သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

တ႐ုတ္ဆန္႔က်င္ေရးအလြန္ ဗီယက္နမ္စီးပြားေရး


ဟႏိြဳင္းၿမ္ိဳ႕ျပင္၊ Tan Lap ေက်းရြာရွိ ဖိနပ္စက္႐ံုတခုတြင္ လုပ္ကိုင္ေနၾကသည့္ အလုပ္သမားမ်ား။ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၂၊ ၂၀၁၃။

ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံမွာ တ႐ုတ္ဆန္႔က်င္ေရး ဆႏၵျပပြဲေတြ ျဖစ္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ တ႐ုတ္ပိုင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ ထိခိုက္ခဲ့ရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အစိုးရက ျပန္ၿပီး အေလးထား လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာေၾကာင့္ တည္ၿငိမ္လာၿပီး စီးပြားေရးအေျခအေန လည္း ျပန္ေကာင္းလာေနပါၿပီ။ ဗီယက္နမ္စီးပြားေရးအေျခအေနအေၾကာင္း ဗီြအိုေအသတင္းေထာက္ Ralph Jennings က ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံရဲ႕ ဘ႑ာေငြေၾကးေစ်းကြက္ ဗဟိုခ်က္ျခာ ဟိုခ်ီမင္းၿမိဳ႕ေတာ္ကေန ေပးပို႔ထားတဲ့ သတင္းေဆာင္းပါးကို ဒီသီတင္းပတ္ စီးပြားေရးက႑မွာ တင္ျပထားပါတယ္။

ဒီႏွစ္အေစာပိုင္းကျဖစ္ခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္ဆန္႔က်င္ေရး အဓိက႐ုဏ္းေတြေၾကာင့္ ႏုိင္ငံျခားသားပိုင္ စက္႐ံု ၄၀၀ ေက်ာ္ ပ်က္စီးခဲ့ရ ၿပီး ေနာက္ထပ္ အၾကမ္းဖက္တာေတြ ထပ္ျဖစ္လာဦးမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ္စိတ္ေၾကာင့္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံ သူေတြ ထြက္သြားကုန္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြကို အကာအကြယ္ေပးပါမယ္လို႔ အစိုးရ က အာမခံခဲ့တာေၾကာင့္ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေငြဟာ ဆႏၵျပပြဲေတြမတိုင္ခင္က အဆင့္ကို ျပန္ေရာက္လာၿပီး စီးပြားေရး တိုးတက္ လာသလို စီးပြားေရးလုပ္ရတဲ့ ကုန္က်စရိတ္ကလည္း နည္းေနတုန္းပါပဲ။

ေမလမွာ တ႐ုတ္ဆန္႔က်င္ေရး ဆႏၵျပပြဲေတြျဖစ္ခဲ့ၿပီး စက္႐ံု ၄၆၀ ထက္မနည္း ပ်က္စီးခဲ့ရၿပီးတဲ့ေနာက္ အ၀တ္အထည္ေတြ၊ ပရိ ေဘာဂေတြနဲ႔ လူသံုးကုန္လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းေတြကို ထုတ္လုပ္တဲ့ စက္႐ံုေတြ ျပန္လည္ပတ္ေနၾကပါၿပီ။ တ႐ုတ္နဲ႔ဗီယက္နမ္ ႏွစ္ႏုိင္ စလံုးက ပိုင္ဆိုင္တယ္လုိ႔ေျပာထားတဲ့ ေတာင္တ႐ုပ္ပင္လယ္ထဲမွာ တ႐ုတ္ဘက္က ေရနံတူးစင္ သြားခ်ၿပီးတဲ့ေနာက္ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြေၾကာင့္ လူ ၂၀ ေသဆံုးၿပီး ရာေပါင္းမ်ားစြာ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီျဖစ္ရပ္က ၁၉၇၉ ခုႏွစ္မွာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏုိင္ငံၾကား နယ္စပ္စစ္ပြဲအပါအ၀င္ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာရွိခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္-ဗီယက္နမ္ ရန္လို မုန္းတီးမႈေတြကို ျပန္ၿပီး မီးထိုးေပးခဲ့ ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း ဗီယက္နမ္စီးပြားေရးရဲ႕ ၁၇% ကို ေမာင္းႏွင္ေနၿပီး ျပည္ပတင္ပို႔ကုန္ရဲ႕ ၆၆% ရွိတဲ့ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ျပန္၀င္ လာၾကပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ဘယ္လိုမ်ဳိး မတည္မၿငိမ္္အေျခအေနပဲ ထပ္ျဖစ္လာပါေစ ရပ္သြားေအာင္လုပ္ပါ့မယ္လုိ႔ ဗီယက္နမ္ ကြန္ျမဴနစ္အစိုးရက ကတိျပဳခဲ့ပါတယ္။ ျပည္ပအရင္းအႏွီးေတြ ဆက္ၿပီး၀င္လာေစဖို႔အတြက္ စက္႐ံုလုပ္သား ေစ်းေပါေပါနဲ႔ ရဖို႔ အပါအ၀င္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ အေျခအေနေတြကိုလည္း ဗီယက္နမ္အစိုးရက ဖန္တည္းေပးခဲ့ပါတယ္။

ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏံွသူေတြအတြက္ တည္ၿငိမ္တဲ့အေျခအေနျဖစ္ေအာင္ အစိုးရကလုပ္ေပးတာေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္ ျပန္ေထာင္လာတာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ဟိုခ်ီမင္းၿမိဳ႕ေတာ္အေျခစိုက္ In Focus ဆိုတဲ့ ေစ်းကြက္ဆိုင္ရာ အၾကံေပးကုမၸဏီရဲ႕ပိုင္ရွင္ Ralf Matthaes က ေျပာပါတယ္။

“အေျခအေနေတြ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ျဖစ္သြားတာက အႀကီးမားဆံုး အေျပာင္းအလဲပဲလို႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။ ႐ိုး႐ိုးသားသားေျပာရရင္ ႀကီးႀကီးမားမား နစ္နာသြားတာမ်ဳိး မရွိဘူးလုိ႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။ ပံုမွန္ပါပဲ။ မီးေတာက္က အဲဒီေလာက္ မႀကီးခဲ့ပါဘူး။ ဒီမွာ အစိုးရက အင္အားအႀကီးဆံုးျဖစ္ၿပီး သူတို႔ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းၿပီဆိုရင္ တကယ္ပဲ လုပ္ေတာ့တာပါ။”

၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ ကြန္ျမဴနစ္အစိုးရက ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ အတားအဆီးေတြကို ဖယ္ရွားေပးခဲ့ခ်ိန္ကတည္းက ဂ်ပန္၊ စကၤာပူ၊ ေတာင္ကိုရီးယားနဲ႔ တိုင္၀မ္တို႔က ဦးေဆာင္တဲ့ ျပည္ပ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံဆီ ေရႊ႕ေျပာင္း ၀င္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕စီမံကိန္းေတြကေန ဗီယက္နမ္ရဲ႕ ေဒၚလာ ၁၅၅ ဘီလီယံရွိတဲ့ စီးပြားေရးကို ဆြဲတင္ဖို႔ ကူညီခဲ့ၿပီး အလုပ္အကိုင္ေတြ ဖန္တည္းေပးၿပီးေတာ့ ဆင္းရဲမြဲေတမႈကို သက္သာေစခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံပိုင္ တ႐ုတ္ ကမ္းလြန္ ေရနံတူးေဖာ္ေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္း CNOOC က လည္ပတ္ လုပ္ကိုင္တဲ့ ေရနံတြင္းကို ေမလ ၂ ရက္ေန႔မွာ တ႐ုတ္တို႔က ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ထဲ သြားခ်ထားခဲ့တာက ဗီယက္နမ္ေတြကို ေဒါသထြက္ေစခဲ့တာပါ။ အဲဒီ ေရနံ တြင္းဟာ ဗီယက္နမ္ အေရွ႕ဘက္ကမ္း႐ိုးတန္းနားက ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္း တထပ္တည္းျဖစ္ေနတဲ့ ေဒသမွာ ေရနံရွာဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

လူ ၂၀၀၀၀ ေလာက္ ဆႏၵျပခဲ့ၾကၿပီး အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္မ်ဳိးဆက္ ဒါမွမဟုတ္ ဆုိင္းဘုတ္ေတြမွာ တ႐ုတ္စာေတြေရးထားတဲ့ တျခား ျပည္ပ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြဘက္ကိုပါ သူတို႔ရဲ႕ေဒါသ ဦးတည္ခဲ့ပါတယ္။ တိုင္၀မ္ကၽြန္းသားအမ်ားစုျဖစ္တဲ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူ ၉၀၀၀ ေလာက္ ႏုိင္ငံထဲကေန ထြက္သြားခဲ့ၾကပါတယ္။ အဓိက႐ုဏ္းေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ၿပီး လူေပါင္း ၈၅ ေယာက္ကို ဗီယက္နမ္ အာဏာပိုင္ေတြက ဖမ္းဆီးခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္ကတည္းကဆိုလို႔ တ႐ုတ္နဲ႔ဗီယက္နမ္တို႔ အခင္းျဖစ္ရပ္ကို သံုးသပ္ဖို႔ရာ အလြတ္သေဘာ ေတြ႔ဆံုခဲ့ၾကၿပီး ဇူလိုင္လမွာ ေတာ့ တ႐ုတ္က ေရနံတြင္းကို ျပန္ဖယ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အခုေတာ့ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးစုေတြက သူတို႔ ေဘးကင္းလံုျခံဳတယ္လို႔ ခံစားရၿပီ ဆိုၿပီး ေျပာၾကပါတယ္။ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးစုေတြဟာ ဗီယက္နမ္မွာ စက္႐ံုေတြကို တုိးခ်ဲ႕တည္ေဆာက္ဖို႔ လုပ္ေနၾကၿပီလို႔ ဟိုခ်ီမင္း ၿမိဳ႕ေတာ္က မေလးရွားစီးပြားေရးအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ႕ဥကၠ႒ Theng Bee Han က ေျပာပါတယ္။

“ဗီယက္နမ္နဲ႔တ႐ုတ္ၾကားက ျပႆနာေတြ ဒါမွမဟုတ္ ကိစၥရပ္ေတြကို ေဘးဖယ္ထားၿပီး စြန္႔ဦးတီထြင္ လုပ္ငန္းရွင္ရဲ႕အျမင္ကေန ေျပာမယ္ဆိုရင္ တ႐ုတ္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအတြက္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ လံုး၀မရွိပါဘူး။ တိုင္၀မ္က တ႐ုတ္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေဟာင္ေကာင္က တ႐ုတ္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ မေလးရွားက တ႐ုတ္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဒါမွမဟုတ္ စကၤာပူက တ႐ုတ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့။ တကယ္ က်ေတာ့ လူေတြက သိပ္ကုိ အျပဳသေဘာေဆာင္ၿပီး ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံ ပိုေကာင္းလာေရး လုပ္ခ်င္ၾကတာပါ။”

တ႐ုတ္ျပည္မႀကီးက တ႐ုတ္ေတြလည္း ဗီယက္နမ္မွာ ေနာက္တေက်ာ့ ျပန္လုပ္လာေနၾကပါၿပီ။ အဓိက႐ုဏ္းေတြ မျဖစ္ခင္တုန္း က တ႐ုတ္ဟာ ဗီယက္နမ္မွာ အဆင့္ ၇ အမ်ားဆံုး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က ေဒၚလာ ၂.၃ ဘီလီယံ ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံခဲ့တာေၾကာင့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တုန္းကထက္ ေျခာက္ဆေက်ာ္ ပိုမ်ားလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအမ်ားစုက အထည္အလိပ္၊ စက္ကိရိယာနဲ႔ စားသံုးကုန္ေတြအတြက္ ကုန္ၾကမ္းအေနနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ တ႐ုတ္အေပၚ အလြန္ အကၽြံ မွီခိုေနရတဲ့အေပၚ စိုးရိမ္လာတဲ့ ဗီယက္နမ္က ကိုယ္ပိုင္ အရင္းအျမစ္ေတြကို ရွာေဖြ ထုတ္လုပ္လာတာနဲ႔အမွ် ေမလကစလို႔ အဲဒီကုန္ၾကမ္းပစၥည္းေတြ တင္သြင္းတာ က်သြားခဲ့ပါတယ္။

ဗီယက္နမ္ စေတာ့ေစ်းကြက္ဟာ ၁၅% က်သြားခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဆႏၵျပပြဲေတြမတုိင္ခင္ အေျခအေနကို ျပန္ေရာက္လာတာေၾကာင့္ လည္း ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ တက္ႂကြေနၾကတာပါ။ အေမရိကန္လို ျပည္ပ ပို႔ကုန္ေစ်းကြက္မွာ စီးပြားေရးအေျခအေန တိုးတက္လာတာေၾကာင့္လည္း ဒီႏွစ္မွာ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈႏႈန္း ၅.၆% ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။

ဗီယက္နမ္ရဲ႕ အခြန္၀င္ေငြ ထက္၀က္ဟာ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကေန ရေနတာေၾကာင့္မို႔ ေနာက္ထပ္ မတည္မၿငိမ္ ထပ္ျဖစ္လုိ႔ အလားအလာမရွိလွဘူးလို႔ ေလ့လာသူေတြက သံုးသပ္ပါတယ္။

ေရရွည္မွာေတာ့ ဗီယက္နမ္အေနနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ထုတ္ေပးတာကို လြယ္ကူ ႐ိုးရွင္းေအာင္လုပ္မယ္၊ ျပည္ပ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံ သူေတြအတြက္ ေျမယာအသံုးျပဳခြင့္ကို ခ်ဲ႕ထြင္ေပးမယ္၊ ဟိုခ်ီမင္းစီးတီးနဲ႔ ၿမိဳ႕ျပင္က စက္မႈဇံုေတြကို ခ်ိတ္ဆက္ေပးမယ့္ သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္အသစ္ေတြ တည္ေဆာက္လိမ့္မယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းထားၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG