သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ပြင့္လင္းမႈ အေတာ္အတန္ ရလာတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ၿပီး ထိမ္းသိမ္းၾကဖို႔ အတြက္ လူထုပါ ပါ၀င္ ေတာင္းဆိုလာေစတဲ့ စီမံကိန္းဟာ ျမစ္ဆံုေရကာတာ ၿပီးရင္ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီ စီမံကိန္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတပါတ္ေတာ့ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ ေဒသရဲ့ သတၱဳ တူးေဖၚတဲ့ အေနအထားကို ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘူမိသိပံအသင္း အတြင္းေရးမႈးလဲျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သတၱဳလုပ္ငန္းရွင္မ်ား အသင္းက အတြင္းေရးမႈးလည္း ျဖစ္တဲ့ ဦးေအးလြင္ကို ေမးျမန္းၿပီး တင္ျပေပးမွာပါ။

အဓိက လက္ပံေတာင္းေတာင္က ေၾကးနီနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတၱဳေတြ ထြက္ပါတယ္။ Chalcocite, Covellite, Digenite ထြက္ပါတယ္။ Pyrite ထြက္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ Chalcocite ကေန ေၾကးနီထုတ္ယူတာပါ။ က်န္တာေတြကေတာ့ နဲနဲ ေလာက္ပဲ ရွိပါတယ္။

ေၾကးနီသတၱဳတြင္းေတြ တူးေဖၚမယ္ ဆိုရင္ သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္ကို ထိခုိက္မႈမ်ိဳးေတြ ႏိုင္ငံတကာမွာ ဘယ္လိုေတြ႔ရတယ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေရာ ဘယ္လိုပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ ထိခိုက္မႈေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္ ဆိုတာေတြ ရွင္းျပေပးပါ။

အခုျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တူးမယ့္ ေၾကးနီ သတၱဳသိုက္က သတၱဳတူးတဲ့ စံနစ္ တခုျဖစ္တဲ့ open pit mining စံနစ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္ရတာပါ။ အေပၚမွာ ေျမဆီလႊာေတြ တူးလိုက္တယ္။ ေျမမ်က္ႏွာျပင္ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ အတြက္ ေျမမ်က္ႏွာျပင္ေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ ေျမေအာက္ ေရရဲ့ မ်က္ႏွာျပင္ ကလည္း ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္ပါတယ္။ ေတာင္ေတြကေန ခ်ိဳင့္ေတြ ျဖစ္သြားတဲ့ အတြက္ေပါ့ေနာ္။ ေျမေအာက္ေရရဲ့ စီးဆင္းမႈကလည္း ေျပာင္းျပန္ေတြ ျပန္စီးသြားႏိုင္တယ္။ ေနာက္တခါ ေျမစာေတြ ပံုတဲ့ အတြက္ လယ္ေျမေတြကလည္း အမ်ားႀကီး ပ်က္စီးသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီပံုတဲ့ ေျမစာေတြ မွာလည္း side effect ေတြပါ သြားၿပီးေတာ့ ေျမဆီလႊာထဲ ၀င္သြားမယ္။ ေျမေအာက္ေရနဲ႔ ေရာသြားမယ္။ လယ္ေျမေတြ ပ်က္စီးသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပါတ္သက္လို႔ ျဖစ္ေပၚလာမွာ ေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီးပါ။ ေျမေအာက္ေရ ေတြ ညစ္ပတ္ကုန္တယ္။ ဓါတုပစၥည္းေတြ ၀င္သြားမွာ၊ ဓါတု အဆိပ္သင့္တဲ့ သေဘာေတြ ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။ ေျမေအာက္ေရကို ျပန္တူးေဖၚ သံုးတဲ့ေနရာမွာ သန္႔ရွင္းမႈက မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ သတၱဳေတြ သန္႔စင္ထုတ္လုပ္ၿပီး ထြက္ေပၚလာတဲ့ ေျမဆီလႊာေတြကို သံုးတဲ့ အခါမွာလည္း ေျမႀကီးေအာက္ကို မစိမ့္ေအာင္လို႔ ကာကြယ္ရမယ့္ နည္းစံနစ္ေတြကို တျခားတိုင္းျပည္ေတြမွာ open pit mining ေတြမွာ သံုးေနၾကတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်ေတာ့ အခု ေၾကးနီသတၱဳတူးတဲ့ ေနရာ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္လို ေနရာမ်ိဳးမွာ ဒီလို အကာအကြယ္နည္းေတြ သံုးထားတာ ေတြ႔ပါလား။

မေတြ႔ပါဘူး။ မေတြ႔ဘူး။ ဒီလိုပါ။ ဒီလုိထိခိုက္မႈ မ်ိဳးေတြ မျဖစ္ေပၚေအာင္လို႔ လိုက္နာရမယ့္ အခ်က္မ်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။ သေဘာကေတာ့ ဒီပါတ္၀န္းက်င္ကို open pit mining မလုပ္ခင္မွာ အဲဒီမွာ ရွိတဲ့ အပင္ေတြ အေကာင္ေတြ မ်ိဳးပြါးတာေတြကို ႀကိဳတင္ထိမ္းသိမ္း ထား တဲ့ စံနစ္ေတြ ထားဖို႔ လုပ္ဖို႔ လိုတယ္။ သတၱဳတြင္းတူးတဲ့ လုပ္ငန္းလုပ္တဲ့ ေနရာမွာ တပိုင္းခ်င္းေပါ့။ ေတာင္တေတာင္ထဲမွာ ရွိတာမဟုတ္ဖူး။ ေတာင္ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာမွာ ဆက္လုပ္မွာ ဆိုေတာ့ တေနရာ လုပ္ၿပီးရင္ တေနရာကို သစ္ပင္ေတြ ျပန္စိုက္ရမယ္။ အပင္နဲ႔ အေကာင္ေတြ မ်ိဳးပြါးတာကို ျပန္လုပ္ေပးရမယ္။ ေနာက္ အေကာင္ေတြ ကို သီးျခားေနရာေတြ သတ္မွတ္ၿပီး ျပန္ေမြးေပးရမယ္။ အနီးပါတ္၀န္းက်င္မွာ ရွိတဲ့ ေစာင့္ေရွာက္တဲ့ သစ္ပင္ေတြကိုလည္း ျပန္စိုက္ေပးရမယ္။ ဒါက အပိုင္းလိုက္ အပိုင္းလိုက္ လုပ္ၿပီးမွ ေနာက္တေနရာကို ဆက္ၿပီးတူးရမယ့္ သေဘာပါ။
တနသၤာရီ ဓါတ္ေငြ႔ပိုက္လိုင္း ထုတ္လုပ္တဲ့ ေနရာမွာ တနသၤာရီ သဘာ၀ဥယာဥ္ကို တည္ေဆာက္ေပးသလို လုပ္ေပးရမယ္။ အေပၚယံ ေျမဆီလႊာကို မတူးေဖၚခင္မွာ သီးျခားထိမ္းသိမ္း ထားရမယ္။ ျပန္စိုက္တဲ့အခါမွာ ဒါကို သီးျခား ထိမ္းသိမ္းထားရင္ မူရင္း အေပၚယံေျမဆီလႊာကို ျပန္သံုးဖို႔၊ ေတာင္တခုလံုးကိုလည္း မတူးပဲနဲ႔ အလယ္ကေန ပိုင္းၿပီး ကြက္ၿပီး တူးတဲ့နည္းနဲ႔ တူးရမယ္။ ေနာက္တခါ မိုင္းေတြ ခြဲမယ္။ ေနာက္ ေျမဆီလႊာေတြ သယ္တဲ့ အခါမွာ ထြက္ေပၚလာမယ့္ ဖံုေတြကိုလည္း ထိမ္းသိမ္းရမယ္။ ေရျဖန္းၿပီးလုပ္ရမယ္။ ဒါေတြ လုပ္ဖို႔ လိုတယ္။ ေနာက္တခါ ေဒသခံေတြ တန္ဖိုးထားတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္ေတြ၊ ဘာသာေရး အေဆာက္အအံုေတြကိုလည္း ေရွာင္ရွားၿပီးတူးေဖၚရမယ္။ ဒါေတြကို သူတို႔ ေလးစားလိုက္နာဖို႔ လိုပါတယ္။


ဒါက သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္နဲ႔ လူေနမႈ ဘ၀ကို မထိခိုက္ေစတဲ့ ကာကြယ္မႈေတြ ေပါ့ေနာ္။ ဒါဆို အခု လက္ရွိတူးေဖၚေနတဲ့ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ သတၱဳတြင္းမွာ ဒီလိုက္နာရမယ့္ အခ်က္ေတြထဲက ဘာေတြကို ခ်ိဳးေဖါက္ထားတာ ေတြ႔ပါသလဲ

ေလ့လာသေလာက္ အပင္နဲ႔ အေကာင္ေတြကို ထိမ္းသိမ္းတဲ့စံနစ္၊ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္မႈေတြ ဘာမွ မေတြ႔ရပါဘူး။ ေျမဆီလႊာကို တူးယူတာလည္း မရွိဘူး။ ေစတီ ပုထိုးေတြကို ေရွာင္ၿပီးလုပ္ရင္ ေလ်ာ့သြားမွာ၊ သတၱဳအထြက္နဲမွာ ႏွေမ်ာေနပံုရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါေတြက ေရွာင္ ကို ေရွာင္ေပးရမွာပါ။ အခုေတာ့ သူတို႔က ေစတီေတြကို ေရႊ႔ဖို႔ေတာင္ စဥ္းစားေနတယ္ ဆိုၿပီး သိရတဲ့ အတြက္ အထင္လြဲမွားမႈေတြ ျဖစ္ရတာပါ။ ဖံုမႈန္႔ေတြ ကိုလည္းကာကြယ္ဖုိ႔ စံနစ္အျဖစ္ ေရျဖန္းတာတို႔၊ ေလေတြကို ကာတဲ့ wind breaker ျဖစ္တဲ့ ေတာေတြကို စိုက္တာတို႔ ဒါေတြ လုပ္တာလည္း ထင္ထင္ ရွားရွား မေတြ႔ရ ပါဘူး။ ေျမစာေတြ ပံုလို႔ လယ္ေတြ ပ်က္စီးေနတာပဲ ေတြ႔ရပါတယ္။

ဆိုေတာ့ ဒီ လိုက္နာရမယ့္ အခ်က္ အားလံုး လိုလိုဟာ အခု တူးေဖၚေနတဲ့ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ သတၱဳတြင္းမွာ ဘာမွ လုပ္ထားတာ မေတြ႔ရ ဘူးေပါ့။

အဲဒီ သေဘာပါပဲ။

ေဒသခံေတြက ဒါကို ဆက္မလုပ္ေစခ်င္ဘူး။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ့ သူတို႔က လက္ေတြ႔ထိခုိက္တာေတြ ေတ႔ြေနလို႔။ အစိုးရပိုင္းက ဆက္ၿပီးေတာ့ ေရွ႕တိုးၿပီး လုပ္ဖို႔ အေနထားေတြ ေတြ႔ေနရတယ္။ ဆိုေတာ့ တကယ္လို႔သာ ဒီစီမံကိန္းကို ဆက္ၿပီးလုပ္မယ္ ဆိုရင္ ဘယ္လုိ အႀကံမ်ိဳးမ်ား ေပးခ်င္ပါလဲ။

မတူးခင္ မလုပ္ခင္ ပါတ္၀န္းက်င္ ထိမ္းသိမ္းေရး စံနစ္ေတြကို ေသခ်ာ ေလ့လာရမယ္။ တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ျပဌာန္းရမယ္။ ေဒသခံေတြနဲ႔ ေျပလည္ေအာင္ ညွိႏႈိင္းၿပီးမွ ဆက္လုပ္ရမယ္။ ဆိုလိုတာက ဒီစီမံကိန္းႀကီး ဆက္လုပ္မယ္ ဆိုရင္ သတၱဳတူးေဖၚတဲ့ ကိစၥနဲ႔ပါတ္သက္လို႔ေတာ့ ဒီသတၱဳသည္ တိုင္းျပည္တိုင္းမွာ မရွိတဲ့ အတြက္၊ ကိုယ့္တိုင္းျပည္မွာ ရွိတာကို တိုင္းျပည္ဖြံ႕ၿဖိဳး တုိးတက္ဖို႔ တူးေဖၚသင့္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆက္မတူးခင္ ပါတ္၀န္းက်င္ ထိမ္းသိမ္းေရး စံနစ္ေတြကို တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ျပဌာန္းၿပီးမွာ ေဒသ ျပည္သူေတြနဲ႔ ညွိႏႈိင္းၿပီးမွ ဆက္လုပ္သင့္တယ္။

အခုလက္ရွိမွာ ပ်က္စီးမႈေတြကလည္း ျဖစ္တန္သေလာက္ ျဖစ္ခဲ့ၿပီးၿပီ။ ဆိုေတာ့ ဒီေဒသအတြက္ ေရရွည္ ေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးေလး။ အခုလက္ရွိမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြက ဘာလဲ။ ဒါေတြကို ဘယ္လို ထိမ္းသိမ္းဖို႔ လုပ္ရမလဲ။ ေကာင္းက်ိဳးေတြ ျဖစ္လာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ႏိုင္လဲ ေျပာျပေပးပါ။

သတၱဳ တူးေဖၚလို႔ ရွိရင္ အက်ိဳး ရွိပါတယ္။ ပိုက္ဆံ ၀င္ေငြ ရမယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ဆိုးက်ိဳးလည္း ရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ တုိင္းျပည္အတြက္ ရမယ့္ ပိုက္ဆံက တုိင္းျပည္ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ျပန္ၿပီး ျဖည့္ဆည္း ႏိုင္ေအာင္ ေဒသကို ထုိက္တန္တဲ့ ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ ေပးရပါမယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီသတၱဳ တူးေဖၚလို႔ ရရွိတဲ့ ေငြေတြ ကိုလည္း တိုင္းျပည္ကို ဘယ္ေလာက္ ထုိက္တန္တဲ့ အက်ိဳးအျမတ္ေတြကို လုပ္ေပးမယ္ ဆိုတာကို တိတိက်က် ရွင္းရွင္းလင္းလင္း လုပ္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ ကမာၻ႔ သတၱဳတြင္းႀကီးေတြ အတြက္ သုေတသန ဌာနႀကီးေတြ၊ တကၠသိုလ္ေတြ ျဖစ္လာတယ္။ တျခား ႏိုင္ငံေတြမွာ။ အထူး သျဖင့္ မံုရြာ သတၱဳတြင္း လိုဆိုရင္ ေၾကးနီ သတၱဳတြင္း စီမံကိန္းက ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ တည္ေထာင္ေပးသင့္ ပါတယ္။
ေနာက္ အဲဒီေဒသမွာရွိတဲ့ ၿမိဳ႕ရြာေတြ၊ လမ္းေတြ ကိုလည္း အဆင့္ျမွင့္ေပးရမယ္။ ဒါဆိုရင္ ေရရွည္ တည္တံ့တဲ့ လုပ္ငန္း ျဖစ္လာမယ္။ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး ဒါေတြ ကိုလည္း ျဖည့္ဆည္းေပးရမယ္။ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလန္းရရွိေရး ကိုလည္း ဖန္တီးေပးရမယ္။ ေနာက္ ေဒသအတြက္ ဆိုးက်ိဳးပဲ ရၿပီးေတာ့ အက်ိဳးရွိတဲ့ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္မေပးဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ေဒသခံေတြကလည္း ေက်နပ္မွာမွ မဟုတ္တာ။


ဒီမံုရြာ ပါတ္၀န္းက်င္ ေဒသ တ၀ိုက္မွာ ေၾကးနီ စီမံကိန္းနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး တူးေဖၚလို႔ ရတဲ့ ေနရာက ဘယ္ေနရာေတြ ရွိပါေသးလဲ။

အဓိကကေတာ့ လက္ပံေတာင္းရယ္၊ ေၾကးစင္ေတာင္ရယ္။ စပယ္ေတာင္ရယ္။ စပယ္ေတာင္ pilot plant တုန္းကေတာ ့ Ivan ho နဲ႔ လုပ္သြားတာ။ ေၾကးစင္ေတာင္လည္း ရွိပါေသးတယ္။ တကယ္တမ္းက် အမ်ားႀကီးေတာ့ ရွိတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အခု ဆိုလိုတာက သတၱဳ တူးေဖၚလို႔ ပါတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္မယ္။ သတၱဳတူးေဖၚလို႔ အက်ိဳးရွိမယ္ ဆိုတာက လက္ပန္းေတာင္း တခုထဲကို ျမန္မာျပည္မွာ ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာျပည္မွာ သယံဇာတေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ ေရႊတူးမလား။ ခေနာက္စိမ္း တူးမလား။ tin tungsten ခဲမျဖဴ အျဖိဳက္နက္ တူးမလား။ ဘိလပ္ေျမ စက္ရံုအတြက္ ထံုးေက်ာက္ေတာင္ေတြ တူးမလား။ ေက်ာက္မီးေသြးေတြ တူးမလား။ စသည္ျဖင့္ ဒါေတြ လုပ္တဲ့ အခါမွာ ခုန သက္ဆိုင္ရာ ေဒသအတြက္ အက်ိဳး ရွိမယ္။ တိုင္းျပည္အတြက္ အက်ိဳး ရွိမယ္။ ပါတ္၀န္းက်င္ မထိခိုက္ေအာင္၊ နဂို ရွိတဲ့ အပင္ေတြ၊ အေကာင္ေတြ၊ မ်ိဳးပြါးတာ ေတြ ထိမ္းရမယ္။ ေျမဆီလႊာေတြ ထိမ္းရမယ္ ဆိုတာေတြက နမူနာ အျဖစ္ ဒါေတြ အားလံုးက ဒီလက္ပန္းေတာင္းေတာင္ ကေန စၿပီး စကားေျပာလိုက္တာပဲ။ တျပည္လံုးမွာ ရွိတဲ့ မည့္သည့္ သတၱဳသိုက္ မဆို ထုတ္ရင္ ဒါေတြ လုိက္နာဖို႔ လိုပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘူမိသိပံအသင္း အတြင္းေရးမႈး ဦးေအးလြင္ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ သတၱဳ သယံဇာတ အမ်ိဳး အစား အေတာ္မ်ားမ်ား အတန္အသင့္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသတၱဳေတြကို တူးေဖၚတဲ့ ေနရာမွာ ႀကိဳတင္ လုပ္ေဆာင္သင့္တာေတြကို မလုပ္ေဆာင္ မိရင္ သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္အတြက္ေရာ၊ သတၱဳ သယံဇာတေတြ ရွိရာ ေဒသက ေဒသခံေတြ အတြက္ပါ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ျဖစ္ေစပါတယ္ ဆိုတာကို တင္ျပရင္း ဒီသီတင္းပါတ္ အတြက္ သိပံနဲ႔ နည္းပညာ က႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။
XS
SM
MD
LG