သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အာကာသထဲက အမိႈက္ျပႆနာ (အပိုင္း ၂)


အာကာသ အမႈိက္ (ဖားကန္႔)
အာကာသထဲက အမိႈက္ျပႆနာ (အပိုင္း ၂)
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:15 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဒီတပတ္ေတာ့ အာကာသအမႈိက္ေတြ ကမာၻေျမေပၚကို မထင္မွတ္ပဲက်လာရင္ ဘယ္သူ႔မွာ တာဝန္ရွိတယ္၊ ႏိုင္ငံတကာမွာ ဘယ္လိုမူေတြ ခ်ၿပီး ေျဖရွင္းၾကတယ္ ဆိုတာေတြကို ေျပာျပေပးမွာပါ။

ျမန္မာႏုိင္ငံေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန္႔ ေဒသက ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ကြက္တခုမွာ ၂၀၁၆ ႏိုဝင္ဘာလတုန္းက အရွည္ ၁၅ ေပရွိတဲ့ ဆလင္ဒါပံု သတၱဳအပိုင္းအစ အႀကီးတခုနဲ႔ သူနဲ႔ သိပ္မေဝးတဲ့ေနရာမွာေတာ့ တရုတ္စာေတြပါတဲ့ အပိုင္းစအငယ္ တခုက်ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအပိုင္းအစေတြဟာ အရွိန္ျပင္းျပင္းနဲ႔ ေရာက္လာၿပီး သူတို႔က်လာသံက ေပါက္ကြဲသံနဲ႔ တူတယ္လို႔ ေဒသခံေတြကေျပာပါတယ္။ ႀကီးတဲ့ အပိုင္းအစက ေပ ၁၅၀ ေလာက္ခုန္ထြက္သြားၿပီးမွ ေရစပ္ရြ႕ံေတြထဲ က်သြားတာျဖစ္ၿပီး သူ႔ေၾကာင့္ ထိခုိက္မႈ တစံုတရာ မရွိေပမယ့္ ေသးတဲ့ အပိုင္းကေတာ့ အနားက အိမ္တလံုးရဲ့ ေခါင္မိုးကိုထိခိုက္ေစခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အပိုင္းစအႀကီးဟာ ထိပ္ပိုင္းမွာ ဝါယာႀကိဳးေတြ ပါၿပီး အင္ဂ်င္နဲ႔ တူတယ္လို႔ မ်က္ျမင္တခ်ိဳ႕က ေျပာၾကၿပီး၊ အစိုးရထုတ္ သတင္းစာ မွာေတာ့ satellite ၿဂိဳဟ္တု၊ ဒါမွမဟုတ္ ေလယာဥ္ဒါမွမဟုတ္ ဒံုးက်ည္ရဲ့ အစိတ္ပို္င္းတခုျဖစ္မယ္လို႔ ယူဆရေၾကာင္းပဲ ေဖၚျပထားၿပီး အေသးစိတ္ကို မေျပာပါဘူး။

Southampton တကၠသိုလ္က အာကာသစြန္႔ပစ္ပစၥည္း ဆိုင္ရာ သုေတသနပညာရွင္ Clemens Rumpf ကေတာ့ ျမန္မာ့ေျမေပၚကို ဒီအပိုင္းအစမက်ခင္ တရက္က အဲဒီေနရာရဲ့ ေျမာက္ဖက္ မိုင္တေထာင္ေလာက္ ေဝးတဲ့ ေနရာက တရုတ္အာကာသ စူးစမ္းေရးဆိုင္ရာ satellite ၿဂိဳဟ္တုေတြ လႊတ္တင္တဲ့ Jiuquan က်ဴကြမ္ စခန္းကေန ပစ္လႊတ္ခဲ့တဲ့ Long March II ေရာ့ကက္ရဲ့ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း ခန္႔မွန္းခဲ့ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ သိပၸံပညာရွင္ေတြကေတာ့ ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ မိုင္ ၄၀၀ ေက်ာ္ေလာက္မွာ ရွိတဲ့ Sichuan ျပည္နယ္ Xichang ၿမိဳ႕က ၿဂိဳဟ္တုေတြ လႊတ္တင္ရာကေန က်လာတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ တြက္ၾကပါတယ္။ တရုတ္ဘက္ကေတာ့ အတည္ျပဳခ်က္မထုတ္ျပန္ပါဘူး။

နာဆာ အာကာသစူးစမ္းေရးဌာနက သိပၸံပညာရွင္ ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္ကေတာ့ ေရာ့ကက္ ကမာၻပတ္လမ္းထဲ ေရာက္ဖို႔ အားယူတဲ့ ပထမအဆင့္နဲ႔ ဒုတိယ အဆင့္ အစိတ္အပိုင္းေတြ ထဲက ျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္းနဲ႔ ဒီအပိုင္းေတြဟာ ေရာ့ကက္ပစ္လႊတ္တဲ့ ေနရာနဲ႔ သိပ္မေဝးတဲ့ ေနရာေတြ တဝိုက္မွာ က်ေရာက္ေလ့ရွိ သလို ပ်က္စီးမႈေတြ ရွိတတ္တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။ “အာကာသ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြက အာကာသထဲမွာ မေနပဲနဲ႔ ကမာၻေပၚျပန္က်လာတဲ့ အခါက်ေတာ့ တခ်ိဳ႕က မီးေလာင္ၿပီးပ်က္က်သလို တခ်ိဳ႕က မီးမေလာင္ပဲ တစိတ္တပိုင္းေတြ ပ်က္က်တတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါ ပ်က္က်လာတဲ့ ထုထည္ပမာဏက ႀကီးၿပီး အရွိန္က တနာရီကို မိုင္ တေသာင္းခြဲ ၂ ေသာင္း ေလာက္နဲ႔ ကမာၻ႔ေလထုထဲကေန အရွိန္နဲ႔ ဆင္းလာတဲ့အခါ လူေနရပ္ကြက္ေတြ ၿမိဳ႕ေတြ ရြာေတြအေပၚ က်တဲ့အခါ အပ်က္အစီးေတြ မ်ားပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ကမာၻေပၚကေနၿပီးေတာ့ လႊတ္တင္လိုက္တဲ့ ဒံုးပ်ံလႊတ္စခန္းေတြ ရွိပါတယ္။ ဒံုးပ်ံစခန္းေတြ အေျမာက္အမ်ားရွိတဲ့ထဲက လႊတ္တင္လိုက္တဲ့ ေနရာရဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ဒံုးပ်ံရဲ့ ပထမအဆင့္တို႔၊ ဒုတိယ အဆင့္တို႔က ကမာၻေလထုထဲကို အရွိန္နဲ႔ ျပန္က်လာတယ္။ ျပန္က်လာတဲ့ အခါက်ရင္ အိမ္ေတြ ပ်က္စီးမယ္၊ လူအေသအေပ်ာက္ရွိမယ္။ ”

ဒီလိုအာကာသ အမႈိက္ေတြ ေျမျပင္ေပၚ ျပန္က်ရာမွာ ထိခိုက္မႈေတြရွိႏိုင္တဲ့အတြက္ အာကာသဝန္းက်င္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကမာၻ႔ႏိုင္ငံေတြၾကား စည္းကမ္းေတြ သတ္မွတ္ၿပီး သေဘာတူညီခ်က္ခ်ထားတာပါ။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။ “၁၉၇၈ ခုႏွစ္မွာ outer space treaty ဆိုတဲ့ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံမ်ားပါဝင္တဲ့ အာကာသဝန္းက်င္ ဆို္င္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးထားပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံေပါင္းတရာေက်ာ္ပါၿပီး အေမရိကန္၊ ရုရွား၊ ျပင္သစ္၊ ၿဗိတိန္၊ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြ၊ ဂ်ပန္၊ တရုတ္ႏိုင္ငံလည္း ပါပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ပါဝင္မႈ ရွိမရွိမသိရေပမယ့္ ပါသင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။”

“ပါဝင္တဲ့ ႏုိင္ငံေတြဟာ အာကာသ စူးစမ္းေလ့လာေရး၊ သိပၸံသုေတသနအခ်က္အလက္ေတြ၊ အာကာသဝန္းက်င္ကို အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ မိုးေလဝႆ၊ ရာသီဥတု၊ ဘူမိ၊ ရူပ၊ ဓါတုေဗဒေတြ၊ ေနာက္ ဆက္သြယ္ေရး ကရိယာ ၿဂိဳဟ္တုကစၿပီးေတာ့ ျပဳလုပ္ပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ အဖြဲ႔ဝင္ ႏုိင္ငံ အခ်င္းခ်င္းလည္း နည္းပညာ ဖလွယ္ဖို႔ သေဘာတူခဲ့တဲ့အျပင္ ဒီအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အာကာသ ဝန္းးက်င္ကို ဥပေဒနဲ႔ အညီ အသံုးျပဳၿပီး၊ ဥပေဒနဲ႔ စည္းကမ္းေတြကိုလည္း လိုက္နာဖို႔အတြက္ သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုး ထားၾကပါတယ္။”

အခုလို နည္းပညာဖလွယ္တာေတြ သုေတသန လုပ္တာေတြအျပင္ အာကာသထဲက စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ က်လာလို႔ ထိခိုက္ခဲ့ရင္ ဘယ္သူ႔ဆီမွာ တာဝန္ရွိတယ္ ဘယ္လို အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မယ္ ဆိုတာကုိပါ ျပဌာန္းထားတာပါ။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။ “မိမိႏိုင္ငံအတြက္ အာကာသဝန္းက်င္ကို အေျခခံၿပီး သုေတသန၊ ပညာေရး၊ စီးပြါးေရး၊ ဆက္သြယ္ေရး တိုးတက္မႈ လုပ္တဲ့အခါမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ထိခိုက္နစ္နာ ဆံုးရႈံးမႈလည္း ကာကြယ္ ထိမ္းသိမ္းဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ outer space treaty ပဋိဥာဥ္ စာတမ္းထဲမွာ ပါဝင္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ့ အစိုးရ ပိုင္တဲ့ ၿဂိဳဟ္တုပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဒံုးယာဥ္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဒါမွမဟုတ္ အဲဒီႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့ ပုဂၢလိက ပိုင္တဲ့ ဒံုးပ်ံပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ၿဂိဳဟ္တုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ တင္လိုက္လို႔ ရွိရင္ တင္လိုက္တဲ့ ပစၥည္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားခဲ့ရင္ မိမိတိုင္းျပည္မွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ သူတပါး တိုင္းျပည္မွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ လႊတ္တင္လိုက္တဲ့ တိုင္းျပည္ကေနၿပီးေတာ့မွ တာဝန္ယူၿပီးေတာ့ အကုန္ ျပန္ေလွ်ာ္ေပး ရပါတယ္။”

“ဥပမာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္မွာ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ စခန္း မရွိေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာျပည္ကေန ဆက္သြယ္ေရးၿဂိဳဟ္တု၊ နည္းပညာ သုေတသန ၿဂိဳဟ္တုေတြ လႊတ္တင္မယ္ ဆိုလို႔ ရွိရင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံကပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဂ်ပန္ကပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သြားၿပီး လႊတ္တင္တဲ့ အခါ ကိုယ္ပိုင္တဲ့ ၿဂိဳဟ္တု ျဖစ္တဲ့အတြက္ အာကာသ ေရာက္သြားခ်ိန္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ၿဂိဳဟ္တု ပ်က္စီးသြားရင္ လႊတ္တင္တဲ့ ၿဂိဳဟ္တု ပိုင္ဆုိင္တဲ့ ႏိုင္ငံကေန အကုန္ေလွ်ာ္ေပးရပါတယ္။”

“ ေနာက္တခုက လႊတ္တင္လိုက္တဲ့ ၿဂိဳဟ္တုက ျမန္မာျပည္က ၿဂိဳဟ္တု တခု ဆိုပါေတာ့၊ ေနာက္ၿဂိဳဟ္တု တခုက တျခားႏုိင္ငံက၊ အဲဒီၿဂိဳဟ္တု ၂ ခု အာကာသထဲမွာ တကယ္လုိ႔ တစံုတခုေသာ အေၾကာင္းေၾကာင့္ တိုက္မိခဲ့ရင္ ကမာၻေလထုထဲ ပ်က္စီးပဲ ျပန္က်လာတဲ့ အခါမွာ မီးေလာင္ၿပီး က်သြားရင္ေတာ့ အေရးမႀကီးဘူး။ အပ်က္အစီး အစိတ္အပိုင္း ဘယ္ေနရာမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ က်မယ္ဆိုရင္ ပိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံ ၂ ခုကေန ညီတူမွ်တူ ခြဲေဝၿပီး ေလွ်ာ္ေၾကးေပးရပါတယ္။”

အာကာသစြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ က်ေရာက္တဲ့အတြက္ ပ်က္စီးမႈမရွိရင္ အေရးမယူေပမယ့္ ပ်က္စီးမႈရွိခဲ့ရင္ ေတာ့ ေလွ်ာ္ေၾကးေပးရပါတယ္။

၂၀၁၈ ထဲမွာေတာ့ တရုတ္အာကာသစခန္းႀကီး ကမာၻေျမေပၚ ျပန္က်မယ္ဆိုတဲ့ ေၾကညာခ်က္ေၾကာင့္ လူေတြ အေတာ္အထိတ္တလန္႔ျဖစ္ခဲ့ရတာပါ။

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္။ ။ “Tiangong 1 ဆိုတဲ့ စမ္းသပ္ဆဲ အာကာသစခန္းကို လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က တရုတ္ျပည္က ပစ္တင္ခဲ့ပါတယ္။ အခု ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ တရက္ေန႔မွာ အဲဒီစခန္းႀကီး ကမာၻေပၚကို ပ်က္က်ေတာ့မယ္ လို႔ ေျပာတဲ့ အခါက်ေတာ့။ ဒီအာကာသ စခန္းက ၈ တန္ခြဲ ၉ တန္ေလာက္ ေလးၿပီး၊ တနာရီကို မိုင္ တေသာင္းခြဲ၊ ၂ ေသာင္းေလာက္ အရွိန္နဲ႔ ဘယ္မွာ က်မလဲ ဆိုတာကို မသိပါဘူး။ လူေတြေနတဲ့ ၿမိဳ႕ရြာေပၚ က်မလားဆိုၿပီး အထိတ္တလန္႔ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။”

“ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ ဒီဟာ ကမာၻေလထုထဲ ေရာက္တဲ့ အခါမွာ အစိတ္စိတ္ အမႊာမႊာ ေလထုနဲ႔ တိုက္ၿပီး မီးေလာင္ပ်က္စီးသြားၿပီးေတာ့ တခ်ိဳ႕တစိတ္တပိုင္းေလာက္ပဲ ပစိဖိတ္ ေတာင္သမုဒၵရာ ထဲကို က်ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူအေသအေပ်ာက္ မရွိခဲ့ပါဘူး။”

ဒီလို အျဖစ္မ်ိဳးေတြဟာ အခ်ိန္မေရြးႀကံဳရႏိုင္တာမို႔ ၂၀၁၆ ထဲ အာကာသအမိႈက္ က်တာနဲ႔ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ ႏိုင္ငံတကာ အာကာသဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ကို လက္မွတ္ေရးထိုး ထားသင့္တယ္လို႔ ေဒါက္တာပေဒသာတင္က အႀကံေပးခဲ့ေၾကာင္း တင္ျပရင္း ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG