သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနေတြ မတည္မၿငိမ္ ျဖစ္ေနတာနဲ႔အမွ် ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး အေပၚ ႐ုိက္ခတ္ေနသလုိ၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ အေနနဲ႔လည္း စိတ္မေအးႏုိင္ပဲ ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။ ထုိင္းႏုိင္ငံက ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းေတြမွာ ထိခုိက္လာေနတဲ့ အတြက္လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံလုိ ေဒသတြင္းက တုိင္းျပည္ေတြကုိ ေရႊ႕ေျပာင္းဖုိ႔ အလားအလာေတြလည္း ေတြ႔ျမင္ေနရတယ္လုိ႔ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက သုံးသပ္ေနၾကတာပါ။ ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာေတြ လႊမ္းမုိးေနတဲ့ ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး အေျခအေနေတြကုိေတာ့ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႕ စီးပြားေရးက႑မွာ ကုိေအာင္လြင္ဦးက တင္ျပေပးထားပါတယ္။

ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈေတြ အားနည္းေနတဲ့ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ႏုိင္ငံေရး အက်ပ္အတည္းေတြေၾကာင့္ ေရရွည္မွာ တုိင္းျပည္ စီးပြားေရးကုိပါ ထိခုိက္ႏုိင္တယ္လုိ႔ အေမရိကန္ စီးပြားေရး အကဲျဖတ္လုပ္ငန္းျဖစ္တဲ့ Fitch က သတိေပးပါတယ္။ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂ ရက္ေန႔က ေရြးေကာက္ပဲြေတြ က်င္းပခဲ့ေပမဲ့ ႏုိင္ငံေရး တင္းမာမႈေတြ ေလ်ာ့ပါးမသြားတာေၾကာင့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ဘ႑ာေရး တည္ၿငိမ္မႈေတြမွာ ထိခုိက္လာမယ့္ အလားအလာေတြ ရွိေနတဲ့အေၾကာင္းလည္း ကၽြမ္းက်င္သူေတြက သုံးသပ္ေနၾကတာပါ။

ကုန္ထုတ္လုပ္မႈေတြ၊ လက္လီေရာင္းအားေတြ က်ဆင္းခဲ့သလုိ၊ စားသုံးသူနဲ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြရဲ႕ ယုံၾကည္စိတ္ခ်မႈဟာလည္း ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ ေရလႊမ္းမုိးမႈေတြနဲ႔ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ အနိမ့္ဆုံး အဆင့္အထိ ေရာက္ေနတဲ့အေၾကာင္း Fitch Rating ရဲ႕ ေဖေဖာ္၀ါရီလဆန္းမွာ ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပပါတယ္။ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕ေတာ္ကုိ အတုိက္အခံေတြ ပိတ္ဆုိ႔ ဆႏၵျပခဲ့ရာက အစုိးရက အေရးေပၚ အေျခအေန ေၾကညာခဲ့ရတဲ့ အတြက္လည္း ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ ပင္မစီးပြားေရး တခုျဖစ္တဲ့ ခရီးသြားလုပ္ငန္းမွာ သိသိသာသာ ထိခုိက္ခဲ့ရတာပါ။ ႏုိင္ငံေပါင္း ၄၅ ႏုိင္ငံေက်ာ္က ထုိင္းႏုိင္ငံကုိ ခရီးသြားသူေတြအတြက္ သတိေပးခ်က္ေတြ ထုတ္ျပန္ခဲ့ရတဲ့အထိ ျပႆနာေတြ ႀကီးထြားလာတာေၾကာင့္လည္း ဇန္န၀ါရီလ တစ္လတည္းမွာတင္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းဟာ ေဒၚလာ ၆၈၅ သန္းေလာက္ ဆုံး႐ႈံးခဲ့ရတဲ့အေၾကာင္း ထုိင္းခရီးသြားလုပ္ငန္း တာ၀န္ရွိသူေတြက ေျပာပါတယ္။

အေမရိကန္ အေျခစိုက္ Rabo ဘဏ္လုပ္ငန္းရဲ႕ အာရွ-ပစိဖိတ္ ဘ႑ာေရးေစ်းကြက္ သုေတသနဌာန အႀကီးအကဲ Michael Every ကေတာ့ ႏုိင္ငံေရး အက်ပ္အတည္းေတြရဲ႕ ႐ုိတ္ခတ္မႈဟာ ခရီးသြားလုပ္ငန္း သာမက ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းလုိ တျခားစီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြမွာပါ ထိခုိက္ေနတဲ့အေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။
“ႏုိင္ငံေရး အက်ပ္အတည္းေတြေၾကာင့္ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕က အထိအနာဆုံးဆုိတာ ေသခ်ာပါတယ္။ လက္လီလုပ္ငန္းေတြလည္း ထိခုိက္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕ အခ်က္အျခာက အဆင့္ျမင့္ လက္လီဆုိင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြက အင္မတန္မွ အထိနာႏုိင္တဲ့ က႑ေတြပါ။ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြလည္း အလားတူပါပဲ။ အရင္အစုိးရ လက္ထက္တုန္းက လာမယ့္ ၇ ႏွစ္အတြင္း ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းအတြက္ ဘတ္ေငြ ၂.၂ ထီလီယံသုံးစဲြဖုိ႔ ဥပေဒမူၾကမ္းတရပ္ကုိ အတည္ျပဳထားတာပါ။ အခုေတာ့ ဒီအစီအစဥ္လည္း ပ်က္ခဲ့ရသလုိ၊ ျပန္လုပ္ႏုိင္မလား ဆုိတာကလည္း မေသခ်ာပါဘူး။”

ေဖေဖာ္၀ါရီလထဲမွာ ေရြးေကာက္ပဲြေတြ က်င္းပခဲ့ေပမဲ့လည္း မဲေပးသူ အေရအတြက္ ထက္၀က္ေတာင္ မျပည့္ခဲ့တာေၾကာင့္ ရလဒ္ေတြကလည္း မေရမရာ ျဖစ္ေနသလုိ၊ ဆႏၵျပပဲြေတြလည္း ဆက္တုိက္ဆုိသလုိ ေပၚေပါက္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိ ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာေတြ ေျပလည္မယ့္ အရိပ္အေယာင္ေတြ မေတြ႔ရေသးတာနဲ႔အမွ် ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ၾကားမွာလည္း စုိးရိမ္မကင္းမႈေတြ ႀကီးထြားလာေနၾကတာပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာလဆန္းမွာ ဆႏၵျပပဲြေတြ ေပၚေပါက္လာခ်ိန္ကစလုိ႔ ျပည္ပက စီးပြားေရးသမားေတြ ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ အစုရွယ္ယာ ေစ်းကြက္ကေန ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကုိ ျပန္ထုတ္ကုန္ၾကတဲ့အတြက္ စေတာ့ရွယ္ယာ ေစ်းကြက္မွာ ၁၀% ေလာက္အထိ က်ဆင္းခဲ့တဲ့အထိ ျဖစ္ပါတယ္။

ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး အေျခအေနေတြကုိ ဆန္းစစ္ေလ့လာေနသူ တဦးျဖစ္တဲ့ Chris Baker ကေတာ့ အထူးသျဖင့္္ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပဲြက မေရမရာ ရလဒ္ေတြနဲ႔အတူ ဥပေဒေရးရာ စိမ္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ႀကံဳရမယ့္ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ စိတ္ပူေနၾကတဲ့အေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။
“အဓိက စုိးရိမ္မႈကေတာ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့ ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ကားထုတ္လုပ္သူေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ စက္မႈလုပ္ငန္းေတြပါ။ အေရးႀကီးတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကုိ ခ်မွတ္မယ့္ အစုိးရတရပ္ သိပ္မေ၀းတဲ့ အနာဂတ္မွာ ေပၚလာဖုိ႔ အလားအလာ နည္းလွတဲ့အေပၚ သူတုိ႔ေတြ စိတ္ပူလာၾကပါတယ္။ အဲဒါက သူတုိ႔အတြက္ ႀကီးမားတဲ့ အခက္အခဲပါ။”

ထုိင္းႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံက Toyota ကားကုမၸဏီရဲ႕ ဥကၠ႒ Kyoichi Tanada ကေတာ့ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏံွသူေတြ အေနနဲ႔ ေရရွည္မွာ ေဒသတြင္းက တျခားေနရာေတြကုိ ေရႊ႕ဖုိ႔စဥ္းစားရလိမ့္မယ္လုိ႔လည္း သတိေပးခဲ့တာပါ။ ဆန္းစစ္သူေတြကေတာ့ ႏုိင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္တဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္ အငယ္စားနဲ႔ အလတ္စား လုပ္ငန္းေတြ သာမက ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ အႀကီးအက်ယ္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံထားတဲ့ လုပ္ငန္းႀကီးေတြေတာင္မွ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ လုပ္ငန္းေတြကုိ ေရႊ႕သြားႏုိင္တယ္လုိ႔ သုံးသပ္ေနၾကပါတယ္။ Rabo ဘဏ္လုပ္ငန္းက စီးပြားေရးပညာရွင္ Michael Every ကေတာ့ ထုိင္းႏုိင္ငံဟာ ႏုိင္ငံတကာ စီးပြားေရး သမားေတြအတြက္ ဆဲြေဆာင္မႈေတြ ရွိေနဆဲ ေစ်းကြက္တခု ျဖစ္ေပမဲ့လည္း ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာေတြ မေျပလည္သမွ်၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အသစ္ေတြ ၀င္လာဖုိ႔ အလားအလာ မရွိဘူးလုိ႔ ေျပာပါတယ္။

ေကာ္ပုိေရးရွင္းႀကီးေတြလုိ လုပ္ငန္းႀကီးေတြ အေနနဲ႔လည္း ေနာက္ထပ္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ စက္႐ုံ၊ အလုပ္႐ုံသစ္ေတြ တည္ေဆာက္ဖုိ႔ဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအ၀င္ ေဒသတြင္းက တျခားႏုိင္ငံေတြကုိ စဥ္းစားၾကလိမ့္မယ္လုိ႔လည္း သူကေျပာပါတယ္။
“သူတုိ႔အေနနဲ႔ ဗီယက္နမ္လုိ၊ အင္ဒုိနီးရွားလုိ ေနရာမ်ဳိးေတြကုိ ရွာၾကပါလိမ့္မယ္။ ေနာင္ဆုိရင္ ျမန္မာျပည္လုိ ေနရာမ်ဳိးကုိေတာင္ ၾကည့္ေကာင္း ၾကည့္လာၾကပါလိမ့္မယ္။”

ထုိင္းႏုိင္ငံ အိမ္ေစာင့္အစုိးရအတြက္ ဘ႑ာေရးအရ ေနာက္ထပ္ ဖိအားေပးခံေနရတဲ့ ျပႆနာ တစ္ခုကေတာ့ စပါးေတြကုိ ေစ်းေကာင္းေပး၀ယ္တဲ့ အစီအစဥ္အရ လယ္သမားေတြကုိ ေပးစရာရွိေနတဲ့ ေဒၚလာသန္းေပါင္း ၃,၀၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ကုိ မေပးႏုိင္ပဲ ျဖစ္ေနရတာပါ။
၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Yingluck Shinawatra ရဲ႕ Phuey Thai ပါတီကုိ ေထာက္ခံသူ အမ်ားစုျဖစ္ၾကတဲ့ လယ္သမားေတြထံက စပါးေတြကုိ ေစ်းကြက္ေပါက္ေစ်းထက္ ၄၀% ေက်ာ္ ပုိေပးၿပီး ၀ယ္ယူခဲ့တဲ့ အစီအစဥ္ေၾကာင့္ ထုိင္းႏုိင္ငံဟာ ကမာၻေပၚမွာ ဆန္တင္ပုိ႔မႈ အမ်ားဆုံး တုိင္းျပည္အျဖစ္က လက္လႊတ္ခဲ့ရသလုိ၊ ၂ လေက်ာ္ေလာက္ စပါးဘုိးေတြ မေပးႏုိင္ေသးတဲ့ အတြက္လည္း လယ္သမားေတြ ဆႏၵျပၾကတဲ့အထိ ႏုိင္ငံေရးအရ ဖိအားေတြနဲ႔လည္း ရင္ဆုိင္ေနရပါတယ္။

ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာေတြ လႊမ္းမုိးေနတဲ့ ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး အလားအလာေတြဟာ စုိးရိမ္စရာလုိ႔ ဆုိေပမဲ့လည္း စီးပြားေရး အတုိင္ပင္ခံ လုပ္ငန္းတခုျဖစ္တဲ့ Grant Thornton Thailand က ကၽြမ္းက်င္သူတဦးျဖစ္တဲ့ Andrew McBean ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပဲြေတြ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း က်င္းပႏုိင္ခဲ့တာလုိ အေျခအေနမ်ဳိးေတြကေတာ့ ေကာင္းတဲ့ လကၡဏာတစ္ခု ျဖစ္လိမ့္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တဲ့အေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။
“ၿပီးခဲ့တဲ့ သီတင္းပတ္ကုန္မွာ စိတ္သက္သာစရာတခ်ဳိ႕ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပဲြက အၾကမ္းဖက္မႈမရွိပဲ ၿပီးသြားခဲ့တာပါ။ အဲဒီကေန ထြက္လာတာကေတာ့ အေတာ့္ကုိ အေပါင္းလကၡဏာေဆာင္တဲ့ စီးပြားေရး ခ်ဥ္းကပ္မႈပါပဲ။ ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္မႈတန္ဘုိး (GDP) ဟာ တကယ့္ အလားအလာရွိသေလာက္ မဟုတ္ေပမဲ့လည္း ဆက္ၿပီး တုိးတက္ေနပါလိမ့္မယ္။”

အေမရိကန္ စီးပြားေရး အကဲျဖတ္လုပ္ငန္းျဖစ္တဲ့ Fitch rating ရဲ႕ အစီရင္ခံစာကေတာ့ ထုိင္းႏုိင္ငံဟာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာေတြရဲ႕ ႐ုိက္ခတ္မႈဒဏ္ကုိ ႀကံ့ႀကံ့ခံႏုိင္တဲ့ အစဥ္အလာ ရွိခဲ့သလုိ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈဟာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ကေန ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း ပ်မ္းမွ် ၂.၉% တ၀ိုက္မွာ ရွိခဲ့တဲ့အေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
ႏုိင္ငံေရးအရ တင္းမာမႈေတြ ေလ်ာ့ပါးလာတာနဲ႔အမွ် ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးဟာလည္း ျပန္လည္ဦးေမာ့လာၿပီး ဒီႏွစ္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈပမာဏဟာ ၃.၅% ေလာက္ ရွိႏုိင္တယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းထားတာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း ႏုိင္ငံေရး အက်ပ္အတည္းေတြနဲ႔ ေရရွည္ႀကံဳရမယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ထုိင္းႏုိင္ငံရဲ႕ ဘ႑ာေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ စီးပြားေရးလုပ္ဖုိ႔ ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရႏုိင္မႈေတြ အေပၚမွာ ထိခုိက္လာႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း Fitch rating က သတိေပးထားပါတယ္။
XS
SM
MD
LG