သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကန္-တူရကီ တင္းမာမႈ ႏွင့္ NATO ညီညြတ္ေရး


တူရကီ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ႏွင့္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Mike Pompeo

အေမရိကန္-တူရကီ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား တင္းမာမႈ ပိုမိုနက္ရႈိင္းလာတဲ့အတြက္ ဆက္ဆံေရး ျပတ္ေတာက္ သြားေလမလားဆိုတာ စုိးရိမ္စရာ ျဖစ္လာေနပါတယ္။ အေမရိကန္-တူရကီ ႏွစ္ႏိုင္ငံတို႔ရဲ႕ ဒုတိယ သမၼတ ေတြက ေနတိုးအဖြဲ႔ရဲ႕ အေရးႀကီးအဖြဲ႔ဝင္တခုျဖစ္တဲ့ တူရကီႏုိင္ငံ ပဲ့ထြက္သြားႏိုင္တယ္လို႔- ဆိုတဲ့အထိ အျပန္အလွန္ သတိေပးေနၾကပါတယ္။ VOA သတင္းေထာက္ Dorian Jones က Istanbul ၿမဳိ႕ကေန ေပးပို႔တဲ ့သတင္းလႊာကို အေျခခံၿပီး ဦးေက်ာ္ဇံသာ ေျပာျပမွာပါ။

“အေမရိကန္ဟာ တူရကီရဲ႕ မဟာမိတ္အျဖစ္ ဆက္လက္ေနခ်င္သလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ေနတိုးအဖြဲ႔ဝင္ခ်င္း ျဖစ္တဲ့ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ ကာကြယ္ေရးစြမ္းရည္ အားေပ်ာ့ေအာင္လုပ္ေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္သမား ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းခ်င္သလားဆိုတာကို အေမရိကန္က ေရြးခ်ယ္ရပါလိမ့္မယ္။”

အဲဒါကေတာ့ တူရကီဒုတိယသမၼတ Fuat Oktay က ၾကာသပေတးေန႔က တြစ္တာေပၚမွာ သတိေပး ေရးသားလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

တူရကီအစိုးရအေနနဲ႔ YPG ေခၚ ဆီးရီးယား-ကာ့ဒ္ လက္နက္ကိုင္ေတြကို မတိုက္ခုိက္ဖို႔ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Mike Pompeo က သတိေပးလိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ တူရကီဒုသမၼတက အခုလို တုံ႔ျပန္ လုိက္တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

YPG ကာ့ဒ္ လက္နက္ကိုင္ေတြဟာ IS အၾကမ္းဖက္အုပ္စုကို တိုက္ခုိက္ရာမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ အေရးပါတဲ့ မဟာမိတ္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တူရကီအစိုးရကေတာ့ ဒီ YPG ေတြဟာ တူရကီႏိုင္ငံ တြင္းက သူပုန္အဖြဲ႔တခုနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အၾကမ္းသမားေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ စြပ္စြဲထားပါတယ္။

အေမရိကန္-တူရကီ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ႏွစ္ဦးေတြ႔ဆုံၿပီး ထုတ္ျပန္တဲ့ အေမရိကန္ေၾကညာခ်က္ တခု မွာေတာ့ အခုလိုေဖာ္ျပထားပါတယ္။

“ ဆီးရီးယား အေရွ႕ေျမာက္မွာ တူရကီရဲ႕ တဖက္သတ္ စစ္ေရးလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြေၾကာင့္ ဆုိးရြားတဲ့ အက်ဳိးဆက္ေတြ ႀကဳံေတြ႔ရႏိုင္တယ္ ဆိုတာကို သတိေပးရင္း ေစ့စပ္ ညႇိႏႈိင္းမႈေတြ ဆက္လက္လုပ္ သြားဖို႔အတြက္လည္း ေထာက္ခံေၾကာင္း Pompeo က ေဖၚျပလုိက္ပါတယ္။”

တူရကီ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးကေတာ့ ဒီေနရာမွာ အေမရိကန္အစိုးရဘက္က ‘ရွင္းလင္းျပတ္သားတဲ့ ဗ်ဴဟာ’ ရွိတာ မေတြ႔ရဘူးလို႔ ေထာက္ျပပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ စေနေန႔ကပဲ ေဒသႏၱရ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အႀကီးအက်ယ္ အေရးနိမ့္ထားတဲ့ တူရကီသမၼတ Recep Tayyip Erdogan ကေတာ့ လုံၿခဳံေရးကိစၥဟာ အေရးႀကီးဆုံးျဖစ္တယ္လို႔ ေၾကညာလုိက္ ပါတယ္။ ဒါဟာ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံထဲက YPG ေတြကုိ ထုိးစစ္ဆင္ဖို႔ အခ်က္ျပလုိက္တာလို႔ သုံးသပ္သူေတြက ယူဆပါတယ္။ တူရကီတပ္ဖြဲ႔ေတြကလည္း ဆီးယားနယ္စပ္မွာ စုၿပဳံတပ္စြဲထားဆဲပါ။

ဆီးရီးယားနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး အေမရိကန္-တူရကီတို႔ရဲ႕ စုိးရိမ္ဖြယ္ ထိပ္တိုက္တိုးမႈဟာ ႐ုရွားဆီက S 400 ဒုံးက်ည္စနစ္ကို တူရကီဝယ္ယူတဲ့ကိစၥၾကာင့္ NATO ကို အားေပ်ာ့သြားေစလိမ့္မယ္လို႔ အေမရိကန္ဘက္ က ေျပာၾကားေနခ်ိန္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။

မၾကာေသးခင္က ဝါရွင္တန္ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ NATO အခမ္းအနားတခုမွာ အေမရိကန္ ဒုတိယသမၼတ Mike Pence က အခုလို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“တူရကီဟာ သမုိင္းမွာ အေအာင္ျမင္ဆံုး စစ္ေရးမဟာမိတ္အဖြဲ႔ရဲ႕ စစ္ေရးမဟာမိတ္ရဲ႕ အဓိကအဖြဲ႔ဝင္ တႏိုင္ငံအျဖစ္ ဆက္လက္ ရွိေနခ်င္သလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ဒီမဟာမိတ္အဖြဲ႔ကို အက်ဳိးယုတ္ေစမယ့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မွားေတြ ခ်မွတ္ၿပီး လံုၿခံဳမႈ ပ်က္ျပားေအာင္ လုပ္မလားဆိုတာကို ေရြးခ်ယ္ရပါလိမ့္မယ္။”

တူရကီႏုိင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီး Cavusoglu က ဒါကို ပယ္ခ်ပါတယ္။

“႐ုရွားဆီက လက္နက္ဝယ္တဲ့ကိစၥက ၿပီးၿပီးသား ကိစၥပါ။ က်ေနာ္တို႔က ႐ုရွားရယ္၊ တျခား မဟာမိတ္ရယ္ဆိုၿပီး ေရြးခ်ယ္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႐ုရွားနဲ႔ဆက္ဆံလို႔ တျခားႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ဆက္ဆံစရာ မလိုေတာ့ဘူးလို႔လည္း သေဘာမထားပါဘူး။ ဒါထက္ပိုၿပီးေျပာရရင္ အေနာက္အုပ္စု ကျဖစ္ျဖစ္၊ ႐ုရွားက ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္လိုလုပ္၊ ဘယ္ဘက္ကိုေရြးဆိုၿပီးက်ေနာ္တို႔ကို မေျပာသင့္ပါဘူး။ ေျပာလို႔လည္း မရႏုိင္ပါဘူး။” - လို႔ တူရကီ ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးက ေျပာခဲ့ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ အေမရိကန္ဘက္ကလည္း Patriot ဒံုးက်ည္စနစ္ ေရာင္းခ်ဖို႔ တူရကီကို ကမ္းလွမ္းထားတာပါ။ တူရကီကလည္း လိုခ်င္ပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္ ဒါကိုဝယ္ရင္ ႐ုရွားဆီက S-400 ဒံုးက်ည္ မဝယ္ရေတာ့ဘူးဆိုတာမ်ဳိးေတာ့ မလုိခ်င္ပါဘူး။

ဒီအျငင္းပြားမႈေတြဟာ တူရကီ-႐ုရွားဆက္ဆံေရး ပိုမိုနက္႐ိႈင္းလာမႈအေပၚ အေနာက္မဟာမိတ္ေတြရဲ႕ စိုးရိမ္မႈရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအထဲ ေနာက္အပတ္က်ရင္ တူရကီသမၼတ Erdogan ဟာ ေမာ္စကိုၿမိဳ႕ေတာ္ကို သြားေရာက္ဖို႔ ရွိေနပါတယ္။

ဒီလို အေမရိကန္နဲ႔တူရကီ ဆက္ဆံေရးယိုယြင္းလာတဲ့အတြက္ အထိနာရတဲ့က႑တခုကေတာ့ တူရကီႏုိင္ငံသံုး Lira ေငြတန္ဖိုး က်ဆင္းသြားျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ Lira ေငြ တန္ဖိုး က်ဆင္း သြားတဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံသားေတြဟာ ႏုိင္ငံျခားေငြအမ်ဳိးမ်ဳိးကို စုေဆာင္း ဝယ္ယူေနၾကသလို ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြလည္း ျပန္လည္ ထြက္ခြာေနပါတယ္။ ဒီလို အၾကပ္အတည္းေတြ ရွိလာေပမဲ့ ဘယ္ဘက္ကမွအေလွ်ာ့ေပးမယ့္ပံုကို မေတြ႔ရပါဘူး။

တူရကီအေပၚ အေမရိကန္ စိတ္မရွည္ႏိုင္ျဖစ္လာတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသားတခ်ဳိ႕ကို တူရကီႏုိင္ငံက ထိန္းသိမ္းထားတဲ့ကိစၥလည္း ေပၚေပါက္လာျပန္ပါတယ္။ ၂၀၁၆ မေအာင္ျမင္တဲ့ အာဏာသိမ္းပြဲနဲ႔ ပတ္သက္တယ္ဆိုၿပီး အေမရိကန္သံ႐ံုးဝန္ထမ္းတခ်ဳိ႕ကို တူရကီက ဖမ္းဆီးထားတဲ့ ကိစၥပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္အထိေတာ့ အေမရိကန္ဟာ ဒီအျငင္းပြားမႈကို သံတမန္နည္းနဲ႔ တိုးတုိးတိတ္တိတ္ ေျဖရွင္းဖို႔ ႀကိဳးပမ္းေနေပမဲ့ ႏွစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ပကတိဆက္ဆံေရး အေျခအေနကေတာ့ ထိပ္တုိက္ရင္ဆုိင္မယ့္ အလားအလာကို ဦးတည္ေနတယ္လို႔ ဆိုရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ကန္-တူရကီ တင္းမာမႈ ႏွင့္ NATO ညီညြတ္ေရး
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:39 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG