သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔မ်ား


ISP ဦးေအာင္သူၿငိမ္း၊ ျမန္မာ့အေရးေလ့လာသူ ေဒါက္တာရန္မ်ဳိးသိန္း ႏွင့္ ကိုေက်ာ္ေက်ာ္သိန္း (VOA)
မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔မ်ား
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:42 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ကိုဗစ္-၁၉ ကူးစက္ကပ္ေရာဂါ ျမန္မာျပည္ေရာက္ေနတဲ့သတင္းကို မီဒီယာမ်ဳိးစံုက ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ အစိုးရဌာနဲ႔ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္းေတြကလည္း ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ၿပီး ျပည္သူလူထုကို သတိေပးၾကပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ ျမန္မာ့မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ မူဝါဒေလ့လာေရးဌာန Institute for Strategy and Policy ရဲ ႔ ကိုဗစ္-၁၉ အထူးသံုးသပ္ခ်က္ (၃) ခုဟာ ထင္ရွားပါတယ္။ ကိုဗစ္-၁၉ ကူးစက္ကပ္ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကို ပညာရွင္ေတြက ေလ့လာသံုးသပ္ထားပါတယ္။ ဧၿပီလမွာ တႀကိမ္၊ ေမလမွာ ႏွစ္ႀကိမ္ အခမဲ့ထုတ္ေဝတာမို႔ တာဝန္ရိွသူေတြ ေလ့လာသင့္ပါတယ္။

ႏုိင္ငံတုိင္းမွာ အစိုးရအႀကံေပးအဖြဲ႔ ရိွသလို၊ လြတ္လပ္တဲ့ တသီးပုဂၢလ မူဝါဒေရးရာသုေတသနအဖြဲ႔လည္း ရိွပါတယ္။ မူဝါဒေလ့လာေရးအႀကံေပးအဖြဲ႔ Think Tank ရဲ ႔ အေရးႀကီးတဲ့ အခန္းက႑ ပါဝင္တာကိုလည္း ကမာၻေပၚမွာ အသိအမွတ္ျပဳထားတာ ၾကာပါၿပီ။ အေမရိကန္က Pennsylvania တကၠသိုလ္ရဲ ႔ ၂၀၁၉ စာရင္းအရ ကမာၻမွာ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ (၈၂၄၈) ရိွပါတယ္။ အေမရိကန္မွာ (၁၈၇၂) ဖြဲ႔ရိွလို႔ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ အိႏိၵယက (၅၀၉) နဲ႔ ဒုတိယလိုက္ေနၿပီး၊ တရုတ္က (၅၀၇) ဖြဲ႔နဲ႔ တတိယ ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဂၤလန္မွာ (၃၂၁)၊ ဂ်ာမဏီ (၂၁၈) ရိွပါတယ္။ ရုရွားမွာ (၂၁၅) ဖြဲ႔ရိွၿပီး ဂ်ပန္မွာ (၁၂၈) ဖြဲ႔ ရိွပါတယ္။

အာဆီယံႏုိင္ငံေတြထဲမွာ အင္ဒိုေနရွားက (၃၁) ဖြဲ႔ရိွလို႔ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ မေလးရွားမွာ (၂၃) ဖြဲ႔၊ ဖိလစ္ပိုင္မွာ (၂၁) ဖြဲ႔၊ စကၤာပူမွာ (၁၈) ဖြဲ႔၊ ထိုင္းမွာ (၁၅) ဖြဲ႔၊ ကေမာၻဒီးယားမွာ (၁၄) ဖြဲ႔၊ ဗိယက္နမ္မွာ (၁၁) ဖြဲ႔၊ လာအိုမွာ (၄) ဖြဲ႔ ရိွေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီိစာရင္းမွာ ျမန္မာမပါပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အာရွေဖာင္ေဒးရွင္းက (၂၀၁၆) မွာ ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ “Policy Institute” စာရင္းမွာေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ေပါင္း (၄၆) ဖြဲ႔ ရိွတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားၿပီး တဖြဲ႔ခ်င္းရဲ ႔ မွတ္တမ္းအက်ဥ္းကိုလည္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီအတိုင္းဆိုရင္ အာဆီယံႏုိင္ငံေတြထဲမွာ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ အမ်ားဆံုးရိွတာဟာ ျမန္မာျပည္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီစာရင္းထဲမွာ အမ်ဳိးသမီးအေရး၊ ပညာေရး၊ တုိင္းရင္းသားအေရးစတဲ့ ေရးရာအရပ္သား အသင္းအဖြဲ႔ေတြလည္း ပါဝင္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

ယထာဘူတက်စြာ ၾကည့္ရႈဆင္ျခင္ႏုိင္ဖို႔အတြက္ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ဟာ သူ႔တပါးၾသဇာမဟုတ္ဘဲ၊ မိမိဘာသာသီးျခားလြတ္လပ္စြာ ရပ္တည္ႏုိင္ရမယ္ဆိုတဲ့ အေနာက္တိုင္းအယူအဆ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အာဏာရွင္ဓေလ့ ရင့္သန္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာေတာ့ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ေတြ ရိွလာပါတယ္။ ဒီအဖြဲ႔အစည္းေတြဟာ ႏီွးေႏွာဖလွယ္ပြဲေတြ က်င္းပတယ္။ စာအုပ္စာတမ္း အစီရင္ခံစာနဲ႔ စာေစာင္ေတြ ထုတ္ေဝပါတယ္။ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ ေလ့လာဆန္းစစ္ေရးအဖြဲ႔ေတြလည္း ရိွပါတယ္။ အရပ္သားအသင္းအဖြဲ႔ (Civil Society) နဲ႔ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ဟာ ကြာျခားပါတယ္။ ေလ့လာဆန္းစစ္ေရးအဖြဲ႔ဟာ သုေတသီစံုညီတဲ့အဖြဲ႔ ျဖစ္တာမို႔ အေရးကိစၥတခုအတြက္ စည္းရံုးလံႈေဆာ္တာမ်ဳိး၊ ဆႏၵျပကန္႔ကြက္တာမ်ဳိး မလုပ္ၾကပါဘူး။

အခုလို ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရလို႔ တျပည္လံုးအက်ပ္အတည္း ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ေတြဟာ အေရးႀကီးတဲ့အခန္းက ပါဝင္ႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုနဲ႔ေရာ အာဏာပိုင္နဲ႔ေရာ ထိေတြ႔ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြျဖစ္လို႔ သတင္းမွားနဲ႔ လုပ္ႀကံသတင္းေတြကို ရွင္းလင္းႏုိင္ပါတယ္။ ျပႆနာတခုကို ဘက္ေပါင္းစံုကၾကည့္ၿပီး အျမန္ဆံုးတင္ျပတာဟာ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ရဲ ႔ လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္လုပ္ငန္း ျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းျဖန္႔ခ်ီဖို႔ မဟုတ္ဘဲ၊ ကိုဗစ္-၁၉ ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ လူမႈစီးပြားေရး ဒုကၡေတြကိုလည္း ျပည္သူလူထု နားလည္ေအာင္ မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ေတြက လိုရင္းတုိရွင္း ေျပာျပႏုိင္ပါတယ္။ ဒီလိုအယူအဆအမ်ဳိးမ်ဳိး၊ လုပ္ကြက္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ရွင္းလင္းတင္ျပတမ်ဳိးကို အစိုးရဌာနေတြ လုပ္ေလ့လုပ္ထ မရိွတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

Pennsylvania တကၠသိုလ္ထုတ္ ၂၀၁၉ Think Tank အညြန္းမွာ အေရွ ႔အာရွက ထိပ္တန္းအဖြဲ႔ (၁၀၇) ဖြဲ႔ကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ထိပ္တိုင္းမွာ စကၤာပူရဲ ႔ မူဝါဒေလ့လာေရး Think Tank (၈) ဖြဲ႔ ပါဝင္ပါတယ္။ ျမန္မာကေတာ့ Tagaung Institute of Political Studies က အဆင့္ (၉၄)၊ Institute for Strategy and Policy (ISP) က အဆင့္ (၁၀၃) မွာ ရိွပါတယ္။ ထိုင္းႏုိင္ငံကနာမည္ေက်ာ္ Asian Institute of Technology က အဆင့္ (၁၀၄)၊ မေလးရွားက Asia-Europe Institute က အဆင့္ (၁၀၇) အသီးသီး ရိွၾကပါတယ္။

ဗိုလ္ေနဝင္းနဲ႔ ဗိုလ္သန္းေရႊ ေခါင္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ အစိုးရေတြနဲ႔ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရတုိ႔ၾကား ထင္ရွားတဲ့ ကြာျခားခ်က္က အႀကံဥာဏ္ လက္ခံႏုိင္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေနဝင္း ႀကီးစိုးခဲ့တဲ့ (၂၆) ႏွစ္နဲ႔ ဦးသန္းေရႊ ႀကီးစိုးခဲ့တဲ့ (၂၂) နွစ္ စုစုေပါင္း (၄၈) ႏွစ္ကာလမွာ ဗမာအစိုးရဟာ ျပည္တြင္းျပည္ပ အႀကံဥာဏ္ေတြကို လက္ခံဖုိ႔ ျငင္းဆန္ခဲ့ပါတယ္။ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရကေတာ့ အာဏာရယူၿပီး မၾကာမီ ျပည္တြင္းမွာ အႀကံေပးအဖြဲ႔ေတြ ဖြဲ႔စည္းရံုသာမကဘဲ ႏုိင္ငံျခားအႀကံဥာဏ္ကိုပါ ႀကိဳဆိုတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ လက္ရိွအစိုးရက မူဝါဒေလ့လာေရးအဖြဲ႔ေတြရဲ ႔ အႀကံဥာဏ္ကို ဘယ္ေလာက္ လက္ခံတယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔သာ ရိွပါတယ္။

===Unicode==

ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ကပ်ရောဂါ မြန်မာပြည်ရောက်နေတဲ့သတင်းကို မီဒီယာမျိုးစုံက ဖော်ပြကြပါတယ်။ အစိုးရဌာနဲ့ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီး ပြည်သူလူထုကို သတိပေးကြပါတယ်။ ဒီအထဲမှာ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေးဌာန Institute for Strategy and Policy ရဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ အထူးသုံးသပ်ချက် (၃) ခုဟာ ထင်ရှားပါတယ်။ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ကပ်ရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေကို ပညာရှင်တွေက လေ့လာသုံးသပ်ထားပါတယ်။ ဧပြီလမှာ တကြိမ်၊ မေလမှာ နှစ်ကြိမ် အခမဲ့ထုတ်ဝေတာမို့ တာဝန်ရှိသူတွေ လေ့လာသင့်ပါတယ်။

နိုင်ငံတိုင်းမှာ အစိုးရအကြံပေးအဖွဲ့ ရှိသလို၊ လွတ်လပ်တဲ့ တသီးပုဂ္ဂလ မူဝါဒရေးရာသုတေသနအဖွဲ့လည်း ရှိပါတယ်။ မူဝါဒလေ့လာရေးအကြံပေးအဖွဲ့ Think Tank ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ပါဝင်တာကိုလည်း ကမ္ဘာပေါ်မှာ အသိအမှတ်ပြုထားတာ ကြာပါပြီ။ အမေရိကန်က Pennsylvania တက္ကသိုလ်ရဲ့ ၂၀၁၉ စာရင်းအရ ကမ္ဘာမှာ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ (၈၂၄၈) ရှိပါတယ်။ အမေရိကန်မှာ (၁၈၇၂) ဖွဲ့ရှိလို့ အများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယက (၅၀၉) နဲ့ ဒုတိယလိုက်နေပြီး၊ တရုတ်က (၅၀၇) ဖွဲ့နဲ့ တတိယ ဖြစ်နေပါတယ်။ အင်္ဂလန်မှာ (၃၂၁)၊ ဂျာမဏီ (၂၁၈) ရှိပါတယ်။ ရုရှားမှာ (၂၁၅) ဖွဲ့ရှိပြီး ဂျပန်မှာ (၁၂၈) ဖွဲ့ ရှိပါတယ်။

အာဆီယံနိုင်ငံတွေထဲမှာ အင်ဒိုနေရှားက (၃၁) ဖွဲ့ရှိလို့ အများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ မလေးရှားမှာ (၂၃) ဖွဲ့၊ ဖိလစ်ပိုင်မှာ (၂၁) ဖွဲ့၊ စင်္ကာပူမှာ (၁၈) ဖွဲ့၊ ထိုင်းမှာ (၁၅) ဖွဲ့၊ ကမ္ဘောဒီးယားမှာ (၁၄) ဖွဲ့၊ ဗိယက်နမ်မှာ (၁၁) ဖွဲ့၊ လာအိုမှာ (၄) ဖွဲ့ ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီစာရင်းမှာ မြန်မာမပါပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အာရှဖောင်ဒေးရှင်းက (၂၀၁၆) မှာ ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ “Policy Institute” စာရင်းမှာတော့ မြန်မာပြည်မှာ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ပေါင်း (၄၆) ဖွဲ့ ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပြီး တဖွဲ့ချင်းရဲ့ မှတ်တမ်းအကျဉ်းကိုလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီအတိုင်းဆိုရင် အာဆီယံနိုင်ငံတွေထဲမှာ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ အများဆုံးရှိတာဟာ မြန်မာပြည် ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစာရင်းထဲမှာ အမျိုးသမီးအရေး၊ ပညာရေး၊ တိုင်းရင်းသားအရေးစတဲ့ ရေးရာအရပ်သား အသင်းအဖွဲ့တွေလည်း ပါဝင်နေတာ တွေ့ရပါတယ်။

ယထာဘူတကျစွာ ကြည့်ရှုဆင်ခြင်နိုင်ဖို့အတွက် မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ဟာ သူ့တပါးသြဇာမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိဘာသာသီးခြားလွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ အနောက်တိုင်းအယူအဆ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အာဏာရှင်ဓလေ့ ရင့်သန်နေတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာတော့ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့တွေ ရှိလာပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့အစည်းတွေဟာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲတွေ ကျင်းပတယ်။ စာအုပ်စာတမ်း အစီရင်ခံစာနဲ့ စာစောင်တွေ ထုတ်ဝေပါတယ်။ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်ရေးအဖွဲ့တွေလည်း ရှိပါတယ်။ အရပ်သားအသင်းအဖွဲ့ (Civil Society) နဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ဟာ ကွာခြားပါတယ်။ လေ့လာဆန်းစစ်ရေးအဖွဲ့ဟာ သုတေသီစုံညီတဲ့အဖွဲ့ ဖြစ်တာမို့ အရေးကိစ္စတခုအတွက် စည်းရုံးလှုံဆော်တာမျိုး၊ ဆန္ဒပြကန့်ကွက်တာမျိုး မလုပ်ကြပါဘူး။

အခုလို ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရလို့ တပြည်လုံးအကျပ်အတည်း ဖြစ်နေချိန်မှာ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့တွေဟာ အရေးကြီးတဲ့အခန်းက ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ ပြည်သူလူထုနဲ့ရော အာဏာပိုင်နဲ့ရော ထိတွေ့နေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေဖြစ်လို့ သတင်းမှားနဲ့ လုပ်ကြံသတင်းတွေကို ရှင်းလင်းနိုင်ပါတယ်။ ပြဿနာတခုကို ဘက်ပေါင်းစုံကကြည့်ပြီး အမြန်ဆုံးတင်ပြတာဟာ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ရဲ့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်လုပ်ငန်း ဖြစ်ပါတယ်။ သတင်းဖြန့်ချီဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမယ့် လူမှုစီးပွားရေး ဒုက္ခတွေကိုလည်း ပြည်သူလူထု နားလည်အောင် မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့တွေက လိုရင်းတိုရှင်း ပြောပြနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုအယူအဆအမျိုးမျိုး၊ လုပ်ကွက်အမျိုးမျိုးနဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုအမျိုးမျိုးကို ရှင်းလင်းတင်ပြတမျိုးကို အစိုးရဌာနတွေ လုပ်လေ့လုပ်ထ မရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။

Pennsylvania တက္ကသိုလ်ထုတ် ၂၀၁၉ Think Tank အညွန်းမှာ အရှေ့အာရှက ထိပ်တန်းအဖွဲ့ (၁၀၇) ဖွဲ့ကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ ထိပ်တိုင်းမှာ စင်္ကာပူရဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေး Think Tank (၈) ဖွဲ့ ပါဝင်ပါတယ်။ မြန်မာကတော့ Tagaung Institute of Political Studies က အဆင့် (၉၄)၊ Institute for Strategy and Policy (ISP) က အဆင့် (၁၀၃) မှာ ရှိပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံကနာမည်ကျော် Asian Institute of Technology က အဆင့် (၁၀၄)၊ မလေးရှားက Asia-Europe Institute က အဆင့် (၁၀၇) အသီးသီး ရှိကြပါတယ်။

ဗိုလ်နေဝင်းနဲ့ ဗိုလ်သန်းရွှေ ခေါင်းဆောင်ခဲ့တဲ့ အစိုးရတွေနဲ့ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရတို့ကြား ထင်ရှားတဲ့ ကွာခြားချက်က အကြံဉာဏ် လက်ခံနိုင်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးနေဝင်း ကြီးစိုးခဲ့တဲ့ (၂၆) နှစ်နဲ့ ဦးသန်းရွှေ ကြီးစိုးခဲ့တဲ့ (၂၂) နှစ် စုစုပေါင်း (၄၈) နှစ်ကာလမှာ ဗမာအစိုးရဟာ ပြည်တွင်းပြည်ပ အကြံဉာဏ်တွေကို လက်ခံဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရကတော့ အာဏာရယူပြီး မကြာမီ ပြည်တွင်းမှာ အကြံပေးအဖွဲ့တွေ ဖွဲ့စည်းရုံသာမကဘဲ နိုင်ငံခြားအကြံဉာဏ်ကိုပါ ကြိုဆိုတာကို တွေ့ရပါတယ်။ လက်ရှိအစိုးရက မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ အကြံဉာဏ်ကို ဘယ်လောက် လက်ခံတယ်ဆိုတာကိုတော့ စောင့်ကြည့်ဖို့သာ ရှိပါတယ်။

XS
SM
MD
LG