သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့မ်က္ေမွာက္ေရးရာ ေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Stanford တကၠသိုလ္က ခ်ီးေျမွာက္တဲ့ Shorenstein သတင္းမီဒီယာဆုကို လက္ခံရရွိတဲ့ ဧရာဝတီသတင္းစာ အယ္ဒီတာ ဦးေအာင္ေဇာ္ နဲ႔ု ဗီြအိုေအျမန္မာသတင္း အယ္ဒီတာ ဦးေက်ာ္ဇံသာ တုိ႔က ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ဝင္ေရာက္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ဧရာဝတီသတင္းစာ လုပ္ငန္းအေျခအေန၊ ျမန္မာ့သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ နဲ႔ ႏိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲ၊ ေရွ ႔အလားအလာမ်ားကို ေဆြးေႏြးသံုးသပ္ တင္ျပထားပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ က်ေနာ္ ပထမဦးဆံုး ေမးခ်င္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံျပည္တြင္းမွာ ဧရာဝတီေအာင္ေဇာ္ ကို ဘယ္ေလာက္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္း ခံရတယ္လို႔ ယူဆပါသလဲ။

ဦးေအာင္ေဇာ္ ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔က ထုတ္လုပ္တဲ့ news ေတြ၊ Analysis ေတြ၊ အယ္ဒီတာအာေဘာ္ေတြကို ဖတ္တဲ့လူေတြ ပိုၿပီးမ်ားလာတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဆုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔အေပၚမွာ ယံုၾကည္မႈရွိတယ္ဆုိတာကိုေတာ့ က်ေနာ္ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အခုက ျမန္မာႏိုင္ငံက အာဏာပိုင္ေတြရဲ ႔ သေဘာထား။ ျပည္ပမွာ အေျခစိုက္ခဲ့တုန္းကေတာ့ အာဏာပိုင္တခ်ဳိ ႔က နံမည္နဲ႔ ေဖာ္ထုတ္ၿပီးေတာ့ မယံုနဲ႔ မဖတ္နဲ႔ဆိုတာကို ၾကားခဲ့ဘူးပါတယ္။ အခု ျပည္တြင္းေရာက္လာတဲ့အခါ သူတုိ႔က ဘယ္လုိသေဘာထားပါသလဲ။ ကိုေအာင္ေဇာ္တို႔ကို ရန္သူလုိ ျမင္ေနတုန္းလို႔ ထင္ပါသလား။

ဦးေအာင္ေဇာ္ ။ ။ အဲဒီလိုေမးတာကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ က်ေနာ္ျမင္တာကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ကို မယံုနဲ႔ မဖတ္နဲ႔ ေျပာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္လည္း ဂုဏ္ယူပါတယ္။ အဲဒီလိုေျပာေလ က်ေနာ္တို႔အတြက္ ေကာင္းေလပါ။ ဆိုေတာ့ အထဲဝင္သြားတဲ့အခါၾကေတာ့လည္း က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ မေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့သူေတြ သူေတြတေတြရဲ ႔ အေၾကာင္းေတြကို အျပင္မွာ ႏွစ္ေပါင္း (၂၀) ေလာက္ ေရးလာခဲ့တဲ့လူေတြ။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္းေတြ၊ လက္ရွိ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့သူေတြ၊ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြ။ အကုန္လံုးကို ဟိုဖက္ေကာ ဒီဖက္ေကာ ေတြ႔ခြင့္ရပါတယ္။ စကားေျပာခြင့္ ရပါတယ္။ သူတုိ႔ ဧရာဝတီေပၚမွာ ထားတဲ့အျမင္ေတြ၊ သူတုိ႔ရဲ ႔ သေဘာထားေတြ။ သူတုိ႔ ဘယ္လိုျမင္သလဲဆိုတာကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာတာရွိသလို။ သူတုိ႔ ေလးစားတယ္။ ဘယ္ဟာေတြကို သူတုိ႔ႀကိဳက္တယ္။ ဘယ္ဟာေတြေတာ့ ဘယ္လုိျမင္တယ္။ ေဝဖန္တာေတြလည္း က်ေနာ္တုိ႔ အစိုးရပိုင္းက ထိပ္တန္းအရာရွိႀကီးေတြမွာေကာ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ပါလီမန္ထဲမွာလည္း သူရဦးေရႊမန္းတုိ႔ကအစ ဦးခင္ေအာင္ျမင့္အဆံုး သူတို႔ေတြအကုန္လံုးက ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔အေပၚထားတဲ့ respect အေတာ္ရွိတယ္ဆိုတာကိုလည္း ေတြ႔ရတယ္။ တဖက္မွာလည္း critical ျဖစ္တဲ့ မီဒီယာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီအေပၚမွာ ရြံေၾကာက္တဲ့ပံုစံေတြ ရွိတာကိုလည္း ေတြ႔ရတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေလးေတြ မွန္ေနတယ္လို႔ပဲ ခံစားရပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔အလုပ္ကိုက ဒီေန႔ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္ေသာ္လည္း ေနာက္ေန႔က်ရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ေရးသားမႈေတြေၾကာင့္ ရန္သူျဖစ္သြားတာေတြ ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔ဖက္က … က်ေနာ္တုိ႔အလုပ္ကေတာ့ ကိုယ့္အလုပ္ကို ဆက္လုပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ အခု ျပည္တြင္းမွာေျပာင္းၿပီးေတာ့ မီဒီယာအလုပ္ကို လုပ္လာတယ္ဆုိေတာ့ ျပည္ပမွာလုပ္ခဲ့တာနဲ႔ ဘာကြာသလဲ။ အဲဒါထက္ပိုၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပေခ်ာေမႊ႔တယ္ ထင္ပါသလား။ ပိုၿပီးေတာ့ မေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ အခက္အခဲေတြ ေတြ႔ရရင္လဲ နည္းနည္းေျပာျပပါ။

ဦးေအာင္ေဇာ္ ။ ။ မေမွ်ာ္လင့္ဘူးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေမွ်ာ္လင့္ထားတာေတြ ႀကံဳေတြ႔ရပါတယ္။ အခန္းငွားရတဲ့ကိစၥ၊ တယ္လီဖုန္း၊ အင္တာနက္ေတြ၊ အင္တာေႏွး ျဖစ္ရတဲ့ကိစၥကအစ ေစ်းေတြႀကီးတဲ့ကိစၥကအစ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ staff ေတြ ငွားတဲ့အခါၾကေတာ့လည္း staff ေတြ train လုပ္ရတဲ့ကိစၥ၊ skills ကိစၥ၊ capacity ကိစၥေတြ အမ်ားႀကီး က်ေနာ္တုိ႔ဖက္က သူတုိ႔နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ရွယ္လုပ္ရတဲ့ကိစၥေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတဲ့အခါၾကေတာ့လည္း က်ေနာ္တုိ႔အတြက္ ဒါေတြဟာ plus ေတြလိုပဲ ခံစားရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္ပမွာတုန္းက ဝင္ခြင့္မရဘဲ လုပ္ခဲ့တဲ့အခါတုန္းကေတာ့ စာေပးစာယူ သင္တန္းလုပ္ရသလို။ အဲဒီတုန္းက ျမန္မာျပည္ကိုၾကည့္ၿပီးေရးရတာ black and white ပိုဆန္တယ္။ အျဖဴအမည္း ပိုဆန္တယ္။ ျမန္မာျပည္ေျပာင္းသြားတဲ့ကာလ၊ တံခါးဖြင့္ၿပီးကာလမွာ အထဲေရာက္သြားၿပီးေတာ့ ရံဖန္ရံခါသြားၿပီးေတာ့ အထဲကေန သတင္းေတြယူ၊ ကိုယ္တိုင္ေတြ႔ၿပီး ေရးရတဲ့အခါၾကေတာ့လည္း စာေပးစာယူ မဟုတ္ေတာ့ဘဲ။ လက္ေတြ႔သင္ယူ ေရးသားရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ပိုၿပီးေတာ့လည္း အားရႏွစ္ၿခိဳက္မႈရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခက္အခဲေတြကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔အတြက္ အမ်ားႀကီး ရွိပါေသးတယ္။ Challenge ေတြ အမ်ားႀကီး က်န္ပါေသးတယ္။ Security ျပႆနာေတြ၊ Protection ျပႆနာေတြ၊ အာဏာပိုင္နဲ႔ ဆက္ဆံရတဲ့ကိစၥေတြ။ ေနာက္ ျပႆနာျဖစ္ေနတဲ့ ေနရာေတြကို information access မရတဲ့ကိစၥေတြ။ လြယ္မေရာင္နဲ႔ ခက္ေနတဲ့ကိစၥေတြ။ အမ်ားႀကီးပါ။ အဲဒါေတြကို ေက်ာ္ျဖတ္ရမွာ အမ်ားႀကီး က်န္ပါေသးတယ္။


ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ျပည္ပကို ျပန္ေရာက္သြားႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြ။ ျပည္တြင္းက ထိုးဝါးႏႈတ္ၿပီးေတာ့ ျပည္ပကို ျပန္ထြက္ရမယ့္ အေျခအေနမ်ဳိးေတာ့ မေရာက္ႏုိင္ေတာ့ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။

ဦးေအာင္ေဇာ္ ။ ။ ဦးေက်ာ္ဇံသာ အဲဒီေမးခြန္းကိုေမးတာ ေကာင္းပါတယ္။ က်ေနာ္ထင္တယ္ ဦးေက်ာ္ဇံသာေတာ့ ဘယ္လိုထင္သလဲေတာ့ က်ေနာ္ မသိဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔ ျမင္တာကေတာ့ေလ ဒါေၾကာင့္လဲ က်ေနာ္တို႔က တခ်ဳိ ႔ဆုိရင္ ရံုးခန္းေတြကို အျပင္မွာထားထားတယ္။ အထဲမွာ branch office ထားၿပီး စမ္းၾကည့္ေနတယ္။ အေနအထား ဘယ္လုိရွိမလဲ။ အေနအထားေတြက မၿငိမ္ဘူး ျဖစ္ေနတာကို။ က်ေနာ့္သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ ေျပာသလိုေပါ့ ျမန္မာျပည္ကိုသြားတဲ့အခါ ဘယ္ေနရာကို ကိုင္ၾကည့္လိုက္ အရမ္းကို အကဲဆတ္တယ္။ အရမ္း Fragile ျဖစ္တယ္။ အရမ္းကို ေစာေနေသးတဲ့ကာလတခု ျဖစ္တယ္ဆုိေတာ့ ဘယ္ေနရာကိုသြားေနတယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ မသိေသးဘူး။ အရင္ (၂) ႏွစ္ေလာက္ ျမန္မာျပည္စပြင့္တုန္းက ညီအကို မသိတသိလုိ႔ ေျပာၾကတယ္။ ညီအကို မသိတသိနဲ႔ ပိုဆုိးတဲ့ကာလ ျပန္ေရာက္ေနသလားလုိ႔ေတာင္ ျပန္ၿပီးခံစားရတယ္။ ဒီေန႔ဒီအခါကဆုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က back-up plan ေတြကေတာ့ အားလံုးဆြဲၾကတာပဲ။ မီဒီယာတခုတည္းမဟုတ္ဘူး တျခားအဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ human rights လုပ္ေနတဲ့အဖြဲ႔ေတြ၊ ျမန္မာျပည္ကို ေကာင္းတာကိုျမင္ခ်င္တဲ့ အေမရိကမွာရွိတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြေတာင္မွ ဒီေန႔ဒီအခ်ိန္ကာလမွာေတာ့ အေျခအေနေတြက မေသခ်ာဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ေတြအေနနဲ႔ေတာ့ back-up plan, back-up strategy ေတြ ရွိသင့္တယ္ဆုိတာကို အားလံုးေျပာေနတဲ့ကာလ ျဖစ္ေနေတာ့ အခုန ေမးခြန္းျပန္ေျဖရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ back-up strategy ေတာ့ ထားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။


ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေနာက္တခုက အခုန ကိုေအာင္ေဇာ္ ေျပာသလို ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ ျပႆနာေတြ သိပ္မ်ားတယ္။ အဓိက အတိမ္အေစာင္းမခံႏိုင္တဲ့ ကိစၥေတြ။ မီဒီယာသမားေတြအတြက္ ခက္ရာခက္ဆစ္ လုပ္ရမယ့္သတင္းေတြရွိတယ္။ ဥပမာ communal violence ျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥမ်ဳိးေတြ။ အဲဒီ ကိစၥမ်ဳိးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာျပည္တြင္းက မီဒီယာေတြ ကိုင္တြယ္ပံုက တာဝန္ေက်ေက်၊ တာဝန္သိသိနဲ႔ မွန္မွန္ကန္ကန္ ကိုင္တြယ္ႏုိင္ၾကတယ္လို႔ ထင္ပါသလား။

ဦးေအာင္ေဇာ္ ။ ။ ေျပာဖို႔ေတာ့ အရမ္းခက္ပါတယ္။ အစိုးရပိုင္ သတင္းစာေတြကေတာ့ လက္လႊတ္စပယ္ ေျပာတဲ့ကိစၥေလးေတြ က်ေနာ္တုိ႔ ေတြ႔ခဲ့ရတယ္။ Communal violence စခဲ့တုန္းကဆုိရင္ တခ်ဳိ ႔အသံုးအႏႈန္းေတြကို တဖက္ကို စြပ္စြဲတဲ့အသံုးအႏႈန္းေတြကို စၿပီးသံုးခဲ့တာက တကယ္ေတာ့ private သတင္းစာေတြထက္စာရင္ အစိုးရသတင္းစာေတြက စသံုးခဲ့တာပါ။ တမင္သက္သက္ကို ရည္ရြယ္ၿပီးေတာ့ ဖန္တီးသလားလုိ႔ေတာင္ ေမးခြန္းထုတ္စရာေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဆုိတဲ့အခါၾကေတာ့ ဒါေတြကို က်ေနာ္တုိ႔က ဒီလုိ communal violence, ethnic conflict ေတြက တကယ္ကို ဝါရင့္သတင္းစာဆရာႀကီးေတြေတာင္မွ အရမ္းခက္ခဲတဲ့ story တခုကို ေရးျပေဖာ္ျပရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သာမန္ light weight ျဖစ္တဲ့လူေတြ သြားၿပီးေရးလို႔ မရပါဘူး။ ဆုိေတာ့ အရမ္းအကဲဆတ္တဲ့ issue ေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီ story ကို ဘယ္လို ပရိသတ္ကို ေျပာမလဲဆုိတာလဲ အရမ္းအေရးႀကီးတဲ့ကာလ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ conflict ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာေတြကို access ေပးမလားဆိုတာလည္း အခုထက္ထိ အခက္အခဲရွိေနတယ့္ကိစၥ တခုပါ။ ရခိုင္ျပည္မွာျဖစ္တဲ့ကိစၥဆုိရင္လည္း ရခိုင္ျပည္သူျပည္သားေတြ ခံစားမႈေတြ၊ သူတုိ႔ေတြ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ဒုကၡေတြ၊ သူတုိ႔ရဲ ႔ feeling ေတြ၊ သူတုိ႔ sentimental ျဖစ္ေနတာေတြ။ အဲဒါေတြကိုလည္း အမ်ားႀကီး တင္ျပေပးဖို႔ လိုမယ္လို႔ က်ေနာ္ေတာ့ ထင္ပါတယ္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ျမန္မာႏုိင္ငံ အာဏာပိုင္ဖက္ကေရာ တကယ့္လြတ္လပ္တဲ့ မီဒီယာေတြကို တိုင္းျပည္အတြက္ လုိအပ္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ သေဘာေပါက္ၾကတယ္ ထင္ပါသလား။ အခု မီဒီယာဖြင့္ေပးရတယ္ဆုိတာ ျပင္ပက ဖိအားေတြေၾကာင့္၊ ျပင္ပမွာ အျမင္ေကာင္းေအာင္၊ လူၾကားေကာင္းေအာင္ လုပ္ေနရတယ့္ ထင္သလား။ သူတုိ႔ကုိယ္၌က တကယ္ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ တန္းဖိုးကို ထဲထဲဝင္ဝင္ နားလည္းသေဘာေပါက္လုိ႔ ခြင့္ျပဳလာတယ္ ထင္သလား။

ဦးေအာင္ေဇာ္ ။ ။ အဲဒီ ေမးခြန္းကေတာ့ MOM က လူေတြကို ေမးတာေတာ့ ေကာင္းပါတယ္။ ဝန္ႀကီးဦးေအာင္ၾကည္၊ ဝန္ႀကီးဦးရဲထြဋ္တို႔ကို။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ေျဖရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အစိုးရထဲမွာလည္း မီဒီယာရဲ ႔ value တန္းဖိုးကို သိတဲ့လူေတြ ရွိသလို။ မီဒီယာဆိုတာ ငါနဲ႔မတူရင္ ငါ့ရန္သူပဲဆုိၿပီး သတ္မွတ္သူေတြလည္း အမ်ားႀကီး က်န္ေနေသးတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ မီဒီယာကို အခုထက္ထိ ခါးပိုက္ေဆာင္တပ္တခုလို။ မိမိရဲ ႔ mouthpiece လို၊ မိမိရဲ ႔ ေအာ္လန္တခုလို၊ မိမိရဲ ႔ political agenda တခုခုကို အသံုးခ်မယ္လူေတြကို အမ်ားႀကီး ေတြ႔ေနရေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ဆုတ္ယုတ္မႈတခုလုိေတာ့ က်ေနာ္ထင္တယ္။ မၾကာေသးခင္ကပဲ အတည္ျပဳလို႔မရေသးတဲ့ chemical weapon ဆိုတဲ့ စက္ရံုတခုကို သြားခဲ့ၿပီး ေရးခဲ့တဲ့ Unity က လူေတြကို ဖမ္းတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ဒါမ်ဳိးဆုိရင္ က်ေနာ္ ျဖစ္ေစခ်င္တာကေတာ့ မဟုတ္ဘူးဆုိရင္ တျခားမီဒီယာေတြပါဖိတ္ၿပီး အဲဒီစက္ရံုကို ေခၚျပလိုက္တာ ပိုမေကာင္းဘူးလား။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း ဒီသတင္းမွားရင္ မွားတယ္ဆုိၿပီးေတာ့ reverse လုပ္လုိ႔ မရဘူးလား။ ဆိုေတာ့ အဲဒီလိုပဲ အကိုေမးသြားသလို communal violence ကိစၥေတြ၊ တျခား corruption ကိစၥေတြ။ အစိုးရရဲ ႔ project ကိစၥေတြ ေရးတဲ့ကိစၥေတြမွာ မသမာမူေတြ ေရးတဲ့ကိစၥေတြမွာ ေဖာ္ထုတ္တဲ့သတင္းစာေတြကို သူတုိ႔ရန္သူလုိ႔ သတ္မွတ္လာတဲ့ကိစၥ။ ကေလာ္တုတ္တဲ့လူေတြၾကေတာ့ သူတို႔က ဘာမွမလုပ္တာမ်ဳိးေတြ ရွိတယ္။ သူတုိ႔ဖက္ကိုလိုက္ၿပီး ေရးၿပီးေတာ့ ေရးခ်င္သလို ေရးေနတဲ့လူေတြကိုလည္း သူတုိ႔ ဘာမွမေျပာတာမ်ဳိးေတြ ရွိတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ သူတုိ႔ရဲ ႔ လူေတြ၊ သူတုိ႔ဘက္သားေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ ။ ။ ေနာက္ဆံုးေမးခ်င္တဲ့ ေမးခြန္းက ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ နီးလာၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အာဏာရွိပါတီနဲ႔ ျပည္သူ႔ေထာက္ခံမႈ ေတာ္ေတာ္အင္အားေကာင္းတဲ့ပါတီတုိ႔ အႀကိတ္အနယ္ ၿပိဳင္ရမယ့္ပြဲလည္းျဖစ္တယ္။ ဆုိေတာ့ တခ်ဳိ ႔ႏုိင္ငံေတြမွာ က်ေနာ္တို႔ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြမွာလည္း ေရြးေကာက္ပြဲကာလမွာ မီဒီယာသမားေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ေလး အႏၱရာယ္ေတြ ႀကံဳရပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကို မီဒီယာသမားေတြအေနနဲ႔ အႏၱရာယ္ကင္းကင္းနဲ႔ မွ်မွ်တတ ေရးသားတင္ျပခြင့္ ရရွိလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါသလား။

ဦးေအာင္ေဇာ္ ။ ။ မေမွ်ာ္လင့္ပါဘူး။ က်ေနာ္ထင္တာေတာ့ အားလံုးႀကိဳျပင္ထားတာ ေကာင္းမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာလည္း တျခားႏုိင္ငံေတြမွာသံုးတဲ့ training ေတြ၊ safety standard training ေတြကအစ အခုအခ်ိန္ကတည္းကစၿပီးေတာ့ reporters ေတြၾကားထဲမွာ, journalists ေတြၾကားထဲမွာ၊ အယ္ဒီတာေတြၾကားထဲမွာ အဲဒီလိုမ်ဳိးေလးေတြ စၿပီးေတာ့ သံုးသင့္ၿပီး။ Training ေတြ ေပးသင့္ၿပီးလို႔ က်ေနာ္ေတာ့ ခံစားရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဒီ election ကို ရႈံးမယ္လို႔ထင္ရင္။ ရႈံးမယ္လို႔ထင္တဲ့ လူေတြကေတာ့ violence ေတြျဖစ္ေအာင္။ instability မတည္ၿငိမ္မႈေတြျဖစ္ေအာင္ ပိုလုပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုနလိုမ်ဳိး radical ျဖစ္တဲ့သူေတြ၊ အစြန္းေရာက္တဲ့သူေတြကို ေျမွာက္ေပးၿပီးေတာ့ ပိုၿပီး violence ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ၾကမွာ။ ဆိုေတာ့ ေနာက္တခု စိတ္ဝင္စားဖို႔ေကာင္းတာက အရင္တုန္းက အျဖဴအမည္းဆုိတာ အစိုးရ သို႔မဟုတ္ စစ္အာဏာရွင္ကျဖစ္ျဖစ္ သူတုိ႔ကို ေဝဖန္တဲ့သူနဲ႔ ထိပ္တုိက္ေတြ႔တာ။ အခုက အဲဒီလုိ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ၾကားခံနယ္သူေတြ ေမြးလာတဲ့ ျပႆနာ။ အဲဒီ ၾကားခံေတြ ေမြးၿပီးေတာ့ အဲဒီ ၾကားခံေတြကို ရန္ျပဳခိုင္းတာေတြ၊ attack လုပ္ခုိင္းတာေတြ။ အဲဒါမ်ဳိးေတြက ပိုမ်ားလာတယ္။ အဲဒါကို အစိုးရက သူမသိဘူးလုိ႔ ေျပာမွာ။ အစိုးရနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့လူေတြ။ ဒီလုိလုပ္တဲ့လူေတြက သူတုိ႔ ဘာမွမပတ္သက္ဘူးလို႔ ေျပာမွာပဲ။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔က ၾကားခံကို အသံုးခ်ၿပီးေတာ့ သူတို႔ကို ေဝဖန္တဲ့သူေတြ၊ သူတို႔ကို တုိက္ခိုက္တယ္ဆုိတဲ့သူေတြ၊ သူတုိ႔အေၾကာင္းေတြကို expose လုပ္တဲ့သူေတြနဲ႔ အဲဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္၊ အတိုက္အခံေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္၊ ဒီမုိကေရစီအုပ္စုနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ျဖစ္ျဖစ္။ critical ျဖစ္တဲ့ မီဒီယာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီၾကားခံေတြကစၿပီးေတာ့ တိုက္ခုိက္တာမ်ဳိးေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။
XS
SM
MD
LG