သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကမၻာေျမႀကီးေန႔ နဲ႔ ျမန္မာ့ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး


ဧၿပီလ ၂၂ ရက္ေန႔ဟာ ေျမကမာၻေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၉ ေျမကမာၻေန႔ ေဆာင္ပုဒ္အတိုင္း မ်ိဳးတုံးကြယ္ေပ်ာက္ေတာ့မယ့္ ေတာရိုင္း တိရိစာၦန္ေတြနဲ႔ အပင္မ်ိဳးစိတ္ေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ အေရးႀကီးသလိုု လြန္ကဲတဲ့ ဥတုရာသီဒဏ္ကို ထူးထူးကဲကဲ ခံစားေနရတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ လက္ရွိမွာ ေရကိုပါ ထိန္းသိမ္းၾကဖို႔ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးပညာရွင္ ေတြက သတိေပးေနပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

စက္မႈလက္မႈလုပ္ငန္း ဖြ႔ံၿဖိဳးလာခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁၅၀ ေက်ာ္အတြင္း ကမာၻတလႊားႀကံဳလာရတဲ့ ရိုက္ခတ္မႈေတြအတြက္ ၁၉၇၀ မွာ သန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ျပည္သူေတြ လမ္းမေတြေပၚထြက္ ဆႏၵျပခဲ့ၾကတဲ့ေနာက္ ကုလသမဂၢက ဧၿပီလ ၂၂ ရက္ေန႔ကို ေျမကမာၻေန႔အျဖစ္ တရားဝင္ သတ္မွတ္ၿပီး ေျမကမာၻထိန္းသိမ္္းဖို႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာပါ။

ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ António Guterres ရဲ႕ ေျမကမာၻေန႔အမွာစကားကို အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရံုး ေျပာခြင့္ရ Stephane Dujarric က တနလၤာေန႔ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ခုလိုေျပာပါတယ္။

“ဒီကေန႔ဟာ အမိ - ေျမကမာၻေန႔ပါ။ ဥတုရာသီ ေျပာင္းလဲမႈေလ်ာ့က်ေစဖုိ႔ လိုအပ္တာအားလံုးကို ေျမကမာၻေန႔မွာတင္ မကပဲ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း တတ္ႏိုင္တဲ့ဘက္က ပါဝင္လုပ္ေဆာင္ၾကဖုိ႔ ကုလမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္က က်ေနာ္တို႔ အားလံုးကို တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။”

ကမာၻေျမက တခုပဲရွိတာေၾကာင့္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ လုိအပ္တယ္ဆိုတာကိုလည္း သတိေပးေျပာၾကားခဲ့တာပါ။ မတ္လ ၃၀ ရက္ေန႔က က်ေရာက္တဲ့ Earth hour ေန႔မွာေတာ့ ကမာၻတလႊား ဥတုရာသီ ေျပာင္းလဲမႈ၊ သဘာဝမ်ိဳးစိတ္ေတြ မ်ိဳးတုံးေပ်ာက္ကြယ္မႈ၊ သမုဒၵရာ ညစ္ညမ္းလာမႈ၊ ေျမလႊာျပဳန္းတီးပ်က္စီးမႈနဲ႔ ေရရွားလာတဲ့ ျပႆနာေတြရဲ႕ ရိုက္ခတ္မႈကို လက္ေတြ႔ ျမင္ေနရၿပီ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အေရးတႀကီး အေျဖရွာၾကဖို႔ ကမာၻ႔ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္က တိုက္တြန္းခဲ့တာပါ။

လြန္ကဲတဲ့ ဥတုရာသီဒဏ္ကို ထူးထူးကဲကဲ ခံစားေနရတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာဆို အခုအခ်ိန္ဟာ မီးနီျပ အခ်က္ေပးတဲ့ အခ်ိန္မ်ိဳး ေရာက္ေနၿပီမို႔ ေရ ေျမေတာေတာင္ ေတြကို အေရးတႀကီး ထိန္းသိမ္းၾကဖို႔ သဘာဝဝန္းက်င္ အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္က သတိေပးပါတယ္။

“သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းမွ လူသားေတြနဲ႔ ကမာၻေပၚမွာ ရွိတဲ့ တိရိစာၦန္ေတြအားလံုး အဓြန္႔ရွည္ ႏိုင္မယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ထိန္းသိမ္းရတာျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္အတြက္ဆိုရင္ ေရရဲ႕ အေရအတြက္နဲ႔ အရည္အေသြးက အင္မတန္နည္းလာၿပီ။ ေျမေအာက္ေရေတြ လည္း အင္မတန္ထုတ္သံုးေနတယ္။ ေရခ်ိဳေရေတြမွာလည္း ဆားငန္ေရေတြ ၀င္ေနတယ္။ ေနာက္ျပီး ေျမျပင္ေပၚက ေရေတြကလည္း လုပ္ငန္းေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္၊ လူေတြေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ အားလံုးညစ္ညမ္းေတာ့ ေသာက္ေရသံုးေရမွာလည္း ဒုကၡျဖစ္တယ္။ ဒါက အခုအခ်ိန္မွာဆိုရင္ အင္မတန္မွ မီးနီျပတဲ့ အေျခအေနေရာက္ေနပါၿပီ။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ လူတိုင္းလူတိုင္း တာ၀န္ရွိပါတယ္။”

ေျမေအာက္ေရပါ ေလ်ာ့ပါးလာေနတာေၾကာင့္ ေရအသံုးအစြဲကို ေျခြတာဖို႔လိုသလို ေရပိုက္ေတြယိုေန ေပါက္ေနတာေတြ႔ရင္ ခ်က္ခ်င္းျပင္ရမယ္ဆိုတဲ့ အသိရွိဖို႔လည္း လိုအပ္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒီႏွစ္အတြက္ ေျမကမာၻေန႔ေဆာင္ပုဒ္က မ်ိဳးတုန္းေပ်ာက္ကြယ္မယ့္ ေတာရိုင္းတိရိစာၱန္ေတြနဲ႔ သေဘာ၀မ်ိဳးစိတ္ေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အာရွေဒသ တလႊား မ်ိဳးတုန္း ေပ်ာက္ကြယ္လုနီး မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း ၅ ေထာင္ေက်ာ္ရွိတဲ့ ထဲက မဲေခါင္ေဒသမွာ ေပ်ာက္ကြယ္လု မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း ၅၀၀ ေလာက္ ရွိေနသလို ျမန္မာႏုိင္ငံ တႏိုင္ငံထဲမွာတင္ မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း ၃၃၁ အတြက္ အႏၱရာယ္ရွိေနတယ္လို႔ ဆြစ္ဇာလန္အေျခစိုက္ IUCN သဘာဝ ေတာ္ရို္င္း ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔က မတ္လ ထဲမွာ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ထားတာပါ။ ဒီမ်ိဳးစိတ္ေတြ မေပ်ာက္ကြယ္ေအာင္ အေရးတႀကီး ထိန္းသိမ္းေရး အတြက္ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ အတူ အစိုးရက ဦးေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္သလို ျမန္မာ့ လူမႈအဖြဲ႔အစည္း ေတြရဲ့ အကူအညီေတြပါ လုိအပ္တယ္လို႔ လည္း ေဒၚေအးေအးၾကည္က ေျပာပါတယ္။

“အဓိကက သတၱ၀ါေတြမွီတင္းေနထိုင္တဲ့ ေရ၊ ေျမ၊ ေလ အေနအထားေတြ မေပ်ာက္ျပယ္ဘူးဆိုရင္ သတၱ၀ါေတြ ဆက္လက္တည္ရွိေနမွာျဖစ္တယ္။ သူတို႔လိုအပ္တဲ့အေျခအေနမွာ မရေတာ့ဘူးဆိုရင္ သူတို႔ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ သတၱ၀ါေတြဟာ ေျမကို မွီၿပီးေနရတာျဖစ္တယ္၊ အဲဒီေတာ့ အိမ္ေဆာက္လိုက္မယ္၊ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္လိုက္မယ္လို႔ စဥ္းစားလိုက္ရင္ မ်ိဳးတံုးေတာ့မယ့္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားေတာ့မယ့္ သတၱ၀ါေတြ အဲဒီေဒသမွာ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲဆိုတာ အင္တိုက္အားတိုက္ တကယ္ကို အေလးအနက္ထားၿပီးေတာ့ လုပ္တဲ့ပံုစံမ်ိဳး လုပ္သင့္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အဲလို လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ ေနာက္ခံအဖြဲ႔အစည္းေတြက အားနည္းေနတယ္ လိုေနတယ္ အဲဒီေတာ့ အဲဒါေတြကိုလည္း အားေပးဖို႔လိုတယ္။”

ေျမကမာၻေန႔ က်င္းပလာတာ ၂၀၂၀ မွာ ႏွစ္ ၅၀ ျပည့္ေတာ့မွာ ျဖစ္ၿပီး မႏွစ္က ေျမကမာၻေန႔က ပလစ္စတစ္ညစ္ညမ္းမႈ အႏၱရာယ္ကို သတိေပးခဲ့သလို ဒီႏွစ္မွာေတာ့ ကမာၻေပၚမွာရွိတဲ့ မ်ိဳးစိတ္ေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ ၾကဖို႔ သတိေပးထား တာ ျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG