သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

COVID-19 ကာလ သတင္းမွန္စီးဆင္းမႈ အေရးႀကီးေၾကာင္း ယန္ဟီးလီ ေထာက္ျပ


ျမန္မာႏုိင္ငံဆိုင္ရာ ကုလ ကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee (စက္တင္ဘာ ၀၃၊ ၂၀၁၉)

(Zawgyi/Unicode)

ျမန္မာသတင္းသမား သုံးဦးကို အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒနဲ႔ အေရးယူတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကုလ အထူးကိုယ္စားလွယ္ရဲ႕ ကန႔္ကြက္ေဝဖန္ခ်က္သတင္းကို ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းသတင္းေထာက္ မေမခက တင္ဆက္ေပးပါမယ္။

အခုလို COVID-19 ကပ္ေရာဂါအၾကပ္အတည္ကာလမ်ိဳးမွာ ျမန္မာသတင္းသမားေတြကို အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒေတြနဲ႔ ဖမ္းဆီးအေရးယူတဲ့အေပၚ ျမန္မာလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္က ကန႔္ကြက္ေဝဖန္လိုက္ပါတယ္။ အခုလို အၾကပ္အတည္းအခ်ိန္မွာ သတင္းမွန္ေတြ မျပတ္စီးဆင္းေစဖို႔နဲ႔ အထူးသျဖင့္ ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ တိုက္တြန္းေနသလို စစ္ပြဲေတြကို ယာယီရပ္ဆဲထားဖို႔လိုတယ္လို႔လည္း ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြကို ကုလ ကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee က တိုက္တြန္းပါတယ္။ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုခြင့္ကို ႏွိပ္ကြပ္တာေတြနဲ႔၊ စစ္ပြဲနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ျဖတ္ေတာက္တာေတြအေပၚမွာလည္း ကုလအထူးကိုယ္စားလွယ္အေနနဲ႔ ကန႔္ကြက္တဲ့အေၾကာင္း ကုလသမဂၢရဲ႕ ဒီကေန႔ ထုတ္ျပန္တဲ့ ေၾကညာခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာသတင္းသမားသုံးဦးျဖစ္တဲ့ ခိုင္ျမတ္ေက်ာ္၊ ဦးသာလြန္ေဇာင္းထက္၊ ဦးေနမ်ိဳးလင္းတို႔ သုံးဦးကို အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒနဲ႔ အမႈဖြင့္အေရးယူတယ္ဆိုတဲ့အေပၚ Ms. Yanghee Lee က ကန႔္ကြက္ထားပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒနဲ႔ ဖမ္းဆီးအေရးယူခံရတဲ့ VOM သတင္းဌာန အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးေနမ်ိဳးလင္းကိုေတာ့ မႏၲေလး ခ်မ္းျမသာစည္တရား႐ုံးမွာ ဒီကေန႔မနက္ပဲ ဒုတိယအႀကိမ္ တရား႐ုံးထုတ္ပါတယ္။

႐ုံးထုတ္လာခ်ိန္မွာေတာ့ VOM သတင္းဌာန အယ္ဒီတာ ျဖစ္သူ ဦးေနမ်ိဳးလင္းက

"လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရပါတယ္။ က်ေနာ္ကိုေသဒဏ္ေတြ က်ခံရတဲ့ လူေတြ ေနတဲ့တိုက္ထဲမွာ ထားပါတယ္။ တံခါး ၃ ေပါက္ ပိတ္ထားပါတယ္။ က်ေနာ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသတင္းေရးတာပါ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ အစိုးရေပးတာ လက္ထိပ္ပါ။"

ၿပီးခဲ့တဲ့ မတ္လ ၂၇ ေန႔က VOM သတင္းဌာနက အစိုးရဘက္က အၾကမ္းဖက္ အဖြဲ႕အစည္းအေနနဲ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ AA ရကိၡဳင့္ တပ္မေတာ္ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ခိုင္သုခနဲ႔ VOM ဆက္သြယ္ေမးျမန္ခဲ့တာက အၾကမ္းဖက္တိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒနဲ႔ ၿငိစြန္းတယ္ဆိုၿပီး တရားစြဲဆိုခဲ့တာပါ။

ဒီအမႈအတြက္ လာမယ့္ ႐ုံးခ်ိန္းကိုေတာ့ ဧၿပီ ၂၃ ရက္ေန႔ ထပ္မံ ခ်ိန္းဆိုထားပါတယ္။ ဦးေနမ်ိဳးလင္း ဇနီး သည္ ေဒၚ ဇာနည္မာန္ကေတာ့ မတရားသျဖင့္ ဖမ္းဆီးခံေနရတဲ့ အမ်ိဳးသားအတြက္ အမွန္တရားေပၚေပါက္ဖို႔ ေတာင္းဆိုသြားပါတယ္။

"ရမန္ က ၂၃ ရက္ေန႔ထိ ထပ္ယူတယ္။ တရား႐ုံးကိစၥေတြ ဘာမွလုပ္မရဘူး။ ေလာေလာ ဆယ္ တရားစြဲ အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ ရွိေနေသးေတာ့ ဘာမွလုပ္မရေသးပါဘူး။ ဒီၾကားထဲ တရားခြင္ေပၚေရာက္ရင္ေတာ့ သူ ခုခံေခ်ပခြင့္ရွိမွာပါ။ ဘာမွမဆိုင္၊ ဘာမွ မက်ဳးလြန္ဘဲ အခုလို တရားစြဲခံရတာဆိုေတာ့ မတရားဘူးေပါ့အမကေတာ့ အျမန္ဆုံး လြတ္ေစခ်င္တယ္။"

အၾကမ္းဖက္တိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒ ၅၀(က) ဟာ အနည္းဆုံး ေထာင္ဒဏ္ ၁၀ ႏွစ္မွ အမ်ားဆုံး ေထာင္ဒဏ္ တစ္သက္တကြၽန္း က်ေစႏိုင္ၿပီး အၾကမ္းဖက္တိုက္ ဖ်က္ေရး ဥပေဒ ၅၂(က)ကေတာ့ အနည္းဆုံးေထာင္ဒဏ္ ၃ ႏွစ္ မွ အမ်ားဆုံး ေထာင္ဒဏ္ ၇ ႏွစ္ ထိ က်ခံရႏိုင္တဲ့ ပုဒ္မေတြျဖစ္ပါတယ္။

သတင္းမီဒီယာေကာင္စီက သတင္းသမားေတြအေပၚ မေက်နပ္ခ်က္ရွိပါက သတင္း မီဒီယာဥပေဒအရ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို ဦးစြာ တိုင္ၾကားဖို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရးနဲ႔ ဥပေဒျပဳေရးမ႑ိဳင္ေတြနဲ႔ သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီတို႔ ေတြ႔ဆုံခ်ိန္မွာ ကတိျပဳထားေပမယ့္ ဒီတခါမွာလည္း သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကိုအေၾကာင္း တစုံတရာ အသိေပးတာ မရွိခဲ့ ပါဘူး။

ဦးေနမ်ိဳးလင္း ေရွ႕ေနအျဖစ္ လိုက္ပါ အက်ိဳးေဆာင္မယ့္ ေရွ႕ေန ဦးသိန္းသန္းဦးကေတာ့ တရားဥပေဒအရ မွ်တမႈ မရွိတဲ့ အေရးယူမႈနဲ႔ပတ္သတ္လို႔ အစိုးရအေနနဲ႔ စဥ္းစားလုပ္ေဆာင္ဖို႔ တိုက္တြန္းသြားပါတယ္။

"အမွန္ကေတာ့ဒါက သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ပဲေလ။ သတင္းသမားကေမးမွာပဲေလ။ ၾကည့္ရတာဟိုဘက္က ေျဖရွင္းခ်က္ကို မေျပာေစခ်င္ဘူးထင္တယ္။ ကိုယ္လုပ္တဲ့ အလုပ္က ဟုတ္ေနရင္ ဘာေျပာေျပာပဲေပါ့။ VOM က မလုပ္လဲ တျခားႏိုင္ငံျခားသတင္းဌာနေတြကလုပ္မွာဘဲ။တျခားႏိုင္ငံျခားသ တင္းဌာနေတြက်ေတာ့ ဘာမွ မလုပ္ႏိုင္ဘူး ကိုယ့္ၾကက္ကိုကိုယ္လည္ၿမိဳျပန္ညစ္သလိုဘဲ။ ဒီတႏွစ္ ၂ႏွစ္ အတြင္းမွာ ၂၀၁၉၊ ၂၀၂၀ အတြင္းမွာသိသိသာသာႀကီး သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္တို႔ သတင္းရပိုင္ခြင့္တို႔က ေတာ္ေတာ္ထိခိုက္လာတယ္စိုးရိမ္ရတဲ့ အေျခအေန တခုျဖစ္ေနတယ္။"

ကုလ အထူးကိုယ္စားလွယ္ Ms. Yanghee Lee ကေတာ့ သတင္းေထာက္ေတြကို အခုလို အေရးယူတာေတြကို ျပန္႐ုပ္ဖို႔။ စစ္ျဖစ္ေနတဲ့ ရခိုင္နဲ႔ ခ်င္းေဒသမွာ အင္တာနက္လိုင္းျဖတ္ေတာက္တာေတြမလုပ္ဖို႔ ျမန္မာအစိုးရကို တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အခုလို ကပ္ေရာဂါအၾကပ္အတည္း ႀကဳံေနရခ်ိန္မွာ သတင္းသမားေတြ လြတ္လပ္စြာသတင္းရယူခြင့္ရွိဖို႔ကိုလည္း ေထာက္ျပထားပါတယ္။ အၾကပ္အတည္းကာလကို အသုံးခ်ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူေတြ သတင္းသမားေတြ က်န္းမာေရးလုပ္သားေတြနဲ႔ သတင္းမွန္ေပးသူေတြကို အေရးယူတာမ်ိဳးေတြ မလုပ္ၾကဖို႔ကိုလည္း အစိုးရအာဏာပိုင္ေတြကို တိုက္တြန္းထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


[Unicode Version]

COVID-19 ကာလ သတင်းမှန်စီးဆင်းမှု အရေးကြီးကြောင်း ယန်ဟီးလီ ထောက်ပြ

မြန်မာသတင်းသမား သုံးဦးကို အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနဲ့ အရေးယူတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကုလ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ ကန့်ကွက်ဝေဖန်ချက်သတင်းကို ဗွီအိုအေမြန်မာပိုင်းသတင်းထောက် မမေခက တင်ဆက်ပေးပါမယ်။

အခုလို COVID-19 ကပ်ရောဂါအကြပ်အတည်ကာလမျိုးမှာ မြန်မာသတင်းသမားတွေကို အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေတွေနဲ့ ဖမ်းဆီးအရေးယူတဲ့အပေါ် မြန်မာလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကုလအထူးကိုယ်စားလှယ်က ကန့်ကွက်ဝေဖန်လိုက်ပါတယ်။ အခုလို အကြပ်အတည်းအချိန်မှာ သတင်းမှန်တွေ မပြတ်စီးဆင်းစေဖို့နဲ့ အထူးသဖြင့် ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ် တိုက်တွန်းနေသလို စစ်ပွဲတွေကို ယာယီရပ်ဆဲထားဖို့လိုတယ်လို့လည်း မြန်မာအာဏာပိုင်တွေကို ကုလ ကိုယ်စားလှယ် Ms. Yanghee Lee က တိုက်တွန်းပါတယ်။ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်ကို နှိပ်ကွပ်တာတွေနဲ့၊ စစ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်လို့ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြတ်တောက်တာတွေအပေါ်မှာလည်း ကုလအထူးကိုယ်စားလှယ်အနေနဲ့ ကန့်ကွက်တဲ့အကြောင်း ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ဒီကနေ့ ထုတ်ပြန်တဲ့ ကြေညာချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြန်မာသတင်းသမားသုံးဦးဖြစ်တဲ့ ခိုင်မြတ်ကျော်၊ ဦးသာလွန်ဇောင်းထက်၊ ဦးနေမျိုးလင်းတို့ သုံးဦးကို အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနဲ့ အမှုဖွင့်အရေးယူတယ်ဆိုတဲ့အပေါ် Ms. Yanghee Lee က ကန့်ကွက်ထားပါတယ်။ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနဲ့ ဖမ်းဆီးအရေးယူခံရတဲ့ VOM သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ဦးနေမျိုးလင်းကိုတော့ မန္တလေး ချမ်းမြသာစည်တရားရုံးမှာ ဒီကနေ့မနက်ပဲ ဒုတိယအကြိမ် တရားရုံးထုတ်ပါတယ်။

ရုံးထုတ်လာချိန်မှာတော့ VOM သတင်းဌာန အယ်ဒီတာ ဖြစ်သူ ဦးနေမျိုးလင်းက

"လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံနေရပါတယ်။ ကျနော်ကိုသေဒဏ်တွေ ကျခံရတဲ့ လူတွေ နေတဲ့တိုက်ထဲမှာ ထားပါတယ်။ တံခါး ၃ ပေါက် ပိတ်ထားပါတယ်။ ကျနော် ငြိမ်းချမ်းရေးသတင်းရေးတာပါ။ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အစိုးရပေးတာ လက်ထိပ်ပါ။"

ပြီးခဲ့တဲ့ မတ်လ ၂၇ နေ့က VOM သတင်းဌာနက အစိုးရဘက်က အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ AA ရက္ခိုင့် တပ်မတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ခိုင်သုခနဲ့ VOM ဆက်သွယ်မေးမြန်ခဲ့တာက အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေနဲ့ ငြိစွန်းတယ်ဆိုပြီး တရားစွဲဆိုခဲ့တာပါ။

ဒီအမှုအတွက် လာမယ့် ရုံးချိန်းကိုတော့ ဧပြီ ၂၃ ရက်နေ့ ထပ်မံ ချိန်းဆိုထားပါတယ်။ ဦးနေမျိုးလင်း ဇနီး သည် ဒေါ် ဇာနည်မာန်ကတော့ မတရားသဖြင့် ဖမ်းဆီးခံနေရတဲ့ အမျိုးသားအတွက် အမှန်တရားပေါ်ပေါက်ဖို့ တောင်းဆိုသွားပါတယ်။

"ရမန် က ၂၃ ရက်နေ့ထိ ထပ်ယူတယ်။ တရားရုံးကိစ္စတွေ ဘာမှလုပ်မရဘူး။ လောလော ဆယ် တရားစွဲ အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ရှိနေသေးတော့ ဘာမှလုပ်မရသေးပါဘူး။ ဒီကြားထဲ တရားခွင်ပေါ်ရောက်ရင်တော့ သူ ခုခံချေပခွင့်ရှိမှာပါ။ ဘာမှမဆိုင်၊ ဘာမှ မကျုးလွန်ဘဲ အခုလို တရားစွဲခံရတာဆိုတော့ မတရားဘူးပေါ့အမကတော့ အမြန်ဆုံး လွတ်စေချင်တယ်။"

အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ၅၀(က) ဟာ အနည်းဆုံး ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်မှ အများဆုံး ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တကျွန်း ကျစေနိုင်ပြီး အကြမ်းဖက်တိုက် ဖျက်ရေး ဥပဒေ ၅၂(က)ကတော့ အနည်းဆုံးထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် မှ အများဆုံး ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ထိ ကျခံရနိုင်တဲ့ ပုဒ်မတွေဖြစ်ပါတယ်။

သတင်းမီဒီယာကောင်စီက သတင်းသမားတွေအပေါ် မကျေနပ်ချက်ရှိပါက သတင်း မီဒီယာဥပဒေအရ သတင်းမီဒီယာကောင်စီကို ဦးစွာ တိုင်ကြားဖို့ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေးနဲ့ ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်တွေနဲ့ သတင်းမီဒီယာ ကောင်စီတို့ တွေ့ဆုံချိန်မှာ ကတိပြုထားပေမယ့် ဒီတခါမှာလည်း သတင်းမီဒီယာကောင်စီကိုအကြောင်း တစုံတရာ အသိပေးတာ မရှိခဲ့ ပါဘူး။

ဦးနေမျိုးလင်း ရှေ့နေအဖြစ် လိုက်ပါ အကျိုးဆောင်မယ့် ရှေ့နေ ဦးသိန်းသန်းဦးကတော့ တရားဥပဒေအရ မျှတမှု မရှိတဲ့ အရေးယူမှုနဲ့ပတ်သတ်လို့ အစိုးရအနေနဲ့ စဉ်းစားလုပ်ဆောင်ဖို့ တိုက်တွန်းသွားပါတယ်။

"အမှန်ကတော့ဒါက သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ပဲလေ။ သတင်းသမားကမေးမှာပဲလေ။ ကြည့်ရတာဟိုဘက်က ဖြေရှင်းချက်ကို မပြောစေချင်ဘူးထင်တယ်။ ကိုယ်လုပ်တဲ့ အလုပ်က ဟုတ်နေရင် ဘာပြောပြောပဲပေါ့။ VOM က မလုပ်လဲ တခြားနိုင်ငံခြားသတင်းဌာနတွေကလုပ်မှာဘဲ။တခြားနိုင်ငံခြားသ တင်းဌာနတွေကျတော့ ဘာမှ မလုပ်နိုင်ဘူး ကိုယ့်ကြက်ကိုကိုယ်လည်မြိုပြန်ညစ်သလိုဘဲ။ ဒီတနှစ် ၂နှစ် အတွင်းမှာ ၂၀၁၉၊ ၂၀၂၀ အတွင်းမှာသိသိသာသာကြီး သတင်းမီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်တို့ သတင်းရပိုင်ခွင့်တို့က တော်တော်ထိခိုက်လာတယ်စိုးရိမ်ရတဲ့ အခြေအနေ တခုဖြစ်နေတယ်။"

ကုလ အထူးကိုယ်စားလှယ် Ms. Yanghee Lee ကတော့ သတင်းထောက်တွေကို အခုလို အရေးယူတာတွေကို ပြန်ရုပ်ဖို့။ စစ်ဖြစ်နေတဲ့ ရခိုင်နဲ့ ချင်းဒေသမှာ အင်တာနက်လိုင်းဖြတ်တောက်တာတွေမလုပ်ဖို့ မြန်မာအစိုးရကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အခုလို ကပ်ရောဂါအကြပ်အတည်း ကြုံနေရချိန်မှာ သတင်းသမားတွေ လွတ်လပ်စွာသတင်းရယူခွင့်ရှိဖို့ကိုလည်း ထောက်ပြထားပါတယ်။ အကြပ်အတည်းကာလကို အသုံးချပြီး လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူတွေ သတင်းသမားတွေ ကျန်းမာရေးလုပ်သားတွေနဲ့ သတင်းမှန်ပေးသူတွေကို အရေးယူတာမျိုးတွေ မလုပ်ကြဖို့ကိုလည်း အစိုးရအာဏာပိုင်တွေကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG