သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

တိုင္းရင္းေဒသ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ကုလကို တုိက္တြန္း


ကခ်င္ျပည္နယ္ Ja Maing Gaung IDP Camp ဒုကၡသည္စခန္္းတြင္း လွည့္လည္ၾကည့္႐ႈေနသည့္ ယန္ဟီးလီ။ ဇြန္ ၂၄၊ ၂၀၁၆။ (United Nations Information Centre Yangon)

စစ္ေရးပဋိပကၡေတြျဖစ္ေနတဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္း လက္နက္ကိုင္တပ္ေတြ က ေဒသခံ ျပည္သူေတြအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္တာေတြကို ကုလသမဂၢ အေနနဲ႔ စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ အေရးယူေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ ရွမ္းလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြ က ျမန္မာႏုိင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးမွဴး Ms. Yanghee Lee နဲ႔ေတြ႔ဆံုခ်ိန္မွာ ေျပာလုိက္ၾကပါတယ္။ ရွမ္းျပည္နယ္က လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြကို ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္က သြားေရာက္ ေလ့လာခဲ့သလို ရွမ္းလူမႈအဖြဲ႔ေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခဲ့တာပါ။ Ms. Yanghee Lee ရဲ႕ ရွမ္းျပည္နယ္ခရီးစဥ္ ေနာက္ဆံုးအေျခအေနေတြကို မဆုမြန္က တင္ျပထားပါတယ္။

စေနေန႔ညပိုင္းက ကခ်င္ျပည္နယ္ကေန ရွမ္းျပည္နယ္ လား႐ိႈးၿမိဳ႕ကို ေရာက္သြားတဲ့ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee ဟာ ဒီကေန႔ တနဂၤေႏြေန႔မွာေတာ့ ရွမ္းျပည္နယ္၊ လားရႈိးၿမိဳ႕မွာပဲ ရွမ္းျပည္နယ္ ရပ္မိရပ္ဖေတြ၊ ရွမ္းလူမႈအဖြဲ႔ အစည္းေတြနဲ႔ ရွမ္းလူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြနဲ႔ေတြ႔ဆံုခဲ့တာပါ။ စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြရွိေနတဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္းက လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ရွမ္းျပည္နယ္ကို လာေရာက္ေလ့လာခဲ့တဲ့ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee lee ကို စစ္ပြဲေတြအတြင္း အိုးအိမ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးခဲ့ရတဲ့ ရွမ္းေဒသခံျပည္သူေတြ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရတဲ့ အေျခအေနေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကိုယ္တိုင္ရွင္းျပခြင့္ရခဲ့တဲ့ ရွမ္းလူငယ္ကြန္ရက္အဖြဲ ႔ဦးေဆာင္ေကာ္မတီက အလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႔ဝင္ နန္းဆန္ေလာင္ဝ္က အခုလိုေျပာပါတယ္။

“Ms. Yanghee lee နဲ႔ေတြ႔ဖို႔ က်မတို႔ကိုဖိတ္ေခၚတယ္။ က်မတို႔ကလည္း သြားတက္ေရာက္ခဲ့တယ္။ လား႐ိႈးၿမိဳ႕မွာ ေတြ႔ခဲ့တယ္ေပါ့။ က်မတို႔ဘက္ကလည္း အခုၿပီးသြားတဲ့တုိက္ပြဲေတြထဲက ေက်ာက္မဲေဒသ၊ မိန္းဝီးေဒသကရယ္ ၿပီးရင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေဒသအႏွံ႔အျပားမွာ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ရႈေထာင့္ဆုိင္ရာ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို သြားတင္ျပခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ ရြာမီး႐ိႈ႕ခံရ တာေတြ၊ ျပည္သူေတြ မတရားသတ္ျဖတ္ခံရတာေတြကို က်မတို႔က လူ႔အခြင့္အေရး႐ႈေထာင့္ကေနပဲ တင္ျပခဲ့တာပါ။

မဆုမြန္။ ။ Ms. Yanghee lee ဘက္က ဘာမ်ား ျပန္ၿပီးေဆြးေႏြးပါလဲရွင့္။

“ေအာ္ဟုတ္ကဲ့။ သူ႔ဘက္ကလည္း သူ ဘာမ်ား ျပန္ကူညီႏုိင္မလဲေပါ့ေနာ္။ က်မတို႔ဘက္ကလည္း ႐ိုး႐ိုးေလးပါပဲ။ ျပည္သူအားလံုးေပါ့ေနာ္။ တိုင္းရင္းသား သာမက ျပည္သူဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး႐ႈေထာင့္ ကေန ျပည္သူေတြအားလံုး လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈ မရွိဘဲနဲ႔ အစိုးရဘက္ကေန ကာကြယ္ေပးႏုိင္ဖုိ႔ တြန္းအားေပးႏုိင္ဖို႔ပဲ က်မတို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ျပည္သူေတြက ႐ိုးသားတဲ့ျပည္သူေတြျဖစ္တယ္။ ၿပီးရင္ သူတို႔မွာ ဘာအာဏာ၊ ဘာအကာအကြယ္မွ မရွိဘူး။ အဲ့ဒီ့အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈေတြ မျဖစ္ေစခ်င္ဘူး။ က်မတို႔ကလည္း ျပည္သူတေယာက္အေနနဲ႔ သူတို႔အစိုးရဘက္ကေန ကာကြယ္ေပးေစခ်င္တယ္ ဆိုတဲ့စကားပဲ က်မတို႔ေျပာျဖစ္ခဲ့ ပါတယ္။”

ရွမ္းျပည္နယ္တြင္းမွာ အစိုးရနဲ႔အပစ္ရပ္ထားတဲ့တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔နဲ႔ အပစ္မရပ္ရေသးတဲ့ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အခ်င္းခ်င္းၾကား နယ္ေျမ ပိုင္နက္အျငင္းပြားမႈျပႆနာ တိုက္ပြဲေတြေရာ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္နဲ႔ အစိုးရတပ္ၾကားပါ တုိက္ပြဲေတြျဖစ္ေနလို႔ ေထာင္ခ်ီတဲ့ ေဒသခံ ရွမ္း၊ ပေလာင္ဝ္၊ တအာင္းတုိင္းရင္းသားျပည္သူေတြဟာ အိုးအိမ္စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးေနရတာျဖစ္ပါ တယ္။ ကုလသမဂၢအေနနဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္း တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရး၊ စစ္ေျပး ဒုကၡသည္ေတြအေရးနဲ႔ တုိင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုေတြရဲ႕ အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရတဲ့အေျခအေနေတြနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ၾကားဝင္ကူညီေျဖရွင္းေပးေစ ခ်င္ပါတယ္ လို႔လည္း Ms. Yanghee lee ကို အျဖစ္အပ်က္နဲ႔ တကြ ေျပာျပနုိင္ခဲ့တယ္လို႔ နန္းဆန္ေလာင္ဝ္ကေျပာပါတယ္။

“ျဖစ္သြားတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ၊ ဥပမာ ရြာသား ဘယ္ႏွစ္ေယာက္၊ ဘယ္ေနရာမွာ မီး႐ိႈ႕ခံခဲ့ရတယ္ကို ေတြ႔ခဲ့ရတယ္ေပါ့။ အဲ့လိုမ်ိဳးေလးေတြပါပဲ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်မတို႔ကလည္း ျပည္သူပါပဲ။ လူငယ္ဆိုတာလည္း ျပည္သူပါပဲ။ က်မတို႔ ျပည္သူေတြ၊ မတရားခံရမႈ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈေတြကိုပဲ အဓိကထားတင္ျပပါတယ္။”

အခုအခ်ိန္အထိလည္း စစ္ေရးတင္းမာေနဆဲျဖစ္ သလို ေဒသတြင္း တည္ၿငိမ္မႈ မရွိေသးလို႔ စစ္ေျပးစစ္ေရွာင္ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ရင္းကိုျပန္ခြင့္မရေသးတဲ့ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ကုလသမဂၢလို အဖြဲ႔အစည္းအေနနဲ႔ ရွမ္းေဒသခံျပည္သူ လူထုအတြက္ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆုိင္ရာအကူအညီေတြနဲ႔အတူ ေဒသခံေတြရဲ႕ ဘဝလံုျခံဳေရး လူေနမႈဘဝေတြ ေရရွည္ရပ္တည္ႏုိင္ေရး ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee lee ကို ေတာင္းဆိုလိုတယ္လို႔လည္း ရွမ္းျပည္နယ္တြင္း စစ္ပြဲေတြရပ္ေရး ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဦးေဆာင္ဆႏၵျပခဲ့တဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္ ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕က ရွမ္း ေဒသခံ ဦးစိုင္းဝီရိယကေျပာပါတယ္။

“ကုလသမဂၢလာရင္ က်ေနာ္တို႔ နယ္စြန္နယ္ဖ်ား ဒုကၡေရာက္ေနတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြကို ကူညီသင့္တဲ့ေနရာေတြ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အစိုးရဘက္နဲ႔ ဗမာ့တပ္မေတာ္ဘက္က ေတာရြာေရာက္သြားရင္ သူပုန္ရြာဆိုၿပီးေတာ့ မီး႐ိႈ႕တဲ့ဟာေတြကို ညိႇိႏိႈင္းေပးေစခ်င္တယ္။ ေတာင္သူဆိုေတာ့ ႐ိုး႐ိုးေလးပဲ ဘာမွလည္း မေျပာတတ္ဘူး။ ေၾကာက္တာပဲသိတယ္။ အဲ့ရြာမွာလည္း မေနရဲေတာ့ဘူး။ လူေသအေလာင္းေတြလည္း သူတို႔အိမ္သာထဲ ပစ္ထားတယ္။ ေျမာင္းထဲမွာ ပစ္ထားတယ္။ တတ္ႏုိင္ရင္ေတာ့ သူတို႔ ဒုကၡသည္စခန္းေလး ဖြင့္ေပးရင္ ေကာင္းမယ္ေပါ့။

“တန္းတူညီမွ် ဒီဖက္ဒရယ္စနစ္နဲ႔ အစိုးရသစ္ေဖာ္ေဆာင္ေပးမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ ကိုယ့္႐ိုးရာ၊ ကိုယ့္ဘာသာေပါ့ က်ေနာ္တို႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ အခြင့္အေရး ရခ်င္တာေပါ့။ ကိုယ့္ေဒသ၊ ကိုယ့္ေနရာ၊ ကိုယ္စခန္းနဲ႔ေပါ့ အဲ့လုိမ်ိဳး ေျပာခြင့္ရွိရင္ေတာ့ သံုးေလးငါးခြန္းေတာ့ ေတာင္းၾကည့္မယ္ေပါ့။”

အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ NLD ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သား အစိုးရသစ္ လက္ထက္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနကို Ms. Yanghee Lee လာေရာက္ ေလ့လာၿပီး အခ်က္အလက္ စုေဆာင္းရယူေနတာပါ။

သူဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္နဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ကိုလည္း သြားေရာက္ၿပီး အစိုးရအဖြဲ႔၊ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ ရပ္မိရပ္ဖေတြနဲ႔ စစ္ေျပးစစ္ေရွာင္ ဒုကၡသည္ စခန္းေတြကို သြားေရာက္ ေလ့လာခဲ့သလို ရွမ္းျပည္နယ္တြင္းက လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြကိုိုလည္း ကိုယ္တုိင္သြားေရာက္စံုစမ္းတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီကေန႔ တနဂၤေႏြေန႔ ညေနပိုင္းမွာေတာ့ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee ဟာ ရွမ္းျပည္နယ္က ေန ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ကို ေလယာဥ္ နဲ႔ ျပန္လည္ထြက္ခြာသြား ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Leeရဲ႕ ခရီးစဥ္မွာ အတူလိုက္ပါေနတဲ့ ကုလသမဂၢျပန္ၾကားေရးအရာရွိ ဦးေအးဝင္းက ဗြီအိုေအျမန္မာပိုင္းကို ေျပာပါတယ္။

XS
SM
MD
LG