သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

႐ိုဟင္ဂ်ာအေရး ကုလ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ျမန္မာအစိုးရ လက္မခံ

  • ကိုဝင္းမင္း

ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕က လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ အစည္းအေဝးက်င္းပရာခမ္းမ။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ရခိုင္ျပည္နယ္က မြတ္ဆလင္ေတြအေပၚျပင္းထန္တဲ့လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ စြတ္စြဲခ်က္ေတြအတြက္ ႏိုင္ငံတကာစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႔ ေစလႊတ္ဖို႔ ကုလသမဂၢရဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီက ဒီေန႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြက ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ႀကိဳဆိုလိုက္ေပမဲ့ျမန္မာ အစိုးရဘက္ကေတာ့ ဒီ အခ်က္အလက္စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို လာခြင့္ျပဳႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ပါလဲ။ ဒီအေၾကာင္း ကိုဝင္းမင္းက ေမးျမန္းတင္ျပထားပါတယ္။

ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕က ဒီကေန႔ က်င္းပတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ က ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ေတြအေပၚ သတ္ျဖတ္မႈေတြ အဓမၼက်င့္မႈေတြနဲ႔ ႏွိပ္စက္ညႇင္းပမ္းမႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ စြပ္စြဲမႈေတြ ထြက္ေပၚေနတာ အတြက္ အခုလို စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္လႊတ္ဖို႔ ႏုိင္ငံအမ်ားစုမဲနဲ႔ တခဲနက္ ဆံုးျဖတ္လိုက္တာပါ။ ႏိုင္ငံတကာမွာ စိုးရိမ္မႈ မ်ားလာေနတဲ့ ဒီျပသနာအေပၚ အခုလို ဆံုးျဖတ္လုိက္တာဟာ အထူးအေရးပါလို႔ ၾကိဳဆိုတယ္လို႔ HRW လို႔ အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ ဂ်နီဗာအေျခစိုက္ John Fisherက ဆိုလိုက္ပါတယ္။

"ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ထင္ပါတယ္၊ ဒီေန႔ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီက ဆံုးျဖတ္လိုက္တာက ထူးျခားအေရးပါတဲ့ အဆင့္ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ အထူးသျဖင့္ ရခိုင္ေဒသမွာျဖစ္ေနတာေတြအတြက္ က်ဴးလြန္သူေတြမွာ တာဝန္ခံမႈရွိလာႏိုင္ေရးအတြက္ေပါ့၊ ႏိုင္ငံတကာ အခ်က္အလက္စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္လႊတ္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္တာပါ။"

ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနက အျမဲတမ္းအတြင္းဝန္ဦးေက်ာ္ေဇယ်ကေတာ့ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္မွာ သူတို႔မပါပဲ ထြက္ေနခဲ့ၿပီး လက္မခံႏိုင္ဘူးလို႔ ဆိုလိုက္ပါတယ္။

" ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်ၿပီးကတည္းကေန က်ေနာ္တို႔ေတြကေန က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ကို က်ေနာ္တို႔ ပီပီျပင္ျပင္ေျပာခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ က်ေနာ္တို႔ကေန ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကေန dissociate ေပါ့ေလ က်ေနာ္တို႔ေတြဟာ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္မွာ ပါဝင္ပတ္သက္မႈရွိမွာမဟုတ္ဘူးဆိုၿပီး ရပ္တည္ခ်က္ကို က်ေနာ္တို႔ ေျပာထားၿပီးပါၿပီ။ အလားတူ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ရပ္တည္ခ်က္ကို ေထာက္ခံတဲ့ႏုိင္ငံေတြလည္း ရွိပါတယ္။"

ျမန္မာ့အိမ္နီးခ်င္း တ႐ုတ္န႔ဲ အိႏိၵယကပါ ေဘးထြက္ေနခဲ့တဲ့ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္မခံနိုင္တယ္လို႔ေျပာတာက အခုလႊတ္မယ့္စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို ျမန္မာျပည္ဝင္ခြင့္ မျပဳႏိုင္ဘူးလို႔ ဆိုလိုပါသလားလို႔ ေမးရာမွာ ဦးေက်ာ္ေဇယ်က-

" အဲ့ဒီ့ေတာ့ အစကတည္းက ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို က်ေနာ္တို႔က ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္ခံမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ တိတိက်က် ေျပာထားၿပီးျဖစ္လို႔ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ အက်ိဳးဆက္တစံုတရာကို က်ေနာ္တို႔ လက္ခံမွာမဟုတ္ပါဘူးခင္ဗ်။ အဲ့ေတာ့ ဒီဟာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေစလႊတ္မယ္ဆိုလည္း လက္ခံမွာမဟုတ္ပါဘူး။"

အဲ့ဒီ့ေတာ့ ဘာေၾကာင့္လက္မခံရပါသလဲလို႔ ဆက္ၿပီးေမးရာမွာ ဦးေက်ာ္ေဇယ်က ဆက္ၿပီးေတာ့-

"က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဆိုပါေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္က ဘာမွ မလုပ္ရေသးဘူး။ ဒါကို လက္မခံဘူးလို႔ေျပာတဲ့ဟာမ်ိဳး။ က်ေနာ္တို႔မွာ လုပ္စရာရွိတာေတြက လုပ္တာကို လက္မခံတာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ကလည္း သူတို႔ဘက္က တဘက္သတ္လုပ္မယ့္ဟာကို လက္မခံဘူးလို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့သေဘာျဖစ္ပါတယ္။"

တကယ္ေတာ့ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ အစိုးရရဲ႕ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ကို ထြက္ေျပးသြားတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္က မူဆလင္ေတြကို ေမးျမန္းၿပီးေတာ့ ၾသဂုတ္လမွာ အစီရင္ခံစာထုတ္ဖို႔ရွိေနတယ္လို႔ ဂ်နီဗာအေျခစိုက္ ျမန္မာသံအမတ္ၾကီး ဦးထင္လင္းကေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ HRW လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔က John Fisherက သူတို႔မွာလည္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ စံုစမ္းသိရွိထားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပို သမာသမတ္က်တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ စံုစမ္းဖို႔လိုေနတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

"လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔အေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာ အစီအစဥ္ရွိရွိ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနတာကို အေထာက္အထားေတြ ရထားပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ အိမ္ေတြ၊ ရြာေတြကို မီးရိႈ႕တာ၊ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္တာနဲ႔ တရားလက္လြတ္ သတ္ျဖတ္ေနတာေတြ ပါေနပါတယ္။"

ၿပီးခဲ့တဲ့လက ကုလသမဂၢ က ထုတ္တဲ့ အစီရင္ခံစာထဲမွာေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ကို ထြက္ေျပးသြားတဲ့ မူဆလင္ ခုႏွစ္ေသာင္းငါးေထာင္ထဲက ႏွစ္ရာ့ႏွစ္ဆယ္ ကို ေမးျမန္းခဲ့ရာမွာ အမ်ားအျပား အဓမၼအက်င့္ခံခဲ့ရတာ၊ အသတ္ခံခဲ့ရတာ ဒါေၾကာင့္ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈနဲ႔ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈ ေတြ အဆင့္အထိေရာက္လာမွာကို စိုးရိမ္ေနရတယ္လို႔ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

အခုလို ႏုိင္ငံတကာမွာ အၾကီးအက်ယ္စိုးရိမ္လာတာေၾကာင့္ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ အခုစံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔လိုတယ္လို႔ HRW က John Fisherက ဆက္ေျပာပါတယ္။

"က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက အဓိက တာဝန္ရွိသူေတြကို ေတာင္းဆိုလိုပါတယ္။ အရပ္သားအစိုးရေရာ၊ တပ္မေတာ္ေရာေပါ့ေလ၊ ကုလသမဂၢနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ေပါ့၊ ဒီေန႔ ကုလသမဂၢက ရွင္းရွင္းေလးနဲ႔ တသံထဲ ေတာင္းဆိုလိုက္တယ္ေလ။ အဲ့ဒီေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေရရွည္ႀကံဳလာတဲ့ စိန္ေခၚခ်က္ေတြကို ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ ဒီအခ်က္အလက္ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္နဲ႔ ကုလသမဂၢနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွာလားဆိုတာ ျမန္မာတာဝန္ရွိသူေတြ ဆံုးျဖတ္တဲ့ အေပၚမူတည္ပါတယ္။"

အဲ့ဒီ့ေတာ့ အခုလို ႏိုင္ငံတကာ စိုးရိမ္မႈအေပၚ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ အစိုးရအေနနဲ႔ ဘယ္လိုေျဖရွင္းသြားဖို႔ရွိပါသလဲလို႔ေမးရာမွာ ဦးေက်ာ္ေဇယ်က-

" က်ေန္ာတို႔ လုပ္စရာရွိတာ လုပ္သြားမယ္။ ၿပီးခဲ့တုန္းကဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေဒါက္တာကိုဖီအာနန္ရဲ႕ အၾကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္ေတြလည္း ထြက္လာတယ္။ က်ေနာ္တို႔ကိုယ္တုိင္ ဒါေတြကို ၾကိဳဆိုတယ္ဆိုတာ ထုတ္ျပန္ထားၿပီးျဖစ္ပါတယ္။"

တကယ္ေတာ့ ၄၇ ႏိုင္ငံပါဝင္တဲ့ ဒီလူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီဆံုးျဖတ္ခ်က္မွာ မပါပဲ ေဘးထြက္ေနခဲ့တဲ့တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကလည္း ဒီရခိုင္ျပည္က မူဆလင္ျပသနာက အခ်ိန္ယူေျဖရွင္းရမယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG