သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

စီးပြားေရးနဲ႔ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ေဒၚသက္သက္ခိုင္ရဲ႕ အျမင္ (ပထမပိုင္း)


တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္ လက္ရွိအစိုးရရဲ႕ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈနဲ႔ အာရုံစိုက္မႈေတြမွာ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနတဲ့အေၾကာင္း ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ စက္မႈလက္မႈဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရး ေကာ္မတီ အဖြဲ႔၀င္ျဖစ္တဲ့၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚသက္သက္ခုိင္က ေျပာပါတယ္။ ဦးသန္းလြင္ထြန္းက ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံစီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္ လက္ရွိအစိုးရရဲ႕ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈနဲ႔အာရုံစိုက္မႈေတြမွာ လိုအပ္ခ်က္ေတြရွိေနေသးတဲ့အေၾကာင္း ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ စက္မႈလက္မႈဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရး ေကာ္မတီအဖြဲ႔၀င္ျဖစ္တဲ့ ဒဂုံၿမိဳ႕နယ္ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚသက္သက္ခုိင္က VOA ကို ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာ့စီးပြားေရးမွာ ေရရွည္ဦးေမာ့ေစေရးအဓိကအခ်က္တခုလို႔ ရႈ႕ျမင္ၾကတဲ့ FDI ႏုိင္ငံရပ္ျခား တုိက္ရိုက္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြတိုးတက္လာျခင္းမရွိေသးတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြကိုလည္း ေဒၚသက္သက္ခုိင္ကရွင္းျပထားပါတယ္။ ၀ါရွင္တန္ျမိဳ႕ေတာ္ VOA အေမရိကန္အသံျမန္မာဌါနကို အလည္အပတ္ေရာက္လာခဲ့တဲ့ေဒၚသက္သက္ခုိင္ကို ျမန္မာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းက႑အေျခခံလိုအပ္မႈ အေနအထားနဲ႔ လႊတ္ေတာ္တြင္းဥပေဒျပဌာန္းထိန္းညႇိ႔ေဆာင္ရြက္ရတဲ့အေျခအေနမွာေတြ႔ၾကဳံရတဲ့ အခက္အခဲေတြအေၾကာင္း၊ သူ႔ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္ႏုိင္ငံေရးေရွ႕ဆက္အလာအလာေတြအေၾကာင္း ဌာနမွဴး ဦးသန္းလြင္ထြန္းက ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းထားပါတယ္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ ဟုတ္ကဲ့ေဒၚသက္သက္ခိုင္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ခင္ဗ်။ အခုလို Washington DC ကို ေရာက္တုန္းမွာ VOA ကို လာၿပီးေတာ့ေမးျမန္းခြင့္ေပးတဲ့အတြက္။ ေဒၚသက္သက္ခိုင္က ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ေကာ္မတီတခုနဲ႔အတူလုပ္ေနတယ္။ အဲဒီေတာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကိစၥ ေနာက္ စီးပြားေရးကိစၥ အဲဒါေတြပဲအရင္ေမးခ်င္တယ္ခင္ဗ်။ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ရွိရင္ အထူးသျဖင့္ႏိုင္ငံရပ္ျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ FDI ဆိုတာေတာ္ေတာ္ေလးအေရးႀကီးတယ္လို႔ အစိုးရအေနနဲ႔လည္းသတ္မွတ္ထားတယ္။ ႏိုင္ငံရပ္ျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြဟာ ဒီလို အစိုးရအေနနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ေလးကိုေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ၾကားထဲကေန ၂၀၁၇၊ ၂၀၁၈ ေတြမွာေတာ္ေတာ္က်တယ္။ ၂၀၁၉ အလားအလာေရာ ဒီ ၾကားျဖတ္အေျခအေနကဘယ္လိုရွိလဲခင္ဗ်။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။၂၀၁၉ မွာလည္းက်ေနပါတယ္ရွင့္။ ဘာေၾကာင့္ေျပာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီ World Bank ရဲ႕ ျမန္မာ Economics Monitor (စီးပြါးေရးစစ္တမ္း) ေပါ့ေနုာ္ ၿပီးခဲ့တဲ့လကပဲ Launch လုပ္ပါတယ္။ Launch လုပ္တယ္ သူက ၆ လတခါေပါ့ေနာ္။ တႏွစ္ကိုႏွစ္ခါဆိုေတာ့ က်ေနပါတယ္ရွင့္။ ေနာက္တခုက FDI ရဲ႕ Commitment ႏိုင္ငံတကာရင္ႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈလာတဲ့ပမာဏလို႔ေျပာရင္ နံပတ္ ၁ ကဘာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ စာခ်ဳပ္ေပၚမွာေျပာထားတဲ့ (ဒီစာရြက္ေပၚမွာေျပာထားတဲ့) ပမာဏေတြေပါ့ေနာ္ အဲဒါက တခု။ ေနာက္တခုက က်မတို႔ ထဲထဲဝင္ဝင္ၾကည့္သင့္တာက စာခ်ဳပ္ထဲမွာေျပာထားတဲ့ amount ကို တကယ္ Commitment ရွိရွိနဲ႔ ေငြတကယ္သယ္လာၿပီးေတာ့မွ တကယ္အလုပ္လုပ္တာကဘယ္ေလာက္ရွိလဲဆိုတာ။ အဲဒီ amount ကလည္း အဲဒီပမာဏကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္ရွင့္။ ဆိုေတာ့ တခါတေလက်လို႔ရွိရင္ အဲဒီကိန္းဂဏန္းေတြပဲၾကည့္ၿပီး စာရြက္ေပၚကကိန္းဂဏန္းေတြပဲၾကည့္ၿပီး တကယ္ဝင္လာတဲ့ပမာဏကိုၾကည့္ဖို႔ က်မတို႔… ၾကည့္ဖို႔ အာ႐ံုမရတာေလးေတြေပါ့ေနာ္… ဒါေလးေတြရွိတဲ့ အခါက်ေတာ့ေလ။ အခုေတာ့ အလားအလာလို႔ ေျပာလို႔ရွိရင္ေတာ့ World Bank ကိုက ျမန္မာ Economic Outlook မွာ ေျပာထားတာ.. က်ေနပါတယ္ရွင့္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ ဒီကိန္းဂဏန္းေတြကို အေသးစိတ္ေတာ့က်ေနာ္ေမးမေနေတာ့ဘူး။ အေျခခံ အေၾကာင္းေလးေတြပဲေမးခ်င္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ဒီ ႏိုင္ငံရပ္ျခားရင္းႏွီးမႈေတြတက္လာေအာင္ဆိုၿပီးေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကဆိုလို႔ရွိရင္ အစိုးရက အႏွစ္ ၂၀ စီမံကိန္းတို႔ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒီႏွစ္ပိုင္းေတြအတြင္းမွာလည္း ေတာ္ေတာ္ေလး စဲြေဆာင္မႈေတြလုပ္ဖို႔ အခမ္းအနားေတြလုပ္တယ္၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ပဲြေတြလုပ္တယ္၊ ဖိတ္ေခၚမႈေတြလုပ္တာေတြ႔တယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ႏိုင္ငံရပ္ျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြက ဝင္မလာတဲ့ သေဘာေတြ႔ေနရတယ္။ ဒါဘာေၾကာင့္လဲ။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ ဒီရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြက ခုနကေျပာတာဆိုရင္ MSDP ေပါ့ေနာ္ Myanmar Sustainable Development Plan ေပါ့ေနာ္ ဆိုလို႔ရွိရင္ အဲဒါက ၂၀၁၈ August မွာ ထြက္ထားတယ္ေပါ့ေနာ္… ထြက္ထားၿပီး ၂၀၃၀ ထိဆိုေတာ့။ ဒါေပမဲ့ က်မတို႔က အစိုးရတရပ္ စတက္တက္ခ်င္းမွာ ဒီရင္ႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူအသိုင္းအဝိုင္းကလည္း ဝိုင္းၿပီးေစာင့္ၿပီး ၾကည့္ေနတာေပါ့ေနာ္။ အစိုးရရဲ႕ သေဘာထားေပါ့။ အစိုးရက ပုဂၢလိကက႑ေတြမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြအေပၚမွာ ဘယ္လိုသေဘာထားတယ္ဆိုတဲ့ဟာကို ဝိုင္းၿပီးေစာင့္ၾကည့္ၿပီး အာ႐ံုနဲ႔ ၾကည့္ေနၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ က်မတို႔က အဲဒါကို ဒီ Myanmar is open for business ဆိုတာမ်ိဳးမေျပာခဲ့လိုက္ႏိုင္ဘူးရွင့္။ မေျပာခဲ့လိုက္ႏိုင္ဘဲနဲ႔မွ အစိုးရလုပ္ရင္းတန္းလန္းနဲ႔မွ အဲလို Private Sector ဒီ ပုဂၢလိက က႑နဲ႔ ထိေတြ႔တာေတြ ႏိုင္ငံတကာ ခရီးေတြ သြားေနၾကတဲ့ အခ်ိန္က်မွ ေမးခြန္းေတြက ေမးလာတယ္… ဒါေတြက အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာ တျဖည္းျဖည္းမွ သိလာတာေပါ့ေနာ္။ တျဖည္းျဖည္းမွ သိလာၿပီးေတာ့မွ ၿပီးလို႔ရွိရင္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ Development Strategies ႀကီး မရွိေသးဘူးဆိုတာလည္း တျဖည္းျဖည္းမွ သိလာတဲ့အခါက်ေတာ့ အခု ၂၀၁၆ က ေန စၿပီးေတာ့မွ အစိုးရတက္ေပမဲ့ ၂၀၁၈ August က်မွ MSDP ထြက္ႏိုင္တာဆို ေျပာမယ္ဆို ေနာက္က်တယ္လို႔ ေျပာရမွာေပါ့ေနာ္။ အစိုးရရဲ႕ သက္တမ္း တဝက္ ေက်ာ္သြားတယ္။ ေက်ာ္သြားတဲ့ အခါက်ေတာ့ အခုေနာက္ပိုင္းလည္း က်မတို႔ အစိုးရကေတာ့ ေသခ်ာေလးေပါ့ MIFER ဆိုၿပီးေတာ့ေလ Ministry of Investment and Foreign Economic Relation ဆိုၿပီးေတာ့မွ ဒီ ရင္ႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ စီးပြားေရးဆက္ဆံဖို႔ ဝန္ႀကီးဌာနကို တည္ေထာင္လိုက္တယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ကေတာ့ ဒါ ႏိုင္ငံတကာ FDI ေတြကို စဲြေဆာင္ခ်င္တာေပါ့ေနာ္။ က်မထင္တာ ဒါ ေနာက္က်တယ္လို႔ ထင္တယ္ရွင့္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ဒီလုပ္ေနတာေတြ အကုန္လံုးက ဒီ အေစာပိုင္းက ေဝဖန္ခံရတဲ့ အခ်က္ေပါ့ေနာ္။ ဥပမာအားျဖင့္ အခုလက္ရွိ အစိုးရမွာ စီးပြားေရးမူဝါဒ တိတိက်က် ဒါမွမဟုတ္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မရွိဘူးဆိုၿပီး ေဝဖန္တာ ရွိတယ္။ အခု လုပ္ေနတာေေတြဟာ စီးပြားေရးမူဝါဒရဲ႕ အေျခခံ ျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆသလား ဒီဟာေတြ ၾကည့္လိုက္တယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအစိုးရရဲ႕ မူဝါဒက အေျခခိုင္ခိုင္ ျဖစ္ေနၿပီလို႔ ေျပာလို႔ရလား။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။က်မတို႔ အစိုးရတက္ၿပီးေတာ့မွ ဒီအစိုးရတက္ၿပီးေတာ့မွ ၇ လ၊ ၈ လ ေလာက္မွာေလ…. ၇လ၊ ၈ လေလာက္ က်မွ ဒီ စီးပြားေရး မူဝါဒကို ထုတ္ျပန္ႏိုင္တယ္ေပါ့ေနာ္ ၁၁ ခ်က္ပါတာ။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ ဒီစီးပြားေရးမူဝါဒကလည္း သိပ္ကိုမွ အေထြေထြဆန္လြန္းတယ္ေပါ့ေနာ္။ တိက်မႈအားနည္းတာေပါ့ေနာ္။ တိက်မႈအားနည္းၿပီးေတာ့မွ Peace နဲ႔လည္း ခ်ိတ္ဆက္ထားတာလိုလို ဘာလိုလို အဲ့လို တခုခုေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး သိပ္မေရရာတဲ့ စီးပြားေရးမူဝါဒ ျဖစ္တယ္ရွင့္။ အဲဒါလည္း က်မတို႔ ေဝဖန္ခံခဲ့ရတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒါၿပီးေတာ့လည္း ေနာက္ Development Strategies လုပ္ျပန္ေတာ့လည္း ၂၀၁၈ August မွဆိုေတာ့ေလ။ ဆိုလို႔ရွိရင္ စီးပြားေရးအေနနဲ႔ ေျပာလို႔ရွိရင္ေတာ့ လက္ရွိအစိုးရအေနနဲ႔ စီးပြားေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အာ႐ံုစိုက္မႈဟာ မလံုေလာက္ဘူးေနာ္။ တိုင္းျပည္စီးပြားေရး ဖံြ႔ၿဖိဳးမႈမွာ အစိုးရရဲ႕ အာ႐ံုုစိုက္မႈနဲ႔ အစိုးရရဲ႕ ႀကိဳးစား အားထုတ္မႈေတြဟာ မလံုေလာက္ဘူး။ ေနာက္တခုကက်ေတာ့ ထလုပ္တယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ ေနာက္က်တယ္လို႔ က်မေျပာခ်င္တယ္ရွင့္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။မလံုေလာက္မႈဆိုတဲ့ ေနရာမွာ ဒီႏိုင္ငံရပ္ျခား ရင္းႏွီးမႈေတြကို စဲြေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ကိုယ့္ဘက္က ပံ့ပိုးေပးရမွာေတြလည္း ရွိတယ္မို႔လား။ ဥပမာ အားျဖင့္ infrastructure ေတြကို ပံ့ပိုးေပးဖို႔ ရွိမယ္။ အဲဒါေတြ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ ဒါ့အျပင္ကို ေနာက္က်ေနာ္တို႔ ၾကားေနရတဲ့ ကိစၥေလးေတြရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဒီ ျပည္တြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိစၥေတြမွာဆိုလို႔ရွိရင္လည္း ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြအတြက္အာမခံခ်က္ သိပ္မရွိဘူးဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ိဳးေလးေတြ ရွိတယ္။ အဲဒါေတြကေရာ။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။ဒီလိုေပါ့ရွင့္။ က်မတို႔က ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတဲ့သူေတြ လာခ်င္ေအာင္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ တကမၻာလံုးက အသိအမွတ္ျပဳထားတာ World Bank ရဲ႕ ဒီကမၻာဘဏ္ကေန ထုတ္ထားတဲ့ Ease of Doing Business Ranking (စီးပြါးေရးလုပ္ရအဆင္ေျပလြယ္ကူမႈအဆင့္သတ္မွတ္ခ်က္) ေတြေပါ့။ ဆိုလို႔ရွိရင္ ကမၻာဘဏ္ကေနၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၀ ေက်ာ္ကို ဝင္ၿပီးေတာ့မွ အဲလို သူ Indicator ေတြနဲ႔ေပါ့ေနာ္… အညႊန္းကိန္းေတြနဲ႔တိုင္းတဲ့အခ်ိန္မွာ က်မတို႔က ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၀ ေက်ာ္မွာ က်မတို႔က ၁၇၁ ေပါ့ေနာ္။ ဆိုလို႔ရွိရင္ ၃ ႏွစ္ ဆက္တိုက္ေလာက္ရွိၿပီ။ ၁၇၁ မွာ ၿငိမ္ေနတဲ့သေဘာဆိုေတာ့ မတိုးတက္ဘူးဆိုတဲ့ သေဘာေတာ့က်ေရာက္တယ္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။အာဆီယံထဲမွာေရာ ဘယ္လိုေနလဲခင္ဗ်။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။အာဆီယံထဲမွာဆိုရင္လည္း က်မတို႔ အနိမ့္ဆံုးပဲရွင့္။ အဲလိုမ်ိဳးဆိုေတာ့….. ေနာက္တခုက က်ေတာ့ တျခားတိုင္းျပည္ေတြကလည္းတိုးတက္ေအာင္လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ့္ရဲ႕တိုးတက္မႈႏႈန္းဟာ တျခားတိုင္းျပည္ကိုမေက်ာ္ႏိုင္တဲ့အခါက်ေတာ့ က်မတို႔က ranking မတက္တာေပါ့ ရွင့္။ အဲ့ဒီေတာ့ လူေတြက အၾကမ္းမ်ဥ္းအရင္ဆံုး ၾကည့္ရင္ investor (ရင္းႏီွးျမဳပ္ႏွံသူ) က ဘာပဲေျပာေျပာ သူလည္းဒီ ပိုက္ဆံ ေငြထုပ္ပိုက္ၿပီးလာရမွာဆိုေတာ့ သူလည္းအက်ိဳးျမတ္ရွိမွလာမွာေပါ့ေနာ္။ လာမွာျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီ အဲလိုမ်ိဳးေလး indicator ကို ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔တင္ က်မတို႔က က်မတို႔ အိမ္နီးနားခ်င္းေတြနဲ႔ အၿပိဳင္အဆုိင္ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ Cambodia, Lao, Vietnam နဲ႔ ျမန္မာျပည္နဲ႔အာဆီယံထဲမွာ ၾကည့္လိုက္လို႔ရွိရင္ က်မတို႔ကအနိမ့္ဆံုးျဖစ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ တျခားဘက္သြားတဲ့ သေဘာလည္းရွိတာေပါ့ရွင့္။ ေနာက္တခုကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအရတည္ၿငိမ္မႈေပါ့။ ဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးက ဘယ္လိုျဖစ္လဲဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ကေတာ့ ဒီမိုကေရစီကိုအားေပးဘို႔ဘဲ.. ျပည္သူကလည္းအားေပးတယ္၊ ႏိုင္ငံတကာကအားေပးတယ္။ အားေပးတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ တေလွ်ာက္လံုးဒီမိုကေရစီအတြက္တိုက္ပဲြဝင္ခဲ့တဲ့ အန္တီစုတို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔က တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ကာလေပါ့ေနာ္။ ဒါကို သိပ္ကိုမွ ႏိုင္ငံေရးအရေအာင္ျမင္မႈျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဘယ္လိုျဖစ္သလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီ ငါးႏွစ္တခါ ေရြးေကာက္ပဲြလုပ္ၾကတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီ စတာထြက္ခါစ ဒီမိုကေရစီတာထြက္ခါစဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအရ တည္ၿငိမ္မႈလည္း သူမ်ားတိုင္းျပည္ထက္ နည္းတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ Vietnam၊ Cambodia၊ Lao ေတြထက္ က်မတို႔ကနည္းတယ္ေပါ့။ ဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံတကာကၾကည့္လို႔ရွိရင္ေတာ့ အၾကမ္းမ်ဥ္း ႐ုတ္တရက္ၾကည့္မွာကေတာ့ ခုန World Bank ရဲ႕ ranking ကို ၾကည့္မယ္။ က်မတို႔အနိမ့္ဆံုးျဖစ္တယ္။ ေနာက္တခုက တိုင္းျပည္ရဲ႕ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကိုၾကည့္လိုက္လို႔ရွိရင္ အခုမွတာထြက္ခါစျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးတည္ၿငိမ္မႈကိုလည္း ၾကည့္တယ္။ ေနာက္ တက္လာတဲ့အစိုးရကလည္းအသစ္စက္စက္ ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ တက္လာတဲ့အစိုးရရဲ႕ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအေပၚမွာ ထားတဲ့သေဘာထား ဘယ္ေလာက္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ေျပာင္းေျပာင္းရွိလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ေျမေတာင္ေျမွာက္ခ်င္တဲ့စိတ္ရွိလဲဆိုတာ ဒါေတြကို ေျပာဖို႔၊ ဒါေတြကို ထုတ္ျပဖို႔ က်မတို႔ေနာက္က်ခဲ့တယ္ေပါ့ေနာ္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။အဲ့အေၾကာင္းေလး က်ေနာ္နည္းနည္း ထပ္ေမးပါမယ္။ ဒီ World Bank ရဲ႕ Indicator အညႊန္းကိန္းနဲ႔ပတ္သက္လို႔… ဒီထဲမွာဆိုရင္ က်ေနာ္သိသေလာက္အခ်က္ေတြမွာ အဂတိလိုက္စားမႈ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားေနသလဲ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဘ႑ာေရးစနစ္က ဘယ္ေလာက္မ်ား တည္ၿငိမ္မႈ ရွိသလဲဆိုတာေတြပါတယ္။ အခုဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ ဒီအဂတိ လိုက္စားမႈေကာ္မရွင္ေတြ ဘာေတြဖဲြ႔ၿပီးလုပ္ေနတာေတြေတာ့ရွိတယ္။ ဘ႑ာေရးကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေရာ ဘယ္ေလာက္မ်ားတည္ၿငိမ္ေအာင္လုပ္လာတာေတြရွိလဲ၊ ဘယ္ေလာက္မ်ားေအာင္ျမင္မႈေတြ ရွိလဲ။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။က်မတို႔ ဒီအစိုးရမွာေတာ့ ဗဟိုဘဏ္ေပါ့ေနာ္။ ဗဟိုဘဏ္က ပထမ ငါးႏွစ္က ၂၀၁၃ စလိုက္တယ္ရွင့္။ အရင္တုန္းက ဗဟိုဘဏ္က ဒီသီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ အဖဲြ႔အစည္းမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ဟို Ministry of Finance ေအာက္ကိုေပါ့ ဘ႑ာေရး ဝန္ႀကီးဌာနေအာက္ေရာက္ၿပီးေတာ့မွ တိုင္းျပည္ရဲ႕ Budget Deficit (ဘ႑ာေရး လိုေငြျပမႈ) ေတြကို ေငြ႐ုိက္ထုတ္ (ရွင္း)ေပးေနရတာေပါ့ ရွင္။ ေငြ႐ိုက္ထုတ္ေပးေနရတယ္… လိုသေလာက္ ႐ိုက္ထုတ္ေပးေနရတဲ့ အဆင့္။ အဲ့အဆင့္ကေနၿပီးေတာ့မွ တခ်ိန္က်ေတာ့ က်မတို႔ ဒီ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပဲြနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရလို ျဖစ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာကေန ခုနကေျပာသလို IMF တို႔၊ World Bank တို႔ ဝင္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ က်မတို႔မွာ Technical Assistance (နည္းပညာအကူအညီ) ေတြ အမ်ားႀကီး ရပါတယ္ရွင့္ ADB တို႔ဘာတို႔။ အဲဒီလို Development Partner ေတြ ဝင္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ Technical Assistance ေတြရတဲ့အခါက်ေတာ့ က်မတို႔က လမ္းေၾကာင္းေလးေတာ့ စမွန္လာတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဗဟိုဘဏ္ဥပေဒဆိုတာ ျပဌာန္းလိုက္ၿပီးေတာ့မွ ဒီဥပေဒအရ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ဗဟိုဘဏ္သည္ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့အဖဲြ႔အစည္း တခု ျဖစ္သြားတယ္။ ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးဌာနေအာက္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ Budget Deficit ကိုလည္း ဒီ Finance လုပ္ေပးစရာ မလိုေတာ့ဘူးေပါ့။ မလိုေလာက္တဲ့ သေဘာေလာက္ရွိတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ (အယင္က) က်မတို႔က Budget Deficit(ဘ႑ာေရး လိုေငြျပမႈ) ရဲ႕ ၁၀၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ဗဟိုဘဏ္ကေန ပိုက္ဆံ႐ိုက္ထုတ္ၿပီးေတာ့မွ ဒီ ျဖန္႔ေဝခဲ့တယ္ေပါ့ေနာ္။ Finance လုပ္ခဲ့တယ္။ ၿပီးေတာ့ တျဖည္းျဖည္းေလးနဲ႔ က်မတို႔က roadmap နဲ႔ေပါ့ရွင္။ ဥပမာဆိုလို႔ရွိရင္ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၄၀၊ ၂၀ ေပါ့ေနာ္။ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီႏွစ္မွာေတာ့ World Bank ရဲ႕ report အရေတာ့ က်မတို႔က ဒီ ဗဟိုဘဏ္ကေနၿပီးေတာ့မွ ေငြ႐ိုက္ထုတ္(ရွင္းေပး) စရာ မလိုေတာ့ဘူး။ Budget Deficit အတြက္ေပါ့ေနာ္။ ဘာေတြျဖစ္လာသလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ခုန Money Market လိုမ်ိဳးေတြေပါ့။ ဥပမာ အစိုးရရဲ႕ Treasure Bill ေတြ၊ Treasure Bond ေတြကို အစိုးရကေနၿပီးေတာ့ ထုတ္လာတယ္။ ထုတ္လာတာကို ဘဏ္ႀကီးေတြက ဝယ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဝယ္ၿပီးလို႔ရွိရင္ ဥပမာ ၃ လတို႔၊ ၉ လတို႔ စသျဖင့္ေပါ့။ ၁ ႏွစ္၊ ၂ ႏွစ္တို႔ စသျဖင့္ Treasure Bill and Bond ေတြ၊ အစိုးရရ႕ဲ ေငြတိုက္စာခ်ဳပ္ေတြ ဝယ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဗဟိုဘဏ္ကေန ႐ိုက္ထုတ္စရာမလိုေတာ့ဘူးဆိုေတာ့ အစိုးရကေနၿပီးေတာ့ ဘဏ္ေတြကေန ပိုက္ဆံျပန္ေခ်းတာေပါ့ရွင့္။ ဘဏ္ေတြက ပိုက္ဆံဆိုတာလည္း ျပည္သူေတြ ထည့္ဝင္ထားတဲ့ ဒီ Deposit လုပ္ထားတဲ့ လာထားတဲ့ ပိုက္ဆံေတြဆိုေတာ့ ျပည္သူဆီက ပိုက္ဆံလွည့္ေခ်းၿပီးေတာ့မွ ဗဟိုဘဏ္က မထုတ္ရေတာ့ဘူးဆိုေတာ့ အဲဒီဟာေလ ေျပာလို႔ရွိရင္ေတာ့ က်မတို႔က အေရွ႕ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္ကေန စၿပီးေတာ့မွ အခုက်မတို႔ အစိုးရလက္ထက္ထိေတာ့ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚ ေရာက္လာတယ္ေပါ့ေနာ္ ဘ႑ာေရးအရေတာ့ က်မအဲဒီလိုေတာ့ ျမင္တယ္ရွင့္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ဒီဘဏ္ေတြကို သန္႔စင္ေရးကိစၥေတြေရာ…. အထူးသျဖင့္ သူတို႔ ေျပာေနၾကတာ Bad Debt (အေၾကြးဆိုးေတြ) ေပါ့ေနာ္။ ေျမေတြကို မတန္မရာ ေစ်းေတြနဲ႔ ေပါင္ထားၿပီးေတာ့မွ ထုတ္ေခ်းထားတဲ့ ကိစၥေတြမွာ အဲဒါမ်ိဳးေတြကို (ရွင္းလင္းဘို႔) အခုခ်ိန္ထိေတာ့ မလုပ္ႏိုင္ေသးတာ က်ေနာ္တို႔ေတြ႔ရတယ္။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။အခုဒီလိုရွင့္။ ဒီ CBM ေပါ့ေနာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ဗဟိုဘဏ္ကေနၿပီးေတာ့မွ အခုအခ်ိန္မွာ က်မတို႔ Banking Sector Reform ကို လုပ္ေနပါတယ္။ အဲဒါကက်ေတာ့ ကမၻာမွာ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ေလာက္ကမွစၿပီးေတာ့ Banking Sector ေတြ ပိုၿပီး Healthy ျဖစ္လာဖို႔ ပိုၿပီးေတာ့မွာ က်န္းမာသန္စြမ္းၿပီးေတာ့မွ ေရရွည္ေကာင္းဖို႔ဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ Basic Principles ေတြ ရွိပါတယ္ရွင့္။ အဲဒီ Basic Principles 1၊ 2၊ 3 တို႔ စသျဖင့္ အဆင့္ဆင့္ရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒါေတြကို က်မတို႔ လုပ္ဖို႔ ႀကိဳးစာေနပါတယ္ ဗဟိုဘဏ္ကေနေလ။ ႀကိဳးစားတဲ့အခ်ိန္မွာ ျပႆနာက ဘာျဖစ္ေနလဲဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပုဂၢလိကဘဏ္ဆိုတဲ့ က႑က ၁၉၉၃ မွာ စေပၚတယ္ရွင့္။ ၁၉၉၃ မွာ စေပၚေတာ့ အခုအခ်ိန္ဆို အႏွစ္ ၂၅ ေက်ာ္လာၿပီေပါ့ေနာ္။ ဒီ အႏွစ္ ၂၅ ေက်ာ္အတြင္းမွာ က်မတို႔ ဘဏ္ေတြက ဘာတခုပဲ… ဘယ္လို product တခုပဲလဲဆိုလို႔ရွိရင္… ဟုတ္ၿပီ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမေတြ ရွိတဲ့လူေတြ အေပါင္ထားပါ။ ဒီအိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမေတြရဲ႕ တန္ဖိုးေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့မွ သူတို႔ရဲ႕ ရာျဖတ္ၿပီးေတာ့မွ အဲရာျဖတ္တဲ့ amount (တန္ဘိုး) ရဲ႕ ထားပါေတာ့ ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို bank loan အေနနဲ႔ ထုတ္ေခ်းတယ္။ ဒီ product တခုေလးပဲ ရွိခဲ့တယ္။ ရွိခဲ့ေတာ့ ဘာျဖစ္ေနသလဲဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းကလည္း ဒါပဲရွိေတာ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြက အလုပ္လုပ္ၾကတယ္။ ကိုယ့္မွာရွိတဲ့ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမကို ေပါင္တယ္။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ ဘဏ္ကေန ပိုက္ဆံထုတ္ၿပီးေတာ့မွ အလုပ္လုပ္ၾကတယ္။ အလုပ္လုပ္လို႔ ႀကီးပြားလာလို႔ရွိရင္ သူတို႔က ဘာအရင္လုပ္လဲဆိုရင္ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမကို ထပ္ဝယ္တယ္။ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမ ထပ္ဝယ္ၿပီးေတာ့မွ အဲဒီ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမကို ဘဏ္မွာ ထပ္အေပါင္ထားတယ္။ ထပ္အေပါင္ထားၿပီးေတာ့မွ ထပ္ၿပီးေတာ့မွ ေငြေခ်းၿပီးေတာ့မွ စီးပြားေရးကို expand (တိုးခ်ဲ႕) လုပ္တယ္ေပါ့။ ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ အခုအခ်ိန္က်ေတာ့မွ ဒီ collateral (အေပါင္ပစၥည္းေတြ) နဲ႔ သြားတဲ့ဟာကို မလုပ္ေတာ့ဘဲနဲ႔ ခုနလို project financing တို႔၊ trade financing တို႔လို တျခား ဘဏ္ရဲ႕ products ေတြ အဲဒီလို ထုတ္လာေတာ့မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ (ေကာင္းတာေပါ့)။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ အရင္တုန္းက က်မတို႔က overdraft (အပိုေဆာင္းထုတ္ေခ်းေငြ) ေခၚတာေပါ့ရွင့္။ overdraft တႏွစ္၊ တႏွစ္ကို renew လုပ္လုပ္သြားတာ။ ေနာက္အခုက်ေတာ့ ဘာေျပာင္းခ်င္သလဲဆိုရင္ term loan (ေခ်းေငြကာလ)ကို ေျပာင္းခ်င္တာေပါ့။ ဥပမာ က်မက ဒီ loan တခုကို business loan တခုကို ယူတယ္ဆိုရင္ က်မ ၅ ႏွစ္ယူမယ္။ ၅ ႏွစ္အတြင္းမွာ အတိုး၊ အရင္းေပါင္း ဆပ္ဆပ္သြားၿပီး ၅ ႏွစ္က်လို႔ရွိရင္ အတိုးေရာ၊ အရင္းအေရာ ဆပ္ၿပီးသားျဖစ္တယ္။ ဒါကပိုေကာင္းတာေပါ့ရွင့္။ ပိုေကာင္းေပမဲ့ အဲဒါကို ခုနက overdraft တႏွစ္၊ တႏွစ္နဲ႔ အရင္းဆပ္စရာမလိုဘူး… အတိုးေလးပဲ ေပးေပးသြားၿပီး ဒီ loan ကို တႏွစ္၊ တႏွစ္ renew လုပ္သြားတဲ့ ပံုစံနဲ႔ ၿပီးလို႔ရွိရင္ ေပးထားတာေတြကလည္း collateral ေတြေပးထားတယ္။ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမေတြ ေပးထားတယ္။ အဲဒါကေနၿပီးေတာ့မွ ဒီဘက္ term loan ေျပာင္းဖို႔က ႐ုတ္တရက္ ေျပာင္းဖို႔က မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ ဘာျဖစ္ေနသလဲဆိုရင္ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမ ေစ်းကြက္က ၿပိဳလဲေနတယ္။ ဒီလိုၿပိဳလဲတာမိ်ဳး အေမရိကားလို သိပ္ခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္လည္း ျဖစ္ခဲ့တာပဲေလ။ ျဖစ္ခဲ့ေပမဲ့ အေမရိကားလိုတိုင္းျပည္မ်ိဳးက ဘာရွိလဲဆိုလို႔ရွိရင္ စာရင္းဇယားေတြ ရွိတာေပါ့ရွင့္။ စာရင္းဇယားေတြ ရွိေတာ့ ဒီလို အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမ market က ၿပိဳလဲၿပီဆိုတာ အစိုးရက သိတယ္၊ အသိအမွတ္ျပဳတယ္။ အဲဒါကို ကုစားဖို႔လုပ္တယ္ေပါ့။ က်မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက်ေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြက မရွိဘူး။ မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ informal sector (စာရင္းမရွိက႑ေတြ) မ်ားေနတာေပါ့ရွင္။ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ မရွိဘူး။ မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမ market ေစ်းကြက္ႀကီး ၿပိဳလဲတာကိုလည္း အစိုးရက မသိဘူး။ ေနာက္ သိသည့္တိုင္ေအာင္ေတာင္မွ အသိအမွတ္ မျပဳဘူး။ မျပဳတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒါကို ကုစားဖို႔ မလုပ္ဘူး။ မလုပ္တဲ့အခါက်ေတာ့ အေျခအေနက အဲဒီလိုျဖစ္ေနတာေပါ့ရွင့္။ ဥပမာ ဘဏ္ေတြဘက္က ၾကည့္လို႔ရွိရင္ ကိုယ္ယူထားတဲ့ collateral (အေပါင္ပစၥည္း) ေတြက အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အိမ္၊ ၿခံ၊ ေျမ ေစ်းေတြက က်ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ အရင္တုန္းက ၁၀၀ တန္တာကို ၄၀၊ ၅၀ နဲ႔ ထုတ္ေခ်းခဲ့တဲ့ အခ်ိန္မွာ အခုအခ်ိန္မွာအဲ့ဒါေတြက ေစ်းက်ေတာ့ ၅၀ ပဲ တန္တယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ သူက…. ေငြေခ်းတဲ့လူေတြဘက္ကေန ဥပမာ အတိုးကလည္း မ်ားတယ္ေပါ့ေနာ္။ အတိုးကလည္း ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္းဆိုေတာ့ မ်ားတယ္ေပါ့။ မ်ားေတာ့ သူတို႔အတြက္ (ေငြေခ်းတဲ့သူအတြက္) incentive က ျပန္မဆပ္လည္းကိစၥမရွိဘူး။ မဟုတ္လည္း ဒီဘဏ္ကလည္း အျပင္မွာ ျပန္ေရာင္းရင္လည္း ဒီေစ်းပဲရမွာပဲေပါ့ေနာ္။ ဘဏ္ကေန ေရာင္းတယ္… ဘဏ္ကေန (အေပါင္ေျမေတြအိမ္ေတြကို) သိမ္းလိုက္ၿပီး အျပင္မွာေရာင္းလည္း ဒီေစ်းပဲ ရမွာပဲဆိုေတာ့ ဘဏ္မွာပဲ အဆံုးခံလိုက္တာမ်ိဳး။ ဒါလည္း ျဖစ္ႏိုင္တာေပါ့ေနာ္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။အဲဒီေတာ့ စီးပြားေရးက ျပည္တြင္းမွာ မတည္ၿငိမ္တဲ့ ပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္ေနတာေပါ့။ အဲဒီလို မတည္ၿငိမ္ေတာ့လည္း က်ေနာ္တို႔ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈဘက္ကို ျပန္သြားရင္ တဘက္ကလည္း ဒါေတြ စိုးရိမ္ေနမွာေပါ့။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။အဲဒါလည္း စိုးရိမ္တယ္ရွင့္။ အဲဒါကေတာ့ ဒါ ျပည္တြင္းမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥေပါ့ေနာ္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္ေတြ အပိုင္းကေရာ ဒီႏို္င္ငံရပ္ျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြအေပၚ ဘယ္လို သေဘာထားရွိလဲ။ သူတို႔ အေနနဲ႔ သူတို႔ဘက္က initiative ေပါ့ေနာ္… သူတို႔ဘက္က လုပ္ႏို္င္ကုိင္ႏိုင္စြမ္းေတြ ျပၿပီး joint venture ေတြ ဖက္စပ္ေတြဘာေတြ လုပ္ဖို႔အလားအလာမရွိဘူးလား။ အဲဒါေတြကိုေရာ အစိုးရက အားမေပးဘူးလား။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။ဆိုေတာ့ က်မတို႔ ဥပေဒအရေတာ့ အားေပးထားတယ္ေပါ့ေနာ္။ က်မတို႔ ၁၉၁၄ ခုႏွစ္တုန္းက ရွိတဲ့ Companies Act ေပါ့ေနာ္္ British Colony ေအာက္တုန္းကရွိတဲ့ Companies Act ကို က်မတို႔ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မွာ ကုမၸဏီ ဥပေဒဆိုၿပီး က်မတို႔ ျပန္ေျပာင္းလိုက္တယ္။ ျပန္ေျပာင္းလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံျခား investor ေတြကေနၿပီးေတာ့မွ ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ဘယ္ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းမဆို ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွယ္ယာ ပါဝင္လို႔ရတယ္ဆိုတာေလးေတာ့ ရွိလာတယ္ရွင့္။ အဲဒါဆိုေတာ့ ဥပေဒအရေတာ့ နံပတ္ ၁ အားေပးထားတယ္။ ေနာက္တခုကက်ေတာ့ က်မတို႔ ျပည္တြင္း စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြရဲ႕ လုပ္ပံုကိုင္ပံုကေတာ့ နည္းနည္း family business ဆန္တာေပါ့ရွင္။ အဲလိုဆန္ၿပီးေတာ့မွာ corporatization လို ႏိုင္ငံတကာ အဆင္႔မွီ တကယ့္ corporate governance ေတြ လုပ္ဖို႔က အရွိန္က က်မတို႔က ယူရအံုးမွာ။ အဲ့လို ယူဖို႔အတြက္လည္း ခုနက ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ႏိုင္ငံျခားသား investment လာလို႔ရွိရင္ ေနာက္ သူတို႔မွာပါလာတဲ့ best practice ေတြနဲ႔ က်မတို႔ ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္ေတြနဲ႔ ေပါင္းၿပီး ေကာင္းသြားႏိုင္တာ ရွိတယ္ေပါ့ရွင့္။ ဒါေပမဲ့ ျပႆနာက ဘာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ အဲ့ ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္း လာရင္မယ့္ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီကလည္း ျပည္တြင္း ကုမၸဏီကို အရမ္းပဲ သူေရြးခ်ယ္မယ္ေလ။ ေရြးခ်ယ္မယ္…. သူေခါင္းေခါက္ၿပီး ေရြးမယ္ေပါ့။ တကယ္ႀကိဳက္တဲ့ ကုမၸဏီကိုမွ သူတို႔ ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္းထည့္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ ျပည္တြင္း ကုမၸဏီေတြကလည္း corporate governance (လုပ္ငန္းလည္ပတ္ေရးၾကီးၾကပ္မႈစံနစ္) ကိုေပါ့ ဥပမာထားပါေတာ့ board (ဘုတ္အဖြဲ႔) လိုမ်ိဳးထားတာတို႔ board ရဲ႕ chair မွာ ဘာ authorities (လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာ) ေတြ ရွိတယ္… ေနာက္ ဒီ board ကေနၿပီးေတာ့ board of director ကေနၿပီးေတာ့မွ ကုမၸဏီကို corporate governance ကို ေကာင္းေအာင္လုပ္တယ္ဆိုတဲ့ အဲဒီလို culture (အေလ့အထ) ေလးေတြေပါ့။ အဲဒါေလးေတြ က်မတို႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ လိုေနတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ အမ်ားစုက မိသားစု စီးပြားေရးေတြ ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ အဲလို business reporting ေတြလည္း အားနည္းေသးတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲလို သေဘာေတာ့ ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ က်မတို႔ private sector ေပါ့ေနာ္… ျပည္တြင္းမွာ ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြကလည္း ႏိုင္ငံတကာက ကိုယ္နဲ႔ လက္တဲြခ်င္ေအာင္ က်မတို႔ကလည္း ကိုယ့္ဟာကို ျမွင့္တင္ဖို႔လိုတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီစည္းစနစ္ပိုက်ဖို႔ corporate governance ရွိဖို႔ အဲဒါေတြကို ပိုျမွင့္တင္ဖို႔ လိုပါတယ္ရွင့္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ ေဒၚသက္သက္ခိုင္အေနနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ လုပ္ေနေတာ့ ဒါက ဥပေဒျပဳေရးနဲ႔ ထိန္းညိွေရးအပိုင္းေပါ့။ ဒီအပိုင္းမွာ အခု အစိုးရသက္တမ္းနဲ႔ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းအတြင္းမွာ လုပ္ခဲ့ရတဲ့ အထူးသျဖင့္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ၊ စီးပြားေရးကိစၥ၊ ဘ႑ာေရးကိစၥေတြမွာ လုပ္ခဲ့ရတဲ့ အေျခအေနေတြမွာ ေက်နပ္မႈရွိသလား။ တျခားေရာ ထူးထူးျခားျခား ဘာအေၾကာင္းေတြ ႀကံဳေတြ႔ရတာ ရွိလဲ… ထူးျခားတဲ့ အခ်က္ေပါ့။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။ႀကံဳေတြ႔ရတာေလးေတြ ရွိပါတယ္ရွင့္။ အဓိကဘာလဲဆိုရင္ နံပတ္ ၁ က က်မတို႔က ဒီမိုကေရစီလို႔ ေျပာရင္ ဒီအာဏာ သံုးရပ္ခဲြေဝ သံုးစဲြတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီ ဥပေဒျပဳမႈအာဏာ ရွိမယ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ ရွိမယ္၊ တရားစီရင္ေရးအာဏာ ရွိမယ္။ ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ က်မတို႔က ကိုယ္စားလွယ္လို႔ ေျပာလိုက္တာနဲ႔ က်မတို႔ ကိုယ္စားလွယ္ စျဖစ္တုန္းက intensive program (ရက္တုိအခ်ိန္ျပည့္သင္တန္း) ေတြလုပ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာက parliamentarian (လႊတ္ေတာ္အမတ္)ေတြ သိပ္ကိုမွ အေတြ႔အႀကံဳရင့္က်က္တဲ့ parliamentarian ေတြကေနၿပီးေတာ့ က်မတို႔ကို လာပို႔ခ်တာေပါ့။ ဒီမိုကေရစီမွာ parliament (ပါလီမန္ လႊတ္ေတာ္) ေတြဆိုတာ ဘာလုပ္ရလဲ parliamentarian ေတြက လာပို႔ခ်တဲ့အခ်ိန္မွာ က်မတို႔ရဲ႕ တာဝန္က အဓိက သံုးရပ္ရွိပါတယ္ရွင့္။ နံပတ္ ၁ ကေတာ့ representation ေပါ့ေနာ္ ကိုယ္စားျပဳျခင္း… က်မတို႔ေျပာတဲ့အသံေတြသည္ က်မတို႔ရဲ႕ စိတ္ထင္နဲ႔ေျပာတာမဟုတ္ဘူး၊ ခံစားခ်က္နဲ႔ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ က်မတို႔ရဲ႕အသံေတြဟာ ကိုယ္စားျပဳတဲ့အသံေတြ ကိုယ့္ျပည္သူလူထုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အသံ သို႔မဟုတ္ ပုဂၢလိကက႑ကို ကိုယ္စားျပဳတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အမ်ိဳးသမီးထုကိုကုိယ္စားျပဳတယ္၊ လူငယ္ထုကို ကိုယ္စားျပဳတယ္။ စသျဖင့္ ကိုယ္စားျပဳမႈ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီကိုယ္စားျပဳမႈက က်မတို႔ရဲ႕ ပထမတာဝန္ျဖစ္တယ္။ ဒုတိယကေတာ့ ဒါဥပေဒျပဳေရးမ႑ိဳင္ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ က်မတို႔ ဥပေဒေတြျပဳတယ္ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ တတိယကဘာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ အစိုးရနဲ႔ parliamentary oversight ေပါ့ေနာ္… အစိုးရနဲ႔ check in balance လုပ္တာ။ က်မတို႔က ျပည္သူေရြးေကာက္တယ္ဆိုတာက ျပည္သူကိုယ္စား က်မတို႔ကအစိုးရကို ထိန္းေက်ာင္းဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္ေပါ့ရွင့္။ အဲဒီ က်မတို႔ရဲ႕ သိပ္ကိုမွ အေျခခံက်တဲ့လုပ္ငန္း သံုးခုကိုလုပ္ရတာေတာ့ သိပ္ထဲထဲဝင္ဝင္မျဖစ္ေနေသးဘူးလို႔ က်မထင္တယ္ေလ။ ဘာေၾကာင့္ထင္လဲဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔က ဒီလို သံုးပြင့္ဆိုင္ရွိတာေပါ့ရွင္။ ဥပမာ ပါတီကေနလာၾကတယ္၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီကေန လာၾကတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီကေနၿပီးေတာ့မွ အစိုးရကိုလည္းထိန္းေၾကာင္းတယ္။ ဒီက်မတို႔လို ကိုယ္စားလွယ္ကိုလည္းထိန္းေၾကာင္းတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ က်မတို႔ ခံစားရတာေတာ့ ဒါ က်မတေယာက္ထဲ မဟုတ္ပါဘူး ဒါ အမ်ားစုခံစားရတာကေတာ့ အစိုးရကိုသိပ္ၿပီးေတာ့မွ အစိုးရကို သိပ္မက်ပ္နဲ႔ေပါ့ေနာ္။ အစိုးရကို သိပ္ check in balance သိပ္မလုပ္နဲ႔ oversight သိပ္မလုပ္နဲ႔ဦး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုလို႔ရွိရင္ အစိုးရကအခုမွ သက္တမ္းႏုေသးေတာ့ အတင္းမေျပာၾကနဲ႔ဦးဆိုတဲ့ဟာ က်မတို႔ အေနာက္ကဆဲြထားတဲ့ပံုစံေတာ့ ျဖစ္တာေပါ့ရွင္။ အဲဒီလို check in balance ကိုေတာ့ အရမ္းႀကီးသိပ္ၿပီးေတာ့ (ညွာခိုင္းတာေပါ့ေနာ္) .. ။ အဲ့လိုညွာခိုင္းတယ္ရွင့္။ ေနာက္တခု အေတြ႔အႀကံဳကလည္း ဘာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ အေရွ႕အစိုးရတုန္းက ဦးသိန္းစိန္နဲ႔ ဦးေရႊမန္းနဲ႔ .. လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ဒအစိုးရနဲ႔ ပြတ္တိုက္မႈမ်ားလာတဲ့ အခ်ိန္မွာ ပါတီထဲမွာလည္း ကဲြကုန္တာေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါကို သင္ခန္းစာယူတာလည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မွာေပါ့ေနာ္။ အဲက်ေတာ့ က်မတို႔ကိုပိုၿပီးေတာ့မွ ထိန္းေက်ာင္းတယ္။ အထူးသျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ပိုၿပီးထိန္းေက်ာင္းတယ္။ အဲဒီလိုထိန္းေက်ာင္းေနတဲ့အခ်ိန္မွာ တကယ္တန္းျဖစ္ေနတာ ဘယ္မွာျဖစ္သလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ရန္ကုန္တိုင္းအစိုးရနဲ႔ ရန္ကုန္တိုင္းလႊတ္ေတာ္က ပြတ္တိုက္မႈပိုမ်ားတယ္။ က်မကေတာ့ အဲလို ဒီမိုကေရစီေခတ္ေတြမွာ ပြတ္တိုက္မႈလို႔ က်မကေတာ့ မျမင္ဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒါသည္ very healthy mechanism ပဲ (ျဖစ္သင့္တဲ့ ေကာင္းတဲ့လုပ္ငန္းစဥ္ပဲ) ဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ကုိ ျပည္သူက mandate (ေပးအပ္ထားတဲတာဝန္).. ျပည္သူကက်မတို႔ကို ဘာေၾကာင့္မဲေပးၿပီးေတာ့မွ လႊတ္ေတာ္မွာ သြားထိုင္ခိုင္းတာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ အစိုးရတရပ္ကိုထိန္းေၾကာင္းဖို႔လို႔အတြက္။ အစိုးရတရပ္ဆိုတာ အာဏာရွိသြား အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာရွိသြားတဲ့ အခ်ိန္မွာ သူလုပ္ခ်င္တာလုပ္ရင္ ျပည္သူကခံစားရတာေပါ့ေနာ္။ ျပည္သူပဲခံရတာဆိုေတာ့ ျပည္သူေတြကိုယ္စား က်မတို႔က အစိုးကိုထိန္းေက်ာင္းဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီ mandate (ေပးအပ္ထားတဲတာဝန္) က်မတို႔မွာရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ က်မတို႔ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ဒါေတြ လုပ္ခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိန္တည္းမွာလည္း အစိုးရကိုညွာပါဆိုၿပီးေတာ့မွ ပါတီကအေနာက္ကေန က်မတို႔ကို ဆြဲထားတာေတြ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလိုဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ နည္းနည္းေလးေပါ့ က်မတို႔ ဒီ ဒီမိုကေရစီ မရင့္က်က္ေသးတဲ့ အရိပ္လကၡဏာေတြေပါ့ေနာ္။ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီမိုကေရစီ ရင့္က်က္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကရမလဲေပါ့။ က်မထင္တာ အခ်ိန္လည္းေပးဖို႔လိုတယ္။ နံပတ္ ၂ က က်ေတာ့ ဒီပါတီ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ သေဘာထားကလည္း ဒီမိုကေရစီဆိုတာ ဒီလိုပဲဆိုတာ လက္ခံၿပီးေတာ့မွ အျပင္မွာ က်မတို(အေပၚ) personal (ပုဂၢိဳလ္ေရးတြက္တာမ်ိဳး) မျဖစ္ရဘူးေပါ့ရွင့္။ ေျပာစရာရွိတာေျပာမယ္။ ဒါေပမဲ့ လူကို attack လုပ္(တိုက္ခိုက္) ခ်င္တာမဟုတ္ဘူး၊ personal ပုဂၢိဳလ္ေရးအရ တိုက္ခိုက္ခ်င္တာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ တိုင္းျပည္ရဲ႕ စနစ္ႀကီးအရ ကိုယ္လုပ္စရာရွိတဲ့အလုပ္ကို လုပ္တာ။ ဥပမာဆိုလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ဆိုလဲ ေျပာစရာရွိတာေျပာမယ္။ ဝန္ႀကီးေတြကလည္း လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ရွင္းလင္းစရာရွိတာလာရွင္းလင္းမယ္။ သူလည္း သူ႔အလုပ္လုပ္တာ။ က်မတို႔လည္း က်မတို႔အလုပ္လုပ္တာ။ အျပင္မွာေတာ့ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္မွာ ေအးေဆးထိုင္ၿပီး စကားေျပာႏိုင္တာမ်ိဳးေပါ့ေနာ္။ ဒါမ်ိဳး culture (အေလ့အထ) ေလး ျဖစ္ေအာင္ေတာ့က်မတို႔ လုပ္ၾကရအံုးမယ္ရွင့္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ဒီေနရာမွာ က်ေနာ္သတိထားမိတာက ေဒၚသက္သက္ခိုင္ အေနနဲ႔က အေစာပိုင္းကလည္း စီးပြားေရးအရ ေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့လူတေယာက္ အဲ့ဒါ အျပင္ကို UMFCCI လို ကုန္သည္ႀကီးမ်ား အသင္းလို ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းမွာလည္း လုပ္ခဲ့တယ္။ အခုဆိုလို႔ရွိရင္လည္း ေဆးပညာ ေဒါက္တာ ဘဲြ႔အျပင္ စီးပြားေရး ပညာမွာဆိုရင္လည္း Masters ဘဲြ႔ေတြ ခုဆိုရင္ PhD ေပါ့ေနာ္။ ဒါဆိုလို႔ရွိရင္ ဘက္စံုကြ်မ္းက်င္သူလို႔ ေျပာလို႔ရတာေပါ့။ အဲ့ဒါအျပင္ကို ေစာေစာကေျပာခဲ့သလို ေဒၚသက္သက္ခိုင္က ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔ ေဝဖန္စရာရွိတာေတြကို ေဝဖန္တယ္.. နည္းနည္း… လူသိမ်ားတယ္။ လူသတိထားမိတာေတြရွိတယ္။ တဘက္မွာက်ေတာ့လည္း ဒီလို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာတဲ့ကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေဒၚသက္သက္ခိုင္ ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ အမႈေဆာင္အျဖစ္ကေတာင္ ထုတ္ပယ္ခံရတဲ့အဆင့္နဲ႔ အေရးယူခံထားရတာရွိတယ္။ ဒါေတြက်ေနာ္ ဘာေၾကာင့္ေျပာရသလဲဆိုေတာ့ လာမယ့္ အခု ၂၀၂၀ ဆိုလို႔ရွိရင္ ေရြးေကာက္ပဲြက နီးလာၿပီ။ အဲဒီေတာ့ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြနဲ႔ ဆိုလို႔ရိွရင္ က်ေနာ္ျမင္တာေတာ့ ေဒၚသက္သက္ခို္င္အေနနဲ႔လည္း ႏိုင္ငံေရးကိုတစိုက္မတ္မတ္ ဆက္လုပ္လိုတဲ့ဆႏၵေတာ့ ရွိမွာပဲ။ ဒါေပမဲ့လည္း အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ကို ကိုယ္စားျပဳခြင့္ေရာရႏိုင္ပါအံုးမလား။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။ အဲဒါေတာ့ က်မလည္းတပ္အပ္ မေျပာႏိုင္ဘူးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံေရးလုပ္တယ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံ့အေရးလုပ္တာပါရွင့္။ ႏိုင္ငံ့အေရးလုပ္ၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘာလိုလည္းဆိုလို႔ရွိရင္ conviction တကယ့္ ယံုၾကည္ခ်က္လိုပါတယ္။ အရင္တုန္းကလည္း အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ဆိုတာက ဒီ ဒီမိုကေရစီရဲ႕ တကယ့္စံျပေပါ့ေနာ္။ ဒီမိုကေရစီအတြက္ တိုက္ခိုက္လာၿပီးေတာ့ အနစ္နာခံလာတဲ့လူေတြရဲ႕ပါတီျဖစ္တယ္။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ ပါတီေခါင္းေဆာင္ျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဒီမိုကေရစီကို ယံုၾကည္မွလာပါလို႔ေျပာေတာ့ က်မတို႔ကဒီမိုကေရစီကို ယံုၾကည္လို႔လာတယ္ေလ။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ ဒီမိုကေရစီမွာ ရွိတဲ့ institution (လုပ္ငန္းဌါနအသီးသီး) ေတြရဲ႕ သူ႔ mechanism (လုပ္ငန္းစဥ္) ေတြကို လည္ပတ္ေအာင္လုပ္ဖို႔ဆိုလို႔ရွိရင္ ကိုယ့္အလုပ္ကိုယ္ေတာ့ပီပီျပင္ျပင္လုပ္ဖို႔လိုအပ္တာေပါ့ေနာ္။ အဲဒါကိုလည္း ပါတီကလက္သင့္ခံႏိုင္ရမယ္ေပါ့။ က်မေတာ့ယံုၾကည္ခ်က္တခုနဲ႔ လာတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ဒါ ေတာ္လွန္ေရးကာလမဟုတ္ေတာ့ဘူးေပါ့ေနာ္။ ေတာ္လွန္ေရးကာလ မဟုတ္ဘူး။ တည္ေဆာက္ေရးကာလဆိုတဲ့အခ်ိန္မွာ က်မတို႔ကဘာကိုလုပ္ရမလဲဆိုရင္ က်မတို႔က ဒီမိုကေရစီအသက္ပိုဝင္ၿပီးေတာ့မွ ျပည္သူေတြၾကားထဲမွာလည္း ဒီမိုကေရစီေရခ်ိန္ေတြ ျမင့္လာမယ္။ ေနာက္ဒီ ႏိုင္ငံေရး institution ေတြ ၾကားထဲမွာ ေနာက္အစိုးရနဲ႔လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ၾကားထဲမွာလည္း ဒီမိုကေရစီေရခ်ိန္ေတြ ပို ျမင့္ေအာင္လုပ္ဖို႔လိုတယ္ဆိုတဲ့ အခါက်ေတာ့ က်မကေတာ့ ယံုၾကည္ခ်က္တခုနဲ႔လုပ္ေနတာေပါ့ေနာ္။ ယံုၾကည္ခ်က္တခုနဲ႔ လုပ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ က်မတပ္အပ္ေတာ့ မေျပာႏိုင္ဘူး။ ၂၀၂၀ မွာ NLD က က်မကို လက္သင့္ခံခ်င္မွလည္းခံမယ္။ ဒါေပမဲ့ က်မကို ဒီ ၅ ႏွစ္စာေပါ့ေနာ္ ဒီ ျပည္သူကေရြးေကာက္ထားတဲဲ့ ျပည္သူ႔မဲေတြနဲ႔ ျပည္သူက ေရြးေကာက္ထားတဲ့ mandate (ေပးအပ္ထားတဲ့တာဝန္) ကိုေတာ့ က်မ အျပည့္အဝလုပ္သြားမယ္ရွင့္ ဒီ ၅ ႏွစ္ကေတာ့ေလ။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ေရွ႕ဆက္ကေတာ့ေရာ

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။ က်မႏိုင္ငံေရးထဲကမထြက္ေသးပါဘူး။ ႏုိင္ငံေရးထဲကမထြက္ဘူး။ တကယ္လို႔ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ကေပးမဝင္လည္း က်မရတဲ့နည္းနဲ႔ေတာ့က်မလုပ္မွာပဲ ႏိုင္ငံေရးကေတာ့။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုလို႔ရွိရင္ နံပတ္ ၁ က က်မငယ္ငယ္တုန္းကလည္း လုပ္ခ်င္ခဲ့တဲ့အလုပ္ျဖစ္တယ္။ နံပတ္ ၂ ကက်ေတာ့ ငယ္ငယ္တုန္းကလုပ္ခ်င္ခဲ့ေပမဲ့ ဘာေၾကာင့္မလုပ္လည္းဆိုလို႔ရွိရင္ မတတ္လို႔မလုပ္ခဲ့ဘူး။ နံပတ္ ၂ ကက်ေတာ့ က်မ တေလ်ွာက္လံုးစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ျဖစ္လာခဲ့တာ အႏွစ္ ၂၅ ေက်ာ္ခဲ့ၿပီ။ ျပည့္ၿပီးခဲ့ၿပီ။ ဆိုေတာ့ဒီအႏွစ္ ၂၅ အတြင္းမွာ က်မပညာေရးလည္းလိုက္စားခဲ့တယ္။ ေနာက္တခုက စီးပြားေရးကိုလည္း ဦးေဆာင္ခဲ့တယ္ က်မအမ်ိဴးသားနဲ႔ အတူတူေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလို ဦးေဆာင္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္မွာ က်မမွာ အေတြ႔အႀကံဳေတြလည္း ရွိတယ္။ ႏိုင္ငံတကာထိေတြ႔မႈေတြလည္း က်မမွာအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ က်မမွာ ပညာလည္း ျပည့္စံုၿပီ။ ေနာက္တခုကက်ေတာ့ က်မမိသားစုတည္ၿငိမ္တဲ့အခ်ိန္လည္းေရာက္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အခု ၅၀ ေက်ာ္ပိုင္း တည္ၿငိမ္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ က်မတို႔လိုအရြယ္ေတြကမွ တိုင္းျပည္တာဝန္ကိုမထမ္းေဆာင္လို႔ရွိရင္ ဒါ က်မတို႔ပခံုးေပၚေရာက္လာတာေပါ့ေနာ္။ ၿပီးလို႔ရွိရင္ က်မတို႔ ႀကီးႀကီးသြားတဲ့အခ်ိန္လည္း က်မတို႔ရဲ႕ လူငယ္ေတြပခံုးေပၚကို ပခံုးေျပာင္းတာဝန္ ထမ္းေဆာင္ရမွာပဲဆိုေတာ့ က်မကေတာ့ႏိုင္ငံေရးထဲက ထြက္ဖို႔ အစီစဥ္မရွိပါဘူးရွင့္။

ဦးသန္းလြင္ထြန္း။ ။ ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ေဒၚသက္သက္ခိုင္။

ေဒၚသက္သက္ခိုင္။ ။ ဟုတ္ကဲ့ပါရွင့္။ က်မလည္း VOA ကို အမ်ားႀကီး ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင့္။
XS
SM
MD
LG