သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဆည္ေျမာင္းတာတမံနဲ႔ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈ


၀ဲေလာင္ဆည္

ေရွးျမန္မာမင္းေတြ လက္ထက္ကတည္းက ေရရွားပါးတဲ့ေနရာေတြမွာ စိုက္ပ်ိဳးသီးႏွံျဖစ္ထြန္းေစဖို႔ ရည္ရြယ္ၿပီး ဆည္ေျမာင္း တာတမံေတြကို တည္ေဆာက္ခဲ့သလို အခုထိလည္း တည္ေဆာက္ၾကဆဲပါ။ အခုလို တာတမံေတြ တည္ေဆာက္ မႈေၾကာင့္ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိခိုက္ ပ်က္စီးေစတာေတြကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပေပးမွာပါ။

ဆည္ေျမာင္းတာတမံနဲ႔ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈ
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:55 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

တကယ္ေတာ့ ေရကို လိုအပ္တဲ့ ေနရာမွာ လိုသလို အသံုးခ်ႏိုင္ဖို႔ ဆည္ေတြ တာတမံေတြ တည္ေဆာက္တာ ျဖစ္ေပမယ့္ ထိခိုက္မႈေတြလည္း ရွိႏုိင္တယ္လို႔ အင္ဂ်င္နီယာ ဘူမိပညာရွင္ ဦးသိန္းပိုင္က ေျပာပါတယ္။

“ဆည္ေျမာင္း တာတမံေတြ တည္ေဆာက္ရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္က ပထမဆံုးကေတာ့ စိုက္ပ်ိဳးေရး လုပ္ငန္းေတြ အတြက္ ေရသြင္း စိုက္ပ်ိဳးဖို႔ေပါ့။ ဒုတိယအေနနဲ႔က ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူဖို႔၊ တတိယ အေနနဲ႔ကေတာ့ ေက်းလက္နဲ႔ ၿမိဳ႕ေန ျပည္သူလူထု ေတြအတြက္ ေသာက္သံုးေရ ျဖန္႔ေဝေပးဖို႔နဲ႔ တခ်ိဳ႕ ေရႀကီး ေရလွ်ံတဲ့ ေနရာေတြမွာ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြကို ကာကြယ္ ထိမ္းသိမ္းဖို႔ ဆိုတဲ့ တကယ္ကို ေကာင္းမြန္တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ဆည္ေျမာင္းတာတမံေတြကို တည္ေဆာက္ခဲ့တာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္လို လုပ္ငန္းမွာ မဆို ေကာင္းက်ိဳးရွိသလိုု ဆိုးက်ိဳးေတြကလည္း ရွိတယ္။ ဆည္ေျမာင္း တာတမံ ေတြ တည္ေဆာက္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္ေစတာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။”

သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ကို ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ ထိခိုက္ေစတာပါလဲ။

“ဆည္ေျမာင္း တာတမံေတြ တည္ေဆာက္လိုက္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ကုန္းေျမေတြက ေရျပင္က်ယ္ႀကီးအျဖစ္ သဘာဝႀကီး တခုလံုးက လံုးဝ ေျပာင္းလဲသြားတယ္။ ဆည္ေဆာက္တယ္ ဆိုတာ ျမစ္ေခ်ာင္းေတြကို အဓိက ပိတ္ၿပီး တည္ေဆာက္ရတာကိုး။ အဲဒီလို ပိတ္ၿပီးေရေလွာင္ လိုက္ရင္ အဲဒီ ေရေလွာင္ဧရိယာႀကီး တခုလံုး ကလည္း ေျမေအာက္ကို နစ္ျမဳပ္ သြားတယ္။ အဲဒီလို နစ္ျမဳပ္သြားတယ္ ဆိုရင္ အရင္တုန္းက သစ္ေတာေတြ ရွိတယ္ဆိုရင္ သစ္ေတာ ေတြကို ခုတ္ပစ္တဲ့အတြက္ သစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတီးသြားမယ္။ မခုတ္ထြင္ႏိုင္ပဲ က်န္ခဲ့တဲ့ သစ္ေတာေတြ ကလည္း ေရေအာက္ကို ျမဳပ္သြားၿပီးေတာ့မွ ေရေတြရဲ့ အရည္အေသြးက်ၿပီးေတာ့ ဥပမာ ေရေတြ ပုပ္တာတို႔ ျဖစ္မယ္။ အဲဒါေတြက ႏွစ္ၾကာေတာ့မွ ေရေကာင္းျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ေနာက္တခုကေတာ့ ဆည္ေတြ ေဆာက္လိုက္တဲ့အတြက္ ျမစ္ေတြမွာ နဂိုစီးေနတဲ့ ေရစီးေရလာ ေတြရွီတယ္။ အဲဒီေရစီးေရလာ ေတြကို ပိတ္လိုက္တဲ့အတြက္ ျမစ္ေအာက္ပိုင္းမွာ ဆိုရင္ ေရစီးႏႈန္းတို႔ အျမန္ပို႔ခ်ႏႈန္းတို႔က ေျပာင္းလဲသြားတယ္။ နဂိုတုန္းက ကုန္းေျမ သဘာဝကေန ေရျပင္ သဘာဝ ျဖစ္ေတာ့ သူနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ecology ေဂဟစံနစ္ ကလည္း အကုန္ေျပာင္းလဲ သြားတယ္။ အရင္တုန္းက ေတာေတာင္ထဲမွာ ရွိတဲ့ သားရဲ တိရိစာၦန္ေတြကလည္း ေရျပင္ႀကီး ျဖစ္သြားတဲ့ အတြက္ေၾကာင့့္ သူတို႔ရဲ့ စားက်က္ေျမေတြ ေပ်ာက္ဆံုးသြားတယ္။ ေနာက္ ေရထဲမွာ ဆိုရင္လည္း ငါးမ်ိဳးစိတ္ေတြ ဆိုလို႔ရွိရင္လည္း အမ်ားႀကီး ေျပာင္းသြားႏုိင္တယ္။”

အပင္ေတြ သတၱဝါေတြ ေနထိုင္တဲ့ သဘာဝ ဝန္းက်င္ရဲ့ ေဂဟ စံနစ္ကိုသာ ထိခိုက္ေစတာ မဟုတ္ပါဘူး ေရလႊမ္းသြားတဲ့ ေဒသေတြမွာ တျခားဆံုးရံႈးရတာေတြလည္း ရွိႏုိင္ပါတယ္။

“ေရေလွာင္လုိက္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ေရေအာက္မွာ ရွိတဲ့ သဘာဝ သယံဇာတေတြ၊ ေရွးေဟာင္း အေမြအႏွစ္ေတြ၊ ဘုရားေက်ာင္းကန္ေတြ ရွိရင္လည္း အဲဒါေတြ အားလံုးဟာ လံုးဝ ေရေအာက္ကို နစ္ျမဳပ္သြားတယ္။ တခ်ိဳ႕ ဧရိယာမွာ ဒီလို ေရွးေဟာင္း အေမြအႏွစ္ ရွိတဲ့ သဘာဝ ဝန္းက်င္ေတြ နစ္ျမဳပ္ သြားတဲ့ သာဓကေတြလည္း ရွိတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ အဲဒီလိုမ်ိဳး ပါသြားတဲ့ ဟာေတြ ရွိခဲ့တယ္။”

ေရကာတာေတြမွာ ေလွာင္တဲ့ ေရထု မ်ားရင္ မ်ားသေလာက္ ဝန္းက်င္ကို သက္ေရာက္မႈက ႀကီးႏိုင္ပါတယ္။

“ဆည္ တည္ေဆာက္လုိက္တယ္ ဆိုတာ ဆည္ရဲ့ ပမာဏ အႀကီးအေသးေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့မွ ေရေလွာင္လိုက္တဲ့ အခါ ဆည္ေတြက အရမ္းႀကီးတယ္ ဆိုရင္ ေရေလွာင္လုိက္တဲ့ ထုထည္ကလည္း အရမ္းႀကီးလာတယ္။ အဲဒီလို ေရထုထည္ အရမ္းႀကီးလာတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီေရထုထည္ရဲ့ သက္ေရာက္တဲ့ ဖိအားေတြကလည္း ျဖစ္လာတယ္။ တေနရာထဲမွာ သြားၿပီး ေရထုထည္ နဲ႔ ဖိထား သလို ျဖစ္ေတာ့ သဘာဝရဲ့ တည္ၿငိမ္မႈ stability ေတြလည္း ေျပာင္း သြားတယ္။ အဲဒီလို stability ေတြ ေျပာင္း သြားတဲ့ အတြက္ ဆည္ အႀကီးႀကီးေတြ ေဆာက္တယ္ ဆိုရင္ တခ်ိဳ႕ေနရာ ေဒသေတြမွာ ငလ်င္ အေသးစားေလးေတြ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ သေဘာရွိတယ္။ တကယ္လို႔ ဆည္ႀကီးေတြ ေဆာက္ၿပီးေတာ့ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ မိုးမ်ား လို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ငလ်င္လႈပ္ရင္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဆည္ေတြ က်ိဳးသြားခဲ့မယ္ ဆိုလို႔ ရွိရင္ အဲဒီ ဆည္ေအာက္ပိုင္းမွာ ရွိတဲ့ လူေတြရဲ့ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ေတြဟာ လည္း အမ်ားႀကီး ေသေၾကပ်က္စီး ဆံုးရံႈး သြားႏိုင္တယ္။”

ဒီဆည္ေတြ ေဆာက္ဖို႔အတြက္ ေနရာ ဖယ္ေပးလိုက္ရတဲ့ ေဒသခံေတြ အတြက္ တာဝန္ရွိသူေတြက ျပန္မၾကည့္ခဲ့ရင္ ဒီဆည္ေတြေၾကာင့္ နဂိုေဒသခံေတြ အတြက္ ထိခိုက္နစ္နာေစတာပါ။

“ဒီဆည္ ေဆာက္လိုက္တဲ့ အခါမွာ ေရဝပ္ဧရိယာမွာ ရွိေနတဲ့ ေရေလွာင္မယ့္ ေနရာမွာ အရင္တုန္းက ေနထိုင္ၾကတဲ့ လူေတြ၊ ေက်းရြာေတြ၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမေတြ၊ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း လုပ္ငန္းေတြ ကလည္း လံုးဝ ဆံုးရံႈးသြားတယ္။ သူတို႔ေတြရဲ့ လူေနမႈ စံနစ္ေတြကလည္း လံုးဝ ေျပာင္းလဲသြားတယ္။ အဲဒါကို တကယ္ ဆည္တည္ေဆာက္တဲ့ တာဝန္ရွိတဲ့ သူေတြ၊ အစိုးရေတြက ေနၿပီးေတာ့မွ ဒီလိုမ်ိဳး ျဖစ္သြားတဲ့ လူေတြရဲ့ ဆံုးရံႈးသြားတဲ့ အိုးအိမ္ေနရာေတြ၊ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းမႈ လုပ္ငန္းေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ စီမံၿပီးေတာ့မွ ဒီလူေတြ ဘဝရပ္တည္ရွင္သန္ ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ ဆက္ၿပီးေတာ့မွ တာဝန္ယူေပးဖုိ႔ လိုတယ္။ ဆံုးရံႈးသြားတဲ့ လယ္ေျမေတြ၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမေတြ အတြက္ ဆိုရင္လည္း ေလ်ာ္ေၾကး ေပးဖုိ႔ လိုပါတယ္။”

ဆည္တည္ေဆာက္ၿပီး ေရေပးေဝတဲ့ ေဒသေတြက စိုက္ပ်ိဳးေျမေတြဟာ ဆည္ေရေသာက္ ဧရိယာျဖစ္လာၿပီး ကာလ ၾကာလာတာနဲ႔ အမွ် မူလ ေျမအရည္အေသြး ေပ်ာက္ဆံုး သြားမယ့္ အႏၱရာယ္ ရွိပါတယ္။

“ဆည္ေဆာက္ၿပီးေတာ့ စိုက္ပ်ိဳးေျမေတြ အတြက္ ေရေပးေဝတဲ့ အခါမွာ ဒီစိုက္ပ်ိဳးေျမေတြက ဆည္ေရေသာက္ စိုက္ပ်ိဳးေျမေတြ ျဖစ္လာတယ္။ ဆည္ေရေသာက္ စိုက္ပ်ိဳးေျမေတြက ေရရွည္မွာ ၾကာရင္ ဘယ္လို ျဖစ္လာသလဲ ဆိုေတာ့၊ ဒီ ဆားေပါက္တဲ့ ေျမေတြ ျဖစ္ၿပီးေတာ့မွ သဘာဝရဲ့ ေျမ အရည္အေသြးေတြက လံုးဝ က်ဆင္းသြားတယ္။ ေနာက္ဆိုရင္ အပင္စိုက္တယ္ ဆိုရင္ ဓါတ္ေျမၾသဇာကို ပိုၿပီးေတာ့ သံုးစြဲလာရတယ္။ အဲဒီလို သံုးစြဲလာရရင္ ဓါတ္ေျမၾသဇာက chemical ေတြ ပါေတာ့ အဲဒီရဲ့ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြလည္း ျဖစ္တယ္။

ကမာၻမွာ ၾကည့္ရင္ ႏိုင္းျမစ္ Nile တေလွ်ာက္မွာ ဆည္ေသာက္ေရေတြ သံုးၿပီး စိုက္ပ်ိဳးေရးေတြ ႏွစ္မ်ားစြာ လုပ္လာတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီရဲ့ သဘာဝ ေျမအရည္အေသြး ေတြက က်ဆင္းသြားၿပီး၊ ဆားေပါက္ေျမေတြ ျဖစ္လာၿပီး အဲဒါေတြ အမ်ားႀကီး ျပန္လည္ျပဳျပင္ရတဲ့ စားရိတ္ေတြက ပိုမိုကုန္က်ခဲ့တယ္။ ဒီလုိျပႆနာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတဲ့ အျပင္ကို ဒီဆည္ေဆာက္လိုက္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ တျခား သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိခို္က္မႈေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိတယ္ေပါ့ေလ။ ဒါကေတာ့ အနဲနဲ႔ အမ်ား ဆည္ေဆာက္လိုက္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္တဲ့ အပစ္ေတြ ေပါ့ေလ။

အင္ဂ်င္နီယာ ဘူမိ ပညာရွင္ ဦးသိန္းပို္င္ပါ။ ေနာက္တပတ္မွာေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ဆည္ေတြအေၾကာင္း ဆက္ေျပာျပေပးပါ့မယ္။

XS
SM
MD
LG