သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာနဲ႔ ကမာၻမွာ သတင္းသမားေတြ သတ္ျဖတ္ခံရမႈ UNESCO အစီရင္ခံစာထုတ္ျပန္


Pro-democracy protesters and a journalist run as riot police officers advance them during a rally against the military coup in Yangon, Myanmar, February 27, 2021. REUTERS/Stringer

ျမန္မာႏိုင္ငံ အပါအ၀င္ ကမာၻတလႊားမွာ သတင္းသမားေတြကို သတ္ျဖတ္မႈေတြမွာ အမ်ားစုဟာ အေရးယူမခံရပဲ ျဖစ္ေနတယ္လိို႔ ကုလသမဂၢ UNESCO ယူနက္စကိုအဖြဲ႔ႀကီးက ဗုဒၶဟူးေန႔ ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

သတင္းသမားေတြကို သတ္ျဖတ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြထဲက ၈၆ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္အထိ ျပစ္ဒဏ္ခတ္မႈ မခံရတာကို လက္မခံႏိုင္စရာ ေတြ႕ေနရတယ္လို႔ ယူနက္စကိုက ေျပာပါတယ္။ သတင္းသမားေတြအေပၚ ရာဇဝတ္ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္သူေတြ ထိုက္သင့္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္ရခံရေစဖို႔ လိုအပ္တာအားလံုး လုပ္ေဆာင္ရမွာ ျဖစ္သလို က်ဴးလြန္သူေတြနဲ႔ သူတို႔က်ဴးလြန္မႈေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ စံုစမ္းဖို႔လည္း ယူနက္စကိုက ေတာင္းဆိုလိုက္ပါတယ္။

သတင္းသမားေတြ သတ္ျဖတ္မႈအတြက္ ျပစ္ဒဏ္ကေန ကင္းလြတ္ခြင့္ရေနသူဟာ ကမာၻတလႊားမွာ တုန္လႈပ္စရာေကာင္းေအာင္ မ်ားျပားေနတယ္လို႔လည္း ယူနက္စကိုက ထုတ္ျပန္တဲ့ သတင္းသမားေတြအေပၚက်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြကေန ကင္းလြတ္ခြင့္ရမႈ အဆံုးသတ္ေရးဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာေန႔ အတြက္ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

ယူနက္စကို ၫႊန္ၾကားေရးမႈးခ်ဳပ္ Audrey Azoulay ကေတာ့ လက္သည္မေပၚတဲ့ အမႈေတြ အခုလို မ်ားျပားေနခ်ိန္မ်ိဳးမွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖၚေျပာဆိုခြင့္ကို အကာကြယ္ေပးႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ေျပာဆိုပါတယ္။

အခုလို ျပစ္ဒဏ္ကကင္းလြတ္ခြင့္ရမႈဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္ႏွစ္အတြင္း ၉ % ေလာက္ က်ဆင္းသြားေပမယ့္ ဒါဟာ အၾကမ္းဖက္မႈ တရိပ္ရိပ္ တိုးေနမႈ ရပ္သြားတာ မဟုတ္ေသးဘူးလို႔လည္း ေျပာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ၂၀၂၀ နဲ႔ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ထဲမွာ သတင္းသမား ၁၁၇ ဦး သတင္းလိုက္ေနစဥ္ အသတ္ခံခဲ့ရသလို အလုပ္ခ်ိန္ျပင္ပမွာ အသတ္ခံရသူက ၉၁ ဦး ရွိတယ္လို႔ အစီရင္ခံစာမွာေဖၚျပပါတယ္။ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သတင္းသမား ၂ ဦး သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရေၾကာင္းလည္း ေျပာဆိုထားတာပါ။ ျမန္မာစစ္အာဏာပိုင္ေတြကေတာ့ သတင္းသမားအျဖစ္ ပစ္မွတ္ထားတာမ်ဳိး မရွိေၾကာင္း ေျပာဆိုထားပါတယ္။

ဒီကိစၥအတြက္ ႏိုင္ငံအစိုးရေတြအေနနဲ႔ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒေတြ နဲ႔ မူဝါဒေတြကို ျပဌာန္းၿပီး အေကာင္ထည္ ေဖၚလာေအာင္ အဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ လက္တြဲ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔လည္း UNESCO က ေျပာပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

Unicode

မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် ကမ္ဘာတလွှားမှာ သတင်းသမားတွေကို သတ်ဖြတ်မှုတွေမှာ အများစုဟာ အရေးယူမခံရပဲ ဖြစ်နေတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ UNESCO ယူနက်စကိုအဖွဲ့ကြီးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။

သတင်းသမားတွေကို သတ်ဖြတ်မှုကျူးလွန်သူတွေထဲက ၈၆ ရာခိုင်နှုန်း လောက်အထိ ပြစ်ဒဏ်ခတ်မှု မခံရတာကို လက်မခံနိုင်စရာ တွေ့နေရတယ်လို့ ယူနက်စကိုက ပြောပါတယ်။ သတင်းသမားတွေအပေါ် ရာဇဝတ်ပြစ်မှု ကျူးလွန်သူတွေ ထိုက်သင့်တဲ့ ပြစ်ဒဏ်ရခံရစေဖို့ လိုအပ်တာအားလုံး လုပ်ဆောင်ရမှာ ဖြစ်သလို ကျူးလွန်သူတွေနဲ့ သူတို့ကျူးလွန်မှုတွေကို သေသေချာချာ စုံစမ်းဖို့လည်း ယူနက်စကိုက တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။

သတင်းသမားတွေ သတ်ဖြတ်မှုအတွက် ပြစ်ဒဏ်ကနေ ကင်းလွတ်ခွင့်ရနေသူဟာ ကမ္ဘာတလွှားမှာ တုန်လှုပ်စရာကောင်းအောင် များပြားနေတယ်လို့လည်း ယူနက်စကိုက ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းသမားတွေအပေါ်ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကနေ ကင်းလွတ်ခွင့်ရမှု အဆုံးသတ်ရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာနေ့ အတွက် အစီရင်ခံစာမှာ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။

ယူနက်စကို ညွှန်ကြားရေးမှုးချုပ် Audrey Azoulay ကတော့ လက်သည်မပေါ်တဲ့ အမှုတွေ အခုလို များပြားနေချိန်မျိုးမှာ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖေါ်ပြောဆိုခွင့်ကို အကာကွယ်ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ပြောဆိုပါတယ်။

အခုလို ပြစ်ဒဏ်ကကင်းလွတ်ခွင့်ရမှုဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်အတွင်း ၉ % လောက် ကျဆင်းသွားပေမယ့် ဒါဟာ အကြမ်းဖက်မှု တရိပ်ရိပ် တိုးနေမှု ရပ်သွားတာ မဟုတ်သေးဘူးလို့လည်း ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ၂၀၂၀ နဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ထဲမှာ သတင်းသမား ၁၁၇ ဦး သတင်းလိုက်နေစဉ် အသတ်ခံခဲ့ရသလို အလုပ်ချိန်ပြင်ပမှာ အသတ်ခံရသူက ၉၁ ဦး ရှိတယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာဖေါ်ပြပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ သတင်းသမား ၂ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရကြောင်းလည်း ပြောဆိုထားတာပါ။ မြန်မာစစ်အာဏာပိုင်တွေကတော့ သတင်းသမားအဖြစ် ပစ်မှတ်ထားတာမျိုး မရှိကြောင်း ပြောဆိုထားပါတယ်။

ဒီကိစ္စအတွက် နိုင်ငံအစိုးရတွေအနေနဲ့ သတင်းမီဒီယာ ဥပဒေတွေ နဲ့ မူဝါဒတွေကို ပြဌာန်းပြီး အကောင်ထည် ဖေါ်လာအောင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေနဲ့ လက်တွဲ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့လည်း UNESCO က ပြောပါတယ်။

XS
SM
MD
LG