သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္မႈ ကုလအသံုးစရိတ္အေပၚ အျမင္တခ်ဳိ႕


ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံႀကီးရဲ႕ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ပဥၥမေကာ္မတီမွာ ေဆြးေႏြးတင္ျပေနတဲ့ ျမန္မာကိုယ္စားလွယ္ (ဒီဇင္ဘာလ ၂၂၊ ၂၀၁၈)

၂၀၁၈ခုႏွစ္အတြက္ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံႀကီးရဲ႕ ျမန္မာ့အေရးဆံုးျဖတ္ခ်က္မွာ ထူးျခားခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို ႏိုင္ငံတကာတရားရံုးေတြမွာ ခံုရံုးတင္ တရားစဲြႏိုင္ေရး အမႈတင္ႏိုင္ဖို႔ အေထာက္အထားအခ်က္အလက္ေတြကို ေကာက္ယူမယ့္ ယႏၱရားအသစ္အတြက္ ဘတ္ဂ်က္ေငြ ၂၈ သန္း သံုးစဲြမွာျဖစ္ပါတယ္။

အခုလို ျမန္မာ့အေရးအတြက္ ကုလသမဂၢဘက္က သန္းေပါင္းမ်ားစြာ အကုန္အက်ခံၿပီး သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစနစ္ကို ဘာေၾကာင့္ တည္ေဆာက္ရသလဲ။ဒီယႏၱရားအသစ္က တကယ္ပဲ ထိေရာက္မႈရွိပါ့မလား။

စံုစမ္းေမးျမန္းထားတဲ့ မအင္ၾကင္းႏိုင္က ဆက္လက္တင္ျပမွာပါ။

နယူးေရာက္မွာက်င္းပခဲ့တဲ့ ၇၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံႀကီးရဲ႕ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ပဥၥမေကာ္မတီကေန ျမန္မာႏိုင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရး ဖိႏွိပ္မႈေတြကို ႏိုင္ငံတကာတရားရံုးေတြမွာ စစ္ေဆးအေရးယူႏိုင္ဖို႔ “ongoing independent mechanism” လို႔ေခၚတဲ့ အဖဲြ႔၀င္ ၆၂ ဦးပါတဲ့ တရား၀င္မွတ္တမ္းယူမယ့္ အဖဲြ႔ ဖဲြ႕စည္းမႈအပါအ၀င္ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ Antonio Gutterres ရဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အထူးအႀကံေပး Christine Schraner Burgener နဲ႔ သူ႔ရဲ့ရံုး အတြက္ အသံုးစရိတ္ ဘတ္ဂ်က္ေငြအတြက္ ေဒၚလာ ၂၉ သန္းဆိုၿပီး အရင္က လ်ာထားတာာပါ။

ဒါေပမယ့္ တရုတ္က ကန္႔ကြက္ခဲ့ၿပီး ဘတ္ဂ်က္ေငြတ၀က္အထိေလ်ာ့ခ်ဖို႔ ေတာင္းဆိုခဲ့တာေၾကာင့္ အႀကိတ္အက်ယ္ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကရပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာ ပဥၥမေကာ္မတီ၀င္ အျခား ကုလအဖဲြ႔၀င္ႏိုင္ငံေတြက လက္မခံတာေၾကာင့္Christine Schraner Burgener ရဲ႕ ျမန္မာျပည္တြင္း သြားလာစရိတ္ထဲက ၅၀% ေလာက္ပဲ ေလ်ာ့ခ်ေပးခဲ့ၿပီး ေဒၚလာ ၂၈ သန္းသံုးစဲြဖို႔ ပဥၥမေကာ္မတီမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ စေနေန႔က အတည္ျပဳခဲ့တာပါ။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေထာက္ခံမဲေပးခဲ့တဲ့ ကေနဒါႏုိင္ငံက အားရေက်နပ္မိေၾကာင္း ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ကေနဒါကိုယ္စားလွယ္က အခုလိုေျပာခဲ့ပါတယ္။

“ဒီကေန႔ ေကာ္မတီအေနနဲ႕ ေဆာင္ရြက္မႈေတြထဲမွာ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို အေရးယူအျပစ္ေပးႏိုင္ေရးလြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြ လုပ္မယ့္ “ongoing independent mechanism” ေခၚ တရား၀င္မွတ္တမ္းယူမယ့္ အဖဲြ႔ကို အခ်ိန္မီ ဖဲြ႔စည္းႏိုင္မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ကေနဒါႏိုင္ငံက အားရေက်နပ္မိပါတယ္။ ကုလသမဂၢရဲ႕ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစနစ္ဟာ ျပစ္ဒဏ္ကေနကင္းလြတ္ခြင့္ရွိေနတာကို အဆံုးသတ္ေစဖို႔နဲ႕ဆိုးရြားလွတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးဖိနွိပ္မႈေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ အတြက္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူအျပစ္ေပးႏိုင္ဖို႔ အလြန္အင္မတန္မွ အေရးပါလွပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ကမၻာ့အလယ္မွာ ကုလသမဂၢရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာကိုလည္း ျမွင့္တင္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။”

ျမန္မာဘက္ကေတာ့ အခုလို ဘတ္ဂ်က္ေငြသံုးစဲြမယ့္ကိစၥ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ကန္႔ကြက္ခဲ့တာပါ။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ျမန္မာကိုယ္စားလွယ္အဖဲြ႔၀င္တဦးက ပဥၥမေကာ္မတီအစည္းအေ၀းမွာ အခုလို တုန္႔ျပန္ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

“ကုလသမဂၢရဲ႕ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစနစ္ဟာ အျပဳသေဘာမေဆာင္တဲ့အျပင္ ကုလသမဂၢ ၀န္ထမ္းေတြ၊ အျခားအစီအစဥ္ေတြကိုလည္း ဖိအားေပးရာေရာက္ပါတယ္။ အထူးေစာင့္ၾကည့္ခံရတဲ့ ႏိုင္ငံဘက္က ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမရွိဘဲ ဖဲြ႕စည္းထားတဲ့ ဘယ္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ မစ္ရွင္အဖဲြ႔မဆို အျပဳသေဘာေဆာင္ၿပီး လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ျပႏိုင္တဲ့ ရလာဒ္မ်ဳိးထြက္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ျမန္မာကိုယ္စားလွယ္အဖဲြ႔အေနနဲ႕ မယံုၾကည္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လည္း သီျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစနစ္အတြက္ အသံုးျပဳဖို႔ ဘတ္ဂ်က္ေငြလ်ာထားခ်က္ကို ျမန္မာဘက္က ေထာက္ခံမွာ မဟုတ္ပါဘူး။”

ကုလသမဂၢကေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ျမန္မာအတြက္ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစနစ္ ယႏၱရားအသစ္ဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စလင္ေတြအေပၚ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈေတြသာမက အျခားတိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ အားလံုးကိုပါ စုေဆာင္းမွာျဖစ္ၿပီး ရလာတဲ့ အေထာက္အထား အခ်က္အလက္ေတြကို ႏိုင္ငံတကာ တရားရံုးတင္ျပဖို႔ ျဖစ္တယ္လို႔ လူ႕အခြင့္အေရးသုေတသနနဲ႔ စည္းရံုးလႈံေဆာ္ေရးအဖဲြ႕ျဖစ္တဲ့ ေရွ႕ေျပးအသံရဲ႕ အႀကံေပးဘုတ္အဖဲြ႔ ဥကၠဌ ေဒၚခင္ဥမၼာက ေျပာပါတယ္။

“သူက လူ႔အခြင့္အေရးအခ်က္အလက္ကိုပဲ ေကာက္ယူတာမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ သူကက်ေတာ့ တရားရံုုးမွာ တရားစြဲႏိုင္ဖို႔အတြက္ ခံုရံုးတင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ သက္ေသခံအေထာက္အထားကို ရွာေဖြေကာက္ယူၿပီးေတာ့မွ အမႈတင္တာျဖစ္သြားၿပီ ဆိုေတာ့ အခုခ်ေပးလိုက္တယ္ဆိုတဲ့ ေဒၚလာ ၂၆ သန္းဆိုတာက ေျပာမယ္ဆိုရင္ ယႏၱရားအသစ္အတြက္ကို ပိုၿပီးေတာ့မွ လုပ္ေပးလိုက္တဲ့ သေဘာေပါ့။”

ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ စစ္တပ္က သူတို႔ဘာသာသူတို႔ ဖဲြ႕စည္းထားတဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ေတြအေပၚမွာ ကုလသမဂၢဘက္က လံုး၀အယံုအၾကည္မရွိတာေၾကာင့္လည္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြမွာ တာ၀န္ရွိသူေတြကို အေရးယူႏိုင္ေရး အခုလို ေဒၚလာ သန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရး ယႏၱရားအသစ္ကို ဖဲြ႔စည္းခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ ေဒၚခင္ဥမၼာက ဆိုပါတယ္။

“ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက ျမန္မာအစိုးရကေနၿပီးေတာ့မွ ရခိုင္ကိစၥျဖစ္ကတည္းက ရခိုင္ကိစၥအေျခအေနအတြက္ကို ေကာ္မရွင္ေတြဖြဲ႔လာတာေတြရွိတယ္။ ျပည္တြင္းကလူေတြနဲ႔ပဲ သူတို႔ေတာက္ေလ်ာက္ဖြဲ႔ခဲ့တယ္။ စစ္တပ္က ပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ဘယ္တုန္းကမွ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိစြာနဲ႔ မလုပ္ခဲ့တဲ့အခါက်ေတာ့ ဘာေတြျဖစ္လို႔ ျဖစ္မွန္းမသိသလို ဘယ္သူရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ မွမရဘူး အေျဖလည္းမထြက္ဘူးေပါ့ေနာ္။ အခုေနာက္ဆံုး အစိုးရဖြဲ႔ထားတဲ့ ေကာ္မရွင္တခုရွိတယ္။ အဲဒါက ဖိလပိုင္ကအမ်ိဳးသမီးတေယာက္၊ ဂ်ပန္က အမ်ိဳးသားတေယာက္နဲ႔ ျပည္တြင္းက လူႀကီး ၂ ေယာက္ပါ၀င္ၿပီးေတာ့ ဒီ ၄ ေယာက္ဖြဲ႔ထားတဲ့ ေကာ္မရွင္ဆိုရင္ ဘာပဲေျပာေျပာဖြဲ႔ေတာ့ဖြဲ႔ထားတယ္ သို႔ေသာ္ သူတို႔ဖြဲ႔စည္းမႈဟာ အရင္က ႏိုင္ငံျခားသား ၂ ေယာက္ပါတာကလြဲရင္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈမရွိတာေရာ၊ တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈ အတြက္ကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးမယ့္ သူ႔လုပ္ပိုင္ခြင့္မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ နဂိုကတည္းက ေကာ္မရွင္က အမ်ားယံုၾကည္ကိုးစားဖြယ္ ျဖစ္တဲ့အေနအထားမ်ိဳးမရွိဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒါေၾကာင့္ ကုလသမဂအေနနဲ႔က ျပည္တြင္းက ယႏၱရားေတြက ယံုၾကည္ကိုးစားစရာမရွိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သူတို႔ဘက္က အခုလို ႏိုင္ငံကုလသမဂက ဖြဲ႔စည္းေပးလိုက္တဲ့ လြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ယႏၱရားေတြဖြဲ႔စည္းဖို႔အတြက္ သူတို႔ဘက္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခိုင္မာသြားတာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္ရွင့္။”

ဒီႏွစ္အတြက္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံရဲ႕ျမန္မာ့အေရးဆံုးျဖတ္ခ်က္မွာပါတဲ့ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစနစ္တြက္ သံုးစဲြမယ့္ ေဒၚလာ ၂၈သန္းထဲမွာ ၂၆ သန္းေက်ာ္ကို ကုလသမဂၢလက္ေထာက္ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေဆာင္မယ့္ အဖဲြ႔၀င္ ၆၂ ဦးပါတဲ့ တရား၀င္မွတ္တမ္းယူမယ့္ အဖဲြ႔ အပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္ေရး စံုစမ္း စစ္ေဆးေရးမွဴး ယန္ဟီလီနဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ အခ်က္လက္ ရွာေဖြေရး ေကာ္မရွင္ တို႔အတြက္ သံုးစဲြမွာျဖစ္ပါတယ္။ က်န္တဲ့ ဘတ္ဂ်က္ေငြ တသန္းေက်ာ္ကိုေတာ့ ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အထူးအႀကံေပး Christine Schraner Burgener နဲ႔ သူ႔ရဲ့ရံုးအတြက္ သံုးစဲြမွာျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG