သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဆီးခ်ဳိေရာဂါ ေနာက္ဆက္တြဲ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးမႈ [အပိုင္း ႏွစ္]


တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္တာ အျဖစ္မ်ားလာေနေပမယ့္ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္တာအျပင္၊ ျဖစ္လာလွ်င္လည္း ပိုမဆိုးေအာင္ ကုသႏိုင္တယ္လို႔ ဆီးခ်ဳိအထူးကုေတြက ေျပာဆိုပါတယ္။

ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိေရာဂါေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္မထိခိုက္ရေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ အဓိကအေနနဲ႔ ေသြးခ်ဳိ (ေသြးထဲသၾကားဓာတ္) ပမာဏကို မနက္ေစာေစာ အစာမစားခင္မွာ (၁၃၀) မေက်ာ္ေအာင္၊ ညေနအစားစားၿပီးလွ်င္လည္း (၁၈၀) မေက်ာ္ေအာင္၊ (၃) လ တစ္ႀကိမ္လည္း ေသြးနီဥထဲမွာ သၾကားဓာတ္ (HbA1c) ၇% မေက်ာ္ေအာင္ လံုးဝထိန္းထားဖို႔ အထူးအေရးႀကီးပါတယ္။ ဆီးထဲ အသားဓာတ္ အဏုစိတ္ပမာဏ စမပါခင္ကတည္းက အခုလို လံုးဝ ထိန္းထားဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေသြးတိုးေရာဂါပါ တြဲရွိေနလွ်င္လည္း ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကို ၁၄၀/၉၀ (အေပၚေသြး ၁၄၀ နဲ႔ ေအာက္ေသြး ၉၀) မေက်ာ္ေအာင္ လံုးဝ ထိန္းထားဖို႔ လိုပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ဆီးခ်ိဳရွိေနသူေတြအေနနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တဲ့ NSAID (Non-steroidal anti-inflammatory Drug) အုပ္စုဝင္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး (ဥပမာ Diclofenac၊ Aspirin၊ Ibuprofen စတာ) တို႔ကို တတ္ႏိုင္သမွ်ေရွာင္၊ လိုလွ်င္ ခ်င့္ခ်ိန္စားသံုးဖို႔နဲ႔ ျဖစ္ႏိုင္လွ်င္ လံုးဝမသံုးတာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ ဆီးခ်ဳိေၾကာင့္ ပခံုးေတြ၊ လက္ေတြ၊ အဆစ္အျမစ္ေတြ ကိုက္တတ္တာမို႔ ဒီ NSAID အုပ္စုဝင္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး မဟုတ္တဲ့ ပါရာစီတေမာ (Paracetamol) ကို ေသာက္သံုးႏိုင္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေဆးမီးတို မွားယြင္းအားကိုးၿပီး အရြက္ေတြ၊ အသီးေတြနဲ႔ အဆံေတြ (ဥပမာ ပဲပိစပ္အရြက္၊ မေဟာ္ဂနီသီး၊ ေခြးလ်ားသီးစတာေတြ) ကို အစိမ္းစားတာ၊ ျပဳတ္ေသာက္တာေတြ မလုပ္သင့္ပါဘူး။ ဒါေတြ မွားယြင္းေသာက္သံုးမႈေၾကာင့္ ဆီးခ်ဳိ ထိန္းသိမ္းမႈမေကာင္းေတာ့ဘဲ၊ ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္တာအပါအဝင္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

တခ်ဳိ ႔လူနာေတြအေနနဲ႔ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါစျဖစ္ခ်ိန္မွာ သတိမျပဳမိဘဲ၊ ေနာက္ပိုင္း ေက်ာက္ကပ္အပါအဝင္ ေနာက္ဆက္တြဲ ထိခိုက္လာခ်ိန္မွ စသိၾကရတာေၾကာင့္ သူတို႔အေနနဲ႔ အထက္ပါအတိုင္း ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ အေနအထား မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေက်ာက္ကပ္ထိတာ ပိုမဆိုးလာေအာင္ေတာ့ ကုသ ကာကြယ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ အခုလို ကုသရာမွာ ေသြးတိုးပါတြဲရွိထားၿပီးသူေတြအတြက္ ေသြးတိုးက်ေဆး သက္သက္ေပးတာမဟုတ္ေတာ့ဘဲ၊ ဆီးထဲအသားဓာတ္ေတြပါတာကို ထိန္းေပးကာ ေက်ာက္ကပ္ပို မပ်က္စီးေအာင္ ကာကြယ္တဲ့ေဆးမ်ိဳး (ဥပမာ ACEI အုပ္စုဝင္ျဖစ္တဲ့ Coversyl သို႔မဟုတ္ Perindopril အျပင္၊ ARB ေဆးအုပ္စုဝင္ Losartan နဲ႔ Irbesartan စတာ) ေတြေပးသင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိကို ထိန္းရာမွာလည္း ေသြးခ်ဳိ ထိန္းရံုသက္သက္ေဆးမဟုတ္ဘဲ၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းကေန ဂလူးကို႔စ္ သၾကားဓါတ္စြန္႔ ထုတ္ေပးကာ၊ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးမႈကိုပါ ကာကြယ္ေပးႏိုင္တဲ့ေဆးမ်ိဳး (ဥပမာ ကမာၻမွာ ေခတ္စားေနတဲ့ SGLT2 အုပ္စုဝင္ Empagliflozin နဲ႔ Dapagliflozin စတာေတြနဲ႔၊ GLP-1 ထိုးေဆး Glucagon-like Peptide-1) ေတြေပးသင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေက်ာက္ကပ္ ထိခိုက္တာေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ ေသြးအားနည္းတာနဲ႔ ကယ္ဆီယံဓာတ္နည္းတာေတြျဖစ္လာလွ်င္လည္း ကုသေပးဖို႔လိုပါတယ္။

အထက္ပါကုသမႈေတြနဲ႔ မရေတာ့ဘဲ ေနာက္ဆံုးေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးသြားတဲ့ အဆင့္မွာလည္း Dialysis (ေက်ာက္ကပ္ေဆးသန္႔စင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ေက်ာက္ကပ္အစား အညစ္အေၾကးစြန္႔ေပးျခင္း) နည္းေတြနဲ႔ ကုသေပးႏိုင္ရာမွာ၊ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ Hemodialysis (ေသြးသန္႔စင္စက္နဲ႔) နည္းနဲ႔ ကုသႏိုင္ပါေသးတယ္။ တျခားတိုးတက္တဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ Continuous Peritoneal dialysis (ဝမ္းဗိုက္ဖံုးေမွးမွတဆင့္ အၿမဲသန္႔စင္ေပးျခင္း) နည္းသံုး ကိုယ္တိုင္သယ္ယူသြားႏိုင္တဲ့ စက္ေလးေတြနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္အစား အညစ္အေၾကး စြန္႔ထုတ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးအဆံုးစြန္ အဆင့္မွာေတာ့ ေက်ာက္ကပ္အစားထိုး ကုသႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ္နဲ႔တည့္မဲ့ ေက်ာက္ကပ္လွဳခ်င္သူကို ရွာရမွာအျပင္၊ ခြဲစိပ္ကုသမႈဒဏ္နဲ႔ ခြဲစိတ္အစားထုိးၿပီးလွ်င္လည္း ေဆးအျပင္းေတြ ဆက္ေသာက္ရတဲ့ ဒဏ္ေတြေတာ့ ခံစားရႏုိင္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါဆိုင္ရာအေၾကာင္း ပိုမိုသိရိွႏိုင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္း က ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိေရာဂါအသင္း ဥကၠ႒၊ ဆီးခ်ဳိအထူးကုဆရာဝန္ႀကီးနဲ႔၊ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါေမာကၡ ေဒါက္တာတင့္ေဆြလတ္ ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္း ေဆြးေႏြးတင္ျပထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG