သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကုလလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ ကမာၻတ၀ွမ္းက စိုးရိမ္စရာအေျခအေနေတြေဆြးေႏြး


Ethiopia Tigray Crisis ရိကၡာခြဲတမ္းအေပၚ အျငင္းပြါးေနတဲ့ အီသီယိုးပီးယားအမ်ိဳးသမီး၊ ေမ ၁၈၊ ၂၀၂၁

ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ ၅၁ ႀကိ္မ္ေျမာက္ ညီလာခံမွာ တင္သြင္းခဲ့တဲ့ အစီရင္ခံစာတေစာင္မွာေတာ့ ကမၻာ့ေဒသစုံက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ စိုးရိမ္္စရာ တိုးလာေနတာကို မီးေမာင္းထိုးျပသြားသလို ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အေျဖရွာမွာေတာ့ ေမ ွ်ာ္လင့္ခ်က္ ေရာင္ျခည္အနည္းငယ္ပဲေတြ႔ေနရပါတယ္။ ကုလသဂၢရုံးစိုက္ရာ Geneva ကေန Lisa Schlein သတင္းေပးပို႔ထားတာကို နန္းေလာင္၀္က တင္ျပထားပါတယ္။

ကမၻာတ၀န္း ဒါဇင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာ မၿပီးဆုံးႏုိင္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးမတည္ၿငိမ္မႈေတြၾကားမွာပိတ္မိေနၾကတဲ့ သန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ ႔အခက္အခဲအက်ပ္အတည္းေတြကို ကုလသမဂၢ ယာယီလူ႔အခြင့္အေရးမဟာမင္းႀကီး Nada Al-Nashif က မီးေမွာင္းထိုးတင္ျပသြားပါတယ္။

ဘာကီနာဖာဆုိ၊ ဘရြန္ဒီ၊ ဗဟိုအာဖရိကသမၼတႏိုင္ငံ နဲ႔ မာလီႏုိင္ငံအပါအ၀င္ အာဖရိကတုိက္ႏုိင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြ ပိုမိုဆိုးရြားလာေနတာကိုလည္း အေလးေပးေျပာၾကားသြားပါတယ္။ အီသီယိုးပီးယားႏုိင္ငံ ေျမာက္ပုိင္း Tigray ေဒသမွာ ၂ ႏွစ္နီးပါး ၾကာလာၿပီျဖစ္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းေတြ ေျပလည္ႏုိင္ေရးမွာလည္း ေမ ွ်ာ္လင့္ခ်က္အနည္းငယ္ပဲရွိေနတာကို ယာယီမဟာမင္းႀကီး Al-Nashif က အေလးေပးေျပာၾကားသြားပါတယ္။

" အီသီယိုးပီးယားႏုိင္ငံေျမာက္ပိုင္းမွာ တုိက္ပြဲေတြ လတ္တေလာျပန္လည္ေပၚေပါက္လာတဲ့ေနာက္ပုိင္း ပစ္ခတ္တုိ္က္ခိုက္မႈေတြ ခ်က္ခ်င္းရပ္ဖို႔နဲ႔ အာဖရိက သမဂၢက ကမကထျပဳေဆာင္ရြက္ေပးေနတဲ့ ေလးနက္တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မွာ ပါ၀င္ဖို႔ အဆင္သင့္ရွိပါတယ္ဆိုၿပီး Tigray အာဏာပိုင္ေတြမေန႔က ေၾကျငာလိုက္တဲ့ အေပၚ အားတက္မိပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မႈအားလုံး ထာ၀ရ ရပ္ဆုိင္းၾကဖို႔ သက္ဆုိင္သူအားလုံးကို က်မ တုိက္တြန္းပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အျပဳသေဘာေဆာင္ၿပီး စစ္မွန္တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္း စတင္သင့္ပါတယ္။"

ေဟတီႏိုင္ငံက လက္နက္ကုိင္ ဂိုဏ္းအုပ္စုေတြရဲ ႔ ျပင္းထန္ရက္စက္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကိုလည္း ယာယီမဟာမင္းႀကီးက အခ်ိန္ေပးတင္ျပခဲ့တာပါ။ ေဟတီႏုိင္ငံတြင္း အၾကမ္းဖက္မႈေတြ က်ဆင္းသြားေအာင္ ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအ၀ုိင္းက ၀ိုင္း၀န္းကူညီၾကဖို႔လည္း သူက တိုက္တြန္းေတာင္းဆိုသြားပါတယ္။


တရုတ္ႏုိင္ငံထဲက ဝီဂါမြတ္ဆလင္ေတြအေရး လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ အထူးအစီအစဥ္တရပ္အေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္ဖို႔ လူ႔အခြင့္အေရးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြရဲ ႔ ေတာင္းဆိုသံေတြလည္း ပိုၿပီး က်ယ္ေလာင္လာေနခ်ိန္မွာပဲ ဝီဂါ လူနည္းစု မြတ္ဆလင္တသန္းေက်ာ္ကို ပညာေပးစခန္းေတြမွာ တရုတ္အစိုးရက ထိန္းသိမ္းထားတဲ့လုပ္ရပ္ကိုေတာ့ ယာယီမဟာမင္းႀကီးက သေဘာေလာက္သာ ေျပာဆိုသြားပါတယ္။

"တရုတ္ႏုိင္ငံထဲက ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ Xinjiang ေဒသေန ဝီဂါမြတ္ဆလင္ေတြ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရတဲ့ ကိစၥေတြအေပၚ ဆန္းစစ္သုံးသပ္ခ်က္ေတြကို ၾသဂုတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔မွာ က်မရုံးက ပုံႏွိပ္ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ အစိုးရနဲ႔ အျခားပါ၀င္ပတ္သက္ေနသူေတြ အတြက္လည္း အႀကံျပဳတင္ျပခ်က္ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ "

ယူကရိန္းႏုိင္ငံကို ရုရွားတို႔ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခိုက္ေနတဲ့ ကိစၥမွာေတာ့ ယာယီေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီး Al-Nashif က ပိုၿပီး ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေ၀ဖန္ေျပာဆိုသြားပါတယ္။

"ရုရွားႏုိင္ငံမွာေတာ့ ယူကရိန္းစစ္ပြဲအေပၚ ဆန္႔က်င္တဲ့ သူေတြထိတ္လန္႔ ေၾကာက္လန္႔ေအာင္လုပ္တာ၊ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ျခယ္တာေတြဟာ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံက အာမခံေပးထားတဲ့ အေျခခံလြတ္လပ္ခြင့္ေတြ ခ်ိဳးေဖာက္ခံရတာျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းေထာက္ေတြကို ဖိအားေပးတာ၊ အင္တာနက္လိုင္းေတြ ပိိတ္ဆို႔ျဖတ္ေတာက္တာနဲ႔ သတင္းမီီဒီယာေတြကို နည္းေပါင္းစုံနဲ႔ တည္းျဖတ္ေနတာဟာ media pluralism ဆိုတဲ့ ဗဟု၀ါဒနဲ႔ မကိုက္ညီသလို လြတ္လပ္စြာ သတင္းအခ်က္အလက္ရယူခြင့္ဆိုတဲ့ အခြင့္အေရးေတြခ်ိဳးေဖာက္ခံရတာလည္းျဖစ္ပါတယ္"

ယူကရိန္းစစ္ပြဲေတြ အဆုံးမသတ္ေသးသလို အရပ္သားျပည္သူေတြလည္း စစ္ေဘးဒဏ္ကိုဆက္လက္ရင္ဆုိင္ေနရတယ္လို႔လည္း ယာယီမဟာမင္းႀကီး Al-Nashif ကေျပာဆိုသြားပါတယ္။ စစ္ပြဲရဲ ႔အက်ိဳးဆက္က လူမႈစီးပါြးအေပၚ ဆိုးရြားစြာ သက္ေရာက္မႈေတြရွိေနတာကိုလည္း ယာယီမဟာမင္းႀကီးက ေထာက္ျပေျပာဆိုခဲ့တာပါ။ ယူကရိန္းစစ္ပြဲေၾကာင့္ ေလာင္စာဆီေတြ အႀကီးအက်ယ္ျပတ္လတ္မႈနဲ႔ ရင္ဆုိင္ရသလိုပဲ ကမၻာ့အဆင္းရဲဆုံးႏုိင္ငံတခ်ိဳ ႔မွာ စားနပ္ရိကၡာမလုံေလာက္တာေတြ ျဖစ္လာတယ္လို႔လည္း ေျပာဆိုသြားပါတယ္။

ယူကရိန္းစစ္ပြဲေၾကာင့္ ေပၚေပါက္လာရတဲ့ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈေတြအေၾကာင္း ညီလာခံမွာ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးသြားမယ္လုိ႔လည္း ယာယီမဟာမင္းႀကီးက ေျပာဆိုသြားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

Unicode

ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ ၅၁ ကြိမ်မြောက် ညီလာခံမှာ တင်သွင်းခဲ့တဲ့ အစီရင်ခံစာတစောင်မှာတော့ ကမ္ဘာ့ဒေသစုံက လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ စိုးရိမ်စရာ တိုးလာနေတာကို မီးမောင်းထိုးပြသွားသလို ငြိမ်းချမ်းရေး အဖြေရှာမှာတော့ မေ ျှာ်လင့်ချက် ရောင်ခြည်အနည်းငယ်ပဲတွေ့နေရပါတယ်။ ကုလသဂ္ဂရုံးစိုက်ရာ Geneva ကနေ Lisa Schlein သတင်းပေးပို့ထားတာကို နန်းလောင်ဝ်က တင်ပြထားပါတယ်။

ကမ္ဘာတဝန်း ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ မပြီးဆုံးနိုင်သော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေကြားမှာပိတ်မိနေကြတဲ့ သန်းနဲ့ချီတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့အခက်အခဲအကျပ်အတည်းတွေကို ကုလသမဂ္ဂ ယာယီလူ့အခွင့်အရေးမဟာမင်းကြီး Nada Al-Nashif က မီးမှောင်းထိုးတင်ပြသွားပါတယ်။

ဘာကီနာဖာဆို၊ ဘရွန်ဒီ၊ ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ နဲ့ မာလီနိုင်ငံအပါအဝင် အာဖရိကတိုက်နိုင်ငံအတော်များများမှာ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေတွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာနေတာကိုလည်း အလေးပေးပြောကြားသွားပါတယ်။ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း Tigray ဒေသမှာ ၂ နှစ်နီးပါး ကြာလာပြီဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းတွေ ပြေလည်နိုင်ရေးမှာလည်း မေ ျှာ်လင့်ချက်အနည်းငယ်ပဲရှိနေတာကို ယာယီမဟာမင်းကြီး Al-Nashif က အလေးပေးပြောကြားသွားပါတယ်။

" အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှာ တိုက်ပွဲတွေ လတ်တလောပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာတဲ့နောက်ပိုင်း ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ချက်ချင်းရပ်ဖို့နဲ့ အာဖရိက သမဂ္ဂက ကမကထပြုဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ လေးနက်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ပါဝင်ဖို့ အဆင်သင့်ရှိပါတယ်ဆိုပြီး Tigray အာဏာပိုင်တွေမနေ့က ကြေငြာလိုက်တဲ့ အပေါ် အားတက်မိပါတယ်။ အကြမ်းဖက်မှုအားလုံး ထာဝရ ရပ်ဆိုင်းကြဖို့ သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို ကျမ တိုက်တွန်းပါတယ်။ နောက်ပြီး အပြုသဘောဆောင်ပြီး စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးစကားဝိုင်း စတင်သင့်ပါတယ်။"

ဟေတီနိုင်ငံက လက်နက်ကိုင် ဂိုဏ်းအုပ်စုတွေရဲ့ ပြင်းထန်ရက်စက်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကိုလည်း ယာယီမဟာမင်းကြီးက အချိန်ပေးတင်ပြခဲ့တာပါ။ ဟေတီနိုင်ငံတွင်း အကြမ်းဖက်မှုတွေ ကျဆင်းသွားအောင် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ဝိုင်းဝန်းကူညီကြဖို့လည်း သူက တိုက်တွန်းတောင်းဆိုသွားပါတယ်။


တရုတ်နိုင်ငံထဲက ဝီဂါမွတ်ဆလင်တွေအရေး လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီမှာ အထူးအစီအစဉ်တရပ်အနေနဲ့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ဖို့ လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေရဲ့ တောင်းဆိုသံတွေလည်း ပိုပြီး ကျယ်လောင်လာနေချိန်မှာပဲ ဝီဂါ လူနည်းစု မွတ်ဆလင်တသန်းကျော်ကို ပညာပေးစခန်းတွေမှာ တရုတ်အစိုးရက ထိန်းသိမ်းထားတဲ့လုပ်ရပ်ကိုတော့ ယာယီမဟာမင်းကြီးက သဘောလောက်သာ ပြောဆိုသွားပါတယ်။

"တရုတ်နိုင်ငံထဲက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ Xinjiang ဒေသနေ ဝီဂါမွတ်ဆလင်တွေ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရတဲ့ ကိစ္စတွေအပေါ် ဆန်းစစ်သုံးသပ်ချက်တွေကို သြဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှာ ကျမရုံးက ပုံနှိပ်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ အစိုးရနဲ့ အခြားပါဝင်ပတ်သက်နေသူတွေ အတွက်လည်း အကြံပြုတင်ပြချက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ "

ယူကရိန်းနိုင်ငံကို ရုရှားတို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်နေတဲ့ ကိစ္စမှာတော့ ယာယီကော်မရှင်နာမင်းကြီး Al-Nashif က ပိုပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ပြောဆိုသွားပါတယ်။

"ရုရှားနိုင်ငံမှာတော့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲအပေါ် ဆန့်ကျင်တဲ့ သူတွေထိတ်လန့် ကြောက်လန့်အောင်လုပ်တာ၊ ကန့်သတ်ချုပ်ခြယ်တာတွေဟာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံက အာမခံပေးထားတဲ့ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်တွေ ချိုးဖောက်ခံရတာဖြစ်ပါတယ်။ သတင်းထောက်တွေကို ဖိအားပေးတာ၊ အင်တာနက်လိုင်းတွေ ပိတ်ဆို့ဖြတ်တောက်တာနဲ့ သတင်းမီဒီယာတွေကို နည်းပေါင်းစုံနဲ့ တည်းဖြတ်နေတာဟာ media pluralism ဆိုတဲ့ ဗဟုဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီသလို လွတ်လပ်စွာ သတင်းအချက်အလက်ရယူခွင့်ဆိုတဲ့ အခွင့်အရေးတွေချိုးဖောက်ခံရတာလည်းဖြစ်ပါတယ်"

ယူကရိန်းစစ်ပွဲတွေ အဆုံးမသတ်သေးသလို အရပ်သားပြည်သူတွေလည်း စစ်ဘေးဒဏ်ကိုဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့လည်း ယာယီမဟာမင်းကြီး Al-Nashif ကပြောဆိုသွားပါတယ်။ စစ်ပွဲရဲ့အကျိုးဆက်က လူမှုစီးပါွးအပေါ် ဆိုးရွားစွာ သက်ရောက်မှုတွေရှိနေတာကိုလည်း ယာယီမဟာမင်းကြီးက ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့တာပါ။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲကြောင့် လောင်စာဆီတွေ အကြီးအကျယ်ပြတ်လတ်မှုနဲ့ ရင်ဆိုင်ရသလိုပဲ ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံတချို့မှာ စားနပ်ရိက္ခာမလုံလောက်တာတွေ ဖြစ်လာတယ်လို့လည်း ပြောဆိုသွားပါတယ်။

ယူကရိန်းစစ်ပွဲကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရတဲ့ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေအကြောင်း ညီလာခံမှာ ဆက်လက်ဆွေးနွေးသွားမယ်လို့လည်း ယာယီမဟာမင်းကြီးက ပြောဆိုသွားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG