သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေျမယာနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး လႈပ္ရွားသူေတြ ၂၀၁၅ မွာ အမ်ားဆံုး အသတ္ခံရ


Global Witness

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ဟာ ေျမယာနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး လႈပ္ရွားသူေတြ အသတ္ခံရမႈ အမ်ားဆံုးႏွစ္ ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ လန္ဒန္အေျခစိုက္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အေရး လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႔တခုက ေျပာဆုိလိုက္ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအ၀င္ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ေျမယာနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး လႈပ္ရွားသူ အနည္းဆံုး ၁၈၅ ေယာက္ အသတ္ခံခဲ့ရတာျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တနလၤာေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ Global Witness အဖြဲ႔ႀကီးရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားတာပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာလည္း အဓမၼေျမယာသိမ္းဆည္းမႈေတြ၊ ေျမယာနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြအေပၚ ဖိႏွိပ္မႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ေထာက္ျပ ခဲ့တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အေသးစိတ္ကို မနႏၵာခ်မ္း က ဆက္ေျပာျပပါမယ္။

“On Dangerous Ground - အႏၱရာယ္မ်ားတဲ့ေျမေပၚမွာ” ဆုိတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ အစီရင္ခံစာထဲမွာ - ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း အသတ္ခံခဲ့ၾကရတဲ့ ကမၻာတ၀ွမ္း ေျမယာနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး လႈပ္ရွားသူ အနည္းဆံုး ၁၈၅ ေယာက္ထဲမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံက ၂ ေယာက္ ပါ၀င္ပါတယ္။ သူတို႔ ၂ ဦးကေတာ့ - ကရင္တိုင္းရင္းသား ေစာေဂ်ာ္နီနဲ႔ ရွမ္းတုိင္းရင္းသား Loong Harm တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေျမယာအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူ ေစာေဂ်ာ္နီဟာ လက္ရွိ အာဏာရ NLD အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ႕ အဖြဲ႔၀င္တဦးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ကို ၿပီးခဲ့ႏွစ္ ဇူလိုင္လဆန္းပိုင္းမွာ အမည္မသိ ေသနတ္သမားေတြကေန ဘားအံခ႐ိုင္ ေကာ့သင္း႐ႈရြာအနီး သူ႔အိမ္အျပင္ဘက္မွာ ေသနတ္နဲ႔ ၅ ခ်က္ ပစ္သတ္ခဲ့တာျဖစ္တယ္လုိ႔ အာဏာပိုင္ေတြက ေျပာဆိုခဲ့ၿပီး၊ ေဒသခံေတြကေတာ့ ေစာေဂ်ာ္နီ အသတ္ခံခဲ့ရမႈဟာ ေျမယာအေရးလႈပ္ရွားမႈနဲ႔ ဆက္စပ္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ယံုၾကည္ၾကပါ တယ္။ အသက္ ၅၄ ႏွစ္အရြယ္ ရွမ္းတုိင္းရင္းသား Loong Harm ကေတာ့ - သူ႔ရြာအနီး Loi Kham ေဒသမွာရွိတဲ့ သတၱဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းကို တျခား ၁၄ ဦးနဲ႔အတူ သြားေရာက္ၾကည့္႐ႈစဥ္ တပ္ရင္း ၃၃၀ က စစ္သားေတြကေန ေျခေထာက္ကို ေသနတ္နဲ႔ အပစ္ခံခဲ့ရာက ေသြးလြန္ၿပီး ေသဆံုးခဲ့ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Loong Harm ရဲ႕ရြာမွာ ရွမ္းျပည္လယ္သမားမ်ားကြန္ယက္က ျပဳလုပ္တဲ့ အခမ္းအနားတခု အတြင္း ေဒသခံလယ္သမားေတြကေတာ့ - အဲဒီေဒသမွာရွိတဲ့ သတၱဳတြင္းလုပ္ငန္းကို ခ်က္ျခင္း ရပ္ဆုိင္းဖု႔ိနဲ႔ Loong Harm ေသဆံုးမႈမွာ တာ၀န္ရွိတဲ့ တပ္ရင္း ၃၃၀ က စစ္သားေတြကို အေရးယူေပးဖို႔ ေတာင္းဆုိခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း - တပ္ရင္း ၃၃၀ က စစ္သားေတြကေတာ့ ကုိယ့္ကိုယ့္ကို ခုခံကာကြယ္မႈအတြက္ ပစ္ခတ္ရတာလို႔ ေျပာဆုိထားၿပီး၊ ေဒသခံေတြကေတာ့ - Loong Harm နဲ႔ အေပါင္းအပါေတြဟာ လက္နက္မဲ့ အရပ္သား လယ္သမားေတြ ျဖစ္တာေၾကာင့္ တပ္ရင္း ၃၃၀ ရဲ႕ ေျပာဆိုခ်က္ဟာ မမွန္ဘူးလို႔ တံု႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစာေဂ်ာ္နီနဲ႔ Loong Harm တို႔လိုပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေျမယာနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး လႈပ္ရွားသူေတြဟာ နည္းလမ္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ၿခိမ္းေျခာက္ တိုက္ခိုက္ခံေနရတာ ျဖစ္တယ္လို႔ - Global Witness အဖြဲ႔ရဲ႕ ဒီအစီရင္ခံစာ ဦးေဆာင္ျပဳစုသူ တဦးျဖစ္တဲ့ Billy Kyte က အခုလုိ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေျမယာအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၿခိမ္းေျခာက္ခံရ၊ တုိက္ခုိက္ခံရတာေတြ ရွိပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ကိစၥေတြက စစ္တပ္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနပါတယ္။ တုိင္းျပည္က ပြင့္လင္းလာခ်ိန္မွာ အရင္တုန္းက မရွာေဖြရေသးတဲ့ ေနရာေတြမွာ သယံဇာတေတြ ရွာေဖြတာ၊ စီမံကိန္းေတြ လုပ္လာၾကတာနဲ႔အမွ် သဘာ၀ အရင္းအျမစ္ေတြကုိ အျမတ္ထုတ္ခံရမယ့္ အေျခအေနမ်ဳိးေတြ ေပၚေပါက္လာရာက၊ ေျမယာအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူ ေတြ တုိက္ခုိက္ခံရတာမ်ဳိးေတြလည္း ပုိမ်ားလာႏုိင္တယ္လုိ႔ ျမင္ပါတယ္။”

ဒါေၾကာင့္လည္း လက္ရွိ NLD ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရအေနနဲ႔ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြအေပၚ ဖိႏွိပ္ကန္႔သတ္ထားတဲ့ ဥပေဒေတြကို ဖယ္ရွားၿပီး - ဒီလူေတြကို အကာအကြယ္ေပးသင့္တယ္လို႔ Billy Kyte က ဆက္ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြကုိ အကာအကြယ္ေပးဖုိ႔ လုိပါတယ္။ အစုိးရမဟုတ္တဲ့ အဖဲြ႔အစည္းေတြအေပၚ ကန္႔သတ္ထားတဲ့ ဥပေဒေတြကုိ ဖယ္ရွားပစ္ဖုိ႔လည္း လုိပါလိမ့္မယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္၊ ဆႏၵျပခြင့္ေတြကုိ ကန္႔သတ္တဲ့ ဥပေဒေတြပါ။ ေျမယာအခြင့္အေရးအတြက္ လႈပ္ရွားတဲ့သူေတြကုိ အေရးယူေထာင္ခ်ႏုိင္တဲ့ ဒီလုိဥပေဒေတြကုိ ဖ်က္သိမ္းဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ေျမသိမ္းယာသိမ္း ကိစၥေတြကုိ စုံစမ္းစစ္ေဆးေနတဲ့ ေကာ္မရွင္ကုိလည္း ပံ့ပုိးေပးသြားဖုိ႔ လုိပါလိမ့္မယ္။”

အလားတူ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္ျပည္နယ္မွာလည္း စီးပြားေရးကုမၸဏီႀကီးေတြနဲ႔ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ ေျမယာသိမ္းဆည္းမႈေတြ ရွိေပမဲ့ - ေဒသခံ ေတြကေတာ့ အာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ ထိပ္တိုက္ ရင္ဆုိင္ေလ့မရွိဘူးလို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာေရာက္ေနတဲ့ ကခ်င္ျပည္နယ္ ပတ္ဂ်ာဆန္ မူးယစ္ တုိက္ဖ်က္ေရးလႈပ္ရွားမႈ အဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးတူးေရာ္ က ေျပာပါတယ္။

“ဟူးေခါင္းဂ်ိဳင္း၀ွမ္းေဒသ တႏုိင္းဘက္မွာေပါ့ေနာ္ လမ္းေဘး၀ဲယာဆုိရင္ ယုဇနကုမၸဏီတို႔ တျခားကုမၸဏီေတြရွိတယ္ဗ်ာ။ သူတုိ႔ကေန သိမ္းတာက ဧက သိန္းနဲ႔ခ်ီၿပီး သိမ္းတာ။ ျမစ္ဆံု ပတ္၀န္းက်င္ အပါအ၀င္ေပါ့ေနာ္ ၿပီးေတာ့မွ ျမစ္ႀကီးနားတ၀ိုက္ဆုိရင္ စီမံကိန္းမဟုတ္ဘဲနဲ႔ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြက လက္ညိႇဳးုထုိးၿပီးေတာ့ အဲဒါ က်ေနာ့္ေနရာပဲ။ အဲဒါ သတ္မွတ္ေပးပါဆုိၿပီး လုပ္ေပးရတယ္။ အဲဒီထဲမွာ ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ႕ လယ္ေတြယာေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီး ပါသြားတာေပါ့။ ေဒသခံေတြက သည္းခံႏုိင္တယ္မဟုတ္ေပမဲ့ ဒီဘက္ေဒသမွာက်ေတာ့ ရွမ္းေတြ ကခ်င္ေတြမ်ားတာေပါ့။ စစ္ကိုင္းတုိင္းတို႔၊ မႏၱေလးတုိင္းတို႔၊ ဧရာ၀တီတုိင္းတုိ႔ ဆုိတာက ဗမာေတြမ်ားတာေပါ့။ ဗမာတုိင္းရင္းသားေတြ မ်ားတဲ့ေနရာမွာေတာ့ က်ည္ဆံေတြ ဗလဗြေတာ့ မျဖစ္ဘူး။ ကခ်င္တုိ႔ ရွမ္းတုိ႔ လႈပ္ရွားရင္ေတာ့ က်ည္ဆံသိန္းနဲ႔ခ်ီၿပီး ပစ္ထည့္မွာ ေသခ်ာတယ္။”

ဒါ့အျပင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလတုန္းကလည္း - ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေျမစာပံု မၾကာခဏ ၿပိဳက်မႈေတြ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး လူေသဆံုးမႈေတြ ရွိခဲ့တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး၊ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြမွာ တာ၀န္အျပည့္ရွိေၾကာင္းနဲ႔ ပ်က္စီးဆံုး႐ံႈးမႈေတြအတြက္ ကုမၸဏီေတြဘက္က ျပန္ၿပီး ျပဳျပင္ေပး မႈေတြ မလုပ္မခ်င္း ေက်ာက္စိမ္းကုမၸဏီေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းေတြကို NLD အစိုးရက ရပ္ဆုိင္းထားသင့္တယ္လို႔ Global Witness အဖြဲ႔ႀကီးက အႀကံျပဳ ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။

Global Witness အဖြဲ႔ရဲ႕ တနလၤာေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ကမၻာတ၀ွမ္း ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၆ ႏုိင္ငံက ေျမယာနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး လႈပ္ရွားသူေတြ အသတ္ခံရတဲ့အထဲမွာ ဘရာဇီးလ္ႏိုင္ငံက အေယာက္ ၅၀ အသတ္ခံခဲ့ရတဲ့အတြက္ ေသဆံုးမႈအမ်ားဆံုးစာရင္းမွာ ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီ့ေနာက္မွာေတာ့ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံက ၃၃ ေယာက္၊ ကိုလံဘီယာႏုိင္ငံက ၂၆ ေယာက္ ျဖစ္ၿပီး၊ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ အိမ္နီးခ်င္းျဖစ္တဲ့ အိႏၵိယႏုိင္ငံမွာ ၆ ေယာက္၊ ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ ၂ ေယာက္ အသတ္ခံခဲ့ၾကရတယ္လို႔ “On Dangerous Ground” အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အခုလို ေျမယာနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး လႈပ္ရွားသူေတြ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း အသတ္ခံခဲ့ရတဲ့ အေရအတြက္ဟာ အမ်ားဆံုးႏွစ္အျဖစ္ မွတ္တမ္း၀င္ ခဲ့ၿပီး - ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနီးပါး ပိုမ်ားလာခဲ့တယ္လို႔ တနလၤာေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ Global Witness အဖြဲ႔ႀကီးရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္ရွင္။

XS
SM
MD
LG