သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား




ဒီတပတ္ေတာ့ သဘာဝဝန္းက်င္ ညစ္ညမ္းမႈ အႏၱရာယ္ ေလ်ာ့ပါးေစဖုိ႔ တီထြင္လိုက္တဲ့ “အိုးဟို” (Ooho) လို႔ နံမယ္ေပးထားတဲ့ စားလို႔ရတဲ့ ဗူးေလးေတြ အေၾကာင္း ရိုက္တားစ္ သတင္းတပုဒ္ကို ကိုးကားၿပီး ေျပာျပေပးမွာပါ။ ဒီဗူးေလးေတြဟာ ပူေပါင္းလို လံုးဝိုင္းၿပီး အရည္မ်ိဳးစံုု ထည့္လိုု႔ရပါတယ္။ သူတို႔ကို သဘာဝ ပစၥည္းေတြနဲ႔ တီထြင္ထားတာမို႔ စားလို႔ရတာပါ။

အရည္ေတြကို စားလို႔ရတဲ့ ဗူးေတြ ထဲထည့္ထားမယ္ ဆိုရင္ ဒီဗူးေတြကို လႊင့္ပစ္စရာ မလိုေတာ့ပါဘူး။ အခု ဓါတုပစၥည္းမပါပဲ သဘာဝပစၥည္းေတြနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ စားလို႔ရတဲ့ ဘူးမ်ိဳး ေပၚေနပါၿပီ။ ဘူးလို႔ ေျပာေပမယ့္ သူက ဂ်ယ္လီလံုးေလး ေတြနဲ႔တူတဲ့ အရည္လံုး ကေလးေတြပါ။ သူတုိ႔ကို တေန႔မွာ ပလစ္စတစ္ဘူးေတြ အစား သံုးလာႏုိင္လိမ့္မယ္လို႔ တီထြင္သူေတြက ေမွ်ာ္လင့္ ထားပါတယ္။

အထဲကို ေဖါက္ၿပီးျမင္ရတဲ့ အရည္လံုးေလးေတြ ထဲမွာ ေရရိုးရိုးကို ျဖစ္ေစ အနံ႔အရသာ ထည့္ထားတဲ့ ေရကို ျဖစ္ေစ ထည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လန္ဒန္ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ႀကံဳေနရတဲ့ ပလပ္စတစ္ ေရဘူးေပါင္း မ်ားစြာနဲ႔ ျပည့္ေနတတ္တဲ့ အမႈိက္ ျပႆနာကို တနည္းတလမ္းနဲ႔ ေျဖရွင္းေပးႏိုင္မယ္လို႔ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံက တီထြင္ပညာရွင္ ေတြက ယံုၾကည္ေနတာပါ။

ဒီဘူးေလးေတြကိုု ဘာ့ေၾကာင့္ စားလိုု႔ရတာပါလဲ။ လန္ဒန္မွာ အေျခစိုုက္တဲဲ့ Skipping Rocks Lab ဓါတ္ခြဲခန္းေလးကိုု ထူေထာင္ခဲ့တဲ့ ပိသုုကာ အင္ဂ်င္နီယာ လည္းျဖစ္ ဒီဇိုုင္းတီထြင္သူလည္း ျဖစ္တဲ့ Rodrigo Garcia Gonzalez က ခုုလိုု ရွင္းျပပါတယ္။

သူ႔အခြံက ေရေမွာ္နဲ႔ လုပ္ထားတာတာပါ။ အထဲမွာ ေရျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္လို အရည္မ်ိဳးပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ထည့္ထားလို႔ ရပါတယ္။ သူက အယ္လ္ဂနိတ္ (alginate) လုိ႔ေခၚတဲ့ အညိုေရာင္ေရေမွာ္ကေန ထုတ္ထားတာပါ။

Rodrigo ဟာ Kingston တကၠသိုုလ္ မွာ Product Design ပညာရပ္ကိုု သင္ၾကားေပးေနသူ တဦးျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔မွာ မွတ္ပံုုတင္ထားတဲ့ ကိုုယ္တိုုင္ တီထြင္ ထုုတ္လုုပ္တဲ့ ပစၥည္း အေတာ္မ်ားမ်ားရွိပါတယ္။ National Dyson Design ဆုအပါအဝင္ ၿဗိတိသ်ွနဲ႔ ဥေရာပ ပိသုုကာ ဆုုိင္ရာဆုု အေတာ္မ်ားမ်ားလည္း ရရွိထားသူ ျဖစ္ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ေရေမွာ္ကို ကုန္ၾကမ္းအေနနဲ႔ စသံုးပါတယ္။ အခုလို အလံုးေလးေတြ ျဖစ္လာဖို႔ေရာ အရည္ထည့္ ထားလို႔ရေအာင္ ခံႏိုင္ရည္ ရွိဖုိ႔ေရာ လုပ္ခဲ့ရတဲ့ အဆင့္က အေတာ္မ်ားပါတယ္။ အခုေတာ့ တကယ့္ကို ခိုင္ခိုင္ခန္႔ခန္႔ ျဖစ္လာပါၿပီ။ ဒီဘူးေလးေတြက အရည္ထည့္တာကို ခံႏိုင္ဖို႔လိုသလို တခ်ိန္ထဲမွာပဲ ပါးစပ္ထဲ ေရာက္သြားရင္ လည္ေခ်ာင္းထဲ နင္မေနေအာင္ ဖန္တီးရတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာ အလုပ္ပါ။ ဒါကို အထပ္ ၂ ထပ္ လုပ္ႏိုင္ေအာင္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႀကိဳးစားေနပါတယ္။ တကယ္လို႔ အိတ္ထဲ ထည့္သယ္သြားမယ္ဆိုရင္လည္း အခြံႏႊာၿပီး အထဲက အရည္ကို ေသာက္လို႔ရေအာင္လုပ္ေနတာပါ။

အိုုးဟိုု အရည္လံုုးကေလးေတြကိုု ၿဗိတိန္ႏိုု္င္ငံ လန္ဒန္နဲ႔ အေမရိကန္အေနာက္ျခမ္း San Francisco ၿမိဳ႕ေတြမွာ အထူးပြဲက်င္းပၿပီး နမူနာ ေပးတဲ့အခါမွာ ေရနဲ႔အတူ ဘူးကိုုပါ တခါထဲ စားလိုု႔ရတာမိုု႔ တအ့ံတၾသ ျဖစ္ခဲ့ၾကသလိုု သဘာဝ ဝန္းက်င္ ထိမ္းသိမ္းေရးအတြက္ သိပ္အဖိုုးတန္ တဲ့ တီထြင္မႈတခုုလိုု႔ မွတ္ခ်က္ေပးၾကပါတယ္။ ဟုုတ္ပါတယ္။ ဒီဘူးခြံကိုု မစားပဲ လႊင့္ပစ္မယ္ဆိုုရင္ သူတိုု႔ဟာ ေရေမွာ္နဲ႔လုုပ္ထားတာမိုု႔ သီတင္း ၄ပတ္တာ - တလကေန တလခြဲေလာက္အတြင္း သဘာဝအေလ်ွာက္ ပ်က္စီးသြားႏိုုင္တာမိုု႔ပါ။

Skipping Rocks Lab က အိုုးဟိုု ဘူး ထုုတ္လုုပ္ေရး တာဝန္ခံ တဦးျဖစ္တဲ့ Lise Honsingerကေတာ့ သူတိုု႔ရဲ့ ဘူးေတြဟာ သဘာဝ ဝန္းက်င္ မွာ သန္႔ရွင္းေအာင္ အကူညီေပးႏိုုင္တဲ့ တယ္လုုိ႔ေျပာပါတယ္။

"ေရဘူး တဘူးဆိုရင္ လူအမ်ားစုအတြက္က သူတို႔လက္ထဲမွာ၅ မိနစ္ေလာက္ပဲ ထားတာပါ။ ေသာက္ၿပီးလႊင့္ပစ္လုိက္ၾကတာပါပဲ။ အဲဒီပလပ္စတစ္ဘူးက ေနာင္ အႏွစ္ ၇၀၀ ေလာက္အထိ ေပ်ာက္မသြားဘူးေလ။ ဒီေတာ့ ဒါကို အေျဖရွာဖို႔လုပ္တဲ့အခါ ခု က်မတို႔ လုပ္တာက ဝန္းက်င္အတြက္ အသန္႔ရွင္းဆံုးပဲ။ ပလပ္စတိတ္ထဲ ထည့္ထားတာ ကို မျမင္ခ်င္ေတာ့ အခုလို အရည္ထည့္တဲ့နည္းဆို အရည္ကို အရည္အတိုင္းေသာက္တဲ့ သေဘာပါ။”

လန္ဒန္က သိမ္းျမစ္တေလ်ွာက္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွ့စ္တုုန္းက စစ္တမ္းေကာက္ခဲ့ရာမွာ တလအတြင္း သိမ္းဆည္းေနရတဲ့ ပလပ္စတိတ္ ဘူးခြံက ၄ ေထာင္ေက်ာ္ ေလာက္ ရွိေနတယ္လိုု႔ လန္ဒန္ ျမဴနီစပယ္ရံုုးက ထုုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Rodrigo တိုု႔အဖြဲ႔က ဧၿပီလဆန္းမွာ သူတိုု႔တီထြင္ထားတဲ့ အိုုးဟိုု အရည္လံုုးေလးေတြကိုု မိတ္ဆက္ေပးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္ သဘာဝ ဝန္းက်င္ ေကာ္မတီ ဥကၠဌ Leonie Cooper ကေတာ့ ဒါဟာ ဝန္းက်င္ ညစ္ညမ္းမႈအတြက္ အေျဖရွာေနတဲ့အထဲက ေကာင္းတဲ့ တခုုျဖစ္ေပမယ့္ ဒါနဲ႔ပဲ အေျဖရၿပီ ဆိုုတာမ်ိဳးေတာ့ မဟုုတ္ေသးဘူးလိုု႔ ေျပာပါတယ္။ ရထားဘူတာေတြလိုု လူအမ်ားသြားလာတဲ့ ေနရာမ်ိဳးေတြ အတြက္ ေရျပန္ျပီး ျဖည့္ ေပးႏုုိင္တဲ့ ဘူးမ်ိဳးေတြ လိုုေနေသးတယ္လိုု႔ ဆိုုပါတယ္။ Rodrigo ကေတာ့ သူ႔ဘူးက တခါသံုုး ပံုုစံပဲ ျဖစ္ေနေသးတယ္လိုု႔ ေျပာ ပါတယ္။

"ႏွစ္တုိင္းလိုလို ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ တႏွစ္ထက္ တႏွစ္ ပလပ္စတစ္ ကိုသံုးတာ ၁၀ % ေလာက္ ပိုပိုလာတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အခု ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ရဲ့ ပစၥည္းက ေနာင္လာမယ့္ ဆယ္စုႏွစ္ ေတြေလာက္မွာပဲ လူေတြ ေန႔တိုင္းသံုးတဲ့ ပစၥည္းတမ်ိဳး ျဖစ္လာဖို႔ ရွိပါတယ္။ အရည္ေတြ ေသာက္တဲ့အခါ အထူးသျဖင့္ေရကို ေသာက္ၾကမယ္ ဆိုုရင္ ဒီလိုပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္လာဖိုု႔ ရွိပါတယ္။ ဒီ အိုးဟို Ooho ဟာ ပလပ္စတစ္ဘူး အားလံုးအတြက္၊ ဥပမာ ျပန္ၿပီးျဖည့္လိုု႔ရတဲ့ ဘူးမ်ိဳးေနရာမွာေတာ့ အစားထုိးႏုိင္မယ္ မထင္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ခဏေလးသံုးမယ့္ ဘူးမ်ိဳး အတြက္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါက အေကာင္းဆံုး ျဖစ္မွာ ေသခ်ာပါတယ္။”

Skipping Rocks ဟာ အိုုးဟိုုကိုု ထြင္ႏိုုင္ဖိုု႔ အခ်ိန္ ၃ ႏွစ္ ယူခဲ့ရတာပါ။ ခုုအခါ တေန႔ကိုု ဘူး ၂၀၀၀ ေလာက္ပဲ ထုုတ္ႏုုိင္ေသးတာ ျဖစ္ၿပီး ခုုထက္ ပိုုေကာင္းေအာင္ ႀကိဳးစားေနတယ္လိုု႔ Lise ကေျပာပါတယ္။

"အခုေလာေလာဆယ္မွာ ထုတ္ေနတဲ့ ပံုစံက စက္ကိုပဲ လံုးဝသံုးတာမ်ိဳး မဟုတ္ေသးပါဘူး။ စက္နဲ႔ လုပ္ေပမယ့္ လူက လုိက္လုပ္ေနရတာ မ်ားပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ တေန႔ကို အရည္လံုး တေထာင္ကေန ၂ ေထာင္ေလာက္ အထိပဲ ထုတ္ႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ စက္နဲ႔ခ်ည္းပဲ လုပ္လာႏုိင္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ တေန႔ကို တသိန္းေလာက္ ထုတ္လာႏုိင္မွာပါ။”

သူတုုိ႔ကုုမၺဏီက စားသံုုးသူ ပရိတ္သတ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ စဥ္းစားၿပီး ထုုတ္ဖိုု႔လုုပ္ေနပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ အေျပးၿပိဳင္ပြဲလိုု ပြဲမ်ိဳးေတြမွာ ပလပ္စတိတ္ ေရဘူးေဟာင္း ျပႆနာက သိပ္ႀကီးမားေနတာမိုု႔ ဒါကိုုပါ အဓိက ဦးစားေပးသလိုု ေရရွည္ခံမယ့္ ဆိုုင္ေပၚတင္ ေရာင္းႏိုုင္မယ့္ အေနထားထိပါ ေရာက္ဖိုု႔ လုုပ္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

"က်မတို႔ရဲ့ အိုုးဟိုုဘူးေတြကိုု ဆိုုင္ေပၚတင္ ေရာင္းႏုုိင္ေအာင္ အထူ အပါး ပံုစံ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လုုပ္ႏိုုင္ဖိုု႔ ႀကိဳးစားေနတုုန္းပါပဲ။ တကယ္လိုု႔ ေရေရာဘူးေရာ တခုုလံုုးကိုု ဝါးစားပစ္ခ်င္ လာတဲ့ မာရသြန္ ေျပးပြဲလိုု ေနရာမ်ိဳးအတြက္ ဆိုုရင္ေတာ့ အခုုလိုု ပံုုစံကိုုပဲ ပိုုေကာင္းေအာင္ ထြင္ဖိုု႔ လုုပ္ရမွာပါ။”

Skipping Rocks Lab က အိုးဟိုဘူးေတြကို ပံုုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ထုုတ္ႏိုုင္ဖိုု႔ စဥ္းစားေနၾကသလိုု ဒီဘူးေတြထဲ အရက္ အပါအဝင္ အရည္အမ်ိဳးမ်ိဳးကိုု ထည့္ႏိုုင္ဖုုိ႔လည္း ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။ EIT ဥေရာပ တီထြင္မႈနဲ႔ နည္းပညာတကၠသိုလ္ က Climate KIC အစီအစဥ္ရဲ့ အစိတ္အပိုင္း တခု ျဖစ္တဲ့ Skipping Rocks Lab ဟာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ သဘာဝ ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာ နည္းပညာဆုကို ရခဲ့သလို ၂၀၁၅ မွာ SEA (Sustainable Entrepreneurship Award) ဆုနဲ႔ ၂၀၁၆ မွာ UK Energy Globe ဆုေတြကို ရခဲ့ပါတယ္ ဆိုတာ တင္ျပရင္း ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာ က႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG