သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

သယံဇာတ ဖယ္ဒရယ္စနစ္


NRGI -The Natural Resource Governance Institute, an independent, non-profit organization, helps people to realize the benefits of their countries’ oil, gas and mineral wealth through applied research, and innovative approaches to capacity development, tec
သယံဇာတ ဖယ္ဒရယ္စနစ္
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:22 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

တိုင္းျပည္ထဲက ေျမေပၚေျမေအာက္ သဘာဝသယံဇာတမ်ားရဲ ႔ ပိုင္ရွင္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ျဖစ္တယ္လို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ အျခားႏုိင္ငံေတြရဲ ႔ အေျခခံဥပေဒနဲ႔ အျခားဥပေဒေတြမွာ ေဖာ္ျပထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သဘာဝသယံဇာတို စီမံခန္႔ခြဲၿပီး အက်ဳိးအျမတ္ ခံစားပိုင္ခြင့္ကိုေတာ့ ဗဟိုအစိုးရနဲ႔ ျပည္နယ္အစိုးရအၾကား ဥပေဒအရ ျဖန္႔ေဝထားပါတယ္။ ျပည္နယ္အစိုးရေတြကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးထားတာကို သဘာဝသယံဇာတ ဖယ္ဒရယ္စနစ္လုိ႔ေခၚေၾကာင္း Natural Resource Governance Institute ရဲ ႔ လြန္ခဲ့တဲ့ ဇန္နဝါရီလထုတ္ စာတမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီစနစ္မ်ုိးကို ျမန္မာျပည္မွာ သံုးႏိုင္ေၾကာင္း တင္ျပထားပါတယ္။

အရပ္သားအစိုးရ၊ စစ္တပ္နဲ႔ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးစဥ္မွာ ဗဟိုအစိုးရနဲ႔ ျပည္နယ္၊ တုိင္းအစိုးရေတြၾကား လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာခြဲေဝမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ ရည္မွန္းခ်က္က ဖယ္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ေပၚေပါက္ေရးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီသေဘာနဲ႔ၾကည့္ရင္ ျပည္နယ္၊ တိုင္းေဒသႀကီးေတြကို ရပိုင္ခြင့္ ပို႔ေပးရလိမ့္မယ္။ အခုအခ်ိန္အထိ သဘာဝသယံဇာတ ထုတ္ယူမႈကို ဗဟိုအစိုးရကလည္း သူတုိ႔ပိုင္နက္ထဲက သဘာဝသယံဇာတကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏို္င္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းၾကပါတယ္။

၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒအရ ျပည္နယ္နဲ႔တိုင္းေတြမွာ လုပ္ႏုိင္ကိုင္ႏုိင္တာေလးေတြ ရွိလာပါတယ္။ တႏုိင္တပိုင္နဲ႔ အေသးစားလုပ္ငန္းေတြကို ေဒသႏၱရအစိုးရက လိုင္စင္ခ်ေပးႏိုင္ၿပီး အခ်ဳိ ႔ေသာအခြန္အခေတြကို စည္းၾကပ္ပိုင္ခြင့္ ရိွလာတာဟာ ထင္ရွားတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈလို႔ဆိုပါတယ္။ အခြန္ဝင္ေငြ ခြဲေဝေပးမႈမွာလည္း တုိးတက္လာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္မွာသာ စီမံခန္႔ခြဲမႈေတြ ဆက္လုပ္ေနတဲ့အတြက္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈကို ေမွ်ာ္မွန္းသေလာက္ မေလွ်ာ့ႏိုင္ေသးဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ သဘာဝသယံဇာတကိစၥကို ေဆြးေႏြးတာမ်ဳိး မရိွသေလာက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ သယံဇာတ ခြဲေဝမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိး က်င့္သံုးပံုကို စာတမ္းမွာ တင္ျပထားပါတယ္။ ဗဟိုအစိုးရတာဝန္နဲ႔ ေဒသႏၱရအစိုးရတာဝန္ကို ခြဲျခားတာမ်ဳိး ရိွသလို၊ ပူးတြဲတာဝန္ယူတာမ်ဳိးလည္း ရွိပါတယ္။

တိုင္းျပည္ကိုလိုက္ၿပီး သယံဇာတခြဲေဝမႈပံုစံ အမ်ဳိးမ်ဳိးေျပာင္းလဲသြားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အားလံုးနဲ႔ သင့္ေတာ္တဲ့ စံျပပံုစံဆိုတာ မရိွပါဘူး။ ႏုိင္ငံရဲ ႔ အေျခအေနကိုလိုက္ၿပီး လုပ္ပိုင္ခြင့္အတိုင္းအတာလည္း ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။ ဗဟိုအစိုးရက ဥပေဒျပဌာန္းၿပီး ျပည္နယ္အစိုးရကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေစၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ခိုင္တာမ်ဳိး လုပ္ေလ့ရိွပါတယ္။ မြန္ဂိုးလီယားႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ သတၱဳတြင္းဆိုင္ရာ ပတ္ဝန္းက်င္ကိစၥမွာ ခရိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးကို အာဏာပိုင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ စည္းကမ္းေဖာက္ဖ်က္တဲ့ ကုမၸဏီကို အျပစ္ေပးႏိုင္ခြင့္အာဏာကို ေဒသႏၱရအဖြဲ႔အစည္းကို ေပးအပ္ထားပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံမွာေတာ့ သဘာဝသယံဇာတနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ဌာနက ေဒသႏၱရရံုးခြဲဟာ ေစာင့္ၾကည့္ေရးအာဏာပိုင္ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ဗဟိုအစုိးရက တာဝန္ေပးတဲ့အတိုင္း လုပ္ေဆာင္ၾကရပါတယ္။

ေရနံဓါတ္ေငြ႔နဲ႔ သတၱဳတြင္းကိစၥမွာ ဗဟိုနဲ႔ ေဒသႏၱရအစိုးရတို႔ ပူးတြဲတာဝန္ယူတာမ်ဳိးလည္း ရိွပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံမွာ ဗဟိုအစိုးရက လုပ္ပိုင္ခြင့္ လိုင္စင္ခ်ေပးတဲ့ လုပ္ငန္းဟာ ေဒသခံအာဏာပိုင္ရဲ ႔ အတည္ျပဳခ်က္ ရယူရပါတယ္။ Australia ႏုိင္ငံမွာေတာ့ ကမ္းလြန္ေရနံဓါတ္ေငြ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ဗဟိုနဲ႔ျပည္နယ္ ပူးတြဲအာဏာပိုင္အဖြဲ႔က ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေဒသဆိုင္ရာ အစိုးရေတြကို တာဝန္ေပးေလ့ရိွပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခို္က္မႈ၊ အေသးစားလုပ္ငန္းနဲ႔ က်န္းမာေရးအေျခအေန စတာေတြကို ေဒသခံအာဏာပိုင္ေတြက ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ တာဝန္ယူရပါတယ္။ ေဒသကို ထိခိုက္ႏုိင္တဲ့ လုပ္ငန္းမွာ ေဒသခံအာဏာပိုင္ကို တာဝန္ေပးတဲ့သေဘာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုမၸဏီႀကီးငယ္ေတြနဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္ရယူမႈ၊ အခြန္စည္းၾကပ္မႈ စတာေတြကိုေတာ့ ဗဟိုအစိုးရက တာဝန္ယူ လုပ္ကိုင္တာမ်ားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ဗဟိုနဲ႔ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရေတြ တာဝန္ယူရမယ့္ကိစၥေတြကို အတိအက် သတ္မွတ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဥပေဒျပဳမႈ၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ၊ ေစာင့္ၾကည့္မႈ စတာေတြကို ဘယ္အစုအဖြဲ႔က ေဆာင္ရြက္မည္ဆိုတာကို ရွင္းလင္းျပတ္သားစြာ သိဖို႔လုိပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္မွာ လုပ္ငန္းေတြထပ္ေနၿပီး ရွင္းလင္းမႈမရိွတာဟာ ျပႆနာ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဥပမာ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ကို ေစာင့္ၾကည့္ေရး တာဝန္ေပးတာဟာ လက္ေတြ႔မလုပ္ႏုိင္ေအာင္ ဖန္တီးထားသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဒသဆိုင္ရာ အစုအဖြဲ႔ေတြ ပါဝင္ၿပီး တာဝန္ယူႏုိင္ဖို႔ အထူးလိုအပ္ေနပါတယ္။

သဘာဝသယံဇာ စီမံခန္႔ခြဲမႈမွာ ပါဝင္ဆံုးျဖတ္လိုတဲ့ ေဒသခံအဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္ရည္ရိွဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ျပည္နယ္နဲ႔တိုင္းက အခြန္ေကာက္ခံရင္ အခြန္ေငြ စီမံခန္႔ခြဲမႈစြမ္းရည္ ရိွဖို႔လိုပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္က အခြန္ေကာက္ေနတာ ထိေရာက္မႈမရိွလို႔ ျပင္ဆင္ရမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဗဟိုနဲ႔ျပည္နယ္အၾကား ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ရာမွာ ပြင့္လင္းျမင္သာဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘ႑ာေရးဆုိင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္ လႊဲေျပာင္းတဲ့အခါမွာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ လုပ္ပိုင္ခြင့္နဲ႔ ခြဲေဝခြင့္ကို ရွင္းလင္းစြာ သတ္မွတ္ဖို႔ အေရးႀကီးေၾကာင္း စာတမ္းမွာ တင္ျပထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG