သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

တူရကီႏိုင္ငံမွာ အာဏာသိမ္းဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ အစိုးရရဲ႕ တန္ျပန္ ႏွိမ္ႏွင္းမႈေတြဟာ အလြန္အကၽြံ ျဖစ္လာမလားလို႔ ႏိုင္ငံတကာက စိုးရိမ္ေနၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဒီျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ အေမရိကန္၊ NATO စတဲ့ အေရးႀကီး မဟာမိတ္ေတြနဲ႔ တူရကီအစိုးရတို႔ၾကား ဆက္ဆံေရး တစံုတရာ ထိခိုက္လိမ့္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာသံုးသပ္သူတို႔က ျမင္ပါတယ္။ ဗီြအိုေအ သတင္းေထာက္ေတြရဲ႕သတင္းေပးပို႔ခ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီး ဦးေက်ာ္ဇံသာက တင္ျပမွာပါ။

ၿပီးခဲ့တဲ့ေသာၾကာေန႔က တူရကီႏုိင္ငံမွာ အာဏာသိမ္းဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈ တရပ္ေပၚေပါက္ ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ သမၼတ က အေရးေပၚအေျခအေန တရပ္ေၾကညာလိုက္ ပါတယ္။

"အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာရတဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္က ဒီအၾကမ္းဖက္မႈကို ဖယ္ရွားပစ္နုိင္ေအာင္ ထင္ထင္ရွားရွား ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ ဒီမိုကေရစီ၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြကို ျခိိ္မ္းေျခာက္တဲ့ကိစၥျဖစ္ပါတယ္။ အေရးေပၚ အေျခအေန ေၾကညာျခင္းအားျဖင့္ ဒီတန္ဖိုးထားမႈေတြကို ခုိင္မာေစဖို႔နဲ႔ ကာကြယ္ဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။"

တူရကီသမၼတ Tayyip Erdogan
တူရကီသမၼတ Tayyip Erdogan

သူ႔ကို ေထာက္ခံသူေတြကလည္း အမ်ားႀကီးပါ။ Istanbul ၿမိဳ႕ ေဒသခံတဦးကဆိုရင္ သမၼတရဲ႕လုပ္ရပ္ကို အျပတ္ေထာက္ခံ ကာကြယ္မယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

" ဒါဟာ သိပ္အျပဳသေဘာေဆာင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ က်ေနာ္တို႔တုိင္းျပည္ကို လြယ္လြယ္ကူကူနဲ႔ ရရွိထားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္သူ႔ကိုမွ လြယ္လြယ္ကူကူ နဲ႔ မေပးႏုိင္ပါဘူး။ ဒီရင္ျပင္ေတြကေန က်ေနာ္တို႔ ဖယ္ေပးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘယ္သူလာလာ ရင္ဆုိင္မယ္။ ေလယာဥ္နဲ႔လာလာ၊ ရဟတ္ယာဥ္နဲ႔ လာလာ လာခ်င္တာနဲ႔ လာပါေစ။"

သမၼတ Erdogan ဟာ အခုကိုပဲ ႏွိမ္ႏွင္းႏွိပ္ကြပ္မႈေတြ လုပ္ခဲ့တာ အမ်ားအျပား ရွိေနပါၿပီ။ စစ္ဘက္က လူေပါင္း ေျခာက္ေထာင္အပါအဝင္ ဖမ္းဆီးထားသူေပါင္း ကိုးေထာင္ေက်ာ္ရွိခဲ့ပါၿပီ။ သမၼတ Erdogan ဟာ ႐ံုးတင္စစ္ေဆးမႈအတြက္ ႀကိဳထိန္းသိမ္းထားတာလို႔ဆိုပါတယ္။ တရားသူႀကီးေတြ ပညာရွင္ေတြ စတဲ့ အရာရွိေပါင္း ငါးေသာင္းေက်ာ္ကိုလည္း ရာထူးက ဖယ္ရွားထားၿပီးျဖစ္ပါတယ္။

အကဲခတ္သမားေတြကေတာ့ သမၼတ Erdogan ရဲ႕ မူလပစ္မွတ္ဟာ Fethullah Gulen ရဲ႕ ေနာက္လိုက္ေတြပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီအာဏာသိမ္းဖို႔ ႀကိဳးပမ္းရာမွာ ပါဝင္တဲ့သူေတြကို အေရးယူႏွိမ္ႏွင္းတဲ့အခါ တရားဥပေဒနဲ႔အညီ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ အကဲခတ္သမား တခ်ိဳ႕ကေတာ့ တူရကီအာဏာသိမ္းမႈဂယက္ဟာ အေမရိကန္-တူရကီ ဆက္ဆံေရးကို ျခိမ္းေျခာက္ေနတယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။

ဒီကိစၥမွာ သမၼတ Erdogan ရဲ႕ အဓိက စြပ္စြဲေနတဲ့ သူ႔ရန္သူေဟာင္း Fethullah Gulen ဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ေနထိုင္သူျဖစ္တဲ့အတြက္ သူ႔ကို လႊဲေျပာင္းေပးဖို႔ တူရကီက ေတာင္းဆိုေနပါတယ္။ မစၥတာ Gulen ဟာ ဒီကိစၥမွာ သူမပါဝင္ဘူးလို႔ ျငင္းဆန္ထားသလို အေမရိကန္အစိုးရကလည္း သူပါဝင္ ပတ္သက္တယ္ ဆိုတဲ့ တရားဝင္အေထာက္အထားေတြ ျပသဖို႔ လိုတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။

သို႔ေပမဲ့လည္း အေမရိကန္-တူရကီႏွစ္ႏုိင္ငံ ဆက္ဆံေရး ထိခိုက္စရာမလိုဘူးလို႔ တူရကီသမၼတရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒဆိုင္ရာအႀကီးအကဲ Ayse Sozen Usluer က ဆိုပါတယ္။ ဒီအာဏာသိမ္းဖို႔ ႀကိဳးပမ္းရာမွာ အေမရိကန္ ပါဝင္ပတ္သက္မႈ မရွိဘူး ဒါေပမဲ့ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ႕ လုပ္ရပ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ပဲ ေဝဖန္စရာရွိ တယ္လို႔ေတာ့ အခုလိုေျပာခဲ့ပါတယ္။

" အေမရိကန္ဆီနိတ္တာ ႏွစ္ေယာက္က တူရကီအာဏာရွင္ကို စစ္တပ္က ျဖဳတ္ခ်ဖို႔ လုပ္ေနတယ္။ သတင္းေကာင္းပဲဆိုၿပီး တြစ္တာမွာ ေရးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလို ထင္ေၾကးေပးမႈဟာ တူရကီလူထုအတြက္ အက်ိဳးမရွိပါဘူး။ က်မတို႔မွာ လူေတြ ရာနဲ႔ခ်ီ ေသဆံုးခဲ့ရၿပီးေတာ့ ျပည္ပ မိတ္ေဆြေတြရဲ႕ေထာက္ခံမႈ ကို ေမွ်ာ္လင့္ေနရ တာပါ။ အခုလိုေရးတာ လူထု အထင္မွားေစပါတယ္။ အာဏာသိမ္း ႀကိဳးပမ္းမႈမွာ ျပည္ပ က ပါဝင္ပတ္သက္တဲ့ တရားဝင္ အေထာက္အထား မေတြ႔ရပါဘူး။ "

တူရကီႏုိင္ငံဟာ ေနတိုးအဖြဲ႔ရဲ႕ အေရးႀကီးတဲ့ အဖြဲ႔ဝင္ႏုိင္ငံတႏုိင္ငံ လည္းျဖစ္ေနပါတယ္။ ေနတိုးအဖြဲ႔ အေနနဲ႔ကေတာ့ အခုတူရကီႏုိင္ငံရဲ႕ အေရးယူမႈေတြဟာ အလြန္အကၽြံ မျဖစ္ေစခ်င္ေပမဲ့ ေနတိုးအဖြဲ႔ဝင္အျဖစ္ေတာ့ ဆက္လက္ရွိေနမွာ ေသခ်ာပါတယ္လို႔ NATO အဖြဲ႔ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး Jens Stoltenberg က ေျပာပါတယ္။

" သူတို႔ဟာ NATO ရဲ႕ခုိင္မာတဲ့မဟာမိတ္အျဖစ္ ဆက္လက္ရွိသြားမယ္လို႔ က်ေနာ္ ေသခ်ာယံုၾကည္ပါတယ္။ ဒါဟာ က်ေနာ္တို႔ အားလံုးအတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ အာဏာသိမ္းတာကို တုန္႔ျပန္အေရးယူမႈနဲ႔ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ ထိုက္တန္႐ံုပဲ လုပ္ဖို႔ အာဏာသိမ္းဖို႔ ႀကိဳးပမ္းရာမွာ တကယ္ပါဝင္ပတ္သက္သူ တာဝန္ရွိသူေတြကိုပဲ အေရးယူဖို႔ပဲေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ တူရကီႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့ေနတိုးတပ္ဖြဲ႔ေတြ တပ္စြဲထားတဲ့ေနရာေတြဟာ လံုလံုျခံဳျခံဳ ရွိေနပါတယ္။ IS ေတြကို တုိက္ခုိက္္တာေတြ ဆက္လုပ္ေနတယ္္လို႔ အေမရိကန္ ဦးေဆာင္ညႊန္႔ေပါင္း တပ္ဖြဲ႔ေတြက ဆိုပါတယ္။"

NATO Secretary General
NATO Secretary General

အခုျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ တူရကီနဲ႔ တျခားႏုိင္ငံမ်ားရဲ႕ ဆက္ဆံေရးဟာ ထိခုိက္ပ်က္ျပားႏုိင္စရာ အေၾကာင္းမရွိဘူးလို႔ဆိုေပမဲ့ အခုလို အေရးေပၚေၾကညာ လိုက္တဲ့အတြက္ တူရကီႏုိင္ငံမွာ လြတ္လပ္မႈနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ပိုမိုကန္႔သတ္ျခင္း ခံရမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ္မႈေတြကေတာ့ ျမင့္မားေနတာအမွန္ပဲျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG