သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

သယံဇာတနဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္


Miners search for jade stones at a mine dump at a Hpakant jade mine in Kachin state

သယံဇာတ အလြန္အကၽြံထုတ္ယူလို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ ပထဝီအေနအထား ေျပာင္းလဲသြားပံုကို လြန္ခဲ့တဲ့ ဇူလိုင္လ (၇) ရက္ေန႔ထုတ္ TNI-Transnational Institute ေဆာင္းပါးမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေက်ာက္မ်က္ရတနာနဲ႔ ေရႊတူးေဖာ္မႈ၊ ေျမရွားသတၱဳထုတ္လုပ္မႈ၊ သစ္ထုတ္လုပ္မႈ၊ ေျမယာသိမ္းပိုက္မႈ စတာေတြဟာ ျပည္သူ႔ဘဝကို အက်ဳဳိးမျပဳဘဲ လူတစုကိုသာ အက်ဳိးျပဳေၾကာင္း ေရးထားတာပါ။ သီရိလကၤာႏိုင္ငံနီးပါး က်ယ္ဝန္းတဲ့ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ လူဦးေရဟာ (၂) သန္းေတာင္ မျပည့္ပါဘူး။ အရပ္ရပ္က အလုပ္သမားေတြ ေငြရွာဖို႔ လာေရာက္ၾကပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ ဖားကန္႔က ေရေဆးသမားေတြ ထင္ရွားပါတယ္။

စစ္အာဏာသိမ္းရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ သယံဇာတ ထုတ္ယူမႈကို လက္ဝါးႀကီးအုပ္ႏိုင္ဖုိ႔လည္း ပါဝင္တယ္ဆိုပါတယ္။ စစ္တပ္ပိုင္ကုမၸဏီႀကီးေတြနဲ႔ ခရိုနီကုမၸဏီႀကီးေတြ သတၱဳတြင္းလုပ္ငန္းကို ႀကီးစိုးပါတယ္။ သစ္လုပ္ငန္းနဲ႔ စီးပြားျဖစ္ စိုက္ပ်ဳိးေရးမွာလည္း အစိုးရနဲ႔ နီးစပ္သူေတြ လုပ္ကိုင္ၾကပါတယ္။ တရုတ္ႀကိဳက္တဲ့ တစ္သွ်ဳးငွက္ေပ်ာစိုက္ခင္းေတြလည္း မ်ားျပားလာပါတယ္။ ျမစ္ဆံုမွာ ေရကာတာ စီမံကိန္းရပ္ဆိုင္းလိုက္ေပမဲ့ ျပႆနာက ရိွေနဆဲပါ။ ျမစ္ဆံုအထက္ပိုင္း မလိခဘက္ျခမ္းမွာ လူတစုက စက္ယႏၱရားႀကီးေတြသံုးၿပီး ေရႊတူးေဖာ္မႈ လုပ္လာတာ ဧၿပီလကတည္းကပါ။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းရပ္ဆိုင္းစဥ္က တားျမစ္ဧရိယာအျဖစ္ သတ္မွတ္္ထားတဲ့ေနရာမွာ စက္ယႏၱရားသံုးၿပီး ေရႊရွာေဖြေရး လုပ္ေနတာလို႔ ျမစ္ႀကီးနားဂ်ာနယ္က ေဖာ္ျပပါတယ္။ စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ေရႊတူးေဖာ္မႈေတြ မ်ားျပားလာပါတယ္။ ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္းတေလွ်ာက္မွာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ ျမစ္ဆံုအထက္ ေလးဖာလံုအကြာ မလိချမစ္ေဘးမွာ ေပတရာအနက္အထိ တူးေဖာ္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးယြပ္ေဇာ္ေခါင္ပိုင္တဲ့ Jadeland ကုမၸဏီပိုင္ရွင္က တူးေဖာ္တာပါ။ ဦးယြပ္ေဇာ္ေခါင္းဟာ စစ္ေကာင္စီခန္႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔ ခမည္းခမက္ ေတာ္စပ္သူျဖစ္ၿပီး၊ ကခ်င္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေကာ္မတီဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းနဲ႔ သစ္လုပ္ငန္းလည္း လုပ္ကိုင္ပါတယ္။ ေရႊတူးေဖာ္ေရးကို တန္ဖရဲရြာနဲ႔ ေအာင္ျမင္သာ ရြာသားေတြက ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပၾကပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ျမစ္ဆံုဆည္မွာလို ဝိုင္းဝန္းကန္႔ကြက္သူ မ်ားျပားတာမဟုတ္လို႔ ေရႊေမွာ္ဆန္႔က်င္ေရးဟာ ခရီးမဆိုက္ဘဲ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကခ်င္လူႀကီးေတြ ႏႈတ္ဆိတ္ေနၿပီး၊ တခ်ဳိ ႔ဆိုရင္ ယြပ္ေဇာ္ေခါင္ဘက္က ကာကြယ္ေျပာဆိုၾကပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တႏိုင္တပိုင္လုပ္တဲ့ ေရႊြေမွာ္ေလးေတြ ရိွေနတာၾကာပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ကို မထိခိုက္တဲ့အတြက္ မကန္႔ကြက္ၾကပါဘူး။ ၁၉၉၄ မွာ စစ္တပ္နဲ႔ KIO/KIA အပစ္ရပ္လိုက္တဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ စက္ယႏၱရားသံုးတဲ့ ေရႊေမွာ္ေတြ ေပၚေပါက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ စနစ္တက် စည္းကမ္းနဲ႔ထုတ္ဖုိ႔ NLD အစိုးရလက္ထက္က ႀကိဳးပမ္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စစ္အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ ျပဳျပင္ခ်က္အားလံုး သဲထဲေရသြန္ ျဖစ္ကုန္ပါေတာ့တယ္။

စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ဝိုင္းေမာ္၊ ဖားကန္႔၊ မခ်မ္းေဘာ၊ ပူတာအုိ၊ ဆြန္ပရာဘြန္၊ ေရႊဂူနဲ႔ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ ႔နယ္ေတြမွာ ေရႊရွာေဖြေရးလုပ္ငန္းေတြ ျပန္႔ပြားသြားပါတယ္။ စက္ယႏၱရားသံုးၿပီး ေရႊေမွာ္ေတြ စိတ္ႀကိဳက္တူးေဖာ္ေနတာကို မေက်နပ္တဲ့ ေဒသခံေတြက KIO ကို တုိင္ၾကားၾကပါတယ္။ ၂၀၂၁ ဒီဇင္ဘာ (၂၇) ရက္ေန႔မွာ KIO က ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ၿပီး KIO ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ေဒသမွာ ေရႊတူးေဖာ္ခြင့္ မျပဳဘူးလိုဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမစ္ဆံုေဒသအပါအဝင္ KIO ထိန္းခ်ဳပ္မႈ မရိွတဲ့ေဒသမွာ ေရႊတူးေဖာ္တာကိုေတာ့ မထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ဘူးလို႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေနာ္ဘူးက Frontier စာေစာင္ကို ေျပာျပေၾကာင္း ေဖေဖၚဝါရီလ (၁၁) ရက္ေန႔က ေဖာ္ျပပါတယ္။ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးမယ့္လုပ္ရပ္ကို ခြင့္မျပဳေပမဲ့ KIO လက္ေအာက္ခံမဟုတ္တဲ့ ေဒသကို မထိန္းသိမ္းႏိုင္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရႊေမွာ္လုပ္ငန္းဟာ ကခ်င္ျပည္နယ္တခုလံုးနဲ႔ဆိုင္တာမို႔ KIO က အခြန္စည္းၾကပ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီအေတာအတြင္း ခ်ီေဖြၿမိဳ ႔နယ္ ပန္ဝါေဒသမွာ ေျမရွားသတၱဳရိုင္း ထုတ္လုပ္မႈဟာ (၅) ဆေလာက္ တိုးပြားလာတယ္လို႔ ဇူလိုင္ (၁၅) ရက္ေန႔ထုတ္ ဧရာဝတီသတင္းေဆာင္းပါးမွာ ေဖာ္ျပပါတယ္။ တရုတ္ျပည္ကို တင္ပို႔ဖို႔ တမင္ထုတ္လုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ျပည္မွာ တရားမဝင္တဲ့ ေျမရွာသတၱဳထုတ္လုပ္မႈကို ပိတ္ပင္တားျမစ္တဲ့ ၂၀၁၆ ကစၿပီး၊ တရုတ္ကုမၸဏီေတြ ပန္ဝါေဒသကို ဝင္ေရာက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပန္ဝါၿမိဳ ႔မွာ ကခ်င္နယ္ျခားေစာင့္တပ္ ဌာနခ်ဳပ္အေျခစိုက္ပါတယ္။ နယ္ျခားေစာင့္နဲ႔ နားလည္မႈယူၿပီး ေျမရွားသတၱဳရိုင္းကို တရုတ္ကုမၸဏီေတြက ထုတ္ယူေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၂၀ မွာ တရုတ္ျပည္တင္သြင္းတဲ့ ေျမရွားသတၱဳရိုင္းမွာ ျမန္မာျပည္က (၇၅) ရာခိုင္ႏႈန္း ပါတယ္လို႔ တရုတ္သတင္းစာ Global Times မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပန္ဝါေဒသမွာ ေျမရွားသတၱဳ ထုတ္လုပ္တဲ့ေနရာေပါင္း တရာေက်ာ္အထိ ရိွေနပါၿပီ။ နည္းမ်ဳိးစံုသံုးၿပီး တိုးခ်ဲ ႔ေနပံု ရပါတယ္။ ဥပမာ မ်ဳိးကိုကို ဆိုတဲ့ ေဆးဝါးကုမၸဏီကို ခ်ီေဖြၿမိဳ ႔နယ္က ဧက (၂၈၁) မွာ ေျမရွားသတၱဳ ထုတ္လုပ္ခြင့္ ေပးထားပါတယ္။ ေဘာလံုးကြင္းေပါင္း (၁၆၀) ေလာက္ က်ယ္ဝန္းပါတယ္။ ထုတ္လုပ္ရာမွာသံုးတဲ့ အက္ဆစ္ငရဲ ဓါတုပစၥည္းမ်ဳိးဟာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို အႀကီးအက်ယ္ အႏၱရာယ္ေပးေနပါတယ္။

====Unicode ===

သယံဇာတ အလွန်အကျွံထုတ်ယူလို့ ကချင်ပြည်နယ် ပထဝီအနေအထား ပြောင်းလဲသွားပုံကို လွန်ခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လ (၇) ရက်နေ့ထုတ် TNI-Transnational Institute ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကျောက်မျက်ရတနာနဲ့ ရွှေတူးဖော်မှု၊ မြေရှားသတ္တုထုတ်လုပ်မှု၊ သစ်ထုတ်လုပ်မှု၊ မြေယာသိမ်းပိုက်မှု စတာတွေဟာ ပြည်သူ့ဘဝကို အကျိုုးမပြုဘဲ လူတစုကိုသာ အကျိုးပြုကြောင်း ရေးထားတာပါ။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံနီးပါး ကျယ်ဝန်းတဲ့ ကချင်ပြည်နယ်မှာ လူဦးရေဟာ (၂) သန်းတောင် မပြည့်ပါဘူး။ အရပ်ရပ်က အလုပ်သမားတွေ ငွေရှာဖို့ လာရောက်ကြပါတယ်။ ဒီအထဲမှာ ဖားကန့်က ရေဆေးသမားတွေ ထင်ရှားပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ သယံဇာတ ထုတ်ယူမှုကို လက်ဝါးကြီးအုပ်နိုင်ဖို့လည်း ပါဝင်တယ်ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်ပိုင်ကုမ္ပဏီကြီးတွေနဲ့ ခရိုနီကုမ္ပဏီကြီးတွေ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို ကြီးစိုးပါတယ်။ သစ်လုပ်ငန်းနဲ့ စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရေးမှာလည်း အစိုးရနဲ့ နီးစပ်သူတွေ လုပ်ကိုင်ကြပါတယ်။ တရုတ်ကြိုက်တဲ့ တစ်သျှုးငှက်ပျောစိုက်ခင်းတွေလည်း များပြားလာပါတယ်။ မြစ်ဆုံမှာ ရေကာတာ စီမံကိန်းရပ်ဆိုင်းလိုက်ပေမဲ့ ပြဿနာက ရှိနေဆဲပါ။ မြစ်ဆုံအထက်ပိုင်း မလိခဘက်ခြမ်းမှာ လူတစုက စက်ယန္တရားကြီးတွေသုံးပြီး ရွှေတူးဖော်မှု လုပ်လာတာ ဧပြီလကတည်းကပါ။

မြစ်ဆုံစီမံကိန်းရပ်ဆိုင်းစဉ်က တားမြစ်ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့နေရာမှာ စက်ယန္တရားသုံးပြီး ရွှေရှာဖွေရေး လုပ်နေတာလို့ မြစ်ကြီးနားဂျာနယ်က ဖော်ပြပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်မှာ ရွှေတူးဖော်မှုတွေ များပြားလာပါတယ်။ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတလျှောက်မှာ အများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ မြစ်ဆုံအထက် လေးဖာလုံအကွာ မလိခမြစ်ဘေးမှာ ပေတရာအနက်အထိ တူးဖော်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးယွပ်ဇော်ခေါင်ပိုင်တဲ့ Jadeland ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်က တူးဖော်တာပါ။ ဦးယွပ်ဇော်ခေါင်းဟာ စစ်ကောင်စီခန့် ကချင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ ခမည်းခမက် တော်စပ်သူဖြစ်ပြီး၊ ကချင်ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မတီဝင် ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောက်စိမ်းနဲ့ သစ်လုပ်ငန်းလည်း လုပ်ကိုင်ပါတယ်။ ရွှေတူးဖော်ရေးကို တန်ဖရဲရွာနဲ့ အောင်မြင်သာ ရွာသားတွေက ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ မြစ်ဆုံဆည်မှာလို ဝိုင်းဝန်းကန့်ကွက်သူ များပြားတာမဟုတ်လို့ ရွှေမှော်ဆန့်ကျင်ရေးဟာ ခရီးမဆိုက်ဘဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ ကချင်လူကြီးတွေ နှုတ်ဆိတ်နေပြီး၊ တချို့ဆိုရင် ယွပ်ဇော်ခေါင်ဘက်က ကာကွယ်ပြောဆိုကြပါတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်မှာ တနိုင်တပိုင်လုပ်တဲ့ ရွှွေမှော်လေးတွေ ရှိနေတာကြာပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို မထိခိုက်တဲ့အတွက် မကန့်ကွက်ကြပါဘူး။ ၁၉၉၄ မှာ စစ်တပ်နဲ့ KIO/KIA အပစ်ရပ်လိုက်တဲ့နောက်ပိုင်းမှာ စက်ယန္တရားသုံးတဲ့ ရွှေမှော်တွေ ပေါ်ပေါက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စနစ်တကျ စည်းကမ်းနဲ့ထုတ်ဖို့ NLD အစိုးရလက်ထက်က ကြိုးပမ်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ပြုပြင်ချက်အားလုံး သဲထဲရေသွန် ဖြစ်ကုန်ပါတော့တယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ဝိုင်းမော်၊ ဖားကန့်၊ မချမ်းဘော၊ ပူတာအို၊ ဆွန်ပရာဘွန်၊ ရွှေဂူနဲ့ ဗန်းမော်မြို့နယ်တွေမှာ ရွှေရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းတွေ ပြန့်ပွားသွားပါတယ်။ စက်ယန္တရားသုံးပြီး ရွှေမှော်တွေ စိတ်ကြိုက်တူးဖော်နေတာကို မကျေနပ်တဲ့ ဒေသခံတွေက KIO ကို တိုင်ကြားကြပါတယ်။ ၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာ (၂၇) ရက်နေ့မှာ KIO က ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီး KIO ထိန်းချုပ်တဲ့ဒေသမှာ ရွှေတူးဖော်ခွင့် မပြုဘူးလိုဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြစ်ဆုံဒေသအပါအဝင် KIO ထိန်းချုပ်မှု မရှိတဲ့ဒေသမှာ ရွှေတူးဖော်တာကိုတော့ မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူးလို့ ဗိုလ်ချုပ်နော်ဘူးက Frontier စာစောင်ကို ပြောပြကြောင်း ဖေဖေါ်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့က ဖော်ပြပါတယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမယ့်လုပ်ရပ်ကို ခွင့်မပြုပေမဲ့ KIO လက်အောက်ခံမဟုတ်တဲ့ ဒေသကို မထိန်းသိမ်းနိုင်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရွှေမှော်လုပ်ငန်းဟာ ကချင်ပြည်နယ်တခုလုံးနဲ့ဆိုင်တာမို့ KIO က အခွန်စည်းကြပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီအတောအတွင်း ချီဖွေမြို့နယ် ပန်ဝါဒေသမှာ မြေရှားသတ္တုရိုင်း ထုတ်လုပ်မှုဟာ (၅) ဆလောက် တိုးပွားလာတယ်လို့ ဇူလိုင် (၁၅) ရက်နေ့ထုတ် ဧရာဝတီသတင်းဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြပါတယ်။ တရုတ်ပြည်ကို တင်ပို့ဖို့ တမင်ထုတ်လုပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်ပြည်မှာ တရားမဝင်တဲ့ မြေရှာသတ္တုထုတ်လုပ်မှုကို ပိတ်ပင်တားမြစ်တဲ့ ၂၀၁၆ ကစပြီး၊ တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေ ပန်ဝါဒေသကို ဝင်ရောက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပန်ဝါမြို့မှာ ကချင်နယ်ခြားစောင့်တပ် ဌာနချုပ်အခြေစိုက်ပါတယ်။ နယ်ခြားစောင့်နဲ့ နားလည်မှုယူပြီး မြေရှားသတ္တုရိုင်းကို တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေက ထုတ်ယူနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၀ မှာ တရုတ်ပြည်တင်သွင်းတဲ့ မြေရှားသတ္တုရိုင်းမှာ မြန်မာပြည်က (၇၅) ရာခိုင်နှုန်း ပါတယ်လို့ တရုတ်သတင်းစာ Global Times မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပန်ဝါဒေသမှာ မြေရှားသတ္တု ထုတ်လုပ်တဲ့နေရာပေါင်း တရာကျော်အထိ ရှိနေပါပြီ။ နည်းမျိုးစုံသုံးပြီး တိုးချဲ့နေပုံ ရပါတယ်။ ဥပမာ မျိုးကိုကို ဆိုတဲ့ ဆေးဝါးကုမ္ပဏီကို ချီဖွေမြို့နယ်က ဧက (၂၈၁) မှာ မြေရှားသတ္တု ထုတ်လုပ်ခွင့် ပေးထားပါတယ်။ ဘောလုံးကွင်းပေါင်း (၁၆၀) လောက် ကျယ်ဝန်းပါတယ်။ ထုတ်လုပ်ရာမှာသုံးတဲ့ အက်ဆစ်ငရဲ ဓါတုပစ္စည်းမျိုးဟာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို အကြီးအကျယ် အန္တရာယ်ပေးနေပါတယ်။

XS
SM
MD
LG