သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

မိုးေရကို ထိန္းခ်ဳပ္ပါ (သဘာဝဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး R အမွတ္ ၁)


မိုးေရကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ အမွတ္ ၁ R (ခ်င္းျပည္နယ္ ဖလမ္းေလဆိပ္သစ္အတြက္ ဖို႔ေျမကို ထိန္းဖုိ႔ ဗက္တီဗာ ျမက္ စိုက္ပ်ိဳး (Vetiver Grass Plantation in Construction site of Falam Airport, Chin State)
မိုးေရကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ အမွတ္ ၁ R
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:16 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ေရႀကီးမႈဒဏ္ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ခံရေလ့ရွိတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ သဘာဝဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းဖို႔ လုပ္ေဆာင္ရာမွာ အေရးပါတဲ့ R ၃ ခုထဲက ပထမဆံုး R ျဖစ္တဲ့ Rain Water Harvesting လို႔ေခၚတဲ့ မိုးေရကို ရေအာင္ယူၿပီး ဘယ္လို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္တယ္ဆိုတာကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပပါရေစ။

မိုးရြာသြန္းခ်ိန္မွာ ရရွိတဲ့ မိုးေရကေန လူေတြကို အႏၱရာယ္ျပဳႏိုင္တဲ့ အေနထား မေရာက္ခင္မွာပဲ သူ႔ကိုဘယ္လို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မယ္ ဆိုတာကို စတင္ စဥ္းစားရမွာ ျဖစ္ၿပီး အဲဒီနည္းလမ္းမွာ အပိုင္း ၂ ပိုင္း ရွိတယ္လို႔ ထိန္းသိမ္းေရးအင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္က ေျပာပါတယ္။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။ “Rain Water Harvesting ဆိုတာက မိုးေရကို ရေအာင္ယူၿပီး မိုးေရကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးတာ ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီနည္းမွာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ ၂ ပိုင္းရွိတယ္။ ပထမပိုင္းကေတာ့ ေျမႀကီး ေျမျပင္ကို ျပင္တာေပါ့ေနာ္။ ေျမႀကီးကို ျပင္မယ္။ ဒုတိယနည္းကေတာ့ ျမက္ပင္ေတြ စိုက္မယ္ေပါ့ေနာ္။”

“အဲဒီေတာ့ ပထမနည္းျဖစ္တဲ့ ေျမႀကီး ေျမျပင္ကို ဘာ့ေၾကာင့္ ျပင္ရသလဲ ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ အခုဟာက သစ္ပင္ေတြလည္း မရွိဘူး။ အေပၚပိုင္းမွာ က်တဲ့ မိုးေရက အတားအဆီးမရွိ ဒလေဟာနဲ႔ ေအာက္ပိုင္းကို ဆင္းလာတယ္။ ဆင္းလာေတာ့ နံပတ္ ၁ က တိုက္စားမႈက မ်ားတယ္။ နံပတ္ ၂ က သူက အေပၚကက်တဲ့ မိုးေရက ေအာက္ကို ခ်က္ခ်င္း ေရာက္လာတဲ့ အခါမွာ ေျမျပင္ကို ျဖတ္သန္းရတဲ့ အခ်ိန္က မရွိေတာ့ဘူး။ ေျမျပင္ကို ျဖတ္သန္းရတဲ့ အခ်ိန္ တိုတဲ့အတြက္ သူက ေျမႀကီးထဲကို ေရမစိမ့္ဝင္ႏိုင္ဘူး။ ေျမေအာက္ေရ ရဖို႔ကလည္း အခြင့္အေရးက နဲသြားတယ္။ အဲဒီေတာ့ သူ႔ကို ေႏွးေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ေျမျပင္ေပၚမွာ ၾကာၾကာေနေအာင္ လုပ္ရမယ္ဆိုရင္ ေျမႀကီးမွာ အတားအဆီးေတြ လုပ္ေပးရမယ္။”

“အဓိကကေတာ့ သူ႔ကို ေလွခါးထစ္လို ဟာမ်ိဳးေတြ လုပ္ေပးရမယ္။ ေလွခါးထစ္ ဆိုရင္ သူက တထစ္ခ်င္းကို သြားရတဲ့ အတြက္ ေရစီးႏႈန္းကလည္း နဲသြားမယ္။ ေရစီးႏႈန္းနဲၿပီး တုိက္စားမႈကလည္း နဲသြားမယ္။ ေျမျပင္ေပၚမွာ ၾကာၾကာ ေနရတဲ့ အတြက္ ေျမႀကီးထဲကိုလည္း စိမ့္ဝင္ဖို႔ အခ်ိန္ပိုရမယ္ ေပါ့ေနာ္။”

“တကယ္လို႔သာ ေလွခါးထစ္ေတြ မလုပ္ႏိုင္ဖူး ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ေျမာင္းေတြ ေဖၚေပးရမယ္။ သူက အဂၤလိပ္လို Swale လို႔ေခၚတာေပါ့ေနာ္။ ေျမာင္းေတြ တူးေပးဖို႔ေပါ့။ ေျမေအာက္ေျမာင္းေတြက ေျမျပင္ကို တူးရမယ္။ အဲဒီေတာ့ က်လာတဲ့ မိုးေရက ဒီေျမာင္းေတြထဲ ဝင္မယ္။ တဆင့္ခ်င္း တဆင့္ခ်င္း သူက စီးသြားမယ္၊ ေႏွးသြားမယ္။ ေနာက္တခါ ပါလာတဲ့ သဲေတြလည္း ေျမာင္းေတြထဲမွာ သူက ခ်ထားၿပီး သူက ေျဖးေျဖးခ်င္း ဆင္းသြားမယ္။ အဲဒီလို ေျမာင္းေတြထဲမွာ ေနတဲ့အတြက္ သူက ေျမႀကီးထဲကိုလည္း ပိုၿပီးေတာ့ စိမ့္ဝင္ဖုိ႔ အခ်ိန္ရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေျမေအာင္ေရကို သူက ပိုၿပီးေတာ့ တိုးသြားေစတာ ေပါ့ေနာ္။”

“ေျမာင္းေတြအျပင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ေရစုဖုိ႔အတြက္ ကန္ေတြ လုပ္ရမယ္။ ေနာက္တခါ ေခ်ာင္းေျခာက္လုိ႔ ေခၚတဲ့ မိုးတြင္းက်မွ ေရစီးတဲ့ ေခ်ာင္းေတြ ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေခ်ာင္းေတြ မွာလဲ အဆင့္ဆင့္ တမံ အေသးေတြ တုပ္ရမယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေတြကိုေတာ့ အဂၤလိပ္လို Sand dam ဒါမွမဟုတ္ Check dam လို႔ေခၚတာေပါ့ေနာ္။ သဲတားတမံ၊ ႏံုးတားတမံ လို႔ေခၚတာေပါ့။ အဲဒါေလးေတြလည္း အမ်ားႀကီး လုပ္ရမယ္။ အဲဒီလို လုပ္တဲ့အတြက္ အဲဒီထဲမွာ ေရရွိၿပီးေတာ့ ပါလာတဲ့ သဲေတြကို တမံေတြ ေအာက္မွာ ထားပစ္ခဲ့မယ္။ ေရကပဲ ေအာက္ကို စီးသြားမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေရဝပ္ေနတဲ့အတြက္ ေျမႀကီးထဲကိုလည္း စိမ့္ဝင္သြားမယ္။ ေျမေအာက္ေရကို တုိးပြါးေစတာ ေပါ့ေနာ္။”

ကိုယ္ေနထုိင္ရာ ဝန္းက်င္က ေျမကို ျပင္ေပးဖုိ႔ စဥ္းစားသင့္သလို ေျမလႊာ တိုက္စားမႈ အမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ ပါ ကာကြယ္ႏုိင္ဖုိ႔ စဥ္းစားရမွာပါ။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေျမမွာ ျဖစ္ေနတာက အေပၚယံေျမလႊာ တိုက္စားမႈေပါ့ေနာ္။ မိုးရြာတာနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အေပၚမွာ အကာအကြယ္ မရွိလို႔ရွိရင္ သဲေတြက အတိုက္စား ခံရတာေပါ့ေနာ္။ ဒါကို ဘာနဲ႔ ၾကည့္လို႔ ရမလဲ ဆိုေတာ့ ဥပမာ မုိးရြာၿပီးလို႔ ရွိရင္ အုတ္ခဲေလးေတြ ေအာက္မွာ၊ သစ္ကိုင္းေခ်ာက္ေတြ ေအာက္မွာ သဲေလးေတြ က်န္ေနတယ္္္္္္္္္္္္္။ ဒါဟာဆုိရင္ အေပၚယံေျမလႊာ တိုက္စားတာ ခံရလို႔ေပါ့ေနာ္။ Sheet erosion ျဖစ္တယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ အဲဒီ အက်ယ္ျပန္႔ဆံုး ျဖစ္ေနတာက အေပၚယံေျမလႊာ အတိုက္စားခံရတာ။ ဒါကို ထိန္းဖို႔ ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ အျမစ္မွ်င္ေတြ အမ်ားဆံုးပါတဲ့ ျမက္ေတြကို စိုက္တာအေကာင္းဆံုးေပါ့။ ဘာပင္မွ မရွိဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ျမက္ကို စိုက္ဖို႔ အေကာင္းဆံုးပဲ။ ျမက္စိုက္တာနဲ႔ ေျမကို ထိန္းထားမယ္။ ဒါ ေရကိုလည္း သူထိန္းထားမယ္။ ဆိုေတာ့ တိုက္စားမႈေတြကို သူက ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္သြားမယ္။”

“အေပၚယံေျမလႊာ တုိက္စားမႈထက္ ေနာက္တဆင့္ ပိုၿပီး ဆိုးတာက Rill erosion လို႔ေခၚတဲ့ ေျမာင္းကေလးေတြ ေပၚေအာင္ တိုက္စားသြားတာ။ အဲဒီ ေျမာင္းကေလးေတြကေန တခါ ပိုဆိုးလာတာက ေျမာင္းေပါက္ ေခ်ာင္းေပါက္ တုိက္စားတယ္လုိ႔ေျပာတဲ့ Gully erosion ေပါ့ေနာ္။ ဒါကေတာ့ ေခ်ာင္းျဖစ္သြားတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဘယ္လိုမွ စိုက္ပ်ိဳးလို႔ မရဘူး။ အဲဒီ ေျမမ်က္ႏွာျပင္ေတြ ပ်က္စီးသြားတာ။ အဲဒီအေနအထားေပါ့။ ဆိုေတာ့ ဒါေတြ ကာကြယ္ဖုိ႔က်ေတာ့ ေစာေစာက ရိုးရိုးျမက္နဲ႔ ဘယ္လုိမွ စိုက္လို႔မရေတာ့ဘူး။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အျမစ္အမ်ားႀကီး ရွည္တဲ့ Vetiver ဆိုတဲ့ ျမက္ေတြ စိုက္မွ ရတယ္။”

“အဲဒီ ဗက္တီဗာ ျမက္က ေျမျပင္ညီအတိုင္း အတန္းလိုက္ စိုက္လို႔ရွိရင္ နီးတဲ့ အပင္ခ်င္း၊ အရြက္ခ်င္း အျမစ္ခ်င္း ကူးယွက္သြားၿပီးေတာ့ သဘာဝ ေျမထိန္းတမံ ျဖစ္သြား တယ္။ သူက က်လာတဲ့ ေရေရာ၊ ေျမေရာ ၂ ခုစလံုးကို ထိန္းထားမယ္။ အဲဒီမွာ ေရကို စုထားတဲ့ အတြက္ ေရေတြကလည္း ေျမႀကီးထဲကို စိမ့္ဝင္သြားမယ္။ အဲဒီေတာ့ ဗက္တီဗာ ျမက္ကို ၂၀၁၅ က စစိုက္တာ၊ အခု အစိုးရဌာနေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကလည္း ပါလာၿပီ။ အဓိကအားျဖင့္ ဆည္ေျမာင္း ဦးစီးဌာနတို႔၊ ျမစ္ေၾကာင္း ထိန္းသိမ္းေရးဌာနတို႔၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးဌာနတို႔၊ လမ္းဦးစီးဌာနတို႔ သူတို႔က သူတို႔ကိုယ္တုိင္လည္း ဒါကို လက္ေတြ႔ အသံုးခ်လာၾကၿပီ။”

“အခု ေနာက္ဆံုးလုပ္တာ ဆိုရင္ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ဖလမ္းက ေလဆိပ္ အသစ္မွာ ဖို႔ေျမႀကီးကို ျမက္ေတြ စိုက္ၿပီးေတာ့ပဲ ထိန္းထားတာ ေပါ့ေနာ္။ အဲဒါကေတာ့ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ။ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ က်ေတာ့ ရာသီဥတု ကလည္း အရမ္းေအးတယ္။ ျမက္စိုက္ဖုိ႔ ေတာ္ေတာ္ ခက္တယ္။ အဲဒီ ပေရာဂ်က္မွာ စၿပီးေတာ့ စိုက္ခ်ိန္ေရာ၊ စိုက္နည္းေရာ မွန္တဲ့အတြက္ ေတာ္ေတာ္ေလးကို အက်ိဳးရွိတာ ေတြ႔ရတာ ေပါ့ေနာ္။”

ဒီလို မိုးေရကို ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး လက္ေတြ႔ အသံုးခ်တာဟာ ေဒသတြင္း လူေနမႈဘဝ ကိုပါ ေျပာင္းလဲ သြားေစတာပါ။

ဦးသိန္းေမာ္။ ။ “ဒီဟာေတြဟာ အသစ္အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ဖူး။ ကမာၻေပၚမွာ Rain water harvesting က က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေနတယ္။ ဒီအေအာင္ျမင္ဆံုး ေနရာတခုက အိႏၵိယႏို္င္ငံက ျပည္နယ္ တခုမွာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီျပည္နယ္က မိုးေခါင္တယ္။ လယ္သမားေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသတာ အမ်ားဆံုးလည္း ျဖစ္တယ္။ အဲဒီျပည္နယ္မွာ ပါနီေဖါင္ေဒးရွင္း (Paani Foundation) ဆိုၿပီး ေတာ့ ေရရရွိေရး အဖြဲ႔ ဖြဲ႔ၿပီးေတာ့ ေျမာင္းေတြ လုပ္တယ္။ မိုးတြင္းက်ေတာ့ ေရေတြ အမ်ားႀကီး စုမိၿပီးေတာ့ လယ္သမားေတြ အရမ္းေပ်ာ္ၾကတာေပါ့ေလ။ အက်ိဳးဆက္ အမ်ားႀကီး ရခဲ့တဲ့ ေနရာေပါ့။ ဒီဟာကို သူတို႔ ၃ ႏွစ္ ဆက္တိုက္ရွိၿပီ လုပ္ေနတဲ့ အေျခေနေပါ့ေနာ္။”

“အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကလည္း သစ္ပင္ႀကီးေတြကို မစိုက္ႏုိင္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ေျမာင္းေတြကို တူးရမယ္။ ကန္ေတြကို ေဖၚရမယ္။ ေခ်ာင္းေျခာက္ေတြကို ပိတ္ရမယ္။ အဲဒီ နည္းေတြ အျပင္ ျမက္ေတြကို စိုက္တဲ့ နည္းနဲ႔ပါ က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ႏုိင္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ကိုယ့္ေဒသမွာ က်လာတဲ့ မိုးေရက ကိုယ့္ေဒသမွာပဲ ေနရမယ္ ဆိုတဲ့ အေနအထားေပါ့ေနာ္။ အျပင္ကို လြယ္လြယ္ကူကူ စီးထြက္ မသြားေအာင္ လုပ္ႏုိင္မွ စိုက္ပ်ိဳးေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိမယ္ေပါ့ေနာ္။ မိုးေရ ရတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေျမႀကီးက စိုစြတ္မႈ ေကာင္းလာတယ္။ စိုစြတ္မႈ ေကာင္းလာလို႔ရွိရင္ သစ္ပင္ သီးႏွံ စိုက္ဖို႔ လြယ္လာမယ္။ ဘာမွ မစိုက္ရင္ ေတာင္မွပဲ ေလထဲမွာ လြင့္လာတဲ့၊ တိရိစာၦန္ေတြ သယ္လာတဲ့သစ္ေစ့ ေတြက အပင္ေတြ ေပါက္လာမယ္။ ေနာက္တခ်က္က ေျမေအာက္ေရ တုိးလာဖို႔ လိုတယ္။ အခုဟာက ေျမေအာက္ေရက ဝင္ဖုိ႔ အခြင့္အေရးက အရမ္းနဲတယ္။”

“အရင္တုန္းက ေျမႀကီးထဲက ေျမေအာက္ေရရဲ့ level က ျမင့္တယ္။ ျမစ္ျပင္ရဲ့ လယ္ဗယ္က နိမ့္တယ္။ ေႏြက်လို႔ ရွိရင္ ဒီေျမေအာက္ေရက ျမစ္ထဲကို ျပန္ဝင္သြားတယ္။ ဆိုေတာ့ ေႏြမွာလည္း ျမစ္ေတြက အၿမဲတမ္းလိုလို ေရရွိတာ ေပါ့ေနာ္။ အခုဟာက ျမစ္ၾကမ္းျပင္ ေရျပင္က ျမင့္လာတယ္။ ေျမေအာက္ေရက နိမ့္သြားတယ္။ ဆိုေတာ့ ျမစ္ထဲကို ေျမေအာက္ေရကေန ျဖည့္ေပးစရာ ေရက မရွိေတာ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ ျမစ္ထဲမွာ ေရႀကီးေရလွ်ံ ျဖစ္တာက အၿမဲတမ္း ပိုၿပီးေတာ့ တႏွစ္ထက္ တႏွစ္ ဆိုးလာေနတာ ေပါ့ေနာ္။”

ထိန္းသိမ္းေရးအင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္ရဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG