သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ႏိုင္ငံတြင္း ထူးျခားတဲ့စစ္ေရးအေျခအေနျဖစ္ေပၚလာခ်ိန္မွာ အမ်ားျပည္သူ သတင္းမွန္သိႏုိင္ဖို႔ ႏွစ္ဘက္ကို ဆက္သြယ္ရတဲ့ သတင္း မီဒီယာေတြရဲ႕အခန္းက႑ကို ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ နားလည္သေဘာေပါက္သိရွိဖို႔လိုတယ္လို႔ PEN Myanmar အဖြဲ႔က ေျပာလိုက္ပါတယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ တုိက္ပြဲျဖစ္ေနတဲ့ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္တဲ့ သတင္းသမားေတြ အေပၚ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈပုဒ္မ (၁၇-၁) နဲ႔ ၿငိစြန္းႏုိင္တယ္လို႔ ေျပာၾကားလာမႈေတြအေပၚ အခုလိုမီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ရရွိေရး လႈပ္ရွားေနတဲ့ သတင္းသမားေတြက သေဘာထားထုတ္ျပန္ၿပီး တုံ႔ျပန္လိုက္တာပါ။ အျပည့္အစံု မဆုမြန္ တင္ျပေပးထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း စစ္မက္ျဖစ္ပြားရာေဒသေတြမွာ သတင္းရယူတင္ျပေနတဲ့သတင္းသမားေတြကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ၊ ဖိႏွိပ္ဟန္႔တားမႈေတြ မရွိေစေရး သတင္းမီဒီယာ တာဝန္ခံအဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ သတင္းသမားေတြ အေလးအနက္ထားေဆာင္ရြက္ၾကဖို႔လိုတယ္လို႔ ျမန္မာ့စာေပ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္၊ ေရးသား၊ ေျပာဆိုခြင့္ေတြကို အစဥ္တစိုက္ ေတာင္းဆိုလႈပ္ရွားေနတဲ့ ျမန္မာ့ သတင္းမီဒီယာသမားေတြ၊ စာေရးဆရာ၊ ကဗ်ာဆရာေတြနဲ႔ စုဖြဲ႔ထားတဲ့ Pen Myanmar အဖြဲ႔က ဒီကေန႔ သေဘာထားထုတ္ျပန္ၿပီး ေတာင္းဆိုလုိက္တာပါ။

လတ္တေလာ အစိုးရတပ္နဲ႔ ကိုးကန္႔တပ္အပါအဝင္ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ေတြၾကား စစ္ေရးတင္းမာမႈျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ စစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အမိန္႔ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ ေလာက္ကိုင္ေဒသ စစ္ေရးအေျခအေနေတြကို သတင္းမီဒီယာဌာနေတြဘက္က သတင္းသမားေတြ ကိုယ္တုိင္သြားေရာက္သတင္းယူသူရွိသလို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းမႈေတြရွိေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုစစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ထုတ္ထားတဲ့ အေနအထားမွာ သတင္းသမားေတြဟာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းမႈဟာ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈ ပုဒ္မ (၁၇-၁) နဲ႔ ၿငိစြန္းႏိုင္တဲ့အေနအထားျဖစ္လို႔ ဆက္ဆံသင့္-မဆက္ဆံသင့္ သတင္းသမားေတြဘက္က စဥ္းစားဖို႔လိုတယ္ဆိုတဲ့ ကာကြယ္ ေရး ဝန္ႀကီးဌာနရဲ႕ ေျပာဆိုခ်က္ကို အခုလိုသတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေတာင္းဆိုေနတဲ့ PEN Myanmar အေနနဲ႔ သေဘာထား ထုတ္ျပန္လိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။PEN Myanmar ရဲ႕ ဥကၠ႒ မသီတာ(စမ္းေခ်ာင္း) က ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းကိုေျပာပါတယ္။

“တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြနဲ႔ေဆြးေႏြးေနတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ ဒီဟာက ပယ္ဖ်က္ရမယ့္ပုဒ္မ ဆိုၿပီးသတ္မွတ္ထားတဲ့အေျခအေနမ်ဳိးေပါ့- အဲလိုမ်ဳိး နားလည္မႈရွိေနတဲ့အေျခအေနမ်ဳိးမွာ သတင္းေထာက္ေတြအေပၚမွာက်ေတာ့ ဒီ ၁၇ (၁) ကိုပဲ ထည့္စဥ္းစားရမယ္ဆိုတဲ့ပံုစံမ်ဳိး ျပန္ေျပာလာတာက သတင္းေထာက္ေတြကို တနည္းအားျဖင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ လိုက္သလို ျဖစ္သြားတယ္ေပါ့။ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ ဒီလိုမ်ဳိး တပ္နဲ႔ သတင္းေထာက္ေတြနဲ႔ၾကားထဲမွာ Code of Conduct ေပါ့၊ စစ္မက္ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္ ကာလအတြင္းမွာ သတင္းကို ဘယ္လိုရယူမယ္၊ ဘယ္လိုေရးသားမယ္ ဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ Code of Conduct ေပၚမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီလို ၿခိမ္းေျခာက္ခံရတဲ့အႏၱရာယ္ေတြ မရွိႏုိင္ေတာ့ဘူးလို႔ ယူဆတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ တုိက္တြန္းတာပါ။”

အမ်ားျပည္သူသိရွိႏုိင္ေအာင္ တုိက္ပြဲဆုိင္ရာသတင္းေတြ ထုတ္ျပန္ႏုိင္ဖို႔ရာမွာ အခုလို သတင္းသမားေတြဘက္က တိက်ခိုင္မာတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြရရွိႏုိင္ဖို႔ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းမႈဟာ သတင္းသမားရဲ႕က်င့္ဝတ္နဲ႔အညီ ေဆာင္ရြက္တဲ့ ဘက္မလိုက္ မီဒီယာလုပ္ငန္း အဆင့္ျဖစ္တယ္ဆိုတာ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန ေရာ၊ သတင္းသမားေတြဘက္က သိရွိနားလည္ဖို႔လိုတယ္လို႔ PEN Myanmar ရဲ႕ အတြင္းေရးမွဴး ကိုေနဘုန္းလတ္ကလည္း ေထာက္ျပေျပာဆိုပါတယ္။

“သတင္းသမားေတြနဲ႔ပတ္သက္ရင္ေတာ့ ဒီကိစၥေတြက ႁခြင္းခ်က္အေနနဲ႔ထားရမွာပဲေလ။ သတင္းဆိုတာက ႏွစ္ဘက္မွ်ေအာင္ေရးဖို႔အတြက္ ႏွစ္ဘက္လံုးနဲ႔ေတြ႔တာေတြ၊ ႀကံဳတာေတြ ရွိမွာပဲ။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ဒီကိစၥက တျခားသူေတြနဲ႔- တျခားသူေတြဆိုရင္ေတာ့ ျပႆနာမရွိဘူး။ သတင္းသမားေတြကို ဒီလိုမ်ဳိး တဘက္က အဖဲြ႔အစည္းနဲ႔ေတြ႔တာေတြ၊ စကားေျပာတာေတြမွာ ျပႆနာရွိတယ္ဆိုရင္ - အဲဒါဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္လိုမွ သတင္းေရးလို႔ ျဖစ္မွာမဟုတ္ေတာ့ဘူး။”

ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္ကိုယ္တုိင္ သတင္းမီဒီယာသမားေတြနဲ႔ တုိက္ရိုက္ထိေတြ႔ ဆက္ဆံမႈေတြ လုပ္ေဆာင္လာေနတဲ့ အေနအထားမွာ တပ္မေတာ္နဲ႔သတင္းမီဒီယာၾကား သတင္းစီးဆင္းမႈ ျမန္ဆန္ေခ်ာေမြ႔ႏုိင္ေစေရး သတင္းသမားေတြအတြက္ အာမခံခ်က္ရွိတဲ့ သတင္းမူဝါဒ(Code of Conduct) ခ်မွတ္ႏိုင္တဲ့ မီဒီယာေပၚေပါက္လာေရး သတင္း သမားေတြရဲ႕တာဝန္ျဖစ္တယ္ဆိုတာကိုလည္း PEN Myanmar က ေျပာပါတယ္။

“စစ္ပဲြေတြမွာေတာင္ဆိုရင္ေတာင္မွ ဟုိဘက္ဒီဘက္ကို အဲလိုမ်ဳိး သတင္းသမားေတြကို ကင္းလြတ္ခြင့္ေပးထားရတာပဲေလ။ အဲဒီ သေဘာ တရားေတြကို နားလည္ေအာင္၊ သတင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အဖဲြ႔အစည္းေတြကေနၿပီးေတာ့ workshop ေတြလုပ္တာမ်ဳိး၊ ေတာင္းဆိုတာမ်ဳိး၊ အဲဒါမ်ဳိးေတြေတာ့ လုပ္သင့္တယ္။ သတင္းသမားဆိုတာကေတာ့ သတင္းက်င့္ဝတ္အရ ဘက္လုိက္လို႔မရဘူး၊ ဘက္ညီေအာင္ေရးမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေသခ်ာတယ္၊ ဟုိဘက္ေရာ၊ ဒီဘက္ေရာ ႏွစ္ဘက္လံုးကို တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ရေအာင္ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး အသံေတြကိုထည့္ရမွာပဲေလ။ သတင္းသမားေတြကို စဥ္းစားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ တျခားကိစၥေတြကိုေဘးဖယ္ၿပီးေတာ့ သတင္းက်င့္ဝတ္ေတြကိုပဲ ဦးစားေပးၿပီး စဥ္းစားသင့္တယ္ ထင္တယ္။”

သတင္းသမားေတြအေပၚ အာဏာပိုင္ေတြဘက္က ၿခိမ္းေျခာက္ဖိႏွိပ္မႈေတြ မရွိေစေရး ျမန္မာစာနယ္ဇင္းေကာင္စီ(ယာယီ)အပါအဝင္ သတင္း မီဒီယာတာဝန္ခံေတြဘက္က အေလးအနက္ထားလုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ PEN Myanmar က တိုက္တြန္းထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG