သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ပင္လယ္ေက႔ြလံုၿခံဳေရး ႏိုင္ငံတကာ မဟာမိတ္ဖဲြ႔စည္းေရး ကန္စီစဥ္


အီရန္နဲ႔ ယီမင္ႏိုင္ငံ တဝိုက္က ေရျပင္လုံၿခဳံေရးနဲ႔ - အတိအက်ေျပာရရင္ ပင္လယ္ေကြ႔ေဒသ သေဘၤာလမ္းေၾကာင္း လုံၿခဳံေရးအတြက္ ႏိုင္ငံစုံ စစ္ေရးမဟာမိတ္ အဖြဲ႔တခု ဖန္တီးဖို႔ အစီအစဥ္ရွိတဲ့ အေၾကာင္း အေမရိကန္အစိုးရက ေၾကညာလိုက္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့လက ေရနံတင္ သေဘၤာေတြကို တိုက္ခိုက္မႈနဲ႔ အေမရိကန္ ဒ႐ုန္းယာဥ္ကို ပစ္ခ်ခဲ့တာေတြ ျဖစ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း အခုလို ေၾကညာလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ VOA သတင္းေထာက္ Dale Gavalak ေဂ်ာ္ဒန္ႏိုင္ငံ Amman ၿမိဳ႕ေတာ္က ေပးပုိ႔တဲ့သတင္းလႊာကို ကိုဥာဏ္ဝင္းေအာင္က ေျပာျပမွာပါ။

ေရနံတင္ သေဘၤာေတြနဲ႔ အေမရိကန္ ဒ႐ုန္းယာဥ္ေတြကို တုိက္ခုိက္တာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အီရန္ႏိုင္ငံကို အျပစ္တင္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ ၿဗိတိန္ေရနံတင္ သေဘၤာတစင္းကိုလည္း အီရန္တို႔က ဟန္႔တားပိတ္ဆို႔ဖို႔ ႀကဳိးပမ္းခဲ့တယ္လို႔ သတင္းေတြ ထြက္ေနပါတယ္။ ဒီလုိအေျခအေနမ်ဳိးမွာ အေမရိကန္က အခုလို ႏိုင္ငံစုံ စစ္ေရးမဟာမိတ္ ဖြဲ႔စည္းမယ္ဆိုတဲ့ကိစၥကို Hormuz ေရလက္ၾကား တင္းမာမႈေၾကာင့္ ကမၻာ့ေလာင္စာ ရရွိေရးအေပၚ ထိခိုက္လာမွာကို စိုးရိမ္ေနၾကတဲ့သူေတြနဲ႔ ေရေၾကာင္းသြားလာေရး အသုံးျပဳေနသူေတြက ႀကဳိဆိုၾကပါတယ္။

တဘက္မွာလည္း အီရန္ႏိုင္ငံဟာ မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ ဒီေရေၾကာင္းလမ္းကို ပိတ္ဆုိ႔ဖို႔ ၿခိမ္းေျခာက္ေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ Jakob Larsen ဟာ ကိုပင္ေဟဂင္အေျခစိုက္ ကမၻာ့အႀကီးဆုံး သေဘၤာသြားလာေရးအသင္းႀကီး BIMCO ရဲ႕ေရေၾကာင္း လုံၿခဳံေရးဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူ ျဖစ္ပါတယ္။ သူကေတာ့ ပင္လယ္ေကြ႔ေဒသ အေျခအေနကို စုိးရိမ္တႀကီး ေစာင့္ၾကည့္ရင္း အခုလိုေျပာပါတယ္။

"ပထမဦးဆုံးအေနနဲ႔က ဒီေဒသမွာ သြားလာ လႈပ္ရွားေနသူေတြရဲ႕ လုံၿခဳံေရး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယ အေနနဲ႔ကေတာ့ ကမၻာ့စီးပြားေရးကို ထိခိုက္ႏုိင္တဲ့ အခ်က္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဟာမို႔စ္ေရလက္ၾကား ဒါမွမဟုတ္ အိုမန္ ပင္လယ္ေကြ႔တုိ႔လို မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ ေရလမ္းေၾကာင္းေတြမွာ ဒီလို လုံၿခဳံေရး ျပႆနာေတြ ရွိလာၿပီဆိုရင္ သေဘၤာပုိင္ရွင္ေတြက ဒီေရလက္ၾကားကို မျဖတ္ခ်င္ၾကေတာ့ပါဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ သေဘၤာနဲ႔ ကုန္စည္တင္ပို႔မႈ ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကမၻာ့စီးပြားေရးကို ထိခိုက္လာေစပါတယ္။"

အီရန္ႏိုင္ငံဆုိင္ရာ အေမရိကန္ အထူးကိုယ္စားလွယ္ Bryan Hook ကေတာ့ မၾကာေသးမီက ေရနံတင္သေဘၤာ တို္က္ခိုက္ခံရမႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံ ၁၇ ႏိုင္ငံအထိ ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရပါတယ္။ တိုက္႐ိုက္ မဟုတ္ရင္ေတာင္ သေဘၤာသားေတြ၊ အာမခံထားရွိမႈေတြ အငွားကန္ထ႐ိုက္ေတြက တဆင့္ ထိခိုက္မႈ ရွိခဲ့တာပါ။ အခုလို ႏိုင္ငံတကာ ႏိုင္ငံတကာ စစ္ေရးမဟာမိတ္ ဖြဲ႔စည္းလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ အီရန္ (ဒါမွမဟုတ္) သူ႔ၾသဇာခံေတြကို ေနာင္ဒါမ်ဳိး မလုပ္ႏိုင္ေအာင္ ဟန္႔တားႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပင္လယ္ေကြ႔ေဒသ လုံၿခဳံေရးအတြက္ မျဖစ္ခင္ႀကိဳတင္ၿပီး ဟန္႔တားႏုိင္ဖို႔ အေရးႀကီးတယ္လို႔ Larsen ကဆိုပါတယ္။

"အေျခအေနေတြကို ဒီတုိင္း လႊတ္ထားလိုက္ရင္ ေမလ ၁၂ ရက္ေန႔တုန္းကလုိ ေရနံတင္ သေဘၤာေတြ၊ ေလယာဥ္ေတြ အတုိက္ခံရတဲ့ကိစၥမ်ဳိး ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဇြန္လ ၁၃ ေန႔ကလို အိုမန္ပင္လယ္ေကြ႔လို ကိစၥမ်ဳိးလည္း ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးအေျခအေန လုံးဝ ေျပာင္းလဲမသြားရင္ေတာ့ ဒါမ်ဳိးေတြ ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။"

လန္ဒန္အေျခစိုက္ ‘ဆုံးရႈံးႏိုင္ေခ် ႀကဳိတင္တြက္ဆတဲ့’ အတုိင္ပင္ခံ Russell Group က Suki Bashi ကေတာ့ ေဟာမို႔စ္ ေရလက္ၾကားကို ႏွစ္စဥ္ျဖတ္သြားတဲ့ ေရနံနဲ႔သဘာဝဓါတ္ေငြ႔ ကုန္သြယ္မႈပမာဏဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅၅၄ ဘီလ်ံ ရွိတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ဒီေဒသမွာ ျပႆနာတက္ခဲ့ရင္ ဒီေဒသရဲ႕ အႀကီးဆုံးကုန္သည္ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ဟာ ရက္သတၱတပတ္မွာ ေဒၚလာ ၃ ဘီလ်ံခြဲ နစ္နာၿပီး အာရွသေဘၤာကုမၸဏီေတြကိုလည္း ထိခုိက္ေစမွာ ျဖစ္တာေၾကာင့္ အေမရိကန္ရဲ႕ အစီအစဥ္ကို ႀကိဳဆိုေၾကာင္း ဒါေပမဲ့ သတိထားရမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

"ေဟာမို႔စ္ ေရလက္ၾကားဟာ က်ဥ္းက်ဥ္းေလးပါ။ သေဘၤာ လမ္းေၾကာင္း ၂လမ္းသာရွိတာပါ။ အဲဒီလိုသာ သေဘၤာေတြကို လိုက္ၿပီးကာကြယ္ ေနမယ္ဆိုရင္ အီရန္ကမ္း႐ုိးတန္းဘက္ကို သိပ္နည္းကပ္သြားမွာျဖစ္လို႔ တင္းမာမႈတုိးလာႏိုင္ပါတယ္။"

BIMCO အဖြဲ႔လုံၿခဳံေရးတာဝန္ရွိသူ Larsen ကလည္း ဒီအခ်က္ကို သေဘာတူပါတယ္။

"အဲဒီေဒသကို ႏိုင္ငံအသီးသီးက ေရတပ္ေတြသာ ပို႔မယ္ဆိုရင္ မိတ္ေဆြသေဘၤာအခ်င္းခ်င္း မပစ္ခတ္မိေအာင္ အထူးညႇိႏႈိင္းေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ လုိပါလိမ့္မယ္ ။ ဒီမွာ တာဝန္ယူၾကမယ့္ သေဘၤာေတြမွာ တာဝန္၂ ရပ္ရွိပါတယ္။ သေဘၤာတစင္း အတိုက္ခံရရင္ တုိက္ခိုက္တဲ့သူေနာက္ကို လုိက္ရမယ္.. ျဖစ္ႏိုင္ရင္ တိုက္ခိုက္တဲ့သေဘၤာကို ပိတ္ဆို႔တားဆီးႏိုင္ရမယ္။ လိုအပ္ရင္ ဖ်က္ဆီးပစ္ရမယ္ ။ ဒုတိယတာဝန္ကေတာ့ အဲဒီေဒသကို တခ်ိန္လုံး ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး ျဖစ္ပ်က္သမွ်ကို ခ်က္ခ်င္း တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ရမယ္ .. လုံၿခဳံေရးနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ေတာ့ လက္တုံ႔ျပန္ဖို႔လည္း အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနရမွာပါ။"

အခုအခါ ပင္လယ္ေကြ႔ေဒသမွာ ေနာက္ဆုံးျဖစ္လာႏိုင္တာက လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡျဖစ္ၿပီး အေရးႀကီးတဲ့ ေရလမ္းေၾကာင္းေတြ လုံၿခဳံေရး အတြက္ ႏိုင္ငံတကာ ေရတပ္အဖြဲ႔တရပ္ လိုအပ္ေနတယ္ဆိုတာ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက တသေဘာထဲ ရွိေနေၾကာင္းပါ။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG