သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

Zika ဗိုင္းရပ္စ္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ေရး ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ျပင္ဆင္


အေရွ႕ေတာင္အာရွအပါအဝင္ ကမာၻတလႊား Zika ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ျဖစ္ပြားေနတဲ့အေျခအေနျပ ဇယား။

ကမၻာ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔အစည္း WHO ကေန ၿပီးခဲ႔တဲ႔ ရက္ပိုင္းအတြင္း ကမာၻ႔ က်န္းမာေရး အေရးေပၚအေျခအေနအျဖစ္ေၾကညာလိုက္တဲ႔ Zika ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဟာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အထိ ထိုင္းနိုင္ငံမွာ ျဖစ္ပြါးခဲ႔ဖူးသလို ျမန္မာ႔ အိမ္နီးခ်င္း အင္ဒိုနီးရွားနုိင္ငံမွာလည္း ေတြ႔ေနရပါၿပီ။ ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကာကြယ္ေရး လုပ္ငန္းေတြ ကို ျမန္မာနုိင္ငံမွာ စတင္ေဆာင္ရြက္ေနၿပီလို႔ ကူးစက္ေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရး ဌာန၊ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ သန္းထြန္းေအာင္ က VOA ကိုေျပာပါတယ္။ လူေသေစေလာက္တဲ့ အထိ မျပင္းထန္ေပ မဲ့ Zika ဗုိင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ေမြးဖြားလာတဲ့ ကေလးငယ္ေတြ မွာ ဦးေႏွာက္ေသး ၊ ေခါင္းေသးေရာဂါ နဲ႔ ဦးေႏွာက္ အာရုံခ်ဳိ႕ယြင္းမႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္ ဆုိတဲ့ ယူဆမႈေတြရွိေနတာပါ။ ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ခက္ခဲတဲ႔ ျခင္ကေန ကူးစက္တဲ႔ Zika ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကာကြယ္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးေတြ ဘယ္လို လုပ္ေဆာင္ထားသလဲဆိုတာကို ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္ ကို နန္းေလာင္၀္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

နန္းေလာင္ဝ္။ ။ ျမန္မာရဲ႕ ေဘးပတ္ဝန္းက်င္ ႏုိင္ငံေပါ့ေနာ္ အင္ဒိုနီးရွားႏုိင္ငံမွာ အခု Zika ဗုိင္းရပ္စ္ပိုး ေတြ႔တယ္လို႔ေျပာပါတယ္ရွင့္။ အဲ့ေတာ့ ေလာေလာဆယ္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း က အေျခအေနေရာ ဆရာ။

ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္။ ။ မေန႔ကပဲ ဝန္ႀကီးဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ Zika ဗိုင္းရပ္စ္ ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းညိႇႏိႈင္း ေဆြးေႏြးပြဲ အစည္းအေဝး လုပ္တာေပါ့ေနာ္။

ေနျပည္ေတာ္မွာ က်င္းပတဲ့ Zika ကာကြယ္ေရးအစည္းအေဝး
ေနျပည္ေတာ္မွာ က်င္းပတဲ့ Zika ကာကြယ္ေရးအစည္းအေဝး

က်ေနာ္တို႔ဘက္ကလည္း ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔က ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ရက္ေန႔မွာ က်န္းမာေရး ဆုိင္ရာ အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာလုိက္တယ္။ စၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ကိုယ့္ႏုိင္ငံတြင္းကို Zika ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဝင္မလာေအာင္နဲ႔ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြကို ေရးဆြဲထားပါၿပီ။ ကိုယ့္ဆီမွာေတာ့ မရွိေသးပါဘူး။ မရွိေသးဘူးဆိုေပမဲ့ ျခင္က်ားကေတာ့ရွိတယ္။ ရွိေပမဲ့ လည္း ေလာေလာဆယ္ေတာ့ မေတြ႔ရေသးဘူးလို႔ပဲ က်ေနာ္တို႔က ေျပာလို႔ ရမွာေပါ့ေနာ္။

နန္းေလာင္ဝ္။ ။ ဟုတ္ကဲ့ပါဆရာ။ က်မ နားလည္သေလာက္ဆိုရင္ ထုိင္းႏိုင္ငံမွာ တုန္းက အရင္တုန္းက တႀကိမ္ျဖစ္ဖူးတယ္။ အခုကလည္း အင္ဒိုနီးရွားမွာ ေတြ႔တယ္ လို႔ က်မတို႔ သိရပါတယ္ရွင္။ အဲ့ဒီ့ေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံထဲ မွာေရာ အခုေလာေလာဆယ္ တေယာက္မွ မေတြ႔ေသးတာလား။ ဒါမွမဟုတ္ သတင္းပို႔လာတာ မရွိေသးတဲ့သေဘာမ်ိဳးလားရွင့္။

ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္။ ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးတို႔၊ ျခင္တုပ္ေကြးတို႔ ဆိုတာ ကေတာ့ ကိုယ့္ႏုိင္ငံမွာ ျဖစ္ေနက် ေရာဂါေတြေလ။ ဒီဟာကေတာ့ ကိုယ့္ႏုိင္ငံ မွာ ျဖစ္ေနက် ေရာဂါ မဟုတ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ေထာက္လွမ္းမႈအေနနဲ႔က အရင္က တခါမွ မျဖစ္ဖူးဘူးေပါ့။ ဒါေပမဲ့လည္း အခု အဲ့ဒီ့ေၾကညာၿပီးတဲ့အခ်ိန္ကစၿပီးေတာ့ နံပတ္တစ္ကေတာ့ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈ႕ ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔ေတြကို အရွိန္အဟုန္ျမႇင့္ လုပ္လိုက္တယ္။ ျခင္အတြက္ေရာ၊ လူအတြက္ေရာေပါ့။ ဒီေလဆိပ္ မွာ ရွိတဲ့ ျခင္ေတြမွာ ဒီပိုး ရွိ၊ မရွိ အရင္ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးမယ္။ ေနာက္ ဝင္လာတဲ့ လူေတြက ဖ်ားတာရွိလို႔ရွိရင္ စစ္ေဆးမယ္။

အကယ္လို႔ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းေတြမွာလည္း ဒီလိုမ်ိဳး ဖ်ားတယ္။ အနီေတြ ထြက္တယ္။ အဆစ္ေတြနာတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့မွ မ်က္စိေတြ နာတယ္ဆိုရင္ေတာ့ သံသယ အျဖစ္နဲ႔ က်ေနာ္တို႔က ဒီဟာကို ဓာတ္ခြဲ စစ္ေဆးမယ္ေပါ့။ ေသြးေဖာက္ ၿပီးေတာ့ စစ္ေဆးမယ္။ မဝင္ေအာင္ အရင္လုပ္မယ္ေပါ့။ ဝင္လာခဲ့ရင္လည္း မျပန္႔ေအာင္ လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ နည္းဗ်ဴဟာေတြ ခ်ထားပါတယ္။

နန္းေလာင္ဝ္။ ။ ဟုတ္ကဲ့ဆရာ။ အဲ့ဒီ့နည္းဗ်ဴဟာေတြက ဆရာတို႔ ဘယ္ေတာ့ေလာက္ မ်ား လုပ္ငန္းစတင္မွာပါလဲရွင့္။

ျခင္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ Zika
ျခင္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ Zika

ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္။ ။ အခုကို က်ေ်နာ္တို႔က စေနပါၿပီ။ စၿပီးေတာ့ မေန႔က ဝန္ႀကီးနဲ႔ အစည္းအေဝး လုပ္ၿပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္း Action Plans ဆြဲထားၿပီးေနာက္ပိုင္း က်ေနာ္တို႔က ေလဆိပ္၊ ေရဆိပ္ေတြနဲ႔ နယ္စပ္ေတြမွာ Survey လုပ္မယ္။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ လူေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ရွိရင္လည္း Training လုပ္မယ္။ ဒါေတြလည္း လုပ္ပါမယ္။ ေနာက္ ျခင္ႏွိမ္နွင္းေရး လုပ္ငန္းေတြကို ရက္သတၱပတ္ေတြ နဲ႔ ေဆာင္ရြက္ သြားမယ္။ အထူးသျဖင့္ ျခင္က်ား နဲ႔ ေလာက္လန္းေပါ့။ ျခင္က်ား နဲ႔ေလာက္လန္း ကို ရက္သတၱပတ္နဲ႔ ႏွိမ္ႏွင္းေရး လူထုလႈပ္ရွားမႈ အသြင္နဲ႔ ေဆာင္ရြက္ သြားမယ္။ ဆက္တုိက္ လုပ္သြားမွာ။

နန္းေလာင္ဝ္။ ။ ဟုတ္ကဲ့။ အဲ့တာ ဘယ္ေဒသေတြမွာ အဓိကထားၿပီး လုပ္မွာပါလဲရွင့္။ တႏုိင္ငံလံုးအတုိင္းအတာလား။

ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္။ ။ အဓိက ကေတာ့ ထုိင္းနဲ႔ နီးစပ္တဲ့ေနရာေတြ အဓိကထား ဦးစားေပးလုပ္မယ္။ ထိုင္းက ဝင္လာမွာစိုးလို႔ ေနာက္တခုကေတာ့ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာနဲ႔ဆုိင္တဲ့ ဝင္ေပါက္ေတြ၊ ေလဆိပ္၊ ေရဆိပ္ေတြ ၊ သေဘၤာဆိပ္ေတြ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ေနက် ဒီျခင္ ေပါတဲ့ေနရာ၊ မႏွစ္က ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ျဖစ္ထားတဲ့ ေနရာေတြရွိတယ္။ ရန္ကုန္တုိင္းတို႔ မြန္ျပည္နယ္တို႔ မႏၱေလးတုိင္းတို႔ ဧရာဝတီတုိင္းတို႔ ပဲခူးတိုင္းတို႔ အစရွိသျဖင့္ ျခင္မ်ား တဲ့ေနရာေတြ ေနာက္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး နဲ႔ သူနဲ႔က နည္းနည္းဆင္ တယ္။ ျခင္က်ားက ကူးတာဆိုေတာ့ အဲ့တာကို တခါတည္းနဲ႔ လုပ္သြားတဲ့အတြက္ Zika အတြက္ေရာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး အတြက္ပါ ကာကြယ္ႏွိမ္ႏွင္းေရး လုပ္ငန္းေတြကို ေဆာင္ရြက္သြားမွာပါ။

နန္းေလာင္ဝ္။ ။ ဟုတ္ကဲ့ဆရာ၊ အင္ဒိုနီးရွားမွာကလည္း ေတြ႔ၿပီဆိုေတာ့ အင္ဒိုနီးရွားမွာကလည္း ျမန္မာကေန သြားၿပီး အလုပ္လုပ္ေနတဲ့သူေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္ရွင့္။ အဲ့ဒီ့ေတာ့ အဲ့ဒီ့ဘက္ လမ္းေၾကာင္းကေန ျပန္လာတဲ့သူေတြကိုေရာ ဆရာတို႔ ဘယ္လိုပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ စစ္ေဆးမယ္လို႔ အစီအစဥ္ရွိထားပါလဲရွင့္။

zika virus ကူးစက္ခံရတဲ့ ကေလး
zika virus ကူးစက္ခံရတဲ့ ကေလး

ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္။ ။ အထူးသျဖင့္က ဒီေရာဂါက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို ထိခိုက္တာမ်ားတယ္။ အဲ့ဒီ့ကို သြားမယ့္သူဆိုရင္ အထူးသျဖင့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔က ျခင္ကိုက္မခံရေအာင္ ပညာေပးတာ လုပ္မယ္။ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ေလးေတြ ကို မွာမယ္ေပါ့။ ဒါေတြကေတာ့ ဦးစားေပး လုပ္ပါ့မယ္။

နန္းေလာ္ဝ္။ ။ အခုေလာေလာဆယ္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္းက အေျခအေနမွာေရာ Zika ပိုးျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အလားအလာ ဘယ္ေလာက္ရွိပါလဲရွင္။

ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္။ ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျခင္က ဒီ Zika ျခင္နဲ႔ အတူတူျဖစ္ေနေတာ့ ကိုယ့္ဆီကို တကယ္လို႔ ဝင္လာခဲ့ရင္ေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္ေျခ ရွိတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ က်ေနာ္တို႔က ႏုိင္ငံတြင္းကို ျဖစ္ႏုိင္ရင္ ဝင္မလာေအာင္ ၊ ဝင္လာတာက လူတင္ ထိန္းရမွာမဟုတ္ဘူး။ ျခင္ပါ ထိန္းရမွာဆိုေတာ့ နည္းနည္းေတာ့ အခက္အခဲရွိတာေပါ့။

နန္းေလာ္ဝ္။ ။ က်မ နားလည္သေလာက္ဆိုရင္ ထုိင္းမွာလည္း ဟိုးအရင္တုန္းက ျဖစ္ခဲ့ဖူးတယ္ ဆိုေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ ဆရာသိရသေလာက္ အတိုင္းအတာေပါ့ေနာ္။ ဒီေခါင္းေသးၿပီးေတာ့ ဒီဦးေႏွာက္က်ံဳ႕ၿပီးေတာ့ ေမြးလာတဲ့ ကေလးလိုမ်ိဳး ကေလးပံုစံမ်ိဳး ခပ္ဆင္ဆင္တူတဲ့ကေလးမ်ိဳး ရွိခဲ့ဖူးလား ။

ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္။ ။ အဲ့တာေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔က Retrograde Surveillance ျပန္လုပ္မယ္။ ေျခာက္လ အတြင္းေပါ့။ လြန္ခဲ့တဲ့ေျခာက္လအတြင္းမွာ ဒီေဆး႐ံု ေဆးခန္းကေန ေမြးၿပီးေတာ့ ရပ္ကြက္ထဲမွာပဲ ရွိရွိ ဒီေခါင္းေသးေလးေတြ ေမြးခဲ့လို႔ရွိရင္ သူတို႔မွာမ်ား Zika ပိုး နဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ရွိသလားလို႔ ေလ့လာဖို႔ အတြက္ က်ေနာ္တို႔ Plans လုပ္ဖို႔ရွိတယ္။ အဲ့တာ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ေလ့လာဖို႔ရွိတယ္။

ကူးစက္ေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရး ဌာန၊ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ သန္းထြန္းေအာင္ ကို ဗြီအိုေအျမန္မာပိုင္းက နန္းေလာင္ဝ္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့တာပါ။

XS
SM
MD
LG