သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ထိန္ပင္အမႈိက္ပံုမီး အပိုင္း (၂) ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ အႏၱရာယ္ကာကြယ္ဖို႔


dumping site fire in Hlain Thaya Township

ထိန္ပင္အမိႈက္ပံုမီးက သဘာဝဝန္းက်င္ကို ဘယ္အတိုင္းတာအထိ ထိခိုက္ေစတယ္၊ ဒီအႏၱရာယ္ကို ကာကြယ္ဖို႔ ဘာေတြ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္ ဆိုတာကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပေပးမွာပါ။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ရက္အေတာ္ၾကာ မၿငိွမ္းႏို္င္ပဲ ျဖစ္ေနတဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က အႀကီးဆံုး ထိန္ပင္အမိႈက္ပံုမီးဟာ ေလထုအပါအဝင္ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈကို ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ျဖစ္ေစတယ္လို႔ သဘာဝ ဝန္းက်င္ အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္က ေျပာပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “အခုေလာေလာဆယ္ ထိခိုက္တာကေတာ့ ေလထုရဲ့ အရည္အေသြးပါ။ ေလထုရဲ့ အရည္အေသြးက အင္မတန္ဆိုးဝါးၿပီးေတာ့ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုက္တို႔၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္တို႔၊ စသည္ျဖင့္ ထြက္လာတာေတြက သာမန္အခ်ိန္မွာ က်န္းမာေရး မထိခိုက္ေပမယ့္ အခ်ိန္တိုတို အတြင္းမွာ အမ်ားႀကီး ထြက္လို႔ရွိရင္ က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။ ဒီလိုေျပာရတာကလည္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ ကားေတြကလည္း မ်ားေနပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး တိုက္ျမင့္ေတြက မ်ားေတာ့ ေလဝင္ေလထြက္လည္း သိပ္မေကာင္းပါဘူး။ စက္ရံုေတြကလည္း အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီလိုအေနထားမွာ ဒီလိုအေရးေပၚျဖစ္တဲ့ ကိစၥေတြမွာ ေလထုဟာ က်န္းမာေရး ထိခိုက္တဲ့ အေျခေန ေရာက္သြား ပလား မေရာက္ေသးဘူးလား ဆိုတာကို တိုင္းတာႏိုင္တဲ့ အဆင့္မွာ မရွိေသးဘူး။ ေျပာႏုိင္တဲ့ အဆင့္မွာ မရွိေသးတဲ့ ကိစၥက အင္မတန္မွ စိတ္ပူစရာ ေကာင္းပါတယ္။”

ေတာမီးေလာင္တာနဲ႔ အခုလို အမိႈက္ပံုမီးေလာင္တာနဲ႔ အႏၱရာယ္ အတိုင္းအဆက ဘယ္ေလာက္ ကြာပါသလဲ။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “ဟာ ကြာပါတယ္။ ေတာမီးဆိုတာက သစ္ပင္ပဲ ေလာင္တာေပါ့။ တျခား ပစၥည္းေတြ မပါဘူး။ အမႈိက္ပံု ဆိုတာက (၁) အခ်က္ ဒီအမႈိက္ပံုမွာ ဘာေတြ ပစ္ထားတယ္ ဆိုတာကို စာရင္းေတြ ဘာေတြ မွတ္ထားရမွာ ရွိတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ရွိလား မရွိလား မသိပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ ကိုယ္ပစ္လိုက္တဲ့ အထဲမွာ ဥပမာ အေငြ႔ပ်ံႏိုင္တဲ့ ဟိုက္ဒရိုကာဗြန္ေတြ ပါေနသလား၊ ေနာက္ၿပီး ကလိုရင္းေတြ ပါေနသလား၊ ဘာပါသလဲ။ ဘယ္လိုပစၥည္းေတြ ပါေနသလဲ၊ ေနာက္ဆံုးတေန႔ အတိုအစ သစ္သားကအစ PAH ေတြ ထြက္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီထဲမွာ ေရာက္ေနတဲ့ အမ်ိဳးအမည္ေတြက အမ်ားႀကီးပါတယ္။ ဘာေတြပါမွန္းလည္း မသိသလို၊ ဘယ္သူမွလဲ ဒါကို ေသေသခ်ာခ်ာ သုေတသန လုပ္ထားတာလည္း မရွိဘူး။ ဒီအတိုင္းပဲ ပစ္ထားတာ ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ အင္မတန္ကို အတိုင္းအဆက ႏိႈင္းလို႔မရေအာင္ကိုကြာပါတယ္။”

“ေတာမီးက သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ေတာမီးက သူက ရွင္းတယ္။ အခုက ဘာမွန္းမသိတဲ့ ဟာေတြ အမ်ားႀကီးပဲ ပံုထားတယ္။ အမႈိက္ပံုႀကီးထဲမွာ။ ဘာေတြ၊ ဘယ္သူက ပံုသလဲ ဆိုတာ မသိပါဘူး။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ အမႈိက္ကို စေကာက္တတည္းက အမ်ိဳးအမည္ အမ်ိဳးအစားကို ခြဲၿပီးေတာ့ သူဟာသူ စံနစ္တက် ပစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အဲဒီလို စံနစ္မ်ိဳး မရွိေသးပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဘယ္သူက ဘာပစ္ၿပီးေတာ့ ဘယ္ေရာက္မယ္ ဆိုတာ မသိပါဘူး။ ဒီလို မသိတဲ့ အတြက္ ေဘးအႏၱရာယ္ ရွိတယ္လို႔ပဲ ယူဆရမွာပါ။”

အမႈိက္စြန္႔ပစ္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ စီမံခန္႔ခြဲမႈကို နဲနဲ ေျပာျပေပးပါ။ စီမံခန္႔ခြဲမႈ ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ဘာေတြ လုပ္ရမလဲ ဆိုတာ။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “ဟုတ္ကဲ့ အမႈိက္ေတြရဲ့ ေနာက္ဆံုးလားရာကေတာ့ အခုလို ေျမဖို႔တဲ့ ေနရာကို ေရာက္လာတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါက ေနာက္ဆံုးပါ။ ဒီအဆင့္ကို မေရာက္ခင္မွာ အဆင့္ေပါင္း မ်ားစြာ ျဖတ္သြားတယ္။”

“ပထမဆံုးက အမိႈက္စျဖစ္လာမယ္။ ဒီအမႈိက္အတြက္ ကိုင္တြယ္မယ္ ဆိုရင္။ ဒီမွာ ဘယ္လို လုပ္ၾကသလဲ ဆိုေတာ့ အမိႈက္ကို ပထမဆံုးကေတာ့ အမိႈက္စျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ အမႈိက္ကို နဲႏုိင္သမွ် နဲေအာင္လုပ္တာပါ။ အဲဒီလိုလုပ္ႏိုင္ရင္ ေနာက္ဆံုး ေျမဖို႔တဲ့ ေနရာကို ေရာက္တဲ့အခါ အမႈိက္ကနဲမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမႈိက္ကို နဲေအာင္လုပ္ရမယ္။”

“အဲဒီမိႈက္ျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ စဥ္းစားရမွာက ဘယ္ဟာက ေနာက္ပစၥည္းအသစ္တခု လုပ္ႏိုင္မလဲ၊ ဘယ္ဟာက ေျမေဆြးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္သလဲ၊ ဘယ္ဟာကိုေတာ့ ေလာင္ကၽြမ္းၿပီးေတာ့ စြမ္းအင္ စြမ္းအင္အသြင္ေျပာင္းၿပီး အမႈိက္ကေန စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ႏိုင္မလဲ ဆိုတာနဲ႔ ေနာက္ဆံုးမွ ဘယ္ဟာကုိေတာ့ ေျမဖို႔ကန္ထဲ ထည့္ရမလဲ စသည္ျဖင့္ တဆင့္ၿပီးမွ တဆင့္ မဟုတ္ပဲနဲ႔ အားလံုး ေရာယွက္ၿပီးေတာ့ ဘက္စံုေပါင္းၿပီးေတာ့ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ အမႈိက္စီမံခန္႔ခြဲမႈ ပညာနဲ႔ လုပ္ဖို႔ လိုပါတယ္။”

“အမိႈက္မွာ အစၿပီး အမႈိက္ျဖစ္လာကတည္းက စံနစ္တက် ခြဲထားမယ္ ဆိုရင္ ဥပမာ အခုလိုမ်ိဳး မီးေလာင္တယ္ ဆိုရင္လည္း သိမယ္။ ဒီအမိႈက္ေတြထဲမွာ ဘာပါတယ္။ မီးေလာင္လို႔ ထြက္လာရင္ ဘာေတြ ဘယ္ေလာက္ ပါေနတယ္ ဆိုတာကို တခါထည္း သိတယ္။ အမႈိက္ကို အစကတည္းက တခါထည္း မခြဲထားလို႔ ရွိရင္ မီးေလာင္လို႔ရွိရင္ မီးသတ္ရတာေတာင္ အခက္အခဲ ျဖစ္သြားႏိုင္တာမို႔ အဲဒါ အေရးႀကီးပါတယ္။”

“ေနာက္ အမႈိက္ကို သိမ္းတဲ့ေနရာမွာ အမႈိက္ကို သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္တဲ့ ေနရာမွာ စသျဖင့္ အမႈိက္ျဖစ္စဥ္ တခုလံုးမွာ ကိုယ္လုပ္ႏုိင္တဲ့ ဟာေတြကို တတ္ႏိုင္သမွ် အဆင့္ျမွင့္ၿပီးေတာ့ လုပ္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။ အမႈိက္နဲသြားေအာင္၊ အမႈိက္ကို ျပန္သံုးလို႔ ရေအာင္၊ အမႈိက္ကေန ေနာက္ထပ္ အသံုးက်တဲ့ ေျမေဆြးလိုဟာမ်ိဳး အသံုးက်တာေတြ ထြက္လာေအာင္၊ စြမ္းအင္ထြက္လာေအာင္ အဲဒါေတြကို လုပ္ၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုး ဖို႔ေျမထဲထည့္ရတာကို နဲႏိုင္သမွ် နဲေအာင္ လုပ္ရမယ္။”

ေဒၚေအးေအးၾကည္တို႔ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ အေမရိကန္ႏုိင္ငံမွာ အခုလိုမ်ိဳး မီးေလာင္ခဲ့ရင္ ဘာေတြလုပ္တယ္ ဆိုတာ နဲနဲ ေျပာျပေပးပါ။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။ “အဓိကေတာ့ မီးနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ သူတို႔ကေတာ့ မ်ားေသာအားျဖင့္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ပါတယ္။ ေျမဖို႔ကန္ေတြ ေျမဖို႔ေတာင္ေတြမွာဆိုရင္ မီးေလာင္မယ္ ဆိုတာ ႀကိဳတင္သိထား ၿပီးသားပါ။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီအမိႈက္ပံုကေန မီသိန္းဓါတ္ေငြ႔လိုမ်ိဳး ထြက္မယ္ ဆိုရင္ ပိုက္ေတြ ဘာေတြနဲ႔ သြယ္ၿပီးျဖစ္ေစ။ တခါတေလက်ရင္လည္း ေျမေတာင္ေတြ ဘာေတြကို စၿပီး တည္ေဆာက္ ကတည္းက ဒီဇိုင္းထုတ္ထားတာေပါ့။ ဒီဓါတ္ေငြ႔ကို မီးရႈိ႕ပစ္တာ ဒါမွမဟုတ္ စြမ္းအင္ ထုတ္တာေတြ လုပ္ပါတယ္။ ဒါက ႀကိဳတင္လုပ္ထားတာေပါ့ေနာ္။”

“တကယ္လို႔ မီးေတြ ဘာေတြ ေလာင္ၿပီ ဆိုလို႔ရွိရင္လည္း မီးသတ္အဖြဲ႔က အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ တခု ေကာင္းတာက မီးေလာင္တဲ့အခါ ဒီေလာင္တဲ ့မီးကေန ဘာေတြ ထြက္မယ္ ဆိုတာသူတို႔မွာ ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းႏုိင္တဲ့ စာရင္းဇယား ရွိပါတယ္။ စာရြက္စာတမ္းမွတ္တမ္း ရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ သူတို႔ သိပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ဘယ္လိုပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ ၿငွိမ္းသတ္ရင္ေတာ့ ဘယ္လုိ ဓါတ္ေငြ႔မ်ိဳးထြက္မယ္၊ ဘယ္လို မီးမ်ိဳးစသည္ျဖင့္ သူတို႔ သိၿပီး စီစဥ္ႏုိင္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္နဲ႔ အဲဒီတခ်က္ကြာပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ပစၥည္း ကရိယာလည္း ေကာင္းပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆို လိ္ုအပ္ရင္ ေလယဥ္ပ်ံေပၚကေန ၿငွိမ္းသတ္မလား၊ ၿငိွမ္းသတ္နည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးကို သံုးပါတယ္။”

“ေနာက္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ဆီမွာ တကယ္လို႔ အေရးေပၚ ျဖစ္လာရင္ ဘယ္လိုလုပ္မယ္ ဆိုတာကို ေကာ္မတီေတြ ဖြဲ႔ထားပါတယ္။ ရပ္ကြက္လိုက္ ရပ္ကြက္လိုက္ေပါ့ေနာ္။ local emergency planning committee ဆိုၿပီးေတာ့ ေဒသခံေပါ့၊ အေရးေပၚျဖစ္လာရင္ ဘယ္လိုစီမံ အုပ္ခ်ဳပ္မယ္ ကိုင္တြယ္မယ္ဆိုၿပီး လုပ္ထားတဲ့ ေကာ္မတီ ရွိတယ္။ အဲဒီေကာ္မတီကို အေၾကာင္းၾကားရတယ္။ သူတုိ႔က ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္လို လုပ္ရမယ္ဆိုတာ သူတို႔ အကုန္သိတယ္။ တခုခု ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ သူတို႔ ဝုန္းကနဲ ခ်က္ခ်င္းသြားလို႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ျဖစ္လာမွ အစည္းအေဝးေတြ ဘာေတြ လုပ္မယ္ဆိုရင္ ေနာက္က်သြားၿပီး။ ျဖစ္တာက ျမန္တယ္။ အဲဒီေတာ့ မျဖစ္ခင္ကတည္းက ျဖစ္လို႔ရွိရင္ဘယ္လို လုပ္မလဲ၊ အဲဒါကို ႀကိဳတင္စီမံထားမွ ျဖစ္မယ္။”

“ဒါက ရိုးရိုးအမိႈက္ကေလးေပါ့။ တကယ္လို႔မ်ား စက္ရံုႀကီးတခုကေနၿပီးေတာ့ တခုခု ျဖစ္သြားလို႔ အဲဒီက ထြက္လာတဲ့ အခိုးအေငြ႔ေတြမွာ လူေတြကို အဆိပ္သင့္ေစတဲ့ အခိုးအေငြ႔ေတြ ပါေနၿပီ ဆိုရင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ၊ မီးသတ္ကေရာ၊ အဲဒီအခိုးအေငြ႔ေတြကို ကိုင္တြယ္ဖုိ႔ အဆင္သင့္ ျဖစ္ၿပီလား၊ ဒါေတြ အေရးႀကီးတယ္။ ဒီေတာ့ ျဖစ္မွ လုပ္မယ္ဆိုရင္ ေနာက္က်သြားၿပီ။ အဲဒီေတာ့ ႀကိဳတင္ လုပ္ဖို႔ လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီး လူေတြကိုလည္း တတ္ႏိုင္သမွ် သင္ၾကားေပးဖုိ႔လည္းလိုတယ္။”

“ေနာက္တခုက မီးသတ္သမားေတြ ကိုယ္တုိင္ကိုလည္း ပိုၿပီးေတာ့ ေထာက္ပံ့မႈေပးဖို႔ လုိတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့ မီးသတ္တဲ့ လူေတြဆိုတာ ေတာ္ရံုတန္ရံုလူ မီးသတ္လို႔မရဘူး အင္မတန္ က်န္းမာတဲ့ လူေတြမွ လုပ္လို႔ရတယ္။ သူတို႔က ေခတ္သစ္ သူရဲေကာင္းေတြ၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ သူတို႔ကိုလည္း စားဝတ္ေနေရးက အစ၊ သန္သန္စြမ္းစြမ္း ျဖစ္ေအာင္ အကုန္လံုး ေထာက္ပံ့ေပးဖို႔လိုတယ္။”

“ေနာက္တခုက မီးသတ္တဲ့ ေနရာမွာ သူတို႔ကို မပင္ပန္းေအာင္ စီမံေပးရမယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ျခင္းဟာ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္မွဆို ေနာက္က် သြားၿပီ။ ဒီမွာဆို မီးေလာင္တဲ့ site တခု သြားေတာ့မယ္ ဆိုကတည္းက တခုခု အမွားေတြ႔ fail ျဖစ္သြားရင္ ဘာဆက္လုပ္မလဲ ဆုိတာကိုပါ drill လုပ္ ေလ့က်င့္ထားတာပါ။ စီမံကိန္းခ်ထား plan ရွိပါတယ္။ ဒီဟာ တခုခု ျဖစ္ရင္ ဘယ္သူ႔ကို ေျပာမယ္၊ ဘာလုပ္မယ္၊ ဆိုတာ အကုန္ plan ဆြဲထားတာပါ။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့ အမွားမခံဘူုးေလ၊ ေသသြားမွာ။”

သဘာဝဝန္းက်င္အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္ပါ။

XS
SM
MD
LG