သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဒုကၡသည္မ်ား ေနရပ္ျပန္ေရး အလားအလာ


ဒုကၡသည္မ်ား ေနရပ္ျပန္ေရး အစီအစဥ္
please wait

No media source currently available

0:00 0:14:16 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့အေရးေဆြးေႏြးခန္းမွာ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းအေရးမွာ တဘက္ႏိုင္ငံကို တိမ္ေရွာင္းေနသူေတြ ျပန္လည္လက္ခံေရး အျမန္စတင္ဖို႔ဟာ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ျပည္တြင္းအတြက္ပါ ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္ရမယ့္ ကိစၥ ျဖစ္တယ္လို႔ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္တင္က ေျပာပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္ေရး အစီအစဥ္မွာ ကုလသမဂၢရဲ ႔ အခန္းက႑ အေရးပါတယ္ဆိုတာကို ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ လက္ခံထားၿပီး အခုဆိုရင္ ပထမအဆင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ စတင္ေဆာင္ရြက္ေနၿပီလို႔လည္း ေျပာဆိုပါတယ္။ New York ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံကို တက္ေရာက္လာတဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္တင္ ကို ေဒၚခင္စိုးဝင္းက သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ ဝန္ႀကီး ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံ တက္ေရာက္ဖုိ႔ New York ၿမိဳ ႔ကို ေရာက္ေနတာေပါ့။ ဒီ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံႀကီးမွာ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ António Guterres က အာဆီယံ ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔ခဲ့တာ ရိွခဲ့ပါတယ္။ ဝန္ႀကီးလည္း တက္ခဲ့မွာပါ။ အဲဒီမွာ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ကေန ရခိုင္ျပည္နယ္အေရးနဲ႔ သူအႀကံေပးထားတာေလးေတြ ရိွပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာရိွတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ၊ လူသားခ်င္းစာနာမႈ ေထာက္ထားတာေတြ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္က ဘယ္သူမ်ား ပါဝင္ေဆြးေႏြးခဲ့တာ ရိွပါလဲရွင့္။

ဦးေက်ာ္တင္ ။ ။ ရခိုင္အေရးကိစၥကေတာ့ ဒီအစည္းအေဝးမွာ ေဆြးေႏြးရန္မရိွေပမယ့္လဲ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္က ဒီကိစၥကို ပူပန္ေနတယ္ဆိုတာကို သိတဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ ဒီကိစၥမွာ ေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္မႈေလးေတြကို ရွင္းျပတယ္။ အဓိကေတာ့ နံပတ္တစ္ကေတာ့ အခုေလာေလာဆယ္ အာရံုစိုက္သင့္တာသည္ တိမ္ေရွာင္သြားတဲ့လူေတြကို ျပန္လည္လက္ခံယူ Repatriation process ကို အျမန္ဆံုး စတင္ဖုိ႔ အဲဒီကိစၥကို ေျပာပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နဲ႔ လက္မွတ္ထိုးထားၿပီးေနာက္ပိုင္း က်ေနာ္တုိ႔ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တာ၊ ျပင္ဆင္ထားတာေတြ အကုန္လံုး ျပင္ဆင္ၿပီးၿပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဇန္နဝါရီလ (၂၃) ရက္ေန႔က စတင္ၿပီး လက္ခံဖို႔ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း အဲဒီကိစၥကိုလည္း ရွင္းျပတယ္။

ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တို႔က လက္ခံတာပဲ ျဖစ္ေနတယ္။ တဘက္က ပို႔တဲ့ဘက္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ မပို႔ေသးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က ေစာင့္ေနတာပဲ ရိွမယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ဘက္ကေတာ့ လက္ခံဖို႔ အဆင္သင့္ ရိွေနတယ္ဆိုတာကို ေျပာတယ္။ ေနာက္တပိုင္းကေတာ့ ကုလသမဂၢကေန ဒီျပႆနာမွာ ကုလသမဂၢအခန္းက႑ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို ေျပာတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကုလသမဂၢကေန UNHCR, UNDP တို႔နဲ႔ သံုးပြင့္ဆုိင္ လက္မွတ္ေရးထိုးထားတာ ရိွတယ္။ သူတုိ႔လုပ္ငန္းေတြက စတင္ေနၿပီ။

UN ေတြရဲ ႔ လုပ္ငန္းအတိုင္း ထံုးစံအတိုင္း လုပ္ငန္းမစခင္မွာ Assessment ကြင္းဆင္းၿပီးေတာ့ အကဲျဖတ္မႈေတြ လုပ္တယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က ပထမအဆင့္အေနနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ --- က (၂၃) ရြာ ေရြးေပးထားတယ္။ အဲဒါကို Onground မွာ သူတို႔အဖြဲ႔ေတြက ကြင္းဆင္းၿပီးေတာ့ ဘာေတြလိုအပ္ခ်က္ ရိွမယ္ဆိုတာေတြကို စစ္ေဆးၿပီးပါၿပီ။ အဲဒီေတာ့ ျပန္လာၾကၿပီ။ ေနာက္တဆင့္ကို ေနာက္ထပ္ရြာ (၂၆) ရြာေလာက္ ထပ္တိုးေပးဖို႔ က်ေနာ္တို႔ စီစဥ္ထားတာ ရိွပါတယ္။ ဒါကို ေျမျပင္မွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနပါၿပီ။ ဒီဟာလဲ တုိးတက္မႈေတြ ရိွေနပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးရဲ ႔ အထူးကိုယ္စားလွယ္ Christine Schraner ကိုလည္း ႀကိဳဆိုေၾကာင္း။ သူနဲ႔လည္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း။ သူ႔အတြက္ ရံုးကိုလည္း ေနျပည္ေတာ္မွာ တရားဝင္ဖြင့္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳထားၿပီျဖစ္ေၾကာင္းတို႔ကို ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ အဓိက ေျပာၾကားတဲ့အခ်က္က ကုလသမဂၢဆိုတာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ျပႆနာေျဖရွင္းေရးကို ဦးတည္ဖုိ႔ လိုတဲ့အေၾကာင္း။ တကယ္လို႔ တခ်ဳိ ႔ အျခားေသာ အျပဳသေဘာမေဆာင္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြကို ဦးစားေပးလာလို႔ရိွရင္ အေျခအေနကို မေျပလည္တဲ့အျပင္ ပိုဆိုးသြားတာမ်ဳိး အဲဒီလိုမ်ဳိးမျဖစ္ဖို႔ က်ေနာ္တုိ႔ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနခ်ိန္မွာ ပိုၿပီးေတာ့ ဆိုးဝါးသြားေစမယ့္ လုပ္ရပ္ေတြမ်ဳိး မလုပ္ဖို႔ကို က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ အဲဒါေလးကို ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္အျပင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Mike Pompeo နဲ႔လည္း ျမန္မာဝန္ႀကီး ေတြ႔ဆံုခဲ့တဲ့အေၾကာင္းကို က်မတို႔ ဖတ္ရပါတယ္။ ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ဝန္ႀကီး Pompeo က ျမန္မာႏုိင္ငံ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အလားတူပဲ ရခိုင္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔၊ ရုိဟင္ဂ်ာအေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးသြားတာ ရိွပါတယ္။ သူ တိုက္တြန္းသြားတာေတြလည္း ရိွပါတယ္။ အဲဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဝန္ႀကီးဦးေက်ာ္တင့္ေဆြ ေတြ႔ဆံုခဲ့တုန္းက ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘာေတြမ်ား ေဆြးေႏြးျဖစ္ပါလဲရွင့္။

ဦးေက်ာ္တင္ ။ ။ ဒီကိစၥမွာလဲ က်ေနာ္တို႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ အေရးကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေျဖရွင္းဖို႔ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အေၾကာင္းေတြ ေျပာလိုက္ပါတယ္။ တကယ့္တကယ္ အစိုးရက ဒီျပႆနာကို ေျပေျပလည္လည္ ေျဖရွင္းဖို႔ နဂိုကတည္းက ရည္ရြယ္ခ်က္ရိွတယ္။

ဒါေၾကာင့္မို႔ အစိုးရတက္ၿပီးတာနဲ႔ ေကာ္မတီေတြအဆင့္ဆင့္ ဖြဲ႔တယ္။ အဲဒီလိုလုပ္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုလုပ္ေနတဲ့ကာလမွာ အၾကမ္းဖက္ တုိက္ခိုက္မႈေတြ ႏွစ္ႀကိမ္ ျဖစ္ပြားခဲ့တယ္။ အဲဒီလို အေနအထားေတြေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔က ဒါမ်ဳိးေတြ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္မႈေတြကို ေႏွးေကြးသြားတဲ့ အေနအထားရိွတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ဒီဟာကို ေျပေျပလည္လည္ ေျဖရွင္းဖို႔ အသင့္ရိွတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အဓိက သူတို႔ အေတာ္မ်ားမ်ား စိတ္ဝင္စားေနၾကတယ္။ Accountablity တာဝန္ယူမႈ Issue နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ျပည္တြင္းမွာ ျပည္တြင္း Initiative နဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ Independence Equiry ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ခြင့္ေပးထားတယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္း။ အဲဒီအစီရင္ခံစာကို က်ေနာ္တို႔ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ လိုတယ္ ဆိုတဲ့အေၾကာင္း အဲဒါကို ေျပာထားပါတယ္။ အခုေတာ့ ေလာေလာဆယ္ Fact finding mission ကေတာ့ အဓိက အတိအက် ခိုင္လံုတဲ့ Hard Evidence မရိွဘဲနဲ႔ အင္တာဗ်ဴးလုပ္ထားတဲ့ ရလဒ္ေတြ - တခ်ဳိ ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွာရိွတဲ့ (၈၀၀) ေလာက္ကို အင္တာဗ်ဴးလုပ္ၿပီး ေမးထားတဲ့ အခ်က္ေတြကို စုစည္းထားတာ မျဖစ္ေသးတဲ့အတြက္ ဒါက သက္ေသအေထာက္အထား အခိုင္အလံု မရိွေသးဘူး။ သူတို႔ရဲ ႔ ေျပာၾကားခ်က္ေတြကို စုစည္းထားတာျဖစ္တယ္။ က်ေနာ္တို႔က ျပည္တြင္းမွာ ေသခ်ာစံုစမ္းမယ့္ Enquiry Commission ကို လုပ္ငန္းၿပီးဆံုးေအာင္ ေစာင့္ၾကည္ဖို႔သင့္တယ္အေၾကာင္း အဓိကထား ေျပာၾကားပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ အဲဒီေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ စံုစမ္းစစ္ေဆးႏိုင္ခြင့္ ရိွပါသလား။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တခ်ဳိ ႔ေနရာေတြက ေတာ္ေတာ္ေလးကို ကန္႔သတ္ထားတယ္လို႔ ၾကားပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ လံုၿခံဳေရးအရလည္း ပါတာေပါ့။ အဲဒီအခါၾကေတာ့ လြတ္လပ္တဲ့ Indepenent Inspection Commission အေနနဲ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္၊ အတိုင္းအတာ - အဲဒါေလးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဝန္ႀကီး ရွင္းျပေပးပါရွင့္။

ဦးေက်ာ္တင္ ။ ။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ ၁၉၅၀ အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မတီ ဥပေဒဆိုတာ ရိွပါတယ္။ အဲဒီဥပေဒအတိုင္း ဖြဲ႔စည္းထားတာပါ။ အဲဒီ ဥပေဒအရဆိုရင္ ဒီေကာ္မတီဟာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ စံုစမ္းပိုင္ခြင့္ ရိွတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရိွတဲ့ ဘယ္အဖြဲ႔အစည္းမဆို၊ ဘယ္ [z1] ပုဂၢိဳလ္မဆို ေမးျမန္းခြင့္ရိွတယ္။ လိုအပ္တဲ့ စာရြက္စာတမ္းေတြ ေတာင္းခံခြင့္ရိွရမယ္။

လြတ္လပ္စြာ လုပ္ပို္င္ခြင့္ ရိွတယ္။ တကယ္ သူက ဘာလဲဆိုေတာ့ Criminal codes, Civil codes လိုမ်ဳိး Authority မ်ဳိးကို သူမွာ ရိွပါတယ္။

က်ေနာ္တုိ႔သမုိင္းမွာ ႏုိင္ငံျခားသား ႏွစ္ဦးပါၿပီေတာ့ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ လြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းေရးေကာ္မတီကို ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ဖြဲ႔စည္းျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ အဲဒီလိုပဲ နားလည္ပါတယ္။ သူတုိ႔ကိုလည္း သူတုိ႔ႀကိဳက္သေလာက္ တျခားႏုိင္ငံေတြမွ Experts ေတြလည္း ကြန္ေတာ္တို႔က ဘာမွမေပးဘူး။ သူတုိ႔အေနနဲ႔ ေရြးခ်ယ္လို႔ forensic expert တို႔ဘာတို႔ ေရြးခ်ယ္ခြင့္လည္း ေပးထားပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ သူတုိ႔ကေတာ့ အားလံုးသိၿပီသားေပါ့ ဖိလစ္ပိုင္က ဒုတိယႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Madam Manalo ဆိုတာ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရးမွာ ေရွ ႔တန္းက ရဲရဲေတာက္ ဦးေဆာင္ခဲ့တယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ CEDAW အမ်ဳိးသမီးေရးရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ဥကၠ႒ ျဖစ္ၿပီး၊ ဖိလစ္ပိုင္ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ လုပ္ေဆာင္တယ္။ ASEAN Charter ကိုလည္း သူကိုယ္တုိင္ ဦးေဆာင္ၿပီး ေရးဆြဲခဲ့တယ္။ နာမည္ႀကီး Diplomat တေယာက္ ျဖစ္ပါတယ္။

ဂ်ပန္က သံအမတ္ႀကီးOshima ဆိုတာလည္း ကုလသမဂၢမွာ အထူးေလးစားရတဲ့ ဂ်ပန္သံအမတ္ႀကီးေဟာင္း ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကုလသမဂၢရဲ ႔ OHCHR လက္ေထာက္အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း တေယာက္လည္း ျဖစ္တယ္။ က်န္တဲ့ ျမန္မာအဖြဲ႔ဝင္ ႏွစ္ဦးကလည္း UN မွာ အေတြ႔အႀကံဳရိွတဲ့ UNICEF ဝန္ထမ္း ေဒါက္တာေအာင္ထြန္းသက္၊ ဦးျမသိန္းတို႔ - ဥပေဒမွာ ကၽြမ္းက်င္တဲ့ - အခု ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒရံုးရဲ ႔ ဥကၠ႒ေဟာင္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေတာ့ သူတုိ႔ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ ေပးထားပါတယ္။ သူတုိ႔ေတြ သြားလို႔ရိွရင္လဲ က်ေနာ္တို႔ ညႊန္ၾကားထားတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ သြားလို႔ရိွရင္ အေစာင့္အေရွာက္နဲ႔သြားၿပီး၊ ေမးျမန္းတာလဲ လြတ္လပ္စြာ ေမးျမန္းခြင့္ကို ေပးထားပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ သူတိုိ႔ ကာကြယ္ေရးဘက္မွာ သြားေဆြးေႏြးတဲ့အခါမွာလဲ သူတို႔အေနနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မယ္လို႔ ကတိျပဳတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ၾကားသိရပါတယ္။ ဒါက ေကာင္းတဲ့လကၡဏာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းေတြ EU ကေန ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔ေတြလာမယ္။ အေမရိကန္ကလာမယ္။ ကုလသမဂၢက လာမယ္။ ရိွသမွ် အဖြဲ႔အစည္းေတြ လာတိုင္းမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ေလ့လာတဲ့လူေတြ ရိွပါတယ္။ ဥပမာ ေဒါက္တာဝင္းျမတ္ေအးတို႔ အဖြဲ႔ဆိုရင္ ေျမျပင္မွာ သူတုိ႔ ဘာေတြျပင္ဆင္ထားတာေတြကို လုိက္ျပပါတယ္။ က်က်နန ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္လာရင္ ဘယ္လိုေနရာေတြမွာ ေခတၱယာယီတည္ခိုမယ့္ စခန္းေတြကို လိုက္ျပပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘယ္လိုပဲျပျပ ျမန္မာျပည္က ျပန္သြားတာနဲ႔ တၿပိဳင္တည္း ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္လည္လက္ခံဖို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံက အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးဘူးဆိုတဲ့ ေဝဖန္သံေတြပဲ ၾကားေနရပါတယ္။ အဲဒါ ဘယ္လိုမ်ား ျဖစ္လုိ႔ပါလဲ။

ဦးေက်ာ္တင္ ။ ။ အဲဒါကေတာ့ သူတုိ႔ရႈျမင္တဲ့ အျမင္ေပါ့။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ လက္ခံေရးစခန္း ႏွစ္ခု ထားရိွတယ္ - ေရလမ္းကလာတာ တစ္ခု၊ ကုန္လမ္းကလာတာ တစ္ခု။ က်ေနာ္တို႔ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္-ျမန္မာ သေဘာတူညီခ်က္အရ ျဖစ္တယ္။ Resettlement ေနရာ ႏွစ္ခုထားမယ္။ စစ္ေဆးေရးအတြက္ ကြန္ျပဴတာေတြ၊ အိုင္ဒီကဒ္ေတြ ထုတ္ေပးဖို႔ အဆင္သင့္ လုပ္ထားၿပီးၿပီ။ ဒီဘက္ Transit Center က လူေပါင္း သံုးေသာင္းေလာက္အထိ Accommodate လုပ္ႏုိင္တယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ သူတုိ႔ျပန္လာရင္ ဒီမွာ စစ္ေဆးမယ္။ ခဏ တည္ခိုၿပီးရင္ သူတုိ႔ မိမိရြာမွာ ႀကိဳက္သလို အိမ္ေတြဘာေတြ ေဆာက္လုပ္ဖို႔အတြက္ ပံ့ပိုးေပးမယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိး ေျပာထားတယ္။

သူတုိ႔ကေတာ့ ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးဘူးဆိုတဲ့ဟာ သူတို႔က ဘယ္ေပတံနဲ႔ တုိင္းသလဲမသိဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ စစ္ၿပီးေတာ့ ေပးထားတာ လူေလးေထာင္ေက်ာ္ေလာက္ ေပးထားၿပီးၿပီ။ ရခိုင္မွာေနတယ္ဆိုတဲ့ သက္ေသခိုင္လံုတဲ့လူ - ေလးေထာင္ေက်ာ္ ေပးထားတယ္။ မနက္ျဖန္ ပို႔မယ္ဆိုရင္ မနက္ျဖန္ က်ေနာ္တို႔လာတယ္။ စစ္ေဆးၿပီး Camp မွာ ထားမယ္။ ရြာမွာ အိမ္ေဆာက္တယ္ဆိုတာလဲ အလြန္ဆံုး တစ္လ၊ ႏွစ္လ ေဆာက္ၿပီးရင္ အဲဒီကို ေျပာင္းေရႊ ႔မွာ။ သူတုိ႔ကေတာ့ အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးဘူးဆိုတာ က်ေနာ္ ထင္တာကေတာ့ ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔က လံုၿခံဳပိုင္းကို အေလးထား ေျပာၾကတယ္။ ဒီလူေတြက ဒီမွာ တသက္လံုး အတူတူေနထိုင္လာၾကတာ။ လံုၿခံဳေရးဆိုတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ကေတာ့ သူတုိ႔ စိုးရိမ္တဲ့ ကြန္ျမဴနီတီက လံုၿခံဳေရးယူၿပီး၊ က်ေနာ္တုိ႔ၾကေတာ့ အစိုးရပိုင္းၾကေတာ့ ေဒသခံေတြရဲ ႔ လံုၿခံဳေရးကိုလည္း စဥ္းစားရပါတယ္။

လံုၿခံဳေရးဆိုတာ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔လဲ ဘယ္အစိုးရမွ ၁၀၀ ရာခိုင္ႏႈန္း မလုပ္ႏုိင္ဘူး။ ဘယ္ေနရာမဆို အေမရိကန္မွာေတာင္ World Trade Center ၿပိဳက်သြားတာ - က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ ၁၀၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေတာ့ Grantee မေပးႏုိင္ဘူး။ တရားဥပေဒ စိုးမုိးေရး ျမွင့္တင္ေရးကိုလည္း လုပ္ေနပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ UNDP နဲ႔ UN team ေတြကလည္း စစ္ေတြ၊ ေမာင္းေတာေတြမွာ လုပ္ငန္းေတြ ေပးေနပါတယ္။ အလုပ္လုပ္ပို္င္ခြင့္ေတြ ေပးထာတယ္။ Third Party လည္း ရိွေနတယ္။ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ေတာ့ သူတို႔ျပန္လာရင္ ေနရာခ်ထားေပးဖို႔ အဆင္သင့္ရိွၿပီလို႔ ယူဆပါတယ္။

သူတုိ႔က ဘာျဖစ္လုိ႔ အဲဒီလို သံုးသပ္တယ္ဆိုတာေတာ့ တျခား ႏုိင္ငံေရးအရ ဖိအားေပးခ်င္တာေတြလည္း ရိွမယ္လို႔ က်ေနာ့္စိတ္ထဲမွာ အဲဒီလို တြက္ဆမိပါတယ္။ တိုးတက္မႈမရိွဘူးဆိုမွ ဒီဘက္မွာ ဖိအားျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေပးလို႔ရမယ္လို႔ အဲဒီလို သတ္မွတ္ပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ အခု ကြယ္လြန္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ကိုဖီအာနန္ ေကာ္မရွင္ အႀကံေပးေကာ္မရွင္ကေန ေထာက္ခံအႀကံျပဳထားတဲ့ .၈၈ အခ်က္ေတြထဲမွာ ၈၁ ခ်က္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ၿပီးၿပီလို႔ အစိုးရက ေျပာထားတာ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လဲ ၿပီးခဲ့တဲ့ အစည္းအေဝးတခုမွာ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ သံအမတ္ Nikki Haley က ၈၁ ခ်က္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ၿပီးၿပီဆိုေပမယ့္ ဘာမွပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏုိင္၊ က်က်နန မရိွဘူးဆိုၿပီး ေဝဖန္သြားတာ ၾကားရပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ က်န္ေနတဲ့ အခ်က္ေတြက ဘယ္လို အခက္အခဲေတြ ရိွေနလို႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ အေကာင္အထည္ေဖာ္လို႔ မရေသးတာလဲ။

ဦးေက်ာ္တင္ ။ ။ က်ေနာ္ထင္တာကေတာ့ အေမရိကန္ အၿမဲတမ္းကိုယ္စားလွယ္ Nikki Haley က On Ground မွာ တိုးတက္မႈ မရိွဘူးဆိုတာ သူတိုင္းတဲ့ေပတံေပၚ မူတည္ပါတယ္။ သူတုိင္းတဲ့ေပတံက ဟိုဘက္ေရာက္ေနတဲ့လူ ေျခာက္ေသာင္းေက်ာ္၊ ခုႏွစ္ေသာင္းေလာက္က ဒီဘက္ကို မေရြ ႔ေသးတာကို တုိင္းတာတယ္လို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ အဲဒီလို တုိင္းတာရင္ေတာ့ မွားပါလိမ့္မယ္။ Repatriation က ဘဂၤလားေဒ့ွရွ္က မစေသးေတာ့ ဒီဘက္မွာ တိုးတက္မႈဆိုတာ အခုနေျပာသြားတဲ့ လက္ခံေရးုစခန္းေတြ ေဆာက္တာေတြ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ဘက္မွာ ျပည္တြင္းမွာရိွေနတဲ့ ဒုကၡသည္စခန္းေတြ ပိတ္သိမ္းတာေတြ - အဲဒါေတြ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က သံုးခုေလာက္ ပိတ္ထားၿပီးၿပီ။ ႏွစ္ခုေတာ့ ပိတ္သိမ္းဖုိ႔ က်န္ေသးတယ္။ ျပႆနာ လက္ညွိဳးထိုးျပတာ လြယ္တယ္။ Solution ေတာ့ မေပးဘူး။ ျပႆနာကို ဘယ္လိုေျဖရ်င္းရမယ္ဆိုတာ။

ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား နက္နက္နဲနဲ ရခိုင္ျပည္နယ္နဲ႔ သေဘာက်တယ္။ သူတိုက ရခုိုင္ကြန္ျမဴနီတီနဲ႔လည္း နီးကပ္တယ္။ တိုင္ပင္ညိွႏိႈင္းၿပီး လုပ္ရတာပါ။ က်ေနာ္တို႔က Camp ကို ပိတ္သိမ္းတာေတြလုပ္တာ - ဒါလဲ တိုးတက္မႈတခ်ဳိ ႔ေပ့ါ။ အမ်ားႀကီး လုပ္စရာေတြ က်န္ပါေသးတယ္။ က်ေန္ာေျပာတာက အေကာင္အထည္ေဖာ္ၿပီးၿပီ - ေဖာ္ၿပီဆဲ - အဲဒါကို ေျပာတာ။ က်ေနာ္တုိ႔ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနက ဘာတာဝန္က်သလဲဆိုေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နဲ႔ ထိေတြပူးေပါင္းလုပ္ဖို႔၊ အာဆီယံေတြကို ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တုိးတက္ေျပာင္းလဲမႈကို ေျပာဖို႔။ ဒါမ်ဳိးေတြကို လုပ္ေနပါတယ္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကို Special Envoy ေတြ လႊတ္တာ အႀကိမ္ႀကိမ္ပါ။ အဲဒီေတာ့ ဝန္ႀကီးဌာနေတြကို ကိုဖီအာနန္ Recommendation ကို တာဝန္ခြဲေပးထားတယ္။ အဲဒီထဲကေနၿပီးေတာ့ တိုးတက္မႈေတြကို ေလးလတႀကိမ္ Publish လုပ္ေနပါတယ္။ အဲဒီ Reports ေတြ ဖတ္လို႔ရိွရင္ တိုးတက္မႈေတြကို ေတြ႔လာလိမ့္မယ္။

လမ္းပန္ဆက္သြယ္ေရး ေကာင္းေအာင္လို႔၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သူ တိုင္းတာတဲ့ေပတံကေတာ့ ဒီလူေတြ ဟိုဘက္ မေရြ ႔ေသးတာကို ေျပာတာ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ကုလသမဂၢလည္း လက္မွတ္ထိုးထားတယ္။ အဲဒါေတြလည္း လုပ္ေနၿပီ။ တိုးတက္မႈက ဒုကၡသည္ေတြ ဒီဘက္ေရြ ႔တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တိုင္းတာရင္ေတာ့ မတိုးတက္ဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုေလာေလာဆယ္ က်ေနာ္တို႔ဘက္ကို ရာနဲ႔ခ်ီၿပီးေတာ့ ျပန္လာတာေတြ ရိွပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဟိုတေလာက ၁၆၂ ေယာက္ သြားကယ္ထုတ္ရတယ္။ သူတုိ႔ဘာသာ ခိုးျပန္လာတာပါ။ ဟိုဘက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္က ေပးမျပန္ဘူး။ ခိုးၿပီးျပန္လာတဲ့လူေတြကို က်ေနာ္တို႔ ဒီဘက္မွာ စီစစ္ၿပီးေတာ့ ကဒ္ျပားေတြ ထုတ္ေပးၿပီး သူ႔ေနရာနဲ႔သူ ျပန္ထပ္ထားၿပီးေတာ့ ဒီတခါ ေလွတစီး ပ်က္ၿပီးေရာက္လာတယ္ - အဲဒီလိုပဲ သူ႔ေနရာနဲ႔သူ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ေတာ့ ျပန္လာတာေတာ့ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Repatriation program အရေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္က မလႊတ္ေသးေတာ့ မစႏုိင္ေသးတာ၊ မတိုးတက္ေသးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ လံုၿခံဳေကာင္စီမွာ ေျပာသလို က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ထဲ ဝင္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ကို ဆြဲထုတ္လာလို႔ မရပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔ဆီ ေရာက္လာမွုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုုု လက္ခံလို႔ ရမွာပါ။ အဲဒါေလးကို ထပ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ မတိုးတက္ေသးတာလို႔ ထင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG