သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

တ႐ုတ္သမၼတ Xi Jinping နဲ႔ အေမရိကန္သမၼတ Donald Trump ေသာၾကာေန႔က တယ္လီဖုန္းနဲ႔ ဆက္သြယ္ေျပာၾကားမႈအတြင္း အေမရိကန္တို႔က်င့္သံုးလာတဲ့ တ႐ုတ္ တႏိုင္ငံတည္း မူအတိုင္း ဆက္က်င့္သံုးသြားပါမယ္လို႔ သမၼတ Trump ကေျပာခဲ့ပါတယ္။ Mr. Trump သမၼတတာဝန္မယူခင္ ၂၀၁၆ ဒီဇင္ဘာလတုန္းက ထိုင္ဝမ္သမၼတနဲ႔ စကားေျပာခဲ့ၿပီးေနာက္ တ႐ုတ္တႏိုင္ငံတည္းမူကို လက္ခံခ်င္မွ လက္ခံမယ္ ဆိုတာမ်ဳိးေျပာခဲ့ၿပီးေနာက္မွာ အခုလို သမၼတရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ေျပာင္းသြားခဲ့တာပါ။

Trump အစိုးရသစ္ရဲ႕ တ႐ုတ္နဲ႔ပါတ္သက္လို႔ ေဝဖန္ေျပာၾကားထားခ်က္ေတြေၾကာင့္ ၂ ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရး ဘယ္လိုျဖစ္လာမလဲ ေမးခြန္းထုတ္ေနၾကခ်ိန္မွာ သမၼတ Trump က တ႐ုတ္တႏိုင္ငံတည္းမူကို ဆက္ၿပီးလက္ခံသြားဖုိ႔ေျပာခဲ့တာက တ႐ုတ္အတြက္ စိတ္သက္သာရာရေစခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘယ္ေလာက္ေရ႐ွည္ခံမလဲဆိုတာကို VOA သတင္းေထာက္ Bill Ide က ေဘဂ်င္းၿမိဳ႕ေတာ္ကေန သတင္းပို႔ပါတယ္။ မစုျမတ္မြန္က ဆက္ၿပီးတင္ျပပါတယ္။

အေမရိကန္သမၼတ Donald Trump နဲ႔ တ႐ုတ္သမၼတ Xi Jinping တို႔ၾကား ဆက္သြယ္စကားေျပာမႈဟာ သိပ္ကို ေဖာ္ေဖာ္ေ႐ြေ႐ြ႐ွိလွၿပီး ေခါင္းေဆာင္ ၂ ေယာက္လံုးက အျပန္အလွန္လာလည္ၾကဖုိ႔ ဖိတ္ေခၚခဲ့ၾကတယ္လို႔ အိမ္ျဖဴေတာ္က ထုတ္ျပန္တဲ့ေၾကညာခ်က္ထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အထူးျခားဆံုးကေတာ့ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရးရဲ႕ အုတ္ျမစ္တခုျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္တႏိုင္ငံတည္းမူကို အေမရိကန္က ဆက္ၿပီးက်င့္သံုးသြားမယ္လို႔ သမၼတ Trump ကေျပာၾကားခဲ့တာပါ။

တ႐ုတ္ျပည္တြင္းစစ္အတြင္း ၁၉၄၉ ခုႏွစ္ မွာ ထုိင္ဝမ္ကသီးျခားခြဲထြက္ၿပီး တက္ႂကြတဲ့ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံတခုအျဖစ္ ရပ္တည္ခဲ့ပါတယ္။ တ႐ုတ္ကေတာ့ ထိုင္ဝမ္ဟာ သူတို႔ရဲ႕ပိုင္နက္တခုျဖစ္တယ္လို႔ေျပာၿပီး ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရးကို လိုလားေနခဲ့တာပါ။ ဒီ့အတြက္ အင္အားသံုးႏိုင္တဲ့ အလားအလာကို ဘယ္တုန္းကမွ ပယ္မခ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ Mr. Trump သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲႏိုင္ၿပီးေနာက္ ဒီဇင္ဘာလတုန္းက ထိုင္ဝမ္သမၼတ Tsai Ing-wen ကသမၼတ Trump ဆီကိုဖုန္းနဲ႔ဆက္သြယ္ စကားေျပာခဲ့ေတာ့ တ႐ုတ္ဘက္က အေတာ္ ေဒါသထြက္ခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္က တ႐ုတ္နဲ႔သံတမန္ဆက္ဆံေရးစခဲ့တဲ့ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္ထဲကထား႐ွိတဲ့ တ႐ုတ္တႏိုင္ငံမူကို ဆက္ၿပီးက်င့္သံုးခ်င္မွ က်င့္သံုးမယ္လို႔ သမၼတ Trump ကေျပာခဲ့တာေၾကာင့္လည္း တ႐ုတ္ဘက္က စိုးရိမ္စရာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ သမၼတ Xi ရဲ႕ေတာင္းဆိုခ်က္အရ သမၼတ Trump က အေမရိကန္တုိ႔က်င့္သံုးေနတဲ့ “One China Policy” တ႐ုတ္တႏိုင္ငံတည္းမူကို ဆက္ၿပီးက်င့္သံုးသြားဖုိ႔ သေဘာတူခဲ့တယ္လို႔ အိမ္ျဖဴေတာ္ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ဆိုထားပါတယ္။

စာသားအရ သမၼတဟာ တ႐ုတ္သတ္မွတ္တဲ့ တျပည္ေထာင္မူထက္ အေမရိကန္သတ္မွတ္တဲ့ တ႐ုတ္တႏိုင္ငံတည္းမူကို ဆက္ကိုင္စြဲသြားမယ္ဆိုတဲ့ သေဘာေရာက္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာမဟာျဗဴဟာေလ့လာေရးအဖဲြ႔မွာ အာ႐ွဆိုင္ရာ အႀကီးတန္းသုေတသီလုပ္ေနသူShangri-La Dialogue က Alexander Neill ကသံုးသပ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Trump အစိုးရအေနနဲ႔ ထိုင္ဝမ္နဲ႔ဆက္ဆံေရးကို ဆက္ၿပီးတိုးတက္ေအာင္ လုပ္သြားမယ့္ပံုရတယ္လို႔ သူကျမင္ပါတယ္။

"Trump ကထိုင္ဝမ္နဲ႔ တရားဝင္မဟုတ္တဲ့ ဆက္ဆံေရးကို သိသိသာသာ တိုးခ်ဲ႕ေကာင္း တိုးခ်ဲ႕သြားလိမ့္မယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ထင္ပါတယ္။ တ႐ုတ္တႏိုင္ငံထဲမူကို ဆက္လက္ကိုင္စြဲတယ္ဆိုတာနဲ႔ ထိုင္ဝမ္အစိုးရနဲ႔ ဆက္ဆံေရးအတြက္ အခ်ိန္ေပးစရာမလိုဘူးလို႔ ဆိုလိုရာမေရာက္ပါဘူး။"

ထိုင္ဝမ္သမၼတ Tsai နဲ႔ အေမရိကန္သမၼတ Trump တို႔ဆက္သြယ္စကားေျပာၿပီးေနာက္ ထုိင္ဝမ္ တ႐ုတ္ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ပါတ္သက္လို႔ သတိထားဖုိ႔ သမၼတကို ႏိုင္ငံျခားေရးဌာန နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္လံုၿခံဳေရးတာဝန္႐ွိသူေတြက ေျပာၾကားထားပံုရတယ္လို႔လည္းသူကသံုးသပ္ပါတယ္။

တ႐ုတ္ဟာ အေမရိကန္ရဲ႕စီးပြားေရးကို မတရားယူေနသူ၊ ေငြေၾကးတန္ဖုိးခ်ၿပီး ကုန္သြယ္ေရးမွာ အသာရေအာင္လုပ္ေနသူလို႔ သမၼတ Trump က ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေျပာခဲ့သလို ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Rex Tillerson ကလည္း ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ကိစၥနဲ႔ပါတ္သက္လို႔ တ႐ုတ္ကို အေရးယူရမယ္လို႔ ေျပာထားခဲ့တာပါ။

ဒါေပမဲ့ အခုေတာ့ အေမရိကန္က တ႐ုတ္နဲ႔ ျပႆနာျဖစ္ေနတာ အက်ဳိးမ႐ွိဘူးဆိုတာ သေဘာေပါက္သြားပံုရတယ္လို႔ အာ႐ွေရးရာသံုးသပ္သူတခ်ဳိ႕က ျမင္ေနပါတယ္။ အာ႐ွေရးရာကၽြမ္းက်င္သူ Alejandro Reyes ကေတာ့ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေဟာင္း Henry Kissinger ရဲ႕ တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အႀကံျပဳခ်က္ေတြ သမၼတ Trump ေခါင္းထဲေရာက္သြားပံုရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္သြားႏိုင္ေသးတာကိုလည္း ခုလို ေျပာပါတယ္။

"တ႐ုတ္နဲ႔ပါတ္သက္ရင္ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္သြားတာ အမ်ားႀကီးပါ။ အခုကိစၥကေတာ့ ညတြင္းခ်င္းေျပာင္းလဲသြားသလိုပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ Trump ရဲ႕ကမာၻမွာေတာ့ အေျပာင္းအလဲေတြက ညတြင္းခ်င္းေတာင္မဟုတ္ဘူး၊ နာရီပိုင္း အတြင္းမွာလည္း ျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။"

ထိုင္ဝမ္သမၼတ Tsai Ing-wen ဘက္ကေတာ့ တ႐ုတ္ အေမရိကန္ဆက္ဆံေရးမွာ ထိုင္ဝမ္က အေပးအယူလုပ္စရာကိစၥတခု မျဖစ္ေအာင္ အေမရိကန္နဲ႔ဆက္ဆံေရးကို သတိထားကိုင္တြယ္ပံုရတယ္လို႔ သံုးသပ္သူတခ်ဳိ႕က ယံုၾကည္ေနၾကပါတယ္။ ဝါ႐ွင္တန္အေျခစိုက္ Stimson Center တတ္သိပညာ႐ွင္မ်ားအဖဲြ႔က အေ႐ွ႕အာ႐ွဆိုင္ရာ ညြန္ၾကားေရးမႉး Alan Romberg ကေတာ့ ထုိင္ဝမ္အစိုရဟာ အေပးအယူ လုပ္ခံရတာမ်ဳိးလည္း အျဖစ္မခံႏိုင္သလို တ႐ုတ္အစိုးရကိုလည္း စိတ္မဆိုးေစခ်င္ပါဘူးလို႔ျမင္ပါတယ္။

Trump အစိုးရနဲ႔ ေကာင္းမြန္တဲ့ ဆက္ဆံေရးကိုလည္း လိုလားတဲ့အတြက္ ဆက္ဆံေရးေကာင္းဖုိ႔ႀကိဳးစားမယ့္ တခ်ိန္ထဲမွာ ထိုင္ဝမ္အတြက္လည္း အက်ဳိးမ႐ွိတဲ့အျပင္ ထိခိုက္ႏိုင္မယ့္ အင္အားၿပိဳင္မႈၾကား မေရာက္ေအာင္ သိပ္ကိုသတိထားၿပီးလုပ္ပါလိမ့္မယ္လုိ႔ သူကေျပာပါတယ္။ အေမရိကန္နဲ႔ ထိုင္ဝမ္ၾကား ဘာျပႆနာမွမျဖစ္ေစတဲ့ ခ်ဥ္းကပ္မႈနဲ႔ နီးကပ္တဲ့ဆက္ဆံေရးကို ဆက္ၿပီးထား႐ွိသြားမယ္လို႔ အေမရိကန္သမၼတနဲ႔ တ႐ုတ္သမၼတို႔ တယ္လီဖုန္းနဲ႔ဆက္သြယ္စကားေျပာၿပီးေနာက္ ထုိင္ဝမ္သမၼတ႐ံုး က ေသာၾကာေန႔က ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

အေ႐ွ႕အာ႐ွေဒသ တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းေရးအတြက္ အေမရိကန္အစိုးရက သိပ္အေရးတႀကီးထားတယ္ဆိုတာကို ထိုင္ဝမ္က နားလည္ပါတယ္လို႔ ေၾကညာခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီလိုတ႐ုတ္နဲ႔ အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရးေျပလည္သြားၿပီလို႔ ယူဆရခ်ိန္မွာ အေ႐ွ႕နဲ႔ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္မွာ တင္းမာမႈျပင္းထန္ေနခ်ိန္လည္းျဖစ္ပါတယ္။ ေသာၾကာေန႔ ေန႔လည္ပိုင္းမွာေတာ့ သမၼတ Trump ဟာဂ်ပန္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Shinzo Abe နဲ႔အိမ္ျဖဴေတာ္မွာေတြ႔ဆံုခဲ့ၾကပါတယ္။

အေမရိကန္နဲ႔ ဂ်ပန္မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးဟာ ေဒသတြင္း ေအးခ်မ္းတည္ၿငိမ္ေရးအတြက္ အုတ္ျမစ္ျဖစ္တယ္လို႔ အေမရိကန္သမၼတ Donald Trump ကေတ႔ြဆံုပဲြအၿပီးမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG