သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ရန္ကုန္ၿမိဳ႔က ေရေျမာင္းေတြဟာ အနံ႔သက္ဆိုးေတြနဲ႔ ေရစီးေရလာမေကာင္းပဲ ေရလွ်ံေလ့ရွိတာမို႔ ေခတ္နဲ႔ အညီ ျပင္ဖုိ႔ လုပ္ေနတဲ့ ဒီရန္ကုန္ရဲ့ ေရဆိုးထုတ္စံနစ္ေတြ၊ မိလႅာ စံနစ္ေတြ ဘယ္လိုရွိတယ္ ဆိုတာကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပမွာပါ။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႔မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံသားအားလံုးရဲ့ ဆယ္ပံုတပံု ျဖစ္တဲ့ လူဦးေရ ၆သန္းေလာက္ ေနထိုင္ပါတယ္။ အခု ဧရိယာ စတုရန္းမိိုင္ ၃၀၀ေက်ာ္ က်ယ္၀န္းတဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ဟာ ၁၉ ရာစုႏွစ္ တုန္းကေတာ့ စတုရန္းမိုင္ သံုးဆယ္ ေက်ာ္ပဲ ရွိတာပါ။ အဲဒီ အခ်ိန္ကစၿပီး ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ရဲ့ မိလႅာ စံနစ္ကို ဘယ္လို စီမံ ထားတယ္ ဆိုတာကို ရန္ကုန္ စည္ပင္သာယာေရး ေကာ္မတီရဲ့ အႀကံေပး ျဖစ္တဲ့ ၿမိဳ႔ျပစီမံကိန္းပညာရွင္ ေဒါက္တာ ေက်ာ္လတ္ကို ေမးၾကည့္ပါတယ္။

"အခု ေဒါင္းေတာင္း ဧရိယာလို႔ သံုးေနၾကတဲ့ ၆ၿမိဳ႔နယ္ ၇ၿမိဳ႔နယ္ ရွိတဲ့ ၿမိဳ႔ထဲပိုင္းကို ဖေရဇာ plan လို႔ေခၚတဲ့ စီမံကိန္းနဲ႔ အဂၤလိပ္က ၁၈၅၃ ေလာက္မွာ သူစတည္ခ်ိန္က sewage system လို႔ေခၚတဲ့ မိလႅာ စံနစ္ကုိ သူထည့္သြင္း ၿပီးေတာ့ လုပ္သြားပါတယ္။ ေဒါင္းေတာင္း ဧရိယာဆိုတာက ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ central busniess district CBD စီးပြါးေရးဇံု ဆိုၿပီး ေတာ့ ေျပာင္းသြားပါတယ္။ လူေနၾကတာေတြ ကလည္း အဂၤလိပ္ လက္ထက္က နဲ႔ စာရင္ ေလးငါးဆ ေလာက္ ပိုမ်ား သြားပါတယ္။ ပိုမ်ားလာတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အဂၤလိပ္ေတြ တည္ေဆာက္သြားတဲ့ central sewer system လို႔ေခၚတဲ့ စုေပါင္းမိလႅာ စံနစ္က မလံုေလာက္ေတာ့ဘူး ျဖစ္သြားပါတယ္။

အဲဒါကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ေတာ္ စည္ပင္ကေနၿပီးေတာ့ ၂၀၀၃ခုႏွစ္ ပတ္၀န္းက်င္ေလာက္မွာ သူက သပ္သပ္ေပါ့ေလ၊ sewage treatment plant လို႔ေခၚတဲ့ မိလႅာကို သန္႔စင္တဲ့ စက္ေပါ့ေလ။ အဲဒီ မိလႅာ သန္႔စင္ေရးစက္ကို (monkey point) သံလ်က္စြန္းမွာ အခုတည္ေဆာက္ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစာေစာကေျပာတဲ့ စီးပြါးေရးဇံု အတြက္ကေတာ့ sewage system က အေတာ္ေလး ေကာင္းသြားပါၿပီ။ ေကာင္းတဲ့ အျပင္ သူတို႔က ပိုၿပီးေတာ့ လိုင္း ေတြကိုလည္းပဲ ေတာ္ေတာ္ေလး ျပန္ခ်ဲ႔ၿပီးေတာ့ ျပန္ေကာင္းေအာင္လုပ္လိုက္တဲ့ အတြက္ လုပ္ေနတာေၾကာင့္ ဒါက ေကာင္းသြားမွာပါ။

ေျမာက္ပိုင္းမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ႀကီးက ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀ ရာစုႏွစ္ကစၿပီးေတာ့ ေျမာက္ဘက္ကို တေျဖးေျဖး ခ်ဲ႔ခ်ဲ႔လာတဲ့ အခါက်ေတာ့ အဲဒီေနရာေတြ ကေတာ့ စုေပါင္း ေသာ မိလႅာ စံနစ္ကို သံုးမယ္ ဆိုရင္ အမ်ားႀကီး ပိုက္ဆန္ကုန္မွာပါ။ ကုန္မယ့္ အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ ကၽြန္ေတာ္တုို႔ အခု septic tank system လို႔ေခၚတဲ့ ျမန္မာလိုေတာ့ မိလႅာကန္ လို႔ပဲ ေခၚတယ္။ အဲဒီ မိလႅာကန္ နဲ႔ပဲ တအိမ္ကို တလံုး သို႔တည္းမဟုတ္ ၃- ၄ - ၅ အိမ္ကို တလံုး ေပါ့။ ဒါမွမဟုတ္လည္းပဲ စုေပါင္း မိလႅာကန္ေပါ့ အဲဒီ ဧရိယာႀကီး တခုလံုးအတြက္ မိလႅာကန္ေပါ့။ အဲဒီ စံနစ္ေတြနဲ႔ပဲ က်င့္သံုးေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္"

မိလႅာ စံနစ္ကေတာ့ တကယ္လို႔ ၿမိဳ႔ကို ဒီ့ထက္ ခ်ဲ႔လည္း ဆရာေျပာတဲ့ စံနစ္အတိုင္းပဲ ေပါ့ေနာ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ သူ႔ဟာသူ septic tank ေတြ မိလႅာကန္ေတြ နဲ႔ အဆင္ေျပေအာင္လုပ္သြားမယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာလား

" ဟုုတ္ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ့ ေငြေရးေၾကးေရး စီးပြါးေရး အေျခအေနအရ ေတာ့ ဒီစံနစ္ကိုပဲ လက္ခံရမွာပါ။ ဘာျဖစ္လို႔လည္း ဆိုေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ တိုးတက္တဲ့ တုိင္းျပည္ႀကီးေတြမွာ ကေတာ့ ဒီ septic tank မိလႅာကန္စံနစ္ကို ဖယ္ရွား လိုက္ၾကၿပီးေတာ့ စုေပါင္း မိလႅာသယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ေရးစံနစ္ကို သူတို႔ ေျပာင္းၾကတာ တိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ လုပ္ပါတယ္။

ျမန္မာျပည္မွာ အေနနဲ႔ကေတာ့ သိပ္ၿပီး ေစ်းႀကီးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအျပင္ကို တခါတေလ က်ေတာ့ ေျမျပႆနာ ကေလးေတြလည္းပဲ ေပၚတတ္ ပါတယ္။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ့ အဲဒီ ပိုက္လိုင္းက သူမ်ား ၿခံထဲကို ျဖတ္ရမွာမ်ိဳး ျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္မို႔ တခါတေလက်ေတာ့ အင္မတန္ တိုးတက္ၿပီး ပိုက္ဆန္ေတြ ရွိၾကၿပီး အဲလိုဥပေဒမ်ိုဳးေတြ ရွိတဲ့ ဂ်ပန္လို ႏိုင္ငံမ်ိဳးမွာေတာင္မွ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက central sewage system ကို မသံုးႏိုင္ၾကပါဘူး။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၿမိဳ႔ေတြေပါ့။ ေနာက္တခါ အေမရိကန္မွာလည္းပဲ ၿမိဳ႔ႀကီးေတြမွာေတာ့ central sewage system သံုးၾကပါတယ္။ ၿမိဳ႔ေသးေသးေလး ေတြမွာေတာ့ septic tank system ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရွိပါတယ္"

မိလႅာစံနစ္နဲ႔ ေရဆိုးထုတ္စံနစ္နဲ႔ ဘယ္လိုခြဲထားတယ္ ဆိုတာေျပာျပေပးပါ ဆရာ

"အားလံုးကိုေတာ့ ၿခံဳၿပီးေတာ့ ေရဆိုးထုတ္ေသာ စံနစ္ ေပါ့ waste water disposal ဆိုၿပီးေတာ့ အဲဒီ ဘာသာရပ္ကေတာ့ တခုထဲပါပဲ။ အဲဒါေပမယ့္ လည္းပဲ အဲဒီ စံနစ္ထဲမွာမွ seprate system နဲ႔ mixed system ဆိုတာ ၂မ်ိဳး ကြဲသြားပါတယ္။

seprate system ဆိုတာကေတာ့ အိမ္ကေနၿပီးေတာ့ ထုတ္လိုက္တဲ့ ခ်ိဳးေရ သံုးေရ မိလႅာေပါ့။ အဲဒါကို သီးသန္႔ ခြဲၿပီးေတာ့ သီးသန္႔သယ္သြားၿပီးေတာ့ သီးသန္႔ treat လုပ္တဲ့ သူ႔ကို သန္႔စင္ေအာင္ လုပ္ၿပီးေတာ့မွ ပတ္၀န္းက်င္ကို ပို႔တဲ့ စံနစ္ေပါ့။ mixed system ဆိုတာကေတာ့ ေစာေစာကေျပာတဲ့ အိမ္ကထုတ္လိုက္တဲ့ ေရဆိုးေတြေရာ storm water လို႔ေခၚတဲ့ မိုးေရာ တခ်ိဳ႔ ေအးတဲ့ တုိင္းျပည္ေတြမွာေတာ့ ဆီးႏွင္းေပါ့။ အဲဒီကေန က်လာတဲ့ ေရေတြေရာကို ေပါင္းၿပီးေတာ့ သယ္တဲ့စံနစ္ေပါ့။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၿမိဳ႔ႀကီးေတြ မွာေတာ့ ေပါင္းၿပီးေတာ့ သယ္တဲ့ စံနစ္ကိုသံုးၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒါက installation cost လို႔ေခၚတဲ့ စၿပီး ေဆာက္ကတည္းက ေစ်းက သိပ္ႀကီးလြန္းအားႀကီးတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ခြဲတဲ့စံနစ္ကိုပဲသံုးပါတယ္။

ရန္ကုန္မွာလည္း အဲဒီလိုခြဲတဲ့စံနစ္ကို သံုးတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အိမ္သာက ထြက္လာတဲ့ မိလႅာကိုေတာ့ septic tank ထဲကိုထည့္တယ္။ ေနာက္ က်န္တဲ့ေရေပါ့ေလ၊ မိုးေရရယ္ ခ်ိဳးေရရယ္ သံုးေရေတြကိုေတာ့ drainage ေျမာင္းထဲကိုပဲ ထည့္ပါတယ္။ အဲေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာကေတာ့ ၂မ်ိဳးကြဲသြားတာေပါ့ေလ။ drainage တို႔လို ေရေျမာင္းေတြကိုၾကည့္တဲ့ အုပ္စုေတြရယ္၊ ေနာက္တခါ မိလႅာကန္တို႔ စုေပါင္းမိလႅာ စံနစ္တို႔ကို လိုက္ၿပီး ေတာ့ ၾကည့္တဲ့ ဌာနေတြရယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ေတာ္ စည္ပင္မွာေတာ့ အဲဒီလိုခြဲထားပါတယ္"

အခု လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေျပာေနၾကတာက မိုးေတြ အရမ္းရြာလာၿပီ ဆိုရင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔မွာ ေရလွ်ံေနၿပီး အနံ႔ဆိုးအနံ႔အသက္ေတြ လည္း ရွိေနတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ ဒါမ်ိဳး ျဖစ္ေနရတာပါလဲ။ ဒီစံနစ္က မေကာင္းလို႔လား။ ဒါမွမဟုတ္ ထိမ္းသိမ္းတာ မႏိုင္လို႔လား။ ဘာျဖစ္လို႔ပါလဲ

"ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ကို ျပန္ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ ေစာေစာကေျပာတဲ့ ဖေရဇာ plan လို႔ေျပာတဲ့ ၁၉ရာစုႏွစ္ အလယ္ပိုင္း ေလာက္တုန္းကေတာ့ CBD လို႔ေခၚတဲ့ စီးပါြးေရး ဇံုမွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မိလႅာစံနစ္ေရာ ေရေျမာင္း စံနစ္ေရာကို စံနစ္တက် လုပ္သြား ေဆာက္သြားၾကပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၿမိဳ႔ႀကီးက ေျမာက္ဖက္ကို ခ်ဲ႔လာတယ္။ ခ်ဲ႔တဲ့ အခ်ိန္အခါေတြ ကလည္းပဲ အေလာတႀကီး ေပါ့။ အျမန္ ခ်ဲ႔ၾကတာမ်ား ေတာ့ ေျမာက္ပိုင္းေနရာေတြမွာ ကေတာ့ မိလႅာကန္ေတြေတာ့ သံုးၾကတယ္၊ ထားရမယ္လို႔ ဥပေဒေတာ့ ရွိတယ္။ သို႔ေသာ္ ေရေျမာင္းကိစၥ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ drainage master plan လို႔ေခၚတဲ့ တၿမိဳ႔လံုးကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ ဒီေရေျမာင္းေတြကို ဘယ္လိုစီးဆင္းေစမယ္ ဘယ္ကိုသြားမလဲ ဘယ္ကိုထုတ္မလဲ ဆိုတဲ့ စံနစ္ကို တၿမိဳ႔လံုးအတြက္ ခ်ိန္ၿပီးေတာ့ မလုပ္ႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။

မလုပ္ႏိုင္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ မို႔လုိ႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔မွာ ေရလွ်ံတယ္ဆိုတာ ရွိပါတယ္။ ရွိတယ္။ မၾကာ မၾကာ တခ်ိဳ႔ေသာ ေနရာေတြမွာ ေရလွ်ံတယ္။ တခ်ိဳ႔ေသာေနရာေတြမွာ မလွ်ံဘူးေပါ့။ အဲဒါကေတာ့ အတိအက် ႀကီးကို ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဒီတၿမိဳ႔နယ္က ျဖင့္လွ်ံတယ္။ ဟိုၿမိဳ႔နယ္ကျဖင့္ မလွ်ံဘူး လို႔လည္း ေျပာလို႔ မရပါဘူး။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ့ ဒီတၿမိဳ႔နယ္ထဲမွာပဲ ျမင့္တဲ့ေနရာက မလွ်ံဘူး၊ နိမ့္တဲ့ေနရာက လွ်ံတယ္ ေပါ့။ အဲသို႔ေသာ္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔႕ရဲ့ ကံေကာင္းတယ္ ေခၚရမလားပဲ။ ေျမာက္ပိုင္းမွာ နဲနဲေလး ျမင့္ေနတယ္ ေတာင္ပိုင္း မွာေတာ့ နိမ့္ေနတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ မို႔လို႔ တခ်ိဳ႔ေသာ ေနရာေတြမွာ ေရလွ်ံၿပီးေတာ့ နာရီ၀က္ တနာရီ ေလာက္ က်ရင္ ေရက ေအာက္ကို စီးဆင္းသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မၾကာေသးခင္က ၾကားလိုက္ရတဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံ ဘန္ေကာက္တို႔လို ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ အပတ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရတင္ေနတယ္ ဆိုတာေတာ့ မႀကံဳရေသး ပါဘူး။ မႀကံဳဘူးေသးေပမယ့္လည္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ေတာ္ စည္ပင္က အဲဒီ drainage master plan နဲ႔ပဲ စၿပီးေတာ့ လုပ္ၾကကိုင္ၾကဖို႔ ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အႀကံေပးေနပါတယ္။ အဓိက ျပႆနာကေတာ့ လူအင္အားပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ လူအင္အား မရွိတာပါပဲ"

ၿမိဳ႔ျပစီမံကိန္းပညာရွင္ ေဒါက္တာေက်ာ္လတ္ပါ။

XS
SM
MD
LG