သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုဗစ္ေၾကာင့္ တ႐ုတ္မွာ မ်ားစြာေသဆုံးရမႈ သင္ခန္းစာ 


Passengers arriving from China pass by a COVID-19 testing center at the Incheon International Airport In Incheon, South Korea, Jan. 10, 2023.

မၾကာခင္က တစ္လသာသာကာလအတြင္း တ႐ုတ္မွာ ကိုဗစ္-19 လိႈင္းႀကီး တက္လာၿပီး လူသန္းေတြနဲ႔ခ်ီ ကူးစက္ခံ၊ ၆ ေသာင္းခန္႔ ေသဆုံးခဲ့ရတာက သင္ခန္းစာယူစရာပါလို႔ က်န္းမာေရးပညာ႐ွင္ေတြက ဆိုပါတယ္။ တ႐ုတ္ကိုဗစ္လိႈင္း မတိုင္ခင္ေလးမွာပဲ၊ ကမၻာမွာ ကိုဗစ္ေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈနည္းလာတာ၊ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ ကိုယ္ခံအား ရသူမ်ားလာႏိုင္ေျခေတြေၾကာင့္၊ WHO ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ကလည္း ကမၻာ့ကပ္ေရာဂါအဆင့္ကေန ျပန္႐ုတ္သိမ္းဖို႔ ေျပာခဲ့ၿပီးမွ ျဖစ္လာတာပါ။ ဒါ့အျပင္ အခုလိႈင္းသစ္မွာ တ႐ုတ္က လူေနထူထပ္တဲ့ၿမိဳ ႔ႀကီးေတြအျပင္ အရင္အျဖစ္နည္းခဲ့တဲ့ ျမန္မာနဲ႔နယ္စပ္ထိကပ္ေနတဲ့ ယူနန္ျပည္နယ္လိုမ်ိဳးက ၿမိဳ ႔ေတြလည္းပါေနပါတယ္။

တ႐ုတ္မွာ ၿပီးခဲ့တဲ့လ ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္ကေနစၿပီး အခုလ ဇန္နဝါရီ ၁၂ ရက္အတြင္း လူေပါင္း ၅၉၉၃၈ ဦး ေဆး႐ုံမွာ ေသဆုံးခဲ့ရတာမွာ၊ သူတို႔ပ်မ္းမွ်အသက္က ၈၀ ေက်ာ္ျဖစ္တယ္လို႔ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသား က်န္းမာေရးေကာ္မ႐ွင္က ၿပီးခဲ့တဲ့ စေနေန႔ကပဲ ေၾကညာလိုက္ပါတယ္။ ေသဆုံးခဲ့ရသူအမ်ားစု အခုလို သက္ႀကီးပိုင္းက ျဖစ္ခဲ့ရတာက၊ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အထက္ သက္ႀကီးအမ်ားစုနဲ႔ ကိုယ္ခံအားနည္းႏိုင္သူေတြမွာ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ ကုသရာမွာသုံးတဲ့ေဆးေတြ မရခဲ့တာေၾကာင့္ အဓိကျဖစ္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးပညာ႐ွင္ေတြက ေထာက္ျပေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အခုလို သက္ႀကီးေတြအပါအဝင္ ကိုယ္ခံအားနည္းေနတဲ့ ေရာဂါအခံ႐ွိသူေတြမွာ တ႐ုတ္ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးကေန (သို႔မဟုတ္) ကိုဗစ္ကိုယ္တိုင္ျဖစ္အၿပီးမွာပင္၊ လုံေလာက္တဲ့ကိုယ္ခံအား မထုတ္ႏိုင္တာေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ သုံးသပ္မူေတြ ႐ွိေနပါတယ္။ အခု တရားဝင္ ေသဆုံးစာရင္းမွာ မပါခဲ့သူေတြလည္း၊ အျပင္မွာ ေသဆုံးခဲ့တာ ႐ွိေကာင္း႐ွိႏိုင္တာမို႔ ေသဆုံးသူအေရအတြက္ ဒီထက္မ်ားႏိုင္ေျခ၊ ကိုဗစ္မ်ိဳးကြဲသစ္ ထပ္ေပၚလာႏိုေင္ျခနဲ႔ ကိုယ္ခံအားအေပၚေက်ာ္လႊားႏိုေင္ျခေတြကိုလည္း စိုးရိမ္မႈတခ်ဳိ ႔ ႐ွိလာေနပါတယ္။

တ႐ုတ္မွာထုတ္တဲ့ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး (Sinopharm ၊ Sinovac စတာ) ေတြက အသက္ ၁၈ ႏွစ္ကေန ၆၅ ႏွစ္အ႐ြယ္အတြက္သာျဖစ္ၿပီး၊ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အထက္ေတြအတြက္ မဟုတ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ဒီသက္ႀကီးအမ်ာစု မထိုးထားခဲ့ဘူးလို႔ က်န္းမာေရးပညာ႐ွင္ေတြက ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အခုလို အသက္ႀကီးသူေတြအပါအဝင္ ေရာဂါအခံ (ေက်ာက္ကပ္ေဆးေနရတာ၊ ေက်ာက္ကပ္ အသည္း အစားထိုးထားတာ၊ ကင္ဆာျဖစ္ၿပီး ေဆးသြင္းေနရတာ၊ HIV AIDS ကိုယ္ခံအားက်ေရာဂါ႐ွိတာ၊ အဆုပ္မေကာင္းတာ၊ ေလးဘက္နာ အဆစ္ေရာင္တာလို Auto-immune ေရာဂါ႐ွိတာ၊ Prednisolone ေရ႐ွည္ေသာက္ေနရတာ စတာ) ႐ွိထားၿပီး ကိုယ္ခံအားနည္းေနသူေတြကိုလည္း ဒီ တ႐ုတ္ထုတ္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးထိုး အစီအစဥ္မွာ မထည့္သြင္းခဲ့ပါဘူး။ သက္ႀကီးေတြနဲ႔ ေရာဂါအခံ႐ွိသူေတြ ကိုယ္တိုင္ကလည္း တ႐ုတ္အစိုးရအာေဘာ္ေတြေၾကာင့္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးထိုးဖို႔ လိုအပ္ေၾကာင္း က်န္းမာေရးအသိ မရ႐ွိခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အခုလို ႐ုတ္တရက္ ကိုဗစ္မ်ိဳးကြဲသစ္လိႈင္း တက္လာခ်ိန္မွာ၊ ကိုဗစ္ကိုယ္ခံအားမရထားတဲ့ သက္ႀကီးေတြ အမ်ားအျပား ေသဆုံးခဲ့ရတာပါ။

ဒါ့အျပင္ အခုလို ကိုယ္ခံအားနည္းတဲ့ သက္ႀကီးေတြအပါအဝင္ ေရာဂါအခံ႐ွိသူေတြမွာ ကာကြယ္ေဆးရခဲ့လွ်င္ (သို႔မဟုတ္) ကိုယ္တိုင္ ကိုဗစ္ျဖစ္ခဲ့လွ်င္ေတာင္ လုံေလာက္တဲ့ ကိုယ္ခံအားထုတ္ေပးႏိုင္ပုံ မ႐ွိခဲ့တာပါ။ အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္ထုတ္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး (ျမန္မာမွာလည္းတခ်ိဳ.သုံးခဲ့တာ) က၊ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ အိႏၵိယထုတ္ Covishield (ျမန္မာမွာလည္းတခ်ဳိ ႔သုံးထားတာ) လို ေနာက္ေပၚနည္းမ်ိဳးနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ၊ သမ႐ိုးက် (Traditional) နည္းနဲ႔ ကိုဗစ္ဗိုင္းရပ္စ္အေသကို သုံးထားတာေၾကာင့္၊ လုံေလာက္တဲ့ ကိုယ္ခံအားထုတ္ဖို႔ ခက္ခဲႏိုင္တဲ့၊ ဒီ နဂိုထဲက ကိုယ္ခံအားနည္းေနသူေတြအတြက္ ပိုဒုကၡေရာက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ Booster (အားျဖည့္ကာကြယ္ေဆး) ထပ္ထိုးလွ်င္လည္း အလားတူ ကိုယ္ခံအားထုတ္ေပးႏိုင္ဖို႔ ဆက္ခက္ႏိုင္ေျခ ႐ွိေနပါေသးတယ္။ ဒါ့အျပင္ တ႐ုတ္မွာ တျခားႏိုင္ငံေတြလို ဒီ Booster ထိုးဖို႔ကို စနစ္တက် မစီစဥ္ေပးခဲ့ျပန္ပါဘူး။ အခုလို နဂိုထဲက ကိုယ္ခံအားနည္းေနသူေတြမွာ ကိုဗစ္ေရာဂါ ကိုယ္တိုင္ ကူးစက္ခံရၿပီးလွ်င္လည္း၊ အလားတူ လုံေလာက္တဲ့ ကိုယ္ခံအားမ်ိဳးရဖို႔ အခက္အခဲ စိန္ေခၚမႈ ႐ွိေနႏိုင္ပါေသးတယ္။

တခ်ိန္တည္းမွာ အေမရိကန္အပါအဝင္ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ကိုဗစ္ကုသရာမွာ သုံးေနၾကတဲ့ ေဆးဝါးေတြ တ႐ုတ္မွာ သိပ္မ႐ွိခဲ့တာေၾကာင့္လည္း အခုလို ေသဆုံးမႈ မ်ားသြားရတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း အခုေနာက္ပိုင္း ျပည္တြင္းမွာ ထုတ္လာႏိုင္တဲ့ ကိုဗစ္ေသာက္ေဆး (Paxlovid ၊ Molnupiravir) နဲ႔၊ အေမရိကန္နဲ႔ တျခားႏိုင္ငံတခ်ဳိ ႔မွာသုံးေနတဲ့ ကိုဗစ္ထိုးေဆး (Remdesivir) ေတြက တ႐ုတ္မွာ အလြယ္တကူ မရႏိုင္ပါဘူး။ ဒီကိုဗစ္ကုသရာမွာသုံးတဲ့ ေဆးေတြက၊ လိုအပ္သူေတြအတြက္ ကိုဗစ္ပိုးမ်ိဳးကြဲသစ္ေတြ ဝင္လာၿပီးလွ်င္ေတာင္၊ ပိုမဆိုးလာေစေအာင္ ကာကြယ္ထိန္းေပးႏိုင္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါအေၾကာင္း ပိုမိုသိရိွနားလည္ႏိုင္ဖို႔ နယူးေယာက္ၿမိဳ ႔ Wyckoff Heights ေဆး႐ုံက ၫြန္ၾကားေရးမွဴးနဲ႔ ျမန္မာလူနာေတြကိုလည္း ဖုန္းကတဆင့္ ကူညီကုသေပးေနတဲ့၊ ကူးစက္ေရာဂါအထူးကု ေဒါက္တာေဇယ်ာသက္ ကို ေမးျမန္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

==== Unicode =====

မကြာခင်က တစ်လသာသာကာလအတွင်း တရုတ်မှာ ကိုဗစ်-19 လှိုင်းကြီး တက်လာပြီး လူသန်းတွေနဲ့ချီ ကူးစက်ခံ၊ ၆ သောင်းခန့် သေဆုံးခဲ့ရတာက သင်ခန်းစာယူစရာပါလို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက ဆိုပါတယ်။ တရုတ်ကိုဗစ်လှိုင်း မတိုင်ခင်လေးမှာပဲ၊ ကမ္ဘာမှာ ကိုဗစ်ကြောင့် သေဆုံးမှုနည်းလာတာ၊ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ကိုယ်ခံအား ရသူများလာနိုင်ခြေတွေကြောင့်၊ WHO ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကလည်း ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါအဆင့်ကနေ ပြန်ရုတ်သိမ်းဖို့ ပြောခဲ့ပြီးမှ ဖြစ်လာတာပါ။ ဒါ့အပြင် အခုလှိုင်းသစ်မှာ တရုတ်က လူနေထူထပ်တဲ့မြို့ကြီးတွေအပြင် အရင်အဖြစ်နည်းခဲ့တဲ့ မြန်မာနဲ့နယ်စပ်ထိကပ်နေတဲ့ ယူနန်ပြည်နယ်လိုမျိုးက မြို့တွေလည်းပါနေပါတယ်။

တရုတ်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့လ ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်ကနေစပြီး အခုလ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်အတွင်း လူပေါင်း ၅၉၉၃၈ ဦး ဆေးရုံမှာ သေဆုံးခဲ့ရတာမှာ၊ သူတို့ပျမ်းမျှအသက်က ၈၀ ကျော်ဖြစ်တယ်လို့ တရုတ်အမျိုးသား ကျန်းမာရေးကော်မရှင်က ပြီးခဲ့တဲ့ စနေနေ့ကပဲ ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ သေဆုံးခဲ့ရသူအများစု အခုလို သက်ကြီးပိုင်းက ဖြစ်ခဲ့ရတာက၊ အသက် ၆၅ နှစ်အထက် သက်ကြီးအများစုနဲ့ ကိုယ်ခံအားနည်းနိုင်သူတွေမှာ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ကုသရာမှာသုံးတဲ့ဆေးတွေ မရခဲ့တာကြောင့် အဓိကဖြစ်တယ်လို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက ထောက်ပြနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အခုလို သက်ကြီးတွေအပါအဝင် ကိုယ်ခံအားနည်းနေတဲ့ ရောဂါအခံရှိသူတွေမှာ တရုတ်ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးကနေ (သို့မဟုတ်) ကိုဗစ်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်အပြီးမှာပင်၊ လုံလောက်တဲ့ကိုယ်ခံအား မထုတ်နိုင်တာကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်မူတွေ ရှိနေပါတယ်။ အခု တရားဝင် သေဆုံးစာရင်းမှာ မပါခဲ့သူတွေလည်း၊ အပြင်မှာ သေဆုံးခဲ့တာ ရှိကောင်းရှိနိုင်တာမို့ သေဆုံးသူအရေအတွက် ဒီထက်များနိုင်ခြေ၊ ကိုဗစ်မျိုးကွဲသစ် ထပ်ပေါ်လာနိုငေ်ခြနဲ့ ကိုယ်ခံအားအပေါ်ကျော်လွှားနိုငေ်ခြတွေကိုလည်း စိုးရိမ်မှုတချို့ ရှိလာနေပါတယ်။

တရုတ်မှာထုတ်တဲ့ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး (Sinopharm ၊ Sinovac စတာ) တွေက အသက် ၁၈ နှစ်ကနေ ၆၅ နှစ်အရွယ်အတွက်သာဖြစ်ပြီး၊ အသက် ၆၅ နှစ်အထက်တွေအတွက် မဟုတ်ခဲ့တာကြောင့် ဒီသက်ကြီးအမျာစု မထိုးထားခဲ့ဘူးလို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အခုလို အသက်ကြီးသူတွေအပါအဝင် ရောဂါအခံ (ကျောက်ကပ်ဆေးနေရတာ၊ ကျောက်ကပ် အသည်း အစားထိုးထားတာ၊ ကင်ဆာဖြစ်ပြီး ဆေးသွင်းနေရတာ၊ HIV AIDS ကိုယ်ခံအားကျရောဂါရှိတာ၊ အဆုပ်မကောင်းတာ၊ လေးဘက်နာ အဆစ်ရောင်တာလို Auto-immune ရောဂါရှိတာ၊ Prednisolone ရေရှည်သောက်နေရတာ စတာ) ရှိထားပြီး ကိုယ်ခံအားနည်းနေသူတွေကိုလည်း ဒီ တရုတ်ထုတ် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်မှာ မထည့်သွင်းခဲ့ပါဘူး။ သက်ကြီးတွေနဲ့ ရောဂါအခံရှိသူတွေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း တရုတ်အစိုးရအာဘော်တွေကြောင့် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ကျန်းမာရေးအသိ မရရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် အခုလို ရုတ်တရက် ကိုဗစ်မျိုးကွဲသစ်လှိုင်း တက်လာချိန်မှာ၊ ကိုဗစ်ကိုယ်ခံအားမရထားတဲ့ သက်ကြီးတွေ အများအပြား သေဆုံးခဲ့ရတာပါ။

ဒါ့အပြင် အခုလို ကိုယ်ခံအားနည်းတဲ့ သက်ကြီးတွေအပါအဝင် ရောဂါအခံရှိသူတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးရခဲ့လျှင် (သို့မဟုတ်) ကိုယ်တိုင် ကိုဗစ်ဖြစ်ခဲ့လျှင်တောင် လုံလောက်တဲ့ ကိုယ်ခံအားထုတ်ပေးနိုင်ပုံ မရှိခဲ့တာပါ။ အထူးသဖြင့် တရုတ်ထုတ် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး (မြန်မာမှာလည်းတချို.သုံးခဲ့တာ) က၊ အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ အိန္ဒိယထုတ် Covishield (မြန်မာမှာလည်းတချို့သုံးထားတာ) လို နောက်ပေါ်နည်းမျိုးနဲ့ မဟုတ်ဘဲ၊ သမရိုးကျ (Traditional) နည်းနဲ့ ကိုဗစ်ဗိုင်းရပ်စ်အသေကို သုံးထားတာကြောင့်၊ လုံလောက်တဲ့ ကိုယ်ခံအားထုတ်ဖို့ ခက်ခဲနိုင်တဲ့၊ ဒီ နဂိုထဲက ကိုယ်ခံအားနည်းနေသူတွေအတွက် ပိုဒုက္ခရောက်စေနိုင်ပါတယ်။ Booster (အားဖြည့်ကာကွယ်ဆေး) ထပ်ထိုးလျှင်လည်း အလားတူ ကိုယ်ခံအားထုတ်ပေးနိုင်ဖို့ ဆက်ခက်နိုင်ခြေ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါ့အပြင် တရုတ်မှာ တခြားနိုင်ငံတွေလို ဒီ Booster ထိုးဖို့ကို စနစ်တကျ မစီစဉ်ပေးခဲ့ပြန်ပါဘူး။ အခုလို နဂိုထဲက ကိုယ်ခံအားနည်းနေသူတွေမှာ ကိုဗစ်ရောဂါ ကိုယ်တိုင် ကူးစက်ခံရပြီးလျှင်လည်း၊ အလားတူ လုံလောက်တဲ့ ကိုယ်ခံအားမျိုးရဖို့ အခက်အခဲ စိန်ခေါ်မှု ရှိနေနိုင်ပါသေးတယ်။

တချိန်တည်းမှာ အမေရိကန်အပါအဝင် တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ကိုဗစ်ကုသရာမှာ သုံးနေကြတဲ့ ဆေးဝါးတွေ တရုတ်မှာ သိပ်မရှိခဲ့တာကြောင့်လည်း အခုလို သေဆုံးမှု များသွားရတာ ဖြစ်နိုင်ပါသေးတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း အခုနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းမှာ ထုတ်လာနိုင်တဲ့ ကိုဗစ်သောက်ဆေး (Paxlovid ၊ Molnupiravir) နဲ့၊ အမေရိကန်နဲ့ တခြားနိုင်ငံတချို့မှာသုံးနေတဲ့ ကိုဗစ်ထိုးဆေး (Remdesivir) တွေက တရုတ်မှာ အလွယ်တကူ မရနိုင်ပါဘူး။ ဒီကိုဗစ်ကုသရာမှာသုံးတဲ့ ဆေးတွေက၊ လိုအပ်သူတွေအတွက် ကိုဗစ်ပိုးမျိုးကွဲသစ်တွေ ဝင်လာပြီးလျှင်တောင်၊ ပိုမဆိုးလာစေအောင် ကာကွယ်ထိန်းပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီရောဂါအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနားလည်နိုင်ဖို့ နယူးယောက်မြို့ Wyckoff Heights ဆေးရုံက ညွန်ကြားရေးမှူးနဲ့ မြန်မာလူနာတွေကိုလည်း ဖုန်းကတဆင့် ကူညီကုသပေးနေတဲ့၊ ကူးစက်ရောဂါအထူးကု ဒေါက်တာဇေယျာသက် ကို မေးမြန်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG