သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကမာၻ႔ အေသးဆံုးစက္အတြက္ ဓါတုႏိုဘယ္လ္ဆု


Les membres de l'Académie des sciences présentent les trois prix Nobel de Chimie 2016 lors d'une conférence de presse, à Stockholm, Suède, le 5 octobre 2016.

ဓါတုေဗဒ ပညာရပ္ကို တေခတ္ဆန္းေစတဲ့ ကမာၻ႔အေသးငယ္ဆံုး စက္လို႔ေခၚရမယ့္ ေမာ္လီက်ဴး စက္ကေလးေတြ တီထြင္သူ ၃ ဦးကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြက္ ဓါတုေဗဒ ႏိုဘယ္လ္ဆု ခ်ီးျမွင့္လိုက္တဲ့အေၾကာင္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Argonne အမ်ိဳးသား သုေတသနဌာနက နာႏိုသိပၸံနဲ႔ နည္းပညာရွင္ ေဒါက္တာေစာေဝလွက ေျပာျပေပးမွာပါ။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဓါတုေဗဒ ႏိုဘယ္လ္ဆု ကို molecular machine လို႔ေခၚတဲ့ ေမာ္ လီက်ဴးနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ စက္အငယ္စားေလးေတြ တီထြင္သူ ၃ ဦးကို ေပးအပ္ခဲ့ တာပါ။ ဒီစက္ကေလးေတြဟာ စၾကၤာဝဌာတခြင္လံုးမွာ အငယ္ဆံုးစက္ ကေလးေတြ ျဖစ္ ပါတယ္။ ဓါတုေဗဒ ပညာရွင္ ၃ ဦးထဲမွာ ပါေမာကၡ Fraser Stoddart က North Western တကၠသိုလ္ ခ်ီကာဂိုက ျဖစ္ပါတယ္။ ပါေမာကၡ Jean-Pierre Sauvage က ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ Strasbourg တကၠသိုလ္က ျဖစ္သလို ပါေမာကၡ Benard Feringa ကေတာ့ Netherlands ႏိုင္ငံ Groningen တကၠသိုလ္ က ျဖစ္ပါတယ္။

ကမာၻ႔အေသးငယ္ဆံုး စက္ေတြကို ေမာ္လီက်ဴးနဲ႔ လုပ္ရင္ ရမယ္ ဆိုတဲ့ အေတြး အေခၚသစ္ကို တင္ျပခဲ့ၾကတာမို႔ သူတို႔ကို ဓါတုေဗဒ ႏိုဘယ္လ္ ဆုခ်ီးျမွင့္ တာ ျဖစ္ပါတယ္။

စက္တခုကို ဘယ္ေလာက္အထိ ငယ္ေအာင္ လုပ္ႏုိင္မလဲဆိုတာ ၾကည့္ရေအာင္ပါ။

စက္လို႔ ေျပာရင္ စက္တခုအတြက္ ဘာပါမလဲလို႔ စဥ္းစားရပါတယ္။ စက္မွာ လည္ပါတ္ေနတဲ့ ဒိုင္နမိုလို အရာ ပါမွာ ျဖစ္သလို ဂီယာလို ေရႊ႕ေျပာင္းႏုိင္တာေတြ ပါႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ ပင္နယံလို အရာေတြပါၿပီး ေပါင္းစပ္ထားမွာပါ။ ဒါေတြ အားလံုးပါတဲ့ စက္ကို ငယ္သထက္ငယ္တဲ့ အရြယ္ျဖစ္ေအာင္ တည္ေဆာက္ႏိုင္ ပါတယ္။ ဥပမာ နာရီလို စက္ကိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အထဲမွာ ပင္နယံ ေသးေသးေလးေတြ ပါၿပီး တိုင္ ကပ္နာရီလို အရြယ္ႀကီးႀကီးကေန လက္ပါတ္နာရီအရြယ္ေလာက္ ငယ္ေအာင္ တည္ေဆာက္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီလို ငယ္သထက္ငယ္ေအာင္ လုပ္သြားတာကို top down approach ႀကီးရာက ေသး သြားေအာင္လုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္တမ်ိဳး လုပ္ႏုိင္တာက ႀကီးရာကေန ေသးသြားေအာင္ လုပ္မယ့္ အစား အက္တမ္လို အရြယ္အစား ေသးေသးကေန သူ႔ကုိ စက္ေတြ တည္ေဆာက္ တာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုုလုပ္တာဟာ လက္ရွိ ရွိတဲ့ စက္ေတြနဲ႔ ယွဥ္ရင္ အဆေပါင္းကုေဌနဲ႔ ခ်ီၿပီး ငယ္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေလာက္ ငယ္တာကို တည္ေဆာက္မယ္ ဆိုရင္ ေမာ္လီက်ဴးေတြနဲ႔ တည္ေဆာက္လို႔ ျဖစ္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာကို ပထမဦးဆံုး ျပသခဲ့တာေၾကာင့္ သူတို႔ကို ႏို္ဘယ္လ္ဆု ေပးတာပါ။ ဒါဟာ revolutionary idea ဆန္းသစ္တဲ့ ေတြးေခၚ အေတြးအေခၚ အသစ္ျဖစ္ ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ၁၉၈၀- ၉၀ ဝန္းက်င္မွာ ဒီစက္ေတြကို စၿပီး လုပ္ျပခဲ့ၾက တာေၾကာင့္ ဆုရသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီသိပၸံပညာရွင္ေတြက ဘယ္လို စက္ကေလးေတြကို တီထြင္ခဲ့ၾကတာ ပါလဲ။

ပါေမာကၡ Stoddart နဲ႔ ျပင္သစ္က Jean-Pierre Sauvage တို႔က ေမာ္လီက်ဴး ကေလးေတြကို ကြင္းကေလးေတြလို ဆက္ၿပီး လုပ္ျပ ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ပါေမာကၡ Stoddart က ေမာ္လီက်ဴးကို ပင္နယံလို ဟိုဘက္ဒီဘက္ ေျပာင္းျပန္ သြားႏိုင္ တဲ့ ေမာ္လီက်ဴး စက္ကို ထြင္ခဲ့တာပါ။ Netherlands က ပါေမာကၡ Feringa ကေတာ့ ေရွ႕ကိုသြားတဲ့ ေမာ္လီက်ဴး ကားကို တီထြင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အလင္းေရာင္ျဖစ္ေစ၊ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္ေပးလိုက္မယ္ ဆိုရင္ ဒီကားက သူ႔အလိုလို သြားမွာ ျဖစ္ၿပီး ကားရဲ့ အရြယ္အစားက လက္ရွိ ကားေတြထက္ ကုေဋေပါင္း မ်ားစြာ ငယ္ပါတယ္။

ဒီဓါတုေဗဒ ပညာရွင္ ၃ ဦးရဲ့ တီထြင္တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြက ေမာ္လီက်ဴးကို သံုးတဲ့ စက္ေတြျဖစ္ေနၿပီး တူညီေနတာမို႔ သူတို႔၃ ဦးကို တြဲၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြက္ ဓါတုေဗဒ ႏိုဘယ္လ္ဆု ေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စက္အမ်ိဳးအစား ခ်င္းေတာ့ မတူၾကပါဘူး။

ပါေမာကၡ Stoddart နဲ႔ Sauvage တို႔ တီထြင္တဲ့ စက္ကေတာ့ ပင္နယံလိုမ်ိဳးေတြ၊ ဓါတ္ေလွခါးလို မ်ိဳးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါေမာကၡ Feringa တီထြင္တာ ကေတာ့ အင္ဂ်င္ျဖစ္ၿပီး ေမာ္လီက်ဴးကားလို အေရွ႕ကို သြားဖို႔ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ ေမာ္တာလို လည္မယ္ဆို တဖက္ထဲကို လည္ေအာင္ လုပ္တဲ့စက္မ်ိဳးပါ။ ၂ ဘက္ ဘယ္ညာကို မလည္ေစပဲ တဖက္ထဲကိုပဲ လည္ေစတာမ်ိဳးပါ။ ဥပမာ ကားသြားမယ္ ဆိုရင္ ကားဘီးက ေရွ႕ကို သြားမယ္ဆိုရင္ တဖက္ထဲကိုပဲ လည္ေစရမွာ ျဖစ္ ပါတယ္။ ေရွ႕ေနာက္လည္ေနရင္ ကားဟာ အေရွ႕မေရာက္ႏိုင္ပဲ ျဖစ္ေနမွာပါ။ ဒီလို တဘက္ထဲကို သြားဖို႔ အတြက္ သူက တီထြင္ခဲ့တာပါ။ သူတို႔ ၃ ဦးစလံုးက ဒီစက္ေတြကို ေမာ္လီက်ဴးနဲ႔ တီထြင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာေစာေဝလွ ကိုယ္တိုင္ သုေတသန လုပ္ေနတာကေတာ့ ဒီ နယ္ပယ္ ထဲမွာပဲ ဒါကို နားလည္ေအာင္ လုပ္ၿပီး တကယ္ အလုပ္ လုပ္ႏုိင္တယ္ မလုပ္ႏိုင္ဘူး ဆိုတာကို သိရဖို႔ လက္ေတြ႔ စမ္းသပ္ၾကည့္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီစက္ေတြဟာ ကမာၻေပၚမွာ အေသးငယ္ဆံုး စက္ကေလးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အေသးငယ္ဆံုး စက္ကေလးေတြ တီထြင္ ဖန္တီးတာဟာ လူသားေတြရဲ့ ေန႔စဥ္ ဘဝအတြက္ ဘာအက်ိဳးေက်းဇူး ရႏိုင္မွာပါလဲ။

သူတို႔ ၃ ဦးရဲ့ ေတြ႔ရွိတီထြင္မႈနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး ႏိုဘယ္လ္ ဆုေပးတဲ့ ေကာ္မတီက ရွင္းျပခဲ့တာကို ၾကည့္ရေအာင္ပါ။ ၁၈၃၀ ခုႏွစ္ေတြေလာက္တုန္းက လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၂၀၀ ေလာက္က လွ်ပ္စစ္ ေမာ္တာကို စေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က ဒါကို ဘယ္မွာ သံုးရမယ္ ဆိုတာကို လူသားေတြ ေသေသခ်ာခ်ာ မသိၾကေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အခုအခ်ိန္မွာ ေတာ့ ေမာ္တာ လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ ေနရာ တကာတိုင္းမွာ သံုးတာမို႔ အားလံုး သိၾကပါတယ္။ ကားမွာ ျဖစ္ေစ၊ ကြန္ျပူတာ မွာ ျဖစ္ေစ၊ ေနရာ တိုင္းမွာ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလုိပါပဲ အခုသူတို႔ရဲ့ ေမာ္လီက်ဴး စက္ေတြကို သံုးဖုိ႔ အလားအလာက အမ်ားႀကီး ရွိေနတာပါ။

ဥပမာ ေဆးပညာမွာ ၾကည့္ရင္ ဒီလို ေသးငယ္တဲ့ စက္ကေလးေတြကို လူ႔ခႏၶာ ကိုယ္ထဲ ထည့္သြင္းၿပီး ကုသတာမ်ိဳး လုပ္ႏိုင္ပါ တယ္။ ေနာက္ ေသြးေၾကာ ပိတ္ ဆို႔ေနတာမ်ိဳး ကို ရွင္းတဲ့ ေနရာမ်ိဳးမွာလည္း သံုးႏိုင္ပါတယ္။

တျခားသိပၸံပညာရပ္ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာလည္း ဥပမာ ဆက္သြယ္ေရးကရိယာေတြမွာဆို လက္ကိုင္ဖံုးလိုပစၥည္းေတြမွာ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ ၿပီး အမ်ိးမ်ိဳး သံုးလို႔ ရေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာ ေစာေဝလွရဲ့ စမ္းသပ္မႈ တခုမွာေတာ့ ေမာ္လီက်ဴးကားေလးေတြကို တီထြင္ၿပီး တျခားသိပၸံပညာရွင္ေတြနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖို႔ လုပ္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ အခုလို ဒါကို လုပ္တာလဲဆုိေတာ့ ကမၻာမွာရွိတဲ့လူထုကို နားလည္လာေစေအာင္ လုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ေမာ္လီက်ဴး ကားေလးေတြ ဟာ တကယ္က ေနာက္ပိုင္းမွာ ကားအေနနဲ႔သံုးဖို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီဟာေလးေတြ က ေရႊ႕ေျပာင္းႏိုင္တဲ့ ေမာ္လီက်ဴး level ျဖစ္တဲ့ ေရႊ႕ေျပာင္းႏုိင္ တဲ့စက္ေလးေတြ အေနနဲ႔ အသံုးခ်ၿပီးေတာ့ နည္းပညာအသစ္ေတြကို တီထြင္ဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဒီၿပိဳင္ပဲြကို လုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုဘယ္လ္္ဆုကို ဒီစက္ေလးေတြအတြက္ ေပးလိုက္တာေၾကာင့္ ဒီစက္ေတြနဲ႔ပတ္ သက္တဲ့ စက္အငယ္ေလးေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သိပၸံပညာရပ္က သိပၸံပညာမွာ ေရွ႕ ကို အမ်ားႀကီး တိုးတက္လာဖို႔ ရွိတယ္လို႔ ေဒါက္တာ ေစာေဝလွက ေျပာပါတယ္။

XS
SM
MD
LG