ သမိုင္းဝင္မိန္႔ခြန္း ေျပာၾကားခဲ့တာ အဂၤါေန႔က အႏွစ္ ၁၅၀ ျပည့္ပါတယ္။ ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္ ၁၈၆၃ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၁၉ ရက္ေန႔တုန္းက ေျပာၾကားခဲ့တဲ့ ဒီမိန္႔ခြန္းဟာဆုိရင္ အေမရိကန္သမိုင္းမွာ အထင္ရွားဆံုးမိန္႔ခြန္းေတြထဲက တစ္ခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္စနစ္လိုလားတဲ့ ေတာင္ပိုင္းျပည္နယ္တပ္ေတြနဲ႔ ကၽြန္စနစ္ဖ်က္သိမ္းလိုတဲ့ ျပည္နယ္တပ္ေတြၾကား တိုက္ပဲြျဖစ္ပြားေနစဥ္ကာလမွာ ေျပာခဲ့တဲ့ သမိုင္းဝင္မိန္႔ခြန္းအေၾကာင္း မစုျမတ္မြန္က တင္ျပထားပါတယ္။

လူတိုင္း တန္းတူညီမွ်တယ္လို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ၁၆ ေယာက္ေျမာက္ သမၼတ အီဘရာဟင္ လင္ကြန္း (Abraham Lincoln) ရဲ႕ ၂ မိနစ္ၾကာတဲ့ Gettysburg မိန္႔ခြန္းကို အေမရိကန္ ေက်ာင္းသူ/ေက်ာင္းသားေတြ အခုခ်ိန္ထိ က်က္မွတ္ေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမိန္႔ခြန္းဟာ အေမရိကန္သမၼတေတြ ေျပာၾကားခဲ့တဲ့ မိန္႔ခြန္းေတြထဲမွာ အေျပာင္ေျမာက္ဆံုး ျဖစ္တယ္လို႔ Virginia Commonwealth တကၠသိုလ္က သမိုင္းပညာရွင္ Carolyn Eastman က အခုလို ေျပာပါတယ္။

“ဒီမိန္႔ခြန္းကေပးတဲ့ အေကာင္းဆံုးအခ်က္က လြတ္လပ္မႈ ရရွိေအာင္လုပ္ဖုိ႔ ဘယ္ေလာက္ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာ က်မတို႔ကို သတိေပးေနတဲ့ အခ်က္ပါ။ လြတ္လပ္မႈအတြက္ လူ႔အသက္ ခႏၶာေတြ ေပးဆပ္ရလည္း တန္ပါတယ္ဆိုတာကို ဒီမိန္႔ခြန္းက သတိေပးေနပါတယ္။”

ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္ ၁၈၆၃ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ၁၉ ရက္ေန႔တုန္းက Pennsylvania ျပည္နယ္ Gettysburg ၿမိဳ႕ စစ္ေျမျပင္တေနရာမွာ ဒီမိန္႔ခြန္းကို သမၼတ လင္ကြန္း ေျပာၾကားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူတိုင္း တန္းတူညီမွ်တယ္၊ လြတ္လပ္မႈကို ခံစားႏိုင္ရမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို အဓိက မီးေမာင္းထုိးျပေျပာခဲ့တဲ့ မိန္႔ခြန္းမွာ စစ္ေျမျပင္မွာ က်ဆုံးသြားခဲ့တဲ့သူေတြရဲ႕ ေပးဆပ္မႈဟာ အခ်ည္းႏွီး မျဖစ္ေစရဘူးဆိုတဲ့ အခ်က္ကို အခုိင္အမာ ထည့္သြင္းေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။ အသစ္တဖန္ လြတ္ေျမာက္ဖို႔၊ ျပည္သူ႔ဆႏၵနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အစိုးရ၊ ျပည္သူကပိုင္တဲ့ အစိုးရဆုိတာ ကမၻာ့ေျမေပၚက ေပ်ာက္ပ်က္သြားမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာေတြကိုလည္း သမၼတေဟာင္း လင္ကြန္းက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ကၽြန္စနစ္ လိုလားလို႔ ခဲြထြက္လိုတဲ့ ေတာင္ပိုင္းျပည္နယ္ေတြနဲ႔ ကၽြန္စနစ္ဖ်က္သိမ္းလိုတဲ့ ျပည္နယ္ေတြၾကား ၁၈၆၁ ခုႏွစ္ကေန ၁၈၆၅ ခုႏွစ္အထိ ၾကာရွည္ခဲ့တဲ့ စစ္ပြဲမွာ ျပည္ေထာင္စု တည္ေထာင္ေရးအတြက္ကုိ သမၼတ လင္ကြန္း က ကာကြယ္ တိုက္ခိုက္ခဲ့တာပါ၊ ခြဲထြက္လိုသူေတြဘက္က ေနာက္ပိုင္း အ႐ံႈးေပးခဲ့ရတဲ့အတြက္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဆိုတာ ဒီကေန႔အထိ တည္ရွိေနႏိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ၿဗိတိသွ်တို႔လက္ကေန ၁၇၇၆ ခုႏွစ္မွာ လြတ္လပ္ေရးေၾကညာခဲ့ၿပီးေနာက္ လြတ္လပ္မႈ ဆိုတဲ့ အေျခခံမူနဲ႔ တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတခုဟာ ေရရွည္ တည္တံ့ႏိုင္သလားဆိုတာကို Gettysburg စစ္ပြဲတင္မက တျခားျပည္တြင္းစစ္ပြဲေတြက စမ္းသပ္တာ ျဖစ္တယ္လို႔ သမၼတ လင္ကြန္းက ေျပာၾကားခဲ့ပါေသးတယ္။ အသစ္အဖန္ ျပည္လည္ေပၚေပါက္လာမယ့္ လြတ္လပ္မႈကို ရရမယ္၊ ျပည္သူေတြေရြးခ်ယ္တဲ့ ျပည္သူ႔အတြက္ ျပည္သူ႔အစိုးရဆိုတာ ဒီကမၻာေျမႀကီးမွာ ေပ်ာက္ပ်က္မသြားသင့္ဘူးလို႔ သမၼတေဟာင္းမိန္႔ခြန္းက ေျပာၾကားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

အသစ္တည္ေထာင္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံသစ္မွာ ကၽြန္စနစ္ဆိုတာကို အဆံုးသပ္ဖုိ႔ လိုအပ္တယ္ဆိုတာကို သမၼတလင္ကြန္းက ထိထိေရာက္ေရာက္ သတိေပးခဲ့တာလည္း ျဖစ္တယ္လို႔ သမိုင္းပညာရွင္ Carolyn Eastman က သံုးသပ္ပါတယ္။

“ဒီစစ္ပြဲ ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္ေနရသလဲဆိုတဲ့ စစ္ပြဲရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကို သူက သိေအာင္ လုပ္ေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲျဖစ္ေနစဥ္ကာလအတြင္း ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္ေနရသလဲ ဆိုတဲ့အေပၚမွာ သူ႔ရဲ႕စိတ္ ေျပာင္းလဲမႈကို ထင္ဟပ္တဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ေတြကို ေျပာၾကားခဲ့တာပါ။ ကၽြန္စနစ္ ပေပ်ာက္ဖုိ႔ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို လူေတြရဲ႕စိတ္ထဲ ေရာက္သြားေအာင္လို႔ ဒီမိန္႔ခြန္းက လုပ္ေပးခဲ့တာပါ။”

အခုလို သမိုင္းဝင္ ထင္ရွားတဲ့မိန္႔ခြန္း ေျပာၾကားခဲ့တဲ့ အထိမ္းအမွတ္ပြဲေတြကို အဂၤါေန႔က က်င္းပခဲ့တာမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာလည္း က်င္းပခဲ့တာမွာ သံအမတ္ႀကီး Derek Mitchell က အခုလို မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ျပည္တြင္းစစ္ပြဲျဖစ္ေနတဲ့ Gettysburg မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ၁၆ ေယာက္ေျမာက္ သမၼတ Abraham Lincoln မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားခဲ့တဲ့ေန႔နဲ႔ အေမရိကန္ရဲ႕ ပထမဆံုး African American သမၼတျဖစ္တဲ့ Barack Obama မႏွစ္တုန္းက ျမန္မာႏိုင္ငံကို လာေရာက္ခဲ့တဲ့ေန႔ တေန႔တည္း ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Gettysburg မိန္႔ခြန္း၊ သမၼတ အိုဘားမားနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံၾကားမွာ ထူးျခားတဲ့ ဆက္ႏြယ္မႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။”

Pennsylvania ျပည္နယ္ Gettysburg ၿမိဳ႕ စစ္ေျမျပင္ေနရာေဟာင္းမွာ အဂၤါေန႔က က်င္းပတဲ့ အခမ္းအနားကိုလည္း လူေတြ ေထာင္နဲ႔ခ်ီ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သမၼတေဟာင္းလင္ကြန္းရဲ႕ ေဟာင္းႏြမ္းသြားျခင္းမရွိ တဲ့ စကားေတြဟာ ႏုိင္ငံကို လႈပ္ႏိႈးလိုက္သလို အစဥ္ ႏုိးၾကားေစတယ္လို႔ အေမရိကန္ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီး Sally Jewell က အခမ္းအနားမွာ ေျပာၾကား ခဲ့ပါတယ္။

သမၼတေဟာင္း လင္ကြန္းတို႔ လက္ထက္ေနာက္ပိုင္း ရရွိခဲ့တဲ့ ေအာင္ျမင္မႈေတြ၊ အက်ဳိးခံစားခြင့္ေတြဟာ ဒီစစ္ေျမျပင္မွာ တုိက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကတဲ့၊ အသက္ေပးဆပ္ခဲ့ၾကတဲ့ စစ္သားေတြ၊ သမိုင္းတေလွ်ာက္ သူ႔တို႔ရဲ႕ ေျခရာကို နင္းခဲ့ၾကတဲ့ မ်ဳိးခ်စ္သူရဲေကာင္းေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္လို႔ Pennsylvania ျပည္နယ္ အေမရိကန္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Scott Perry က ေျပာၾကားသြားခဲ့ပါတယ္။
XS
SM
MD
LG