သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ သတင္းစာလြတ္လပ္ခြင့္ အဆင့္အတန္းက နိမ့္က်ေနဆဲ ျဖစ္တယ္လို႔ နယ္စည္းမထား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာသစ္က ေဖာ္ျပပါတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ ရယူခြင့္၊ သတင္းေရးသား ေဖာ္ျပခြင့္တုိ႔မွာ အတိုင္းအတာ တခုအထိ လြတ္လပ္လာေပမဲ့လည္း လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြ၊ ဘာသာေရး တင္းမာမႈေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္တဲ့ သတင္းေရးသား ေဖာ္ျပႏုိင္မႈမွာေတာ့ အခက္အခဲေတြ ရွိေနဆဲ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း ၀ါရင့္ သတင္းသမားေတြက ေထာက္ျပပါတယ္။ မသိဂႌထိုက္ က စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

ျပင္သစ္အေျခစိုက္ နယ္စည္းမထား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႔ RSF က ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြက္ ကမၻာတလႊား သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာ အညြန္းကိန္းအရေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံက အဆင့္ ၁၄၃ နဲ႔ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အဆင့္နိမ့္က်ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆင္ဆာတည္းျဖတ္မႈ သိပ္မရွိေတာ့ေပမဲ့ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားေျပာဆိုမႈေတြကို အနီးကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ေနဆဲ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း နယ္စည္းမထား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႔က ေထာက္ျပပါတယ္။

ျမန္မာစာနဲ႔ ထုတ္ေ၀တဲ့ ႏုိင္ငံပိုင္သတင္းစာေတြမွာေတာ့ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္တို႔အေပၚ ေ၀ဖန္တဲ့သတင္းေတြ ေဖာ္ျပဖို႔ ေရွာင္ရွားၾကသလို၊ ကိုယ့္ဘာသာ ဆင္ဆာတည္းျဖတ္မႈေတြ ရွိေနတယ္၊ ဒါ့အျပင္ ဘာသာေရးတင္းမာမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးလည္း အေတာ္ေလး သတိထားေနရတဲ့ အေျခအေနမွာ ရွိေနတယ္လို႔ RSF က ေထာက္ျပပါတယ္။ အစိုးရသစ္ လက္ထက္ ႏုိင္ငံပိုင္ သတင္းစာေတြ အေျခအေနကလည္း အားရစရာ မရွိေသးဘူးလို႔ ၀ါရင့္ သတင္းစာဆရာ ေဒၚေအးေအး၀င္းက ေထာက္ျပပါတယ္။

“အခုေလာေလာဆယ္မွာကေတာ့ သတင္းအျဖစ္နဲ႔ကေတာ့ ပုဂၢလိကမီဒီယာေတြလိုေတာ့ေလ သတင္းအျဖစ္ေတြနဲ႔ သြက္သြက္လက္လက္ေတြ သိပ္အားရေလာက္ေအာင္ေတာ့ မရွိေသးဘူး။ ဥပမာ ဒီေန႔ဆုိရင္ သတင္းစာထဲမွာ ေဆာင္းပါးကကို သတင္းစာထဲမွာ ၁၀ ခုမက ပါတယ္ထင္တယ္။ သတင္းစာထဲမွာ ေဆာင္းပါးေတြ အရမ္းထည့္ေနတာ။ သတင္းစာအျဖစ္နဲ႔ကေတာ့ ေဆာင္းပါးေတြခ်ည္းပဲ ဖတ္ခ်င္တာမဟုတ္ဘူး။ သတင္းဖတ္ခ်င္တာကိုး။ သတင္းစာဆုိေတာ့ေလ။ ေဆာင္းပါးေတြ အဲ့ေလာက္ အမ်ားႀကီး ထည့္တာေတာ့ ဘာေၾကာင့္လဲေတာ့ သိပ္မသိဘူး။ အဲေတာ့ ဒီဟာလည္း ပံုစံက ေနာက္ေတာ့ က်သြားမလားေတာ့ မသိဘူး။”

ဘာသာေရးဆိုင္ရာ တင္းမာမႈေတြကို သတင္းေရးသား ေဖာ္ျပမႈေတြမွာကေတာ့ ႏုိင္ငံပိုင္ သတင္းဌာနေတြေရာ ပုဂၢလိက သတင္းဌာနေတြမွာပါ တျခား ႏုိင္ငံတကာနဲ႔ မတူတဲ့ အခက္အခဲေတြ ရွိေနတယ္လို႔လည္း ၀ါရင့္ သတင္းစာဆရာ ေဒၚေအးေအး၀င္းက ေျပာပါတယ္။

“သတင္းအေနနဲ႔ သတင္းဘက္က ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ထူးျခားတဲ့ ျဖစ္ရပ္တခုဆုိတာ သတင္းအျဖစ္နဲ႔ report လုပ္ၾကတာပဲ။ သတင္းေရးသားၾကတယ္။ သူမ်ားေနရာမွာဆုိရင္ေတာ့ ဒီလိုျဖစ္သြားတယ္ဆုိရင္လည္း ေရးလိုက္ၾကမယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုအခါမွာက်ေတာ့ အစိုးရေရာ၊ ပုဂၢလိကေရာမွာ သူက ခ်ည္ေႏွာင္ထားတဲ့ဟာ နည္းနည္းရွိသြားတယ္။ ေရးလိုက္လို႔ရွိရင္မ်ား အျပစ္ျဖစ္မလား။ ပိုၿပီး ဆြသလိုျဖစ္မလားဆုိၿပီး သတိရွိသြားတဲ့ သတိအေနအထားမွာရွိေတာ့ သိပ္ၿပီး လြတ္လြတ္လပ္လပ္ မေရးႏုိင္ဘူး ဆုိၿပီးေတာ့ ေရြးခ်ယ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြလည္း ရွိမွာေပါ့။ ဒါကေတာ့ အျမင္ေပၚ မူတည္မယ္ထင္တယ္။ ဘာလို႔လဲဆုိေတာ့ ဒီဘာသာေရး ပဋိပကၡက အင္မတန္မွကို ထိလြယ္ရွလြယ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သတင္းသမားေတြေရာ အစိုးရဆုိရင္လည္း သူ အမ်ားႀကီး သတိထားမွာပဲ။ ဒီသတင္းမ်ိဳးက သတင္းျဖစ္ေပမဲ့လည္း ကိုယ္ေရးလိုက္ေတာ့မွပဲ ဆူဆူပူပူျဖစ္မလားဆုိတာကို အရမ္း ဆင္ျခင္ၿပီးေတာ့ သတိပိုထားေနၾကရင္ေတာ့ အလုပ္လုပ္ရတာ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ဳိးရွိပါတယ္။ အျပစ္တင္လို႔လည္း မရဘူးေပါ့။ ဗမာျပည္ အေျခအေနက ပံုမွန္ကို ဒီေနရာမွာေတာ့ မဟုတ္ေသးဘူး။ ဒီဘာသာေရး တင္းမာမႈနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေလ။”

တပ္မေတာ္နဲ႔ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ေတြၾကား တိုက္ပြဲပဋိပကၡသတင္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရနဲ႔ တပ္မေတာ္ဘက္က သတင္းအခ်က္အလက္ ရယူခြင့္ကလည္း အကန္႔အသတ္နဲ႔ ရွိေနၿပီး ဘာသာေရးဆိုင္ရာ သတင္းေတြ ေရးသားေဖာ္ျပဖို႔ကေတာ့ သတင္းေထာက္ေတြအေနနဲ႔ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိေနျပန္တယ္လို႔ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ အဖြဲ႔၀င္ ဦးျမင့္ေက်ာ္က ေျပာပါတယ္။

“နံပါတ္တစ္ကေတာ့ စဥ္းစားစရာေတာ့ လံုၿခံဳေရးကေတာ့ နံပါတ္တစ္ေပါ့ေနာ္။ တျခားေသာ အခ်က္အလက္ေတြလည္း ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပထမအခ်က္ကေတာ့ လံုၿခံဳေရးလိုမ်ိဳးနဲ႔ ဆုိရွယ္မီဒီယာလိုမ်ိဳးကေန ၀ိုင္းၿပီးေတာ့ ဟို ဆဲ ၾကတယ္။ ေနာက္တခုက ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚကေနတဆင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ၾကတယ္။ အဲဒါေတြက တကယ္ အျပင္မွာအထိကို အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ရွိမလားလို႔ အဲေလာက္အထိကို စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိတယ္။ ဒီလို အေၾကာင္းအရာမ်ိဳးကို တခါတေလမွာ စၿပီးေတာ့ မလိုက္ခင္ကတည္းက ဘယ္လိုေခၚမလဲ အတြင္းက်က် မလိုက္ခင္ကတည္းကိုက လက္ေရွာင္လိုက္ၾကတာေတြ ရွိတာကိုး။”

ျပင္သစ္အေျခစိုက္ နယ္စည္းမထား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႔ RSF ရဲ႕ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အညႊန္းကိန္းမွာေတာ့ ကမာၻတ၀ွမ္းက သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေန သိသိသာသာ က်ဆင္းလားၿပီး၊ လြတ္လပ္စြာ သေဘာထားအျမင္ ဖလွယ္မႈေတြကုိ အားမေပးဘဲ၊ ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိမႈေတြကုိ အသားေပးတဲ့ ေခတ္တေခတ္ကုိ ၀င္ေရာက္လာေနတယ္လုိ႔ ေဖာ္ျပပါတယ္။ Eritrea ႏုိင္ငံကုိေတာ့ ကမာၻမွာသတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အဆင့္အတန္း အနိမ့္ဆုံးအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားၿပီး၊ ဆီးရီးယား၊ တ႐ုတ္နဲ႔ ေျမာက္ကုိရီးယားႏုိင္ငံေတြကုိလည္း အနိမ့္ဆုံး စာရင္းသြင္းခဲ့တာပါ။ သတင္းစာလြတ္လပ္ခြင့္ အဆင့္အတန္း အျမင့္ဆုံးအျဖစ္ ဖင္လန္ႏုိင္ငံကုိ သတ္မွတ္ၿပီး၊ သူ႔ေနာက္မွာေတာ့ နယ္သာလန္နဲ႔ ေနာ္ေ၀တုိ႔ ရွိေနၾကၿပီး၊ အင္တာနက္မွာ ေစာင့္ၾကည့္ေထာက္လွမ္းမႈေတြ ရွိတယ္ဆုိၿပီး ေ၀ဖန္ခံရတဲ့ အေမရိကန္ကေတာ့ အဆင့္ ၄၁ ေနရာမွာ ရွိေနပါတယ္။

XS
SM
MD
LG