သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ရဲ ႔ ေျဖရွင္းခ်က္


ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ရဲ ႔ ေျဖရွင္းခ်က္

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့အေရး သတင္းသံုးသပ္ခ်က္ ေဆြးေႏြးခန္းမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ အမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ဦးဝင္းျမ ကို ဦးေက်ာ္ဇံသာ ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အေျခအေန၊ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈဆိုင္ရာမ်ားကုိ ဆက္သြယ္ေမးျမန္း ေဆြးေႏြးသံုးသပ္ တင္ျပထားပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ပထမဦးဆံုးကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ဆိုတာ ဖြဲ႔စည္းလိုက္ကတည္းက ႀကိဳဆိုသင့္တဲ့ သတင္းတရပ္ပါ။ ဒါေပမဲ့ တခ်ဳိ ႔က သံသယအမ်ားႀကီး ရွိေနပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဒီအဖြဲ႔က အာဏာပိုင္ေတြရဲ ႔ ပေရာဂ၊ အာဏာစက္ကြင္းေအာက္က လြတ္ေျမာက္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာၾကသူေတြရွိသလို။ ပုဂိၢဳလ္ေရးအားျဖင့္လည္း ဦးဝင္းျမ တုိ႔လို ပုဂိၢဳလ္မ်ဳိးေတြဟာ ဗမာႏိုင္ငံရဲ ႔ သံအမတ္အျဖစ္နဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ forum ေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းၾကားမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ မရွိပါဘူးဆိုၿပီး ကာကြယ္ေနရတဲ့ ပုဂိၢဳလ္ေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီ ပုဂိၢဳလ္ေတြဟာ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ တကယ္ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါမလား ေမးခြန္းထုတ္ေနတဲ့ လူေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္လို႔ ဘယ္လို ျပန္ေျပာလုိပါတယ္။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ က်ေနာ္တို႔ ဘာဘဲကိုင္တြယ္ကိုင္တြယ္ သံသယစိတ္နဲ႔ လုပ္တာေတာ့ မေကာင္းပါဘူး။ ခင္မ်ား ေျပာခဲ့သလိုပဲ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ဆိုတာ ဒါ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဖြဲ႔စည္းထူေထာင္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေစႏိုင္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ ဒီအဖြဲ႔အစည္းအေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ အက်ဳိးျပဳေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္မယ္ ဆုိတာမ်ဳိးကို အျပဳသေဘာဖက္ကေနေတာ့ ၾကည့္ရႈေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အားရွိတာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ ကုလသမဂၢမွာလည္း လုပ္ခဲ့ဘူးတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္တုိ႔ confident building measure, mutual trust ဒီစကားလံုးေတြ အမ်ားႀကီးသံုးၾကပါတယ္။ ဒီလုိ အျပဳသေဘာနဲ႔ လုပ္သြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ အမ်ားႀကီး အေထာက္အကူျဖစ္ေစမယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ျမင္ပါတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ သံအမတ္ႀကီးနဲ႔ ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့အခါမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ မရွိဘူးလို႔ က်ေနာ္တို႔ ေျပာဆိုခဲ့တာ မရွိပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ေျပာတဲ့ဟာက ႏိုင္ငံေတာ္အေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးတိုးတက္ေအာင္၊ လူ႔အခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာကိုသာ ေျပာပါတယ္။ ဒီႏွစ္ခ်က္ကို ခြဲျခားသိဖုိ႔ေတာ့ လုိပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ မရွိဘူးလို႔ ဘယ္လိုမွေျပာလို႔မရဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔ကို စြပ္စြဲေနတဲ့ ႏိုင္ငံႀကီးေတြမွာေတာင္ လူ႔အခြင့္အရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တုိ႔က ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ ႔ ကုိယ္စားလွယ္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအေနနဲ႔ေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးကို တက္အားသေရြ ႔ကာကြယ္ဖုိ႔၊ တိုးတက္ထြန္းကားေအာင္လုပ္ဖို႔ ေဆာင္ရြက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ဳိးကိုသာ ေျပာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔ ဒီႏွစ္ခ်က္ကို ခြဲျခားသိတတ္ဖို႔ လိုပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ႏိုင္ငံတကာမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အာဏာရွိတဲ့ အသိုင္းအဝိုင္းက ခ်ဳိးေဖာက္တာေတြ အမ်ားႀကီးေတြ႔ရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာဆိုရင္လည္း တုိင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ လက္နက္ကိုင္ထားတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြ။ စစ္တပ္ပဲ ေျပာလိုတာမဟုတ္ပါဘူး။ လက္နက္ကိုင္ၿပီး ပုန္ကန္ေနတဲ့ သူပုန္အဖြဲ႔အစည္းေတြၾကားမွာလည္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။ ႏွစ္ဖက္လံုးမွာ ရွိပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီလုိကိစၥေတြကို ဦးဝင္းျမတုိ႔ရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္ အေနအထား ရွိပါသလား။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ ျပႆနာတိတိက်က်ေပၚမွာ မူတည္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွာပါ။ က်ေနာ္တို႔ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႔စည္းတယ္ဆိုတာက လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ တုိင္တန္ခ်က္မ်ားကို စီစစ္ၿပီးတဲ့အခါၾကေတာ့ ဒါေတြ ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိမယ္ဆိုရင္ အစိုးရပိုင္းကို က်ေနာ္တုိ႔က အႀကံျပဳတင္ျပဖို႔အပိုင္းပဲ ပါပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီအပိုင္းမွာ အဖြဲ႔အစည္းတခုကျဖစ္ရင္ သူ႔ရဲ ႔ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြဟာ လူ႔အခြင့္အေရးကို ခ်ဳိးေဖာက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးျဖစ္လို႔ တိုင္ၾကားလာတာမ်ဳိး ရွိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ စဥ္းစားေဆာင္ရြက္သင့္လို႔ရွိရင္ စဥ္းစားေဆာင္ရြက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ တုိင္ၾကားခ်က္ဆိုတဲ့ ေနရာမ်ဳိးမွာ တခ်က္တည္း တုိင္ၾကားလို႔ ေဆာင္ရြက္လို႔ ရမွာမ်ဳိးမဟုတ္ဘူး။ တခ်ဳိ ႔ကိစၥေတြမွာ အေရးႀကီးတာကို - တကယ္ျဖစ္ေနလား၊ မျဖစ္ေနလား ဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔က ခိုင္ခိုင္မာမာ သိရွိဖို႔လိုတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကုလသမဂၢမွာလည္း က်ေနာ္တုိ႔ သံုးတဲ့စကားလံုး တသမတ္တည္း ထိုးေဖာက္ေနျခင္း persistent violation, consistent violation စသျဖင့္ ဒီလို စကားလံုးေလးေတြ သံုးပါတယ္။ ခ်ဳိးေဖာက္တယ္လို႔ ေျပာတိုင္း က်ေနာ္တို႔ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ မလြယ္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ အေစာက persistent violation, consistent violation စသျဖင့္ ဒီလုိဟာမ်ဳိး ျဖစ္လာတဲ့အခါမွာသာ ကိုင္တြယ္တာမ်ဳိး ရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဦးေက်ာ္ဇံသာ ေမးသြားတဲ့ေမးခြန္းမွာ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းဖက္ကို ေမးထားတာေလး က်ေနာ္ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ပတ္သက္လို႔ စြပ္စြဲတဲ့အပိုင္းမွာလည္း ဒီအပိုင္းကို အမ်ားႀကီး စြပ္စြဲတာမ်ဳိးကို ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒါ ဘယ္ေလာက္မွန္သလဲ၊ မမွန္လဲဆိုတဲ့ အေနအထားက ေသခ်ာ field trip တုိ႔ ဘာတို႔ သြားၿပီးေတာ့ စစ္ေဆးတဲ့အခါၾကမွ သိရွိႏိုင္တာမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အဲဒီလို field trip သြားၿပီး စစ္ေဆးဖို႔ အစီအစဥ္လည္း ရွိတယ္ေပါ့ခင္မ်ား။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ အစီအစဥ္ဆိုတာက အေျခအေနတရပ္က ေတာင္းဆိုလာလို႔ရွိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ထဲမွာ ပါဝင္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ရဲ ႔ ေၾကညာခ်က္ထဲမွာ ဥပမာ တရားရံုးတရံုးက ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ၿပီကိစၥဆုိရင္ မပါဝင္ဘူးဆိုတာ ေျပာထားတဲ့သေဘာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ တရားစီရင္ေရးအေပၚ လံုးဝယံုၾကည္ထားတဲ့သေဘာမ်ဳိး ရွိတယ္လို႔လည္း အဓိပၸါယ္ေကာက္ယူၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ တရားစီရင္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေမးခြန္းထုတ္စရာေတြလည္း အမ်ားႀကီးပါ။ extra judicial အေရးယူတာေတြ ေတြ႔ရတယ္။ တခါ judicial miscarriage ေတြ တရားစီရင္ေရး ယိုးယြင္းပ်က္စီးမႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္လို႔ စြပ္စြဲေျပာဆိုခံေနရတဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိစၥေတြကို ဘယ္လိုေဆာင္ရြက္ပါမလဲ။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ တရားစီရင္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ေလ့လာသိရွိရသေလာက္ေတာ့ ႏိုင္ငံအမ်ားမွာပဲ သူ႔လမ္းေၾကာင္းနဲ႔သူ၊ သူ႔မ႑ိဳင္တရပ္အေနနဲ႔ သူသီးျခား ေဆာင္ရြက္ပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ တကယ္လို႔ မွ်မွ်တတ မရွိဘူးဆုိရင္ေတာင္ Lower Court မွာ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တဲ့ကိစၥကို Supreme Court ထိေတာင္ တင္ျပၿပီး ေဆာင္ရြက္လို႔ရတဲ့ လမ္းေၾကာင္းေတြ ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ တရားဥပေဒပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ပါဝင္မစြပ္ဖက္သင့္ဘူးဆိုတဲ့ ရပ္တည္ခ်က္ကို ယူထားရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ပဲ လုပ္တာမဟုတ္ဘူး တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ေဆာင္ရြက္တာေတြကို ေလ့လာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ တရားဥပေဒလမ္းေၾကာင္းႀကီးက လုပ္ေနတာေတြက တကယ္ပဲ မွားယြင္းေနတဲ့ အေနအထားမ်ဳိး ျဖစ္လာတာမ်ဳိး ရွိရင္ေတာ့။ လိုအပ္လာလို႔ရွိရင္ ဥပေဒကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ဖို႔ဆိုတဲ့ အႀကံျပဳခ်က္မ်ဳိးကိုေတာ့ ေပးလို႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒါေတြမွာ ေဖာက္လႊဲေဖာက္ျပန္ ရွိမႈေတြဟာ တကယ္ပဲ ျဖစ္ေနတာလား။ ဒါမွမဟုတ္ ပုဂိၢဳလ္ေရးအရ နာၾကည္းမႈေတြေၾကာင့္၊ စြပ္စြဲမႈေတြေၾကာင့္ သက္သက္ျဖစ္ေနတာလားဆုိတာကိုေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ တိတိက်က် သိဖို႔လိုပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ အခု တိုင္ၾကားမႈေလးေတြမွာ က်ေနာ္တို႔ တခ်ဳိ ႔ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီလို ၾကည့္လိုက္တဲ့အခါမွာ တခ်ဳိ ႔က အမႈေတာင္မၿပီးေသးဘူး စြပ္စြဲခ်က္ေတြ တင္ေနတာမ်ဳိးေတြ သြားေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီလိုေနရာမ်ဳိးမွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ မဝင္သင့္ဘူးလို႔ ယူဆပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ ဥပေဒေဆာင္ရြက္ခ်က္က တကယ္ပဲ မွားမွားယြင္းယြင္း ျဖစ္ေနတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးရွိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က တေန႔မွာ ဒါကိုျပန္လည္း သံုးသပ္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ျပင္ဆင္သင့္ရင္ ျပင္ဆင္ဖို႔ အႀကံျပဳခ်က္ တင္ျပလို႔ ရပါတယ္။ လံုးဝဥပကၡာျပဳထားတဲ့ အေနအထားေတာ့ မရွိပါဘူး။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ဆုိရင္ေတာ့ ဥပေဒလမ္းေၾကာင္းဟာ သူ႔အတိုင္းပဲ သူသြားသင့္ပါတယ္။ တကယ္လိုအပ္လာတဲ့ အေနအထားတခုမွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ ျပဳျပင္ဖို႔အတြက္ကို အႀကံျပဳတင္ျပပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေနာက္တခုက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ဥပေဒေရး သီးျခားျပဌာန္းဖို႔ မလုိအပ္ဘူးလား။ သီးျခားျပဌာန္းဖို႔ အစီအစဥ္ ရွိပါသလား။ အခုေလာေလာဆယ္ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ရဲ ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ၊ ေဘာင္ေတြ သတ္မွတ္ျပဌာန္းေပးထားတာ ရွိပါသလား။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ျပဌာန္းထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ လုပ္နည္းကိုင္နည္းကို အေသးစိတ္ ေရးဆြဲၿပီးေတာ့ အစိုးရအဖြဲ႔ရဲ ႔ အတည္ျပဳခ်က္ရဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ဆုိေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဖြဲ႔ေတာ့ဖြဲ႔စည္းလိုက္ၿပီးၿပီ။ ဖြဲ႔စည္းလိုက္ၿပီးၿပီဆိုေပမယ့္ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ အေသးစိတ္က လိုအပ္ပါေသးတယ္။ ဒါကိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ေရးဆြဲၿပီးေတာ့ အစိုးရအဖြဲ႔ကို တင္ျပထားပါတယ္။ အတည္ျပဳလာတဲ့အခါၾကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အမ်ားကိုလည္း လိုအပ္တဲ့အပိုင္းေတြကို အသိေပးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ အစိုးရအဖြဲ႔ကို တင္ျပတယ္ဆိုတာကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ ႔ လုပ္ေဆာင္မႈကို ဥပေဒအေၾကာင္းအရ ခုိင္ခိုင္မာမာ တဖတ္က အသိအမွတ္ျပဳေပးဖို႔ ျပဌာန္းေပးဖို႔ လုိအပ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ လူ႔အခြင့္အေရး ထြန္းကားဖို႔ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ ျပည္သူလူထုကိုယ္တုိင္ကလည္း လူ႔အခြင့္အေရး၊ သူတုိ႔ အခြင့္အေရးကို သိရွိနားလည္းဖို႔၊ တပါးသူရဲ ႔ အခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ခ်င္တဲ့ စိတ္ရွိဖို႔။ အဲဒီ အသိေတြ ႏိုးၾကားလာဖို႔ awareness ေတြ အမ်ားႀကီးလိုတယ္ ထင္ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပည္သူလူထုဟာ လူ႔အခြင့္အေရး အသိဥာဏ္ ပိုမုိရင့္သန္လာေအာင္ ပညာေပးမယ့္ အစီအစဥ္ေတြ၊ ေက်ာင္းမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ဘာသာရပ္ ျပဌာန္းေပးမယ့္ အစီအစဥ္ေတြ ရွိပါသလား။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ ဒါကေတာ့ ဦးစားေပး လုပ္ရမယ့္ လုပ္ငန္းအေနနဲ႔ေတာင္ က်ေနာ္တို႔ စဥ္းစားထားပါတယ္။ ဒီေန႔ေတာင္မွ ေကာ္မရွင္က အစည္းအေဝးေလး ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာဆိုရင္ ေနာင္တခ်ိန္ က်င္းပတဲ့ အစည္းအေဝးမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ပညာေပးေရးအပိုင္းနဲ႔ ဘယ္လို ေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုတာေလးကို brain storming ညိွႏိႈင္းေဆြးေႏြးၾကၿပီးတဲ့အခါမွာေတာ့ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေလးေတြ စုေဆာင္းၿပီးတဲ့အခါမွာ အႀကံျပဳခ်က္တခု တင္ျပမယ္လို႔၊ စီမံခ်က္တခု တင္ျပမယ္လိုေတာင္ ရည္ရြယ္ထားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔လို အထူးသျဖင့္ ဒီလို ႏိုင္ငံမ်ဳိးမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ပတ္သက္ၿပီး ဂဃနဏ သိရွိဖို႔ လိုပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုတာ ေတာင္းဆိုေနရံုနဲ႔လည္း မရပါဘူးခင္မ်ား။ ဘယ္လို အခြင့္အေရးမ်ဳိးေတြကို ခံစားသင့္တယ္။ ဘယ္လို အခြင့္အေရးမ်ဳိးေတြကို ရရွိသင့္တယ္။ ဘယ္လို အခြင့္အေရးမ်ဳိးေတြကိုေတာ့ မေတာင္းဆိုသင့္ဘူး စသျဖင့္ ေသေသခ်ာခ်ာ သိရွိမွသာ က်ေနာ္တုိ႔ အစိုးရပိုင္းကလည္း ေပးရမယ္။ ျပည္သူလူထုကလည္း ရရွိရမယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ရရွိမယ့္ အန္ဂ်ီအုိ အဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ သက္ဆုိင္တဲ့ civil society ေတြကလည္း အားလံုးပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွသာ လူ႔အခြင့္အေရးကို ခံစားႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္ ယံုၾကည္ပါတယ္။ က်ေနာ္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနက ပိုခ်ေနတဲ့ basic diplomatic course ဆိုတဲ့ သင္တန္းတခု ရွိပါတယ္။ အေျခခံ သံတမန္ေရးရာ သင္တန္းလို႔ ေခၚပါတယ္။ အဲဒီ သင္တန္းမွာ က်ေနာ္ လူ႔အခြင့္အေရး ဘာသာရပ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ပို႔ခ်ေနရပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အၿမဲေျပာေလ့ရွိတယ္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုတာ ေျပာေနရံုနဲ႔ မရဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံ၊ က်ေနာ္တို႔အေျခအေနနဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ အေနအထားတခုကို မူတည္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ေဖာ္ထုတ္က်င့္သံုးဖို႔ လိုတယ္။ အခု ေျပာေနတာက လူ႔အခြင့္အေရးလိုသာ ေျပာေနတာ ဒီအခြင့္အေရးထဲမွာ လြတ္လပ္မႈ freedom of expression, freedom of opinion, liberty, freedom ဒီစကားလံုးေတြဟာဆိုရင္ က်ေနာ္တုိ႔နဲ႔ သင့္ေလ်ာ္ေအာင္ ေဖာ္ထုတ္မက်င့္သံုးႏိုင္ရင္ အဓိပၸါယ္ဘာမွ မရွိဘူးလို႔ ျမင္ပါတယ္။ ဒါေလးေတြကို က်ေနာ္တုိ႔ အက်ဳိးအတြက္ ေဖာ္ထုတ္က်င့္သံုးႏိုင္တဲ့ အေလ့အထေလးေတြကို က်ေနာ္တို႔ ပ်ဳိးေထာင္ေပးရမယ္ဆုိတာကို က်ေနာ္ အၿမဲေျပာတယ္။ ဒါ အေစာကေျပာသလို လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ပညာေပးေရး၊ ျဖန္႔ျဖဴးေရးတို႔ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္သြားႏုိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တျဖည္းျဖည္း ရရွိခံစားႏိုင္မယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေနာက္ဆံုးတခု ေမးပါရေစ။ တုိင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ စစ္ပြဲေတြအေၾကာင္းလည္း လူေတြ စိုးရိမ္ေနၾကပါတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဦးဝင္းျမတို႔ရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ တစံုတရာ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ ရွိပါသလား။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ သိသေလာက္ေပါ့ တုိင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥေတြမွာ ႏုိင္ငံေတာ္အပိုင္းက ေဆာင္ရြက္ေနလို႔ တုိးတက္မႈရတဲ့ အေနအထားေလးေတြ ရွိတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ သိရပါတယ္။ ဘာလုိ႔လည္းဆိုေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ကမ္းလွမ္းထားတာလည္း ရွိတယ္ေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အပိုင္းက ေဆာင္ရြက္လုိ႔ တုိးတက္မႈ ရွိေနတဲ့ အေနအထားတခုမွာ မလိုအပ္ေသးဘဲနဲ႔ေတာ့ က်ေနာ္အေနနဲ႔ေတာ့ ဝင္ၿပီးေဆာင္ရြက္တာ မလိုေသးဘူးလို႔ ျမင္တယ္။ လိုအပ္လာလို႔ရွိရင္ေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးပိုင္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဟာကေတာ့ လိုအပ္လာလို႔ရွိရင္ေတာ့ ေဆာင္ရြက္ရမွာေပါ့။ က်ေနာ္ ဆိုလိုတဲ့ဟာက progress ေတာ့ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ရွိေနတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးမွာ ဝင္ၿပီးေတာ့ မလုိအပ္ဘဲ ဝင္လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ တန္႔သြားႏိုင္တယ္လို႔ ျမင္တယ္။ တခ်ဳိ ႔ကိစၥေလးေတြမွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဝင္လိုက္တဲ့အေနအထား မွန္သြားလို႔ရွိရင္လည္း တိုးတက္မႈက ရသြားတယ္။ အခု က်ေနာ္တို႔ ေမတၱာရပ္ခံစာ တင္သြင္းသလိုေပါ့။ တခ်ဳိ ႔က ေမးၾကတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ တင္လိုက္တယ္။ ေနာက္တေန႔မွာ အစိုးရကေန လႊတ္ေပးလိုက္တယ္။ ဘယ္လိုလုပ္တာလဲ။ timing က ခ်ိတ္ထားသလား စသျဖင့္ ေမးၾကတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ အဲဒီလို မျမင္ဘူး။ ဒါနဲ႔ လႊတ္ေပးဖို႔ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတႀကီးကိုယ္တုိင္ကလည္း ေျပာထားတယ္။ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးကိုယ္တိုင္ကလည္း ကုလသမဂၢအေထြေထြ ညီလာခံမွာ ေျပာသြားတယ္။ ဒါေတြ ေတာင္းဆိုေနတာလည္း ရွိတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႔ကေန က်ေနာ္အျမင္သက္သက္ေပါ့ timing ဝင္သြားတယ္လုိ႔ပဲ သံုးသပ္ခ်င္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အခ်ိန္ကိုက္ ညွိႏိႈင္းၿပီးေတာ့ လုပ္ၾကတာ မဟုတ္ဘူးေပ့ါ။

ဦးဝင္းျမ ။ ။ ဒီလုိေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့။ က်ေနာ္တုိ႔ timing ကိုက္သြားတယ္လို႔ ေျပာခ်င္တာေပါ့။ က်ေနာ္ဆိုလိုတာကေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အေရးႀကီးတဲ့ကိစၥတခုကို ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ timing က သိပ္အေရးႀကီးတယ္လို႔ က်ေနာ္ျမင္ပါတယ္။ ေစာလြန္ရင္လည္း ေမ့သြားမယ္။ ေနာက္က်လြန္ရင္လည္း က်န္ေနခဲ့မယ္။ Right time မွာ လုပ္လိုက္တဲ့အခါမွာၾကေတာ့ right result ကို ရတဲ့သေဘာပါ။

XS
SM
MD
LG