သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း ဘာ့ေၾကာင့္ဖ်က္သိမ္းသင့္သလဲ


myit sone dam construction kachin

ဆည္တည္ေဆာက္မႈရဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ရပ္ေတြမွာ ေကာင္းက်ိဳးေရာ ထိခိုက္မႈေတြပါ ေရာေနေလ့ ရွိေပမယ့္ ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္းေပၚမွာ ဆည္ေဆာက္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ႏိုင္ငံ့အတြက္ ထည့္ၿပီးစဥ္းစားရမယ့္ အခ်က္ေတြက အမ်ားႀကီးပါ။ ျမစ္ဆံုဆည္ တည္ေဆာက္သင့္ မသင့္ အင္ဂ်င္နီယာ ဘူမိေဗဒပညာရွင္ ဦးသိန္းပိုင္ရဲ့ အျမင္ကို ေျပာျပပါရေစ။

Why Myitson Dam Project Should Be Scrapped
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:27 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

“ဧရာဝတီ ဆိုတာကေတာ့ အားလံုးသိတဲ့ အတိုင္းပဲ ဧရာဝတီဆိုတာ ျမန္မာျပည္ရဲ့ အသဲႏွလံုး၊ ျမန္မာျပည္ရဲ့ ယဥ္ေက်းမႈကုိလည္း ဧရာဝတီယဥ္ေက်းမႈလို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ ရပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဧရာဝတီျမစ္ႀကီးဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေျမာက္ကေန ေတာင္ကိုစီးဆင္းၿပီးေတာ့မွ ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္း ျဖတ္သြားတဲ့ နယ္ေတြ၊ ၿမိဳ႕ေတြ အကုန္လံုးကို၊ လူေတြအကုန္လံုးကို အမ်ားႀကီး အက်ိဳးျပဳတဲ့ ျမစ္ႀကီးတစင္းပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီျမစ္ေပၚမွာ ဆည္ေဆာက္မယ္ ဆိုရင္ စဥ္းစားရမယ့္ အခ်က္ေတြက အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ဧရာဝတီရဲ့ ျမစ္ဆံုရဲ့ အေပၚပိုင္းမွာ သူတို႔ ေဆာက္ဖို႔ရည္ရြယ္ ထားတာ ဆည္ ၇ ခုေလာက္ ရွိပါတယ္။ အခုေနာက္ပို္င္း အမ်ားျပည္သူက ကန္႔ကြက္ထားတာေၾကာင့္ ရပ္ထားရတဲ့ အေနထားမွာ ရွိပါတယ္။ ဒီေဒသခံ တိုင္းရင္းသားေတြ အပါအဝင္ လူထုလူတန္းစား၊ အဖြဲ႔အစည္း အသီးသီးက ကန္႔ကြက္ေနတဲ့ တကယ့္စီမံကိန္းျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာရမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အခ်က္အလက္ေတြေရာ၊ အေၾကာင္းတရားေတြပါ အမ်ားႀကီးပါ။ ဘူမိေဗဒပညာရွင္တေယာက္ အေနနဲ႔ ျမင္တဲ့အျမင္ ၃ - ၄ ခ်က္ေလာက္ကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ေဆာက္သင့္လား မေဆာက္သင့္လား ဆိုတာကို။”

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္မွာ ျပည္သူေတြက လက္မခံလို႔ တရုတ္ကုမၸဏီရဲ့ ဆည္တည္ေဆာက္ေရးကို ဆုိင္းငံ့ထားခဲ့ရတဲ့ ျမစ္ဆံုဆည္စီမံကိန္းဟာ ကခ်င္တိုင္းရင္းသားေတြရဲ့ ရိုးရာအေမြအႏွစ္တခုလို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေနရာမွာ ခ်ထားတာပါ။

“ျမစ္ဆံုဆည္စီမံကိန္းဟာ။ ေမခနဲ႔ ေမလိခ ျမစ္ ၂ သြယ္ ဆံုတဲ့ေနရာကို ျမစ္ဆံုလို႔ေခၚၿပီး အဲဒီေနရာမွာ ဆည္ေဆာက္မွာပါ။ ေမခနဲ႔ ေမလိခ ျမစ္ေတြေပၚမွာလည္း ေမချမစ္ေပၚမွာ ၅ ခုေဆာက္မွာပါ။ မလိချမစ္ေပၚမွာ တခု ေဆာက္မွာမို႔ ျမစ္ဆံုအပါအဝင္ဆို ၇ ခု ျဖစ္သြားတာေပါ့။ ဆုိလိုတဲ့ အဓိပၸါယ္က ျမစ္ဆံုရဲ့ အထက္ပိုင္းမွာတင္ ေမခနဲ႔ မလိခေပၚမွာ သူတို႔က ေနာက္ထပ္ ၆ ခုေဆာက္ဖို႔ လ်ာထားတာ ေပါ့ေလ။ ဆည္တခုခ်င္းအတြက္ နံမယ္ေတြနဲ႔ အၾကမ္းဖ်င္းသတ္မွတ္ ထားတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ေဆာက္တာေတာ့ မေဆာက္ရေသးဘူး။ ျမစ္ဆံုကို စလုပ္တဲ့ သေဘာေပါ့။ ”

“ျမစ္ဆံုဆည္က တကယ့္ဆည္အႀကီးစားႀကီး။ ဆည္အႀကီးစားႀကီး ေဆာက္မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေရေလွာင္တဲ့ ပမာဏ ကလည္း အရမ္းကို မ်ားတယ္။ ဒီလိုအရမ္းကို မ်ားတဲ့အတြက္ အရင္တုန္းက ေတာေတာင္ ေျမျပင္ရွိတဲ့ ေနရာေတြက တကယ့္ေရေလွာင္ ဧရိယာႀကီးတခုလံုး ျဖစ္သြားၿပီးေတာ့ အားလံုးဟာ ေရေအာက္ကိုျမဳပ္သြားမယ္။ အဲဒီလို ေရေအာက္ကို ျမႈပ္သြားလို႔ ရွိရင္ အဲဒီျမစ္ဆံု ေဒသမွာ ရွိေနတဲ့ မူလသဘာဝ ေတာေတာင္ေရေျမ အလွအပေတြ အကုန္လံုးက လံုးဝ ကြယ္ေပ်ာက္သြားမယ္။ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္က လံုးဝေျပာင္းလဲသြားမွာ။ ဒီလိုမ်ိဳး ေရေအာက္ကို ေရာက္သြားမယ္။ ဘယ္ေသာအခါမွ ဒီသဘာဝ အလွတရားေတြ ျပန္မရႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျမစ္ဆံုေဒသဟာ တကယ္ေျပာမယ္ ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ႏိုင္ငံရဲ့ national treasure လို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ရတဲ့ တကယ့္ ေနရာႀကီးပဲ။ သဘာဝအလွအပေတြ ပ်က္စီးဆံုးရႈံးသြားႏို္င္တယ္။ အဲဒီအတြက္ ေၾကာင့္ မေဆာက္သင့္ဘူး။”

ဒီ ႏိုင္ငံ့ရဲ့ ရတနာတပါးျဖစ္တဲ့ အေမြအႏွစ္ ေပ်ာက္ကြယ္ရံုတင္မကပါဘူး။ ဆည္ေဆာက္လုိ႔ ေပၚလာမယ့္ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြကလည္း မ်ားပါတယ္။

“ျမစ္ဆံုမွာ ဆည္ေဆာက္ရင္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္က ပ်က္စီးမယ္။ ဒီလို ေဆာက္လိုက္တဲ့အတြက္ ျမစ္ေတြက နဂိုစီးေနတဲ့ ေရစီးေရလာေတြကို ပိတ္လိုက္တဲ့အတြက္ ျမစ္ေအာက္ပိုင္းမွာဆို ေရစီးႏႈန္းေတြ၊ အနည္ပို႔ခ်မႈေတြ၊ အဲ့ဒါေတြ အကုန္လံုးက ေျပာင္းလဲသြားတယ္။ ေနာက္ အရင္တုန္းက ကုန္းျပင္သဘာဝ ကေန ေရျပင္သဘာဝ ျဖစ္သြားေတာ့ သူနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ေဂဟစံနစ္ ecology ေတြကလည္း အကုန္လံုး ေျပာင္းသြားတယ္။ သားရဲတိရိစာၦန္ေတြ သူတို႔ရဲ့ စားက်က္ေျမေတြ၊ ေပ်ာက္ဆံုး သြားတယ္။ အဲဒီမွာ ငါးမ်ိဳးစိတ္ေတြ ဆိုရင္လည္း အမ်ားႀကီးေျပာင္းသြားႏိုင္တယ္။”

“ဆည္တည္ေဆာက္လိုက္တယ္ ဆိုတာ ဆည္ရဲ့ ပမာဏ အႀကီးအေသးေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့မွ ေရေလွာင္လိုက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ဆည္ေတြက အရမ္းႀကီးတယ္ ဆိုရင္ ေရေလွာင္လိုက္တဲ့ ထုထည္ကလည္း အရမ္းႀကီးတယ္။ အဲဒီလို ေရထုထည္ အရမ္းႀကီးလာတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီ ေရထုထည္ရဲ့ သက္ေရာက္တဲ့ ဖိအားေတြကလည္း တေနရာထဲမွာ သြားၿပီး ေရထုထည္နဲ႔ ဖိထားသလို ျဖစ္ေတာ့ သဘာဝရဲ့ တည္ၿငိမ္မႈ stability လည္းေျပာင္းသြားတယ္။ သဘာဝ ေဘးဒဏ္ေၾကာင့္ မိုးမ်ားလို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ငလ်င္လႈပ္ရင္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဆည္ေတြ က်ိဳးသြားခဲ့မယ္ ဆိုလို႔ရွိရင္ အဲဒီ ဆည္ေအာက္ပိုင္းမွာ ရွိတဲ့ လူေတြရဲ့ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ေတြ ေသေၾကပ်က္စီး ဆံုးရႈံးသြား ႏိုင္တယ္။”

ေဒသတြင္း သဘာဝရဲ့ တည္ၿငိမ္မႈ ပ်က္ျပားေနခ်ိန္မွာ စစ္ကိုင္း ျပတ္ေရြ႕လႈပ္ရွားမႈ ရွိလာခဲ့ရင္ အႏၱရာယ္ဟာ မေတြးဝံ့စရာပါ။

“ျမစ္ဆံုဆည္က ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ့ တကယ့္နံမယ္ေက်ာ္ တခုျဖစ္တဲ့ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕နဲ႔ နီးကပ္ေနတာပါ။ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ဆိုတာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အဓိက ငလ်င္ေတြ ျဖစ္ေစတဲ့ ျပတ္ေရြ႕ေၾကာတခုလို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ အဲဒီျပတ္ေရြ႕ေၾကာက ပူတာအိုေလာက္က စၿပီးေတာ့ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ေပါ့ေလ၊ ေျမာက္ကေန ေတာင္ကို ဆင္းလာတာ၊ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ ေရာက္တဲ့အထိ ကီလိုမီတာ ေထာင့္ငါးရာေလာက္ ရွိတယ္။ ၾကားထဲမွာေတာ့ သူ႔ရဲ့ အပိုင္းအဆစ္ေတြ ရွိတာေပါ့ေလ။”

“အဲဒါေၾကာင့္ ဆည္ႀကီးတခု တည္ေဆာက္လိုက္တယ္ ဆိုရင္ အဲဒီဆည္ႀကီးက အဲဒီဧရိယာမွာ လာၿပီးေတာ့ တင္လိုက္တဲ့ ေရထုထည္ေၾကာင့္ ဝိတ္ေတြ အမ်ားႀကီး တက္လာၿပီးေတာ့မွ ဆည္ေၾကာင့္ေတာင္မွ ငလ်င္ အေသးေလးေတြ လႈပ္ႏိုင္တယ္။ အဲဒီမွာ ခုန စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕နဲ႔သြားၿပီးေတာ့ ဆက္စပ္လို႔ လႈပ္ခဲ့မယ္ ဆိုရင္။ အခုေတာင္ ရန္ကုန္မွာ ငလ်င္ေတြက ေန႔တိုင္း ဆက္တိုက္လိုလို လႈပ္ေနတာ။ အဲဒီဆည္ႀကီးတည္ေဆာက္ၿပီး အဲဒီလိုသာ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕နဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး လႈပ္ခဲ့လို႔ ဆည္ႀကီး က်ိဳးသြားမယ္ ဆိုရင္ ဆည္ေအာက္ေျခမွာ ရွိတဲ့ ၿမိဳ႕ရြာေတြ အကုန္လံုးက မစဥ္းစားႏုိင္ ေလာက္ေအာင္ တကယ့္ေရေဘး ဒုကၡေတြ အမ်ားႀကီး ေရာက္သြားႏုိင္တယ္။ အဲဒီအခ်က္ ေၾကာင့္လည္း မေဆာက္သင့္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။”

ကခ်င္ျပည္နယ္ထဲမွာ ေက်ာက္စိမ္းကစၿပီး တျခားရွားပါးတဲ့ တြင္းထြက္ သယံဇာတေတြ ရွိပါတယ္။ ေနရာအမ်ားစုကို ခုထိ ေသေသခ်ာခ်ာ မစူးစမ္းရေသးပါဘူး။

“ဆည္ႀကီး တည္ေဆာက္လိုက္တဲ့အတြက္ ဒီေျမျပင္ေတြ အားလံုးဟာ ေရေအာက္ကို ျမဳပ္သြားမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ ဒီေလာက္က်ယ္ဝန္းတဲ့ ဧရိယာႀကီး တခုလံုးမွာ ရွိတဲ့ သဘာဝ သယံဇာတေတြ အားလံုးကလည္း ေရေအာက္ကို ျမဳပ္သြားမွာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆည္မေဆာက္ခင္မွာ အဲဒီ ဧရိယာႀကီး တခုလံုးမွာ ရွိတဲ့ သဘာဝ သယံဇာတေတြကိုေရာ ေသေသခ်ာခ်ာ ေလ့လာ တိုင္းတာ ၿပီးၿပီလား။ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဆိုတာ အားလံုးသိတဲ့ အတိုင္းပဲ သဘာဝ သယံဇာတ ေပါမ်ားတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းထြက္တယ္။ အဲဒီျမစ္ဆံုမွာ ေက်ာက္စိမ္းမထြက္ဖူး ဆိုရင္ေတာင္ ေရႊနဲ႔ သယံဇာတေတြ ရွားပါးသတၱဳ rare earth လိုသတၱဳေတြ အမ်ားႀကီး ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီသဘာဝ သယံဇာတေတြ၊ သတၱဳသိုက္ေတြ၊ တျခားဟာေတြကိုေရာ စစ္ေဆး ေလ့လာၿပီးၿပီလား။”

“အဲလိုမွ မဟုတ္ေသးဘူး ဆိုလို႔ရွိရင္ တကယ္တန္ဖိုးရွိတဲ့ဟာေတြက ေရေအာက္ ျမဳပ္သြားၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေရေလာက္ပဲ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားေလာက္ပဲ သံုးလို႔ ရမယ္ ဆိုလို႔ ရွိရင္။ ဒါကလည္း မျဖစ္သင့္ပါဘူး လို႔ပဲ ေျပာရမွာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ခုနေျပာတဲ့ အခ်က္ ၃ ခ်က္အရ သဘာဝ အလွတရားေတြ အားလံုး ေပ်ာက္သြားမယ္။ ငလ်င္လႈပ္လို႔၊ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ႀကီး လႈပ္ခဲ့လို႔ ဆည္က်ိဳး ရင္ ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ လူေတြအကုန္လံုး ဒုကၡေရာက္သြားႏုိင္တယ္၊ ေနာက္တခုက ဆည္ေရေလွာင္လိုက္လို႔ ျမဳပ္သြားမယ့္ ဧရိယာတခုလံုးမွာ ရွိတဲ့ ေအာက္က သဘာဝ သယံဇာတေတြ အကုန္လံုးကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလ့လာထားမႈ မရွိေသးဘူး။ အဲဒီအခ်က္ ၃ ခ်က္နဲ႔တင္ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ ပုဂၢလိက အျမင္အရ ေျပာရရင္ ဒီျမစ္ဆံုဆည္ႀကီးက မေဆာက္သင့္ဘူးလို႔႔ပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္။”

တရုတ္နဲ႔ ဖက္စပ္တည္ေဆာက္မယ့္ ဒီဆည္စီမံကိန္းကို မလုပ္သင့္ေၾကာင္း တရုတ္ပညာရွင္ေတြ ကိုယ္တုိင္က အႀကံေပးခဲ့တယ္လို႔လည္း ဦးသိန္းပို္င္က ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာပညာရွင္ေတြ ဘက္ ကလည္း ေကာင္းက်ိဳးထက္ ဆိုးက်ိဳးပိုမ်ားေစမယ့္ ဒီစီမံကိန္းေရွ႕ဆက္မွာကို မလိုလားၾကဘူး လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG