သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

႐ိုဟင္ဂ်ာျပႆနာ ေျဖရွင္းေရး ေနာက္ဆံုးအေျခအေန လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ ေဆြးေႏြး

  • ကိုုေက်ာ္ေအာင္လြင္

ကုလလံုၿခံဳေရးေကာင္စီ ျမန္မာ့အေရး ေဆြးေႏြး။ ဓာတ္ပံု - UN Photo/Kim Haughton

ရိုဟင္ဂ်ာမူဆလင္ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ျမန္မာလံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႕ေတြက လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို အမ်ားအျပား က်ဴးလြန္ခဲ့တယ္လို႔ ကိုယ္ေတြ႕ႀကံဳခဲ့ရသူေတြနဲ႕ ေတြ႕ဆံုခဲ့တဲ့ ကုလသမဂၢအတြင္း ေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႕ အထူးကိုယ္စားလွယ္ တဦးက ေျပာလိုက္ပါတယ္။ ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ မေန႔ကက်င္းပခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္ နယ္ေျမာက္ပိုင္းက ရိုဟင္ဂ်ာ ပဋိပကၡနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ တင္ျပခ်က္အတြင္း အခုလိုေျပာဆိုခဲ့တာပါ။ ျမန္မာအစိုးရဘက္က ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈတခ်ိဳ႕ ရွိလာေနတယ္ဆိုေပမဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လုပ္စရာေတြ အမ်ားႀကီး က်န္ေနေသးတဲ့ အေၾကာင္းလည္း လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြက ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ကိုေက်ာ္ေအာင္လြင္က ဆက္ၿပီးေျပာျပပါလိမ့္မယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာမူဆလင္ ပဋိပကၡနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီက ႏို၀င္ဘာလ၇ရက္ေန႔တုန္းက ျမန္မာ့အေရး ေၾကညာခ်က္ကိုထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး အခ်ိန္တလအၾကာမွာ အေျခအေနေတြကို ျပန္လည္သံုးသတ္တဲ့အေနနဲ႕ မေန႔ကလံုၿခံဳ ေရးေကာင္စီမွာတင္ျပခဲ့ၾကတာပါ။ ျမန္မာနဲ႔ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံေတြကိုသြားေရာက္ခဲ့ၿပီး ရိုဟင္ဂ်ာအေျခအေနေတြကိုေလ့ လာခဲ့ၾကသူ ၂ဦးျဖစ္ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လက္ေထာက္ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ Jeffrey Feltmanနဲ႔ ပဋိပကၡ အတြင္းလိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဘက္မႈဆိုင္ရာ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႕ အထူးကိုယ္စားလွယ္ Pramila Pattenတို႔က လံုၿခံဳ ေရးေကာင္စီမွာ သူတို႔ရဲ႕အေတြ႕အႀကံဳနဲ႕အႀကံျပဳခ်က္ေတြကို တင္ျပခဲ့ၾကတာပါ။

ျမန္မာနဲ႔ဘဂၤလားေဒ့ခ်္၂ႏိုင္ငံအၾကား ဒုကၡသည္ေတြျပန္လက္ခံေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ရခဲ့တာကို ၀မ္းသာေၾကာင္း နဲ႔ ဒီကိစၥေတြလုပ္ေဆာင္ရာမွာ ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္တဲ့အဓိကအခ်က္ေတြကို ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လက္ ေထာက္ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ Jeffrey Feltmanက လံုၿခံဳေရးေကာင္စီကို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။

“ ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္ေရးမွာ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးဆိုင္ရာ အားထုတ္မႈေတြနဲ႔ ျဖစ္ရပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိန္သတ္မွတ္ ထားၿပီး အေသအခ်ာျပန္ႏိုင္ေရးကိုစီစဥ္ရလိမ့္မယ္။ မစၥတာ ကိုဖီအာနန္အဖြဲ႕ရဲ႕အႀကံေပးခ်က္ေတြကို ဗဟိုျပဳၿပီးလုပ္ ေဆာင္ရပါလိမ့္မယ္။ ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ မူလေနရာေတြ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဒုကၡသည္ေတြက လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတယ္လို႔ေရြးခ်ယ္ တဲ့ေနရာေတြတ၀ိုက္မွာ ျဖစ္ရပါလိမ့္မယ္။ စခန္း ဒါမွမဟုတ္ ယာယီေနရာမ်ိဳး မဟုတ္ရပါဘူး။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္ေပးမယ္ဆိုတာက အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ကိစၥျဖစ္တယ္ဆိုေပမဲ့လည္း တည္ဆဲဥပေဒေတြအရ သူတို႔ အတြက္ သြားလာလႈပ္ရွားခြင့္ေတြက သိပ္ၿပီးတင္းက်ပ္လြန္းေနတာပါ။ လြတ္လပ္စြာ သြားလာလႈပ္ရွားခြင့္ေတြကို တိုးခ်ဲ႕ ေပးျခင္းအားျဖင့္ သူတို႔ရဲ႕ အေျခခံဘ၀ေနထိုင္မႈ အေျခအေနေတြကို အဆင္ေျပေစပါလိမ့္မယ္။ ေလာေလာဆယ္ သတ္မွတ္ ထားတဲ့ သက္ေသခံ အေထာက္အထားဆိုင္ရာ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို ေလွ်ာ့ေပါ့ၿပီး ဒုကၡသည္ေတြကို လက္ခံသင့္ပါတယ္။ ဒုကၡသည္အမ်ားစုက အေထာက္အထားေတြ အစံုအလင္ျပႏိုင္ဖို႔က ခက္ေနပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး တင္ျပလိုတဲ့ အခ်က္က ေတာ့ ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္ေရးကိစၥမွာ အေတြ႕အႀကံဳမ်ားတဲ့ UNHCR ကုလသမဂၢဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီး ရံုးရဲ႕ ပူးေပါင္းကူအညီမႈကို လက္ခံေရးလည္းတိုက္တြန္းလိုပါတယ္။”

ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ မၾကာခင္ကခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ကုလသမဂၢအေထြ ေထြညီလာခံကေနလက္ခံလိမ့္မယ္လို႔ေမွ်ာ္လင့္ရၿပီး ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႕ ျမန္မာျပည္ဆိုင္ရာ အထူးကိုယ္ စားလွယ္ခန္႔အပ္ေရးကိုလည္း လက္ခံလိမ့္မယ္လို႔ေမွ်ာ္လင့္တဲ့အေၾကာင္း လက္ေထာက္ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ Jeffrey Feltmanကေျပာပါတယ္။

ပဋိပကၡအတြင္း လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဘက္မႈဆိုင္ရာ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႕ အထူးကိုယ္စားလွယ္ Pramila Pattenက ေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံက ဒုကၡသည္စခန္းေတြကိုသြားေရာက္ခဲ့ၿပီး လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဖက္မႈေတြႀကံဳခဲ့ရသူေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခဲ့သူပါ။ ျမန္မာလံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြက တဦးခ်င္းစီေရာ အုပ္စုလိုက္ေရာ ရိုဟင္ဂ်ာအမ်ိဳးသမီးေတြကို အဓမၼျပဳက်င့္မႈေတြ အမ်ားအျပားနဲ႔ ရက္ရက္စက္စက္ လုပ္ခဲ့တဲ့အေၾကာင္း လံုၿခံဳေရးေကာင္စီကိုတင္ျပခဲ့ၿပီး ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ သူေတြကို တရားဥပေဒအရ အေရးယူေဆာင္ရြက္ဖို႔ကို္လည္း တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

“ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီကို က်မတိုက္တြန္းလိုတာက တတ္စြမ္းသမ ွ် အာဏာကို သံုးၿပီး ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြကို အဆံုးသတ္ေပးဖို႔ ၊ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာနဲ႔ တျခား အၾကမ္းဖက္ လုပ္ရပ္ေတြ က်ဴးလြန္ၾကသူေတြကို တရားဥပေဒ အရ အေရးယူဖို႔၊ အက်ဴးလြန္ခံရသူေတြ အတြက္ ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းစြာ ေနထိုင္ႏိုင္ေရး ဖန္တီးေပးဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ က်မတို႔ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈ ဒါမွမဟုတ္ ပ်က္ကြက္မႈကို သမိုင္းကေန မွတ္ေက်ာက္တင္ အကဲျဖတ္ပါလိမ့္မယ္။ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ အရပ္သားေတြ အေပၚ က်ဴးလြန္ ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ခ်က္ခ်င္း ရပ္တန္႔ဖို႔ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားဟာ သိပ္ကို ထိေရာက္မႈ ရွိေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူသားခ်င္း စာနာမႈ အေထာက္အကူေတြကိုလည္း ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ေတြ ခ်က္ခ်င္း သြားေရာက္ဖို႔ အတြက္ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ျပဳသင့္ပါတယ္။ ”

ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္၂ ဦးရဲ႕ တင္ျပခ်က္ေတြ အၿပီးမွာေတာ့ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြ က ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ကလည္း ရိုဟင္ဂ်ာမူဆလင ္ျပႆနာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အႀကံျပဳတိုက္တြန္းခ်က္ေတြကို ေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ သံအမတ္ Nikki Haleyကေတာ့ ရုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္အေရး ျမန္မာအစိုး ရရဲ႕ ကတိက၀တ္ေပး ေျပာဆိုေနမႈေတြကေန လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္တာေတြကို ျမင္လိုတယ္လို႔ ေျပာပါ တယ္။

“ ဒါဟာ ရ၀မ္ဒါအၿပီး ဒုကၡသည္ေတြ အျမန္ဆံုး အိုးအိမ္မဲ႔ျဖစ္ၾကရတဲ႔ ျဖစ္ရပ္ပါ။ ဒါ႔အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွာ ေနာက္ထပ္လူေတြ ေသဆံုးတာ၊ အိုုးအိမ္မဲ႔ျဖစ္ၾကတာေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီျပစ္မႈ က်ဴးလြန္သူေတြ အေပၚ ခုိင္မာတဲ႔ အေရးယူမႈကို မေတြ႔ရေသးပါဘူး။ အဲဒီအစား ျမန္မာစစ္တပ္က စံုစမ္းစစ္ေဆးၿပီး ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူတာ လံုး၀ မေတြ႔ရပါဘူး။ ဒါဟာ လက္ခံႏိုင္စရာ မရွိပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ လက္ေတြ႔ ျဖစ္ရပ္ေတြကို သီးျခားလြတ္လပ္တဲ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကို ခြင့္ျပဳသင့္ပါတယ္။ ကုလသမဂၢ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အဖြဲ႔ကို အျပည့္အ၀ သြားေရာက္ခြင့္ျပဳျခင္းအားျဖင့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကိုု အေရးယူႏိုင္မွာ ျဖစ္ၿပီး ျပသနာကို အေျဖရွာရာမွာလည္း ဒါဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ အခ်ိန္ကို မျဖဳန္းသင့္ေတာ့ပါဘူး။ လူမ်ိဳးစု အလိုက္ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားမႈ အပါအ၀င္ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြ ျဖစ္ခဲ႔တယ္ဆိုတာကေတာ့ ျငင္းလို႔ မရပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လံုၿခံဳေရးတပ္ေတြ က်ဴးလြန္မႈနဲ႔ အၾကမ္းဖက္ ရက္စက္မႈေတြ အားလံုးကို အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ျပစ္တင္ ရႈတ္ခ်ပါတယ္။”

ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ တရုတ္သံအမတ္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ဘက္ထြက္ေျပးေန တာေတြ ရပ္တန္႔သြားၿပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ တရုတ္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးက ျမန္မာနဲ႔ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံေတြကိုသြားေရာက္ခဲ့ၿပီး အဆင့္သံုးဆင့္ပါတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ပဋိပကၡေျဖရွင္းေရးအႀကံျပဳခ်က္ကိုတင္ျပခဲ့တာ အခုစၿပီးတိုးတက္မႈေတြကို ျမင္လာေန ရတဲ့အေၾကာင္း၊ ျပႆနာေျပလည္ေရးက တေျဖးေျဖးနဲ႔အခ်ိန္ယူေျဖရွင္းရမွာျဖစ္တယ္လို႔လည္းလံုၿခံဳေရးေကာင္စီကိုတင္ ျပခဲ့ပါတယ္။

ေလာေလာဆယ္လံုၿခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕အလွည့္က်ဥကၠဌႏိုင္ငံကေတာ့ ဂ်ပန္ပါ။ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တိုးတက္မႈေတြရွိလာေနတာေတြကို ဂ်ပန္ႏိုင္ငံက ႀကိဳဆိုေၾကာင္းနဲ႔ ျမန္မာနဲ႔ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံေတြကို ဂ်ပန္ကဆက္ၿပီး ကူညီေထာက္ပံ့ေနမွာျဖစ္တယ္လို႔ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ဂ်ပန္သံအမတ္က ေျပာပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက လည္း ရခိုင္ျပည္နယ္ကအေျခအေနေတြကို အနီးကပ္ဆက္ၿပီးေဆာင့္ၾကည့္သြားဖို႔နဲ႔ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ေရေရွေျဖရွင္းမႈေတြ ကို၀ိုင္းၿပီး ကူညီသြားဖို႔လည္း ဂ်ပန္ဘက္ကတိုက္တြန္းတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဘက္မႈေတြက်ဴးလြန္တယ္ဆိုတဲ့စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ျမန္မာသံ အမတ္ ေဟာက္ဒိုစြမ္းက ျမန္အစိုးရရဲ႕သေဘာထားကို ရွင္းျပပါတယ္။

ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ရပ္တည္ခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေျပာထားၿပီးသားပါ။ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈမွန္သမွ်ကို ျမန္မာ အစိုးရက အားမေပးပါဘူး။ ခိုင္မာတဲ့သက္ေသအေထာက္အထားေတြသာရွိမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ဘက္က အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ဖို႔အသင့္ပါပဲ။ ဥပေဒအရ ဘယ္သူ႕ကိုမဆို အေရးယူသြားမွာပါလုိ႔ ျမန္မာသံအမတ္ ေဟာက္ဒိုစြမ္းက ေျပာခဲ့ တာပါ။

ဘူးသီေတာင္၊ ေမာင္ေတာေဒသမွာ အရင္ကလံုၿခံဳေရးအရ တပ္ျဖန္႔ထားခဲ့တဲ့ တပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြကို ျပန္ရုပ္သိမ္းထားခဲ့ၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြနဲ႔ ေဒသတြင္းဥပေဒစိုးမိုးမႈေတြကို လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း။ ၾကက္ေျခနီအဖြဲ႕ေတြရဲ႕ လူသားျခင္းစာနာ မႈဆိုင္ရာအကူအညီေတြကိုလည္း ေဒသတြင္းမွာ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရွိေနေၾကာင္းနဲ႔ ျမန္မာအစုိးရက လက္ရွိလုပ္ေဆာင္ ေနတဲ့ အေျခအေနေတြနဲ႔ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈေတြကိုလည္း ျမန္မာသံအမတ္ ေဟာက္ဒိုစြမ္းက ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီကို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။

“ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ ေတြ႔ခဲ႔ရၿပီးတဲ႔ အတိုင္း ျမန္မာနဲ႔ဘဂၤလားေဒရွ္႕ၾကား ႏွစ္ႏိုင္ငံ ေဆြးေႏြးမႈေတြမွာ တိုးတက္မႈ ရရွိခဲ႔တာက ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ေနာက္ဆံုး ျဖစ္ပြားတဲ႔ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ၀ိုင္း၀န္း ျပစ္တင္ေ၀ဖန္မႈ အျပင္ ထဲထဲ၀င္၀င္ ဆက္ဆံမႈေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ႏိုင္ငံ သေဘာတူညီမႈကိုု ေဖာ္ေဆာင္တဲ႔ ေနရာမွာ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ အေနနဲ႔ ႀကီးၾကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ေပးဖို႔ ဘဂၤလားေဒရွ္႕က တိုက္တြန္းပါတယ္။ ”

ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္သံအမတ္ကလည္း ျမန္မာနဲ႔ဘဂၤလားေဒ့ခ်္၂ႏိုင္ငံအၾကား သေဘာတူညီထားခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖၚတဲ့ ေနရာမွာ ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီက ၀ိုင္းၿပီးေတာ့ႀကီးၾကပ္ေပးဖို႔တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕တင္ျပေဆြးေႏြးမႈေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းရိုဟင္ဂ်ာအေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈေတြ ရွိလာတယ္ဆိုေပမဲ့လည္း ေျဖရွင္းစရာကိစၥေတြက အမ်ားအျပားက်န္ေနေသးတာေၾကာင့္ ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့ တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔ တြန္းအားေပး တိုက္တြန္းေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG