သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား


ကေလးအလုပ္သမားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ပညာေပးစာေစာင္ (၃) ေစာင္ကို ILO အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားအဖြဲ႔ရဲ ႔ ရန္ကုန္ဌာနခြဲက ေအာက္တိုဘာလ (၁၀) ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္လိုက္ပါသည္။ အလုပ္ရွင္၊ အလုပ္သမားသမဂၢ ၊ အရပ္သားအသင္းအဖြဲ႔နဲ႔ အစိုးရပါဝင္ႏိုင္မယ့္ကိစၥေတြကို ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဥပေဒမွာ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ မျပည့္သူကို ကေလးအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ အသက္ (၁၄) ႏွစ္နဲ႔ (၁၆) ႏွစ္ၾကားအရြယ္ကို ျခြင္းခ်က္နဲ႔ ကန္႔သတ္ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ (၁၄) ႏွစ္ မျပည့္သူကိုခိုင္းရင္ ေထာင္ဒဏ္/ေငြဒဏ္ ေပးရမယ္လို႔ အလုပ္သမားဌာနက သတိေပးထားပါတယ္။

၂၀၁၄ လူဦးေရစာရင္းအရ (၁၀) ႏွစ္က (၁၇) ႏွစ္အရြယ္ ကေလးသူငယ္ (၁) သန္းခြဲ အလုပ္လုပ္ေနေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ ေယာက်္ားေလး (၈) သိန္း နဲ႔ မိန္းခေလး (၇) သိန္း ပါဝင္ပါတယ္။ ကေလး (၉) သိန္းေက်ာ္ဟာ စိုက္ပ်ဳိးေရးမွာ လုပ္ကိုင္ၾကၿပီး ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းမွာ တသိန္းခြဲ ရွိပါတယ္။ ေရာင္းဝယ္ေရးမွာ တသိန္းေက်ာ္ရွိၿပီး ေဆာက္လုပ္ေရးမွာ ရွစ္ေသာင္းေက်ာ္၊ ဝန္ေဆာင္လုပ္ငန္းမွာ ခုႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ကေလးငါးေယာက္မွာ တေယာက္ဟာ ေက်ာင္းမေနႏိုင္ၾကပါဘူး။

ကေလးအလုပ္သမားအေျခအေနကို Maplecroft အဖြဲ႔က (၆၈) ႏိုင္ငံမွာ ေလ့လာၿပီး အႏၱရာယ္ရွိမႈ အတိုင္းအတာကို စီစစ္ပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားအတြက္ အႏၱရာယ္အမ်ားဆံုး (၁၀) ႏိုင္ငံကို ေရြးထုတ္တဲ့အခါမွာ နံပတ္ (၁) က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ အိႏိၵယက နံပတ္ (၅)၊ ျမန္မာႏိုင္္ငံက နံပတ္ (၇)၊ ပါကစၥတန္က နံပတ္ (၉) ျဖစ္ေနပါတယ္။ တရုတ္ျပည္ဟာအဆင့္ (၁၃)၊ အင္ဒိုနီးရွားက (၁၈)၊ ဗိယက္နမ္က (၃၈) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးလုပ္သားထက္ပိုၿပီး အေျခအေနဆိုးတာဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နဲ႔ အိႏိၵယပဲ ရွိပါတယ္။ အိႏိၵယမွာ ကေလးလုပ္သား သန္း (၅၀) ေလာက္ ရွိမယ္လို႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားဌာနက ခန္႔မွန္းပါတယ္။ ဆင္းရဲသားဦးေရမ်ားတာကို ကေလးလုပ္သား အေရအတြက္က သက္ေသျပေနပါတယ္။ မိသားစုေတြ စားဝတ္ေနေရး က်ပ္တည္းတဲ့အတြက္ ကေလးေတြ အလုပ္လုပ္ေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကေလးလုပ္သားကို ျမန္မာျပည္မွာ ဘယ္လို သေဘာထားတယ္ဆိုတာ ေလ့လာတဲ့စာတမ္း Child Labor, Knowledge, Attitudes and Practices ကို ILO အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားေရးရာအဖြဲ႔က မႏွစ္က ထုတ္ေဝပါတယ္။ ရန္ကုန္တိုင္း၊ ဧရာဝတီတိုင္း နဲ႔ မြန္ျပည္နယ္မွာ ကြင္းဆင္းေလ့လာၿပီး ေရးသားထားတဲ့ စစ္တမ္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဆင္းရဲတဲ့ မိသားစုမ်ားေလ ကေလးလုပ္သားမ်ားေလေလ ျဖစ္ေနေပမယ့္ ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းဖို႔ ႀကိဳးပမ္းတာမ်ဳိး မရွိေသးပါဘူး။ မိသားစုဆင္းရဲလို႔ ေက်ာင္းမေနဘဲ ကေလးအလုပ္လုပ္တာကို လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္သေဘာနဲ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းက လက္ခံထားတာဟာ ကေလးအလုပ္လုပ္တာကို သေဘာတူသလို ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ကေလးရဲ ႔ရပိုင္ခြင့္ကို လူႀကီးနားမလည္တဲ့အတြက္ ကေလးအလုပ္လုပ္လို႔ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ ေရတိုေရရွည္အႏၱရာယ္ကို မသိၾကတာလို႔ ဆိုပါတယ္။

ဆင္းရဲတဲ့ မိဘကို ကူညီဖို႔ သူတို႔မွာ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ကေလးေတြဘက္က ယူဆၾကပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားမရွိတဲ့ အသိုင္းအဝိုင္းက မိဘေတြဟာ ကေလးအလုပ္သမားေတြအေၾကာင္း ပိုသိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေခ်ာင္းဆံုၿမိဳ ႔နယ္မွာသာ ေဒသခံအရပ္သားအဖြဲ႔ရဲ ႔ ေဆာင္ရြက္မႈေၾကာင့္ ကေလးလုပ္သားရဲ ႔ မိဘေတြဟာ သူတုိ႔သားသမီးရဲ ႔ အလုပ္ကို နားလည္ၾကတယ္လို႔ ILO စစ္တမ္းမွာ ေဖာ္ျပပါတယ္။ ေယာက်္ားေလးေတြဟာ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ေနရာမွာ အလုပ္လုပ္ၾကၿပီး မိန္းကေလးေတြကေတာ့ အိမ္တြင္းအလုပ္သမား လုပ္ၾကတာဟာ ဆင္းရဲသားဓေလ့လို ျဖစ္လာပါတယ္။ မိသားစုဟာ ဖခင္ကို မီွခိုေနရေပမယ့္ ဖခင္အလုပ္မရွိတဲ့အခါမွာ မိသားစုရပ္တည္ေရးအတြက္ ကေလး,ကပါ အလုပ္လုပ္ရပါတယ္။ အလုပ္လုပ္ဖို႔အတြက္ ကေလးကိုယ္တိုင္က ဆံုးျဖတ္တာရွိသလို မိခင္က လုပ္ခိုင္းလို႔ လုပ္ရတာလည္း ရွိပါတယ္။

ကေလးလုပ္သားေတြရဲ ႔ မိဘေတြဟာ ပညာမတတ္ၾကတာ မ်ားပါတယ္။ မိဘရဲ ႔ ပညာအဆင့္အတန္းနဲ႔ ကေလးအလုပ္သမား ဆက္စပ္ေနတယ္လို႔ ILO က ဆိုပါတယ္။ အလုပ္ရွင္ဘက္ကေတာ့ ကေလးကို အလုပ္ေပးတာဟာ ကေလးရဲ ႔ မိသားစုကို ကူညီရာ ေရာက္တယ္လုိ႔ ျမင္ပါတယ္။ အလုပ္ရွင္ကို အေရးယူရင္ ကေလးရဲ ႔ မိသားစုကို ဒုကၡေပးသလို ျဖစ္ႏုိင္တယ္လို႔ အလုပ္သမားဌာန ဝန္ထမ္းေတြကလည္း ယူဆတာမို႔ ဥပေဒနဲ႔ ဆန္႔က်င္ေပမယ့္ ခြင့္ျပဳထားတာလို႔ ဆိုပါတယ္။ မိန္းခေလးႏွစ္ဦးကို အိမ္အကူအျဖစ္ငွားၿပီး ညွဥ္းပမ္းႏိွပ္စက္တဲ့ ေက်ာက္တံတားၿမိဳ ႔နယ္က အင္းဝအပ္ခ်ဳပ္ဆုိင္ က်ဴးလြန္တဲ့ျပစ္မႈဟာ ကေလးအလုပ္သမားဘဝရဲ ႔ အကာအကြယ္ကင္းမဲ့မႈကို မီးေမာင္းထိုးျပသလို ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ျပဌာန္းထားတဲ့ ကေလးလုပ္သားဥပေဒနဲ႔ လက္ေတြ႔ဘဝမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြဟာ တျခားစီ ျဖစ္ေနပါတယ္။ လူမႈစီးပြားေရးဘဝ အေျခအေနနဲ႔ေရာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ ႔ အေတြးအေခၚနဲ႔ေရာ ကြဲျပားျခားနားေနတဲ့ ဥပေဒကို အေကာင္အထည္ေဖာ္လုိ႔ရတဲ့ ဥပေဒမ်ဳိးကို ျပဌာန္းဖို႔ လိုတယ္လို႔ ILO က ဆိုပါတယ္။ ေရွ ႔ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ ရန္ကုန္တုိင္း၊ ဧရာဝတီတိုင္းနဲ႔ မြန္ျပည္နယ္မွာ ကြင္းဆင္းေလ့လာၿပီး ကေလးလုပ္သား အေျခအေနနဲ႔ ေဒသခံလူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ ႔ သေဘာထားကို မွတ္တမ္းတင္ဖုိ႔ အစီအစဥ္ရွိေၾကာင္း ILO အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG