သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

UNSECO သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆုရွင္ ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္ ၂ ဦး ျပစ္ဒဏ္ ျပန္သံုးသပ္သင့္ဟု မီဒီယာေကာင္စီယူဆ


Guillermo Cano ကမာၻ႔သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆု

ေထာင္ခ်ခံထားရတဲ့ ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္ ၂ ေယာက္အတြက္ အႏၱရာယ္ၾကားက သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ရေအာင္ သတၱိရွိရွိ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခဲ့သူေတြအျဖစ္ ကုလသမဂၢ UNSECO ကေန Guillermo Cano ကမာၻ႔သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆု ခ်ီးျမႇင့္လိုက္တဲ့အေပၚ ဂုဏ္ယူႀကိဳဆိုေၾကာင္းနဲ႔ သူတို႔အေပၚ ႀကီးေလးတဲ့ျပစ္ဒဏ္ေတြ ခ်မွတ္ထားတာကေန အျမန္ဆံုးျပန္လႊတ္ေပးဖို႔ကို ျမန္မာ သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီဝင္နဲ႔ သူတို႔ ၂ ဦးရဲ႕ အက်ိဳးေဆာင္ေရွ႕ေနက ေတာင္းဆိုလုိက္ၾကပါတယ္။ ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးအမႈ ေနာက္ဆံုးအယူခံ ဝင္ထားေပမဲ့လည္း အခုအခ်ိန္အထိ အက်ိဳးအေၾကာင္း တစံုတရာ မသိရေသးေပမဲ့ အမႈအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတာ့ အျပည့္ရွိပါတယ္လို႔လည္း ေရွ႕ေနက ေျပာပါတယ္။ မဆုမြန္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈေတြျဖစ္ခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္းက သတင္းေတြ ရယူခဲ့တဲ့လို႔ ႏုိင္ငံေတာ္လွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ ခ်ဳိးေဖာက္မႈနဲ႔ ေထာင္ဒဏ္ ၇ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခံထားရတဲ့ ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္ ကုိ၀လုံးနဲ႔ ကုိေက်ာ္စုိးဦးတုိ႔ ၂ ဦးကုိ ႏိုင္ငံတကာမွာ သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္ေတြကို အသက္အႏၱရာယ္ၾကားကေန သတၱိရွိရွိ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္သူေတြကို ေရြးခ်ယ္ေပးအပ္တဲ့ Guillermo Cano သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆု - UNESCO/Guillermo Cano Press Freedom Prize ဆုကုိ ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ခံ UNESCO က ခ်ီးျမႇင့္လုိက္တာျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔ဟာ ဒီဆုနဲ႔ထိုက္တန္သူေတြအျဖစ္နဲ႔ ႏုိင္ငံတကာက သတင္းမီဒီယာသမားမ်ားအဖြဲ႔က အဆုိျပဳ တင္သြင္းခဲ့တာပါ။

သူတုိ႔ဟာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကုိ ေဖာ္ထုတ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားရင္း ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရေၾကာင္း၊ သူတုိ႔ရဲ႕ သတိၱေျပာင္ေျမာက္မႈ၊ ေတာ္လွန္လုိစိတ္ရွိမႈ၊ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈတုိ႔ေၾကာင့္ ဒီဆုကုိေပးဖုိ႔ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ဆုေရြးခ်ယ္ေရး ခုံသမာဓိအဖြဲ႔ ဥကၠ႒ Wojciech Tochman က ေျပာဆိုထားပါတယ္။

အခုလို လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို ဖုန္းကြယ္ထားတာေတြကို အမ်ားသိေအာင္ စြမ္းေဆာင္ျပႏိုင္တဲ့ သတင္းသမားေတြအျဖစ္ ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္ ကုိဝလုံးနဲ႔ ကုိေက်ာ္စုိးဦးတုိ႔ ၂ ဦးကုိ အသိအမွတ္ျပဳ ကမာၻ႔သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ဆုခ်ီးျမႇင့္တဲ့အေပၚ ၾကိဳဆိုေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ႕ တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး(၁) ကိုျမင့္ေက်ာ္က အခုလို ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းကို ေျပာပါတယ္။

“သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ အဖြဲ႔ဝင္ တဦးခ်င္းစီအေနနဲ႔ ဒီလိုအသိအမွတ္ျပဳ ေပးအပ္တာကို ၾကိဳဆိုတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို ေဖာ္ထုတ္ေရးသားတာေပါ့ေလ ဆိုလိုတာက မီဒီယာအေနနဲ႔ ဖုန္းကြယ္ထားတဲ့ ကိစၥတခုကို အမ်ားသိသင့္သိထိုက္တဲ့ ကိစၥတခုကို ေဖာ္ထုတ္ေရးသားတာကို ဂုဏ္ျပဳတယ္ဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ ႀကိဳဆိုတယ္။ ေနာက္ တၿပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ ဒီလို သူတို႔ကို ႀကီးေလးတဲ့ ျပစ္ဒဏ္ေတြ ေပးထားတာကိုလည္း မျဖစ္သင့္ဘူးလို႔ ယူဆတယ္။ ဒီကိစၥမွာ ႏုိင္ငံေရး ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြေၾကာင့္ ဒီလိုျပစ္ဒဏ္ခံရတယ္လို႔ က်ေနာ္ ေကာက္ခ်က္ခ်တယ္။ တေလွ်ာက္လံုး ဖမ္းဆီးတဲ့အခ်ိန္ကေန စစ္ေဆးတဲ့အခ်ိန္အထိ ပုဒ္မေတြ တပ္တဲ့အထိ ဒီလိုလုပ္တာ မတရားဘူးလို႔ အၿမဲထုတ္ေဖာ္ေျပာခဲ့ၾကတယ္။ ဒီလိုကိစၥမ်ိဳးကို ေနာင္ မီဒီယာေတြ မလုပ္ရဲေအာင္ မလုပ္ေအာင္ဆိုတဲ့သေဘာမ်ိဳး ျမင္ပါတယ္။”

ႀကီးေလးတဲ့ ေထာင္ဒဏ္ခ်ခံထားရတဲ့ ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္၂ ဦး အမႈ ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္႐ံုးမွာ ေနာက္ဆံုးအယူခံ ဝင္ထားေပမဲ့လည္း အခုအခ်ိန္အထိ အက်ိဳးအေၾကာင္း တစံုတရာ မသိရေသးခ်ိန္ အခုလို သတင္းသမားႏွစ္ဦးကို ကုလသမဂၢက ကမာၻ႔သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆု ဆုခ်ီးျမႇင့္တဲ့အတြက္ အမႈသည္ေတြအတြက္ အားတက္ရသလို သူတို႔ႏွစ္ဦးအတြက္လည္း စိတ္ဓာတ္ခြန္အားေတြ ရေစပါတယ္လို႔ ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးအမႈကို လုိက္ပါေဆာင္ရြက္ေပးေနတဲ့ အက်ိဳးေဆာင္ေရွ႕ေန ဦးခင္ေမာင္ေဇာ္က ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္က အင္မတန္ကို အားလည္းတက္တာေပါ့ေနာ္ ေရွ႕ေနအေနနဲ႔။ ေနာက္ ဂုဏ္လည္း ယူတာေပါ့။ တကယ္လည္း ေပးသင့္ေပးထုိက္တာပါပဲ။ အရင္တုန္းကလည္း Pen Americanတို႔ ဘာတို႔ကလည္း ေပးခဲ့တယ္ေလ။ ေနာက္ အေမရိကန္ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြကလည္း ေပးတာရွိတယ္။ အဲ့ဆုေတြေပးတာေတြ မွန္သမွ်ကု သူတို႔ကိုလည္း Encourage ေပးတာ Encourage လုပ္တာေပါ့ဗ်ာ။ ေကာင္းပါတယ္ အမ်ားၾကီးေကာင္းပါတယ္။”

NLD အရပ္သား အစိုးရအေနနဲ႔ အခုလုိ ကုလသမဂၢအပါအဝင္ ႏိုင္ငံတကာဘက္က ဒီ႐ိုက္တာသတင္းေထာက္၂ ဦး အမႈအေပၚ အေျခခံၿပီး ျမန္မာ့သတင္း မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ကို ေဝဖန္စိုးရိမ္ေနၾကတဲ့အေပၚ အေလးအနက္ထားဖို႔လိုၿပီး အခုလိုသတင္းသမားေတြအေပၚ ၾကီးေလးတဲ့ျပစ္ဒဏ္ေတြ ခ်မွတ္ထားတဲ့အေပၚ ျပန္လည္သံုးသပ္ဖို႔လိုၿပီလို႔လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီတြဲဖက္ အတြင္းေရးမွဴး(၁)က အၾကံျပဳပါတယ္။

“တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး ႏုိင္ငံတကာက ေျပာဆိုတဲ့ဟာေတြကို ျပန္သံုးသပ္သင့္တယ္လို႔ ထင္တယ္ေလ။ တရားစီရင္ေရးစနစ္ကို မစြက္ဖက္ဘူးလို႔ ေျပာတာကို စြက္ဖက္ေပးဖို႔ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ မီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္႐ႈ႕ေထာင့္က ၾကည့္ရင္ေတာ့ ျဖစ္သင့္ျဖစ္ထုိက္တာျဖစ္ဖို႔အတြက္က အသနားခံတယ္ဆိုတာထက္ ျဖစ္သင့္တဲ့လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္သင့္တာကို ျပန္သံုးသပ္သင့္ တယ္လို႔ျမင္ပါတယ္။”

ေထာင္ဒဏ္ ၇ ႏွစ္ခ်ခံထားရတဲ့ ႐ိုက္တာသတင္းသမား၂ ဦး အမႈကို ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္ဝါရီလ (၁) ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္႐ံုးမွာ အယူခံတင္ထားၿပီး သူတို႔အမႈအေပၚ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ အမႈ ေနာက္ဆံုးအေျခအေနကိုလည္း သတင္းသမားေတြရဲ႕ ေရွ႕ေနဦးခင္ေမာင္ေဇာ္က အခုလိုရွင္းျပပါတယ္။

“အခုေနာက္ဆံုး အယူခံ ဝင္ထားတာကေတာ့ အမိန္႔ခ်ဖို႔ပါပဲ။ အယူခံကို လက္ခံသလား လက္မခံဘူးလားေပါ့... အခုထိေတာ့ အေျဖမေပၚေသးဘူး ေသာၾကာတုိင္းမွာ အမိန္႔ခ်မယ့္စာရင္းေတြ ထြက္တယ္ဗ် အဲ့ဒီ့အမိန္႔ခ်မယ့္စာရင္းထဲ မပါေသးဘူးေပါ့ဗ်ာ သႀကၤန္ေက်ာ္ေလာက္ အမိန္႔ကခ်မလားပဲ။ အခု အေျခအေန အလားအလာကေတာ့ ၃ ခုရွိတယ္။ တခုက က်ေနာ္တို႔ေျပာတာကို လက္ခံၿပီးေတာ့ အယူခံကို အတည္ျပဳၿပီးေတာ့ ေအာက္႐ံုးအမိန္႔ကို ဖ်က္ၿပီး အၿပီးအျပတ္ လႊတ္မယ္ေပါ့။ ႏွစ္က အယူခံကို ပယ္ၿပီးေတာ့ ေအာက္႐ံုးအမိန္႔ကို အတည္ျပဳမယ္။ တတိယက အယူခံကို တပိုင္းတစ လက္ခံၿပီး ေအာက္႐ံုးရဲ႕ ျပစ္မႈ ထင္ရွားေတြ႔ရွိခ်က္ကို ျပစ္ဒဏ္ကို ေလွ်ာ့မယ္။ အဲ့သံုးမ်ိဳးထဲက တမ်ိဳးမ်ိဳးေပါ့။ လြတ္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။”

သူတို႔ ၂ ဦး ရရွိခဲ့တဲ့ ဒီ Guillermo Cano သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္ဆု ခ်ီးျမင့္ပြဲကုိ လာမယ့္ေမလ ၂ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေမလ ၃ ရက္ေန႔မွာ က်ေရာက္တဲ့ ကမၻာ့ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔ အခမ္းအနားက်င္းပမယ့္ အီသီယုိးပီးယားႏုိင္ငံမွာ ဆုခ်ီးျမင့္ပြဲကုိ က်င္းပမွာ ျဖစ္ၿပီး ဒီဆုဟာ ကုိလံဘီယာႏုိင္ငံ Bogota ၿမိဳ႕မွာ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္က သူ႔ရဲ႕ သတင္းစာတုိက္ေရွ႕မွာ လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္ခံလုိက္ရတဲ့ ကုိလံဘီယာ သတင္းေထာက္ Guillermo Cano Isaza ကုိ အစြဲျပဳၿပီး ခ်ၽီးျမႇင့္တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ကုိဝလုံးနဲ႔ ကုိေက်ာ္စုိးဦးတုိ႔ ၂ ဦးဟာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု နယူးေယာက္အေျခစုိက္ Pen American အဖြဲ႔က ခ်ီးျမႇင့္တဲ့ Pen/Barbey Freedom to Write Award ဆု၊ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ကမာၻတဝန္းက ထူးခၽြန္တဲ့ သတင္းသမားေတြကုိ ႏွစ္စဥ္ ဂုဏ္ျပဳတဲ့ George Polk တုိ႔ကုိ လက္ခံရရွိခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG