သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာဒီမုိကေရစီနယ္ပယ္ က်ဥ္းေျမာင္းလာမႈ ကုလအထူးကုိယ္စားလွယ္ ေထာက္ျပ


ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံရဲ႕ ၇၃ ႀကိမ္ေျမာက္ တတိယေကာ္မတီမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးမွဴး Ms. Yanghee Lee အစီရင္ခံ

ၿပီးခဲ့တဲ့ နာရီပိုင္းအတြင္းကပဲ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံရဲ႕ ၇၃ ႀကိမ္ေျမာက္ တတိယေကာ္မတီေရွ႕ေမွာက္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာဆိုခ်က္ေတြ ၿပီးဆံုးသြားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးမွဴး Ms. Yanghee Lee က ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ဆက္ၿပီးေတာ့ ႀကီးမားေနတုန္းပဲျဖစ္တယ္။ ဒါေတြကို အဆံုးသတ္ႏိုင္ဖို႔ ကုလနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ႀကိဳးပမ္းသင့္တဲ့အေၾကာင္းနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ ဒီမိုကေရစီနယ္ပယ္ က်ဥ္းေျမာင္းလာေနေၾကာင္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းအျပည့္အစံုကို ေဒၚလွလွသန္းက ေျပာျပမွာပါ။

၇၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံရဲ႕တတိယေကာ္မတီမွာ ေအာက္တိုဘာ ၂၃ ရက္ အဂၤါေန႔က ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးမွဴး Ms. Yanghee Lee အစီရင္ခံခဲ့ရာမွာ ျပီးခဲ့တဲ့လက လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္စီက ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈတရပ္ ခ်မွတ္ႏိုင္ခဲ့တာဟာ အားတက္စရာျဖစ္တယ္လို႔ အခုလို အစခ်ီေျပာခဲ့ပါတယ္။

“ တရားမွ်တမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေရာင္ခ်ီသန္းခဲ့တာက ေၾကနပ္စရာပါ။ စက္တင္ဘာလက က်မအႀကံျပဳခဲ့တဲ့ေနာက္ပိုင္း အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအဖြဲ႔ေတြရဲ႕ ျပင္းျပင္းထန္ထန္တိုက္တြန္းမႈေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီက ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ခဲ့တာပါ။ ၂၀၁၁ က စလို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အဆိုးဆံုးက်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ျပစ္မႈေတြ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒေတြကို ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို စုေဆာင္းရွာေဖြစံုစမ္းစစ္ေဆးၿပီး ခြဲျခားစိတ္ျဖာ စိစစ္ႏိုင္မယ့္ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ Mechanism တရပ္ခ်မွတ္ႏိုင္ျခင္းပါပဲလို႔ Ms. Yanghee Lee ေျပာသြားခဲ့တာပါ။

ဒါ့အျပင္ ၂၀၁၄ ကစလို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးမွဴးအျဖစ္ ခန္႔အပ္ျခင္းခံခဲ့ရၿပီး ၆ႀကိမ္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို သြားေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာအစိုးရက သူ႔အေပၚ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က ျပည္၀င္ခြင့္ပိတ္ပင္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျပန္လည္စဥ္းစားေပးဖို႔ Ms. Yanghee Lee တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

“ျမန္မာအစိုးရကျပည္၀င္ခြင့္ပိတ္ပင္တာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနကို စံုစမ္းစစ္ေဆးႏိုင္ဖို႔ အခက္အခဲရွိေစခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ ဒီရပ္တည္ခ်က္ကို ေျပာင္းလဲလိမ့္မယ္လို႔ က်မ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ က်မနဲ႔အတူ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအဖြဲ႔ကို ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ VISA မေပးျခင္းဟာ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရးနဲ႔ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးကို ထိန္းသိမ္းဖို႔ ေပးထားတဲ့ ကတိကို ဆန္႔က်င္ရာေရာက္ပါတယ္လို႔ Ms. Yanghee Lee ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။

ဆက္ၿပီး သူ႔အေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အထူးေလးစားၿပီး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ထားခဲ့ေပမယ့္ လက္ေတြ႔အေျခအေနေၾကာင့္ သူ စိတ္ပ်က္ခဲ့ရတယ္လို႔ Ms. Yanghee Lee ေျပာၿပီး ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ ျမန္မာအစိုးရဘက္က လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျခင္းမရွိတာကို ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။

“ျမန္မာအစိုးရ အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒေတြကို လိုက္နာျခင္းမရွိတဲ့အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆိုးရြားေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ရွင္းျပလိုပါတယ္။ အရပ္ဖက္အစိုးရဟာ စစ္တပ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္စြမ္းမရွိဘူးဆိုၿပီး ျမန္မာအစိုးရအရာရွိေတြက အျမဲဆင္ေခ်ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါက မွန္ပါတယ္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ စစ္တပ္ကို သိသာတဲ့အာဏာေပးထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အရပ္ဖက္အစိုးရဌာနေတြက လုပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတာ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္သူတို႔က သိသိသာသာျဖစ္ျဖစ္ မသိမသာျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ႏိုင္ေပမယ့္ မလုပ္တာေတြ႔ရပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကံေပးပုဂၢိဳလ္ အေနနဲ႔လည္း ဒီမိုကေရစီအတြက္ ကာလၾကာရွည္တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့တာေတြကို မေမ့သင့္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြ လူ႔အခြင့္အေရးက်ဴးလြန္ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြအတြက္ သူ႔အေနနဲ႔ က်င့္၀တ္သိကၡာပိုင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေရး လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာကိုသံုးၿပီး အဆံုးသတ္ဖို႔ က်မအေနနဲ႔ တိုက္တြန္းပါတယ္ လို႔ Ms. Yanghee Lee ေျပာသြားခဲ့တာပါ။

ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ လုပ္ႏိုင္ေပမယ့္လို႔ ျမန္မာအစိုးရဘက္က လုပ္သင့္ေပမယ့္ မလုပ္ခဲ့မႈေတြေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီနယ္ပယ္ဟာ ပိုက်ဥ္းေျမာင္းလာတာေတြ႔ရတယ္လို႔ Ms. Yanghee Lee ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။

“အစိုးရအေနနဲ႔ ဒီမိုကေရစီနယ္ပယ္ ပိုက်ဥ္းေျမာင္းမႈေတြကို အဆံုးသတ္ေစမယ့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြကို ေရြးခ်ယ္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရလုပ္ခဲ့တာေတြနဲ႔ လုပ္သင့္ေပမယ့္ မလုပ္ခဲ့မႈေတြေၾကာင့္အေျခအေနဟာ ပိုဆိုးလာေနပါတယ္။ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ ဥပေဒေတြကို ျပဳျပင္ ဒါမွမဟုတ္ ဖ်က္သိမ္းဖို႔ က်မႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆက္ၿပီးရွိေနစဲပါ။ ျပဌာန္းခဲ့တဲ့ ဥပေဒသစ္ေတြဟာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းေတြနဲ႔လည္း မကိုက္ညီပါဘူး။ စိတ္အေႏွာင႔္အယွက္ျဖစ္စရာအေကာင္းဆံုးကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ မတရားမႈေတြကိုေထာက္ျပသူေတြကို အေရးယူဖို႔ လက္နက္သဖြယ္အသံုးျပဳတဲ့ ကိုလိုနီ ေခတ္ဥပေဒေတြ ဆက္ရွိေနျခင္းပါပဲ။ ရလဒ္ကေတာ့ ႏႈတ္ပိတ္ခံေနရတာနဲ႔ ကိုယ္ပိုင္ဆင္ဆာတည္းျဖတ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္ လို႔ Ms. Yanghee Lee ေထာက္ျပခဲ့တာပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေရွ႕ေနေတြ သတင္းေထာက္ေတြ လႈပ္ရွားသူေတြအေနနဲ႔ တရား၀င္လြတ္လပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့အတြက္ ဖမ္းဆီးအေရးယူခံရတဲ့ သတင္းေတြ ကိုလည္း သူ႔အေနနဲ႔ ပံုမွန္ၾကားသိေနရေၾကာင္း Ms. Yanghee Lee ေထာက္ျပခဲ့ၿပီး Reuters သတင္းေထာက္ ၂ ဦးဖမ္းဆီးခံရမႈ ၊ ၂၀၁၅ က ပညာေရးေပၚလစီအေပၚ ဆႏၵျပသူေတြဘက္က ေရွ႕ေနလိုက္ခဲ႔တဲ့ ေရွ႕ေန ေဒၚခင္ခင္ေက်ာ္ကို ေထာင္ဒဏ္ ၆ လ ခ်မွတ္မႈအျပင္ အခုေနာက္ဆံုး ရန္ကုန္တိုင္းအစိုးရအေပၚေ၀ဖန္ခဲ့လို႔ Eleven media သတင္းေထာက္ ၃ ဦးဖမ္းဆီးခံရမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ Ms. Yanghee Lee ထည့္သြင္းေျပာၾကားၿပီး ဒီမိုကေရစီလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ လုပ္ငန္းတာ၀န္ ထမ္းေဆာင္မႈကို ရာဇ၀တ္မႈလို႔ သတ္မွတ္တာဟာ လက္ခံႏိုင္စရာမရွိဘူးလို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ျပည္တြင္းမွာ ကခ်င္၊ ရွမ္းျပည္နယ္ေတြမွာ ၂၀၁၁ ကစလို႔ ဒုကၡသည္ေပါင္း ၁ သိန္းေက်ာ္ဟာ IDP အိုးအိမ္မဲ့ေတြ ျဖစ္ေနၿပီး လူသားခ်င္းစာနာမႈ အေထာက္အကူရရွိမႈေတြနည္းပါးေနတာေတြ၊ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာလည္း အသစ္ေဆာက္တဲ့ အိမ္ရာေတြဟာ မူဆလင္ေတြနဲ႔ တျခားလူ႔အဖြဲ႔အစည္းေတြကို ခြဲျခားရာေရာက္တဲ့အတြက္ အသားအေရာင္ခြဲျခားမႈ အသြင္အေျခအေနကိုေရာက္ေနတယ္လို႔ Ms. Yanghee Lee ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ျမန္မာနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ၊ အိႏိၵယနဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံေတြမွာ သြားေရာက္ေနထိုင္ၾကၿပီး သူတို႔ေတြဌာေန ေဘးကင္းလံုၿခံဳစြာ ျပန္ႏိုင္ေရးအတြက္လည္း သူ႔အေနနဲ႔ သံသယရွိတယ္လို႔ Ms. Yanghee Lee ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာလူ႔အခြင့္အေရး က်ဴးလြန္ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို အေရးယူႏိုင္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာအေနနဲ႔ ဆက္ၿပီး လုပ္ေဆာင္သြားသင့္တယ္လို႔ Ms. Yanghee Lee တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

“ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူႏိုင္ဖို႔ လက္ရွိ ICC နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီတို႔က အေရးယူႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈကို က်မႀကိဳဆိုပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈနဲ႔ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ေတြအေပၚ က်ဴးလြန္မႈအျပင္ ရွမ္းနဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ေတြမွာ လူသားေတြအေပၚ က်ဴးလြန္မႈေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒအရ ႀကီးေလးတဲ့ ျပစ္မႈျဖစ္ေပမယ့္ ျမန္မာအစိုးရက အျပစ္မရွိေၾကာင္း ဆက္ျငင္းေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ လက္ရွိ ICC နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီတို႔ရဲ႕ အေရးယူႀကိဳးပမ္းမႈေတြဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ႀကီးေလးတဲ့ ျပစ္မႈေတြ က်ဴးလြန္ၾကေပမယ့္ က်ဴးလြန္သူေတြဟာ အေရးယူျခင္းမခံရတာ ကာလၾကာရွည္ျဖစ္ေနၿပီအတြက္ေၾကာင့္ ဒါကိုအဆံုးသတ္ႏိုင္ဖို႔ က်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူႏိုင္တဲ့ တာ၀န္ေတြကို ပ်က္ကြက္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္ လို႔ Ms. Yanghee Lee ေျပာခဲ့ၿပီး ICC နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီအျပင္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီနဲ႔ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံတို႕က တညီတညြတ္တည္း ရပ္တည္ၾကၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရးယူေဆာင္ရြက္ၾကဖို႔ကိုလည္း Ms. Yanghee Lee က နိဂံုးမွာ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG