သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္နဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲမႈ နည္းပညာ


ရႊံ႕ဖံုးလႊမ္းသြားတဲ့ ခ်င္းျပည္နယ္၊ တြန္းဇံၿမိဳ႕နယ္အတြင္းက ဟားခါးေလးေက်းရြာ။

သဘာဝေဘး က်ေရာက္တဲ့အခါ ေကာင္းမြန္တဲ့ စီမံခန္႔ခြဲမႈက ျပန္ၿပီးနလံထူဖုုိ႔ ျမန္ဆန္ ေစ ႏိုင္ပါတယ္။ စီမံခန္႔ခြဲမႈ နည္းပညာ ရဲ့ အေရးပါပံုုကိုု လူေပါင္းသိန္းခ်ီ ေသဆံုးခဲ့ရတဲ့ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ အိႏၵိယ သမုဒၵရာထဲက ဆူနာမိဒဏ္ခံရခ်ိန္မွာေရာ ေသာင္းနဲ႔ခ်ီ ေသဆံုးခဲ့ရတဲ့ ၂၀၀၈ တရုတ္စီခၽြမ္းငလ်င္ ဒဏ္ခံရခ်ိန္ေတြမွာပါ ကုလသမဂၢ ေဒသဆိုင္ရာအႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာေဒၚရင္ရင္ႏြယ္ကိုု ေမးျမန္းၿပီး တင္ျပေပးထားပါတယ္။

အခုုေလာက္ ရာသီဥတုုေျပာင္းလဲမႈ ဒဏ္မခံရေသးတဲ့ ၁၉၆၀၊ ၇၀ ႏွစ္ေတြက တရုုတ္နဲ႔ အိႏၵိယ ႏိုုင္ငံေတြမွာ ေရႀကီးေရလ်ံမႈေၾကာင့္ လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာ ေသဆံုုး ခဲ့ၾကေပမယ့္ အခုု ကမာတဝွမ္း ခံစားေနၾကရတဲ့ ရာသီဥတုုေျပာင္းလဲမႈ ဒဏ္ကိုု ဒီႏိုုင္ငံေတြလည္း ခံစားၾကရေပမယ့္ အေသအေပ်ာက္ႏံႈး ကေတာ့ သိသိသာသာ က်သြားတာကိုု ေတြ႔ႏိုုင္ပါတယ္။ ဒါကိုုၾကည့္ရင္ တိုုင္းျပည္တျပည္ အေနနဲ႔ သဘာဝ ေဘးဒဏ္ခံရမႈကိုု ေကာင္းေကာင္း ကိုုင္တြယ္တတ္ရင္ ျပည္သူေတြ ဒုုကခံစားရမႈ နဲပါးေစႏိုုင္တယ္ဆိုုတာ ျပေနတာပါ။

ဒါဟာ know disaster no disaster “သဘာဝေဘးအႏရာယ္ကိုု သိရွိျခင္းဟာ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ကိုု ကာကြယ္ျခင္း ေဘးအႏရာယ္မရွိေတာ့ျခင္း” ဆိုုတဲ့ ေဆာင္ပုုဒ္ကိုု လက္ကိုုင္ထားတာေၾကာင့္ လိုု႔ေဒါက္တာ ေဒၚရင္ရင္ႏြယ္က ေျပာပါတယ္။ နားလည္ သိရွိမႈနဲ႔ အတူ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈ ရွိမယ္ဆိုုရင္ သက္သာေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ အတြက္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ လုုပ္မယ္ဆိုုရင္ အထက္က ခ်ေပးတာကိုု ေအာက္က လုုိက္လုုပ္ရတာထက္ လိုုအပ္မႈေတြနဲ႔ လက္ေတြ႔ ရင္ဆုုိင္ေနရတဲ့ grassroot လိုု႔ေခၚတဲ့ ေက်းရြာအဆင့္ ေအာက္ ေျခကေန အထက္ကိုု ေျပာၿပီး စီမံခန္႔ခြဲတဲ့ နည္းကိုု သံုုးဖိုု႔ လိုုတယ္လိုု႔ ဆိုုပါတယ္။

၂၀၀၄ ခုႏွစ္ အိႏၵိယ သမုဒၵရာထဲက ဆူနာမိဒဏ္ခံရခ်ိန္မွာ အိႏၵိယ ႏိုုင္ငံ အေရွ႕ပိုုင္း တမီလ္ နာဒူးျပည္နယ္မွာေရာ သိရိလကၤာမွာပါ ခံခဲ့ၾကရေပမယ့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ရာမွာ အိႏၵိယ က သိသိသာသာ ျမန္ဆန္ခဲ့ပါတယ္။ အိႏၵိယက သဘာဝေဘးအႏရာယ္ မက်ေရာက္ခင္ကတည္းက တကယ္လိုု႔က်ေရာက္ခဲ့ရင္ လုုပ္ရမယ့္ အပိုုင္းေတြကိုု ေအာက္ေျခမွာ အကၽြမ္းတဝင္ ျဖစ္ေအာင္ ခ်မွတ္ ေလ့က်င့္ထားတာေၾကာင့္ လုုိ႔ ဆိုုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ရမယ့္ အဖြဲ႔ေတြ အားလံုုး ညွိႏႈိင္းလုုပ္ေဆာင္ဖုုိ႔ကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ က်န္းမာေရးပိုုင္းဆိုုင္ရာအဖြဲ႔ေတြ၊ ေရနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့အဖြဲ႔ေတြ၊ ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႔၊ ကူညီေထာက္ပံ့ေရး ဆိုုင္ရာအဖြဲ႔ စသျဖင့္ အဖြဲ႔အားလံုုး သူ႔က႑နဲ႔ သူ တာဝန္ခြဲၿပီးသားျဖစ္ဖိုု႔၊ စီမံၿပီးသား ျဖစ္ဖိုု႔အျပင္ ကၽြမ္းက်င္ေအာင္ ေလ့က်င့္ထား ၿပီးသားပါ ျဖစ္ဖိုု႔ လိုုတယ္လိုု႔ ဆိုုပါတယ္။

ဥပမာ တရုုတ္ျပည္မွာ ၾကည့္ရင္ စီခၽြမ္းငလ်င္ ဒဏ္ ခံရခ်ိန္က စာသင္ေက်ာင္း အမ်ားအျပား ၿပိဳက် ပ်က္စီးခဲ့ပါတယ္။တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းေတြဟာ earthquake drill လိုု႔ေခၚတဲ့ ေျမငလ်င္ဒဏ္ခံရရင္ လုုပ္ေဆာင္ႏိုုင္တာေတြကိုု ႀကိဳတင္ေလ့က်င့္မႈ လုုပ္ထားတဲ့ ေက်ာင္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေက်ာင္းေတြက ကေလးေတြနဲ႔ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမေတြဟာ ဘာလုုပ္ရမယ္ ဆိုုတာကိုု သိေနၾကတာမိုု႔ ေလ့က်င့္မႈ လုုပ္မထားတဲ့ ေက်ာင္းေတြနဲ႔ ယွဥ္ရင္ အသက္ေဘးက လြတ္ေျမာက္သူ ပိုုၿပီးမ်ားတယ္လုုိ႔ဆိုုပါတယ္။

ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တဲ့အခါ ဒုုကသည္ေတြ ယာယီေနဖိုု႔ ေဆာက္လုုပ္တာက အစ သူ႔က႑နဲ႔သူ နားလည္ တတ္ကၽြမ္းသူေတြ စုုေပါင္းၿပီး လုုပ္ေဆာင္ဖုုိ႔ လိုုပါတယ္။ ယာယီ နားခိုု္ရာ ေဆာက္လုုပ္တဲ့အခါ ပံုုစံေရးဆြဲတာက စၿပီး၊ ယာယီေနမယ့္ သူေတြက်န္းမာေရးအတြက္ပါ စဥ္းစားၿပီး ျခင္မခိုုေအာင္၊ ေရစီးေရလာေကာင္းေအာင္ကအစ၊ အညစ္အေၾကးစြန္႔တာ အဆံုုး ေသေသခ်ာခ်ာ တြက္ခ်က္လုုပ္ေဆာင္တာဟာ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုုးက်ိဳးေတြကိုုပါ ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္ေစပါတယ္။

ေဘးအႏၱရာယ္က်ေရာက္တဲ့အခါ အေရးေပၚအေျခေနျဖစ္ေနတာကိုု acute crisis လိုု႔ ေခၚၿပီး ဒီအေျခေနမွာ ႏိုုင္ငံေတာ္ရဲ့ စစ္တပ္က ပံ့ပိုုးကူညီေပးဖိုု႔ လိုုပါတယ္။ ေျမႀကီးေတြ ဖယ္ထုုတ္ဖိုု႔၊ ေလေၾကာင္းက လြဲလိုု႔ တျခား ဆက္သြယ္ေရး မေရာက္ႏိုုင္တဲ့ ေနရာမ်ိဳးမွာ အစားအေသာက္ ပိုု႔ေပးဖိုု႔ လိုုမ်ိဳး အေရးေပၚ လုုပ္ေဆာင္ရမွာေတြ အတြက္လိုုအပ္တာပါ။

ျပန္လည္ထူေထာင္ရာမွာေတာ့ ကုုလသမဂ UNICEF ရဲ့ ေဆာင္ပုုဒ္ျဖစ္တဲ့ built back better လုုိ႔ေခၚတဲ့ ျပန္လည္တည္ေဆာက္တဲ့အခါ မူလအတိုုင္း ျပန္ေဆာက္တာထက္ သဘာဝေဘးဒဏ္ကရတဲ့ သခၤန္းစာကိုု ယူၿပီး နဂိုုထက္ ပိုုေကာင္းေအာင္ လုုပ္ဖုုိ႔ လိုုတယ္လိုု႔ အႀကံေပးပါတယ္။

ဥပမာ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ေျမၿပိဳတာ အတြက္ ေနအိမ္ေတြ ျပန္ၿပီး တည္ေဆာက္တဲ့အခါ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္ကိုု သခၤန္းစာယူၿပီး ေဒသတြင္း ေရစီးတဲ့ အေနထား၊ ေရထြက္ေပါက္ ရွိမရွိ၊ ေျမႀကီးထဲ ေရျပန္စိမ့္ဝင္မႈ အေနထား၊ ေျမသား အေနထားေတြကိုု ေသေသခ်ာခ်ာ သိေအာင္လုုပ္ၿပီး ပိုုေကာင္းေအာင္ ေဆာက္ႏိုုင္ဖုုိ႔ က်ိဳးစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

သဘာဝ ဒဏ္ခံရတာ အတြက္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ နည္းပညာထဲမွာ ေနာက္ဆံုုး အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္က မွတ္တမ္း အစီရင္ခံစာ ေသေသခ်ာခ်ာ ျပဳစုုဖုုိ႔ပါ။ ျဖစ္ရပ္တခုုအတြက္ ျပန္လည္သံုုးသပ္ ႏိုုင္ဖိုု႔အျပင္ ေဒသတြင္းနဲ႔ႏိုုင္ငံတကာ အကူညီေပးသူေတြ အတြက္ သူတိုု႔ ေပးခဲ့တဲ့ အကူေငြေတြကိုု ဘယ္လိုုသံုုးစြဲတယ္၊ တိုုးတက္မႈ ဘာေတြ ရွိခဲ့တယ္ ဆိုုတာေတြကိုု ထင္သာျမင္သာေအာင္ ခ်ျပဖိုု႔ အစီရင္ခံစာ က အေရးပါတာ ျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG