သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အလားအလာရိွတဲ့ ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ေဆးမ်ား


အဏုဇီဝေဗဒပညာရွွင္ မခင္ဇာဝင္းျပည့္ Brigham Young University, Utah
အလားအလာရိွတဲ့ ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ေဆးမ်ား
please wait

No media source currently available

0:00 0:12:11 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြါးတာ (၉) လထဲ ေရာက္လာခ်ိန္မွာ ဒီေရာဂါနဲ႔ ေသဆုံးသူ ကမာၻမွာ (၉) သိန္းဝန္းက်င္ ရွိလာေနၿပီး၊ ကာကြယ္ေဆးထုတ္ႏိုင္ဖို႔လည္း ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားက အျပင္းအထန္ ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။ ဒီအထဲက အလားအလာရွိတဲ့ ေဆးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အဏုဇီဝေဗဒ ပညာရွင္ မခင္ဇာဝင္းျပည့္ ကို ေဒၚခင္မ်ဳိးသက္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္း ေဆြးေႏြးတင္ျပေပးမွာပါ။

ေမး ။ ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာက ဒုတိယလိႈင္းကို အရမ္းေၾကာက္ေနၾကပါတယ္ဆိုေတာ့ ဒီလို ဒုတိယလိႈင္းကို ေၾကာက္ေနခ်ိန္မွာ ကာကြယ္ေဆးကလည္း မထြက္ႏိုင္ေသးဘူးဆိုေတာ့ လူေတြက ဒီကာကြယ္ေဆး ဘယ္ေတာ့ရမလဲဆိုတာကို သိခ်င္ေနၾကပါတယ္။ ရုရွားႏိုင္ငံကလည္း ကာကြယ္ေဆး ထုတ္ႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာေနေပမယ့္ စိတ္မခ်ရဘူးလို႔ ေျပာေနၾကတယ္။ အလားအလာရိွတဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ နည္းနည္းေျပာျပေပးပါ။ အလားအလာရိွတဲ့ ကာကြယ္ေဆး ဘယ္ႏွစ္ခုေလာက္ ေတြ႔ေနၿပီလဲဆုိတာ။

ေျဖ ။ ။ အလားအလာေကာင္းတဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြကေတာ့ စုစုေပါင္း (၅) ခု ေလာက္ ရိွတယ္။ ပထမဦးဆံုး တစ္ခုက US အေျခစိုက္ Moderna ကုမၸဏီက ထုတ္ေနတဲ့ mRNA 1273 က ထိပ္ဆံုးက ေျပးေနတယ္။ Phase III မွာ ေရာက္ေနတဲ့ဟာေတြ အကုန္လံုးေပါ့။ သူကေတာ့ နံပတ္တစ္ ကာကြယ္ေဆး ျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔ Phase III ကို စခဲ့တာက ဇူလိုင္လ (၂၇) ရက္ေန႔မွာ စခဲ့ပါတယ္။ နံပတ္ (၂) ကေတာ့ Pfzer နဲ႔ ဂ်ာမဏီကုမၸဏီ၊ တရုတ္ကုမၸဏီ (၃) ခု ေပါင္းၿပီးေတာ့ ေလ့လာစမ္းသပ္ေနတဲ့ ေဆးတစ္မ်ဳိး ရိွတယ္။ အဲဒါလဲ mRNA ကာကြယ္ေဆးပဲ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေဆးလည္း အခု Phase III ကို စမ္းေနတယ္။ တတိယတစ္ခုကေတာ့ CanSino Biologics တရုတ္ျပည္အေျခစိုက္ပါ။ သူကေတာ့ တရုတ္ဇီဝနည္းပညာကုမၸဏီ ျဖစ္ေပမယ့္ တရုတ္ျပည္ စစ္တပ္နဲ႔ တြဲၿပီးေတာ့ လုပ္ေနပါတယ္။ စစ္တပ္မွာ ထိုးမိန္႔ကို ေပးထားၿပီးၿပီ။ ထိုးခြင့္ကို ေပးထားၿပီဆိုၿပီးေတာ့ သိရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္သူေတြအတြက္ကို Phase III စမ္းတဲ့ဟာကေတာ့ စမ္းေနတုန္းလို႔ပဲ သိရပါတယ္။ ေနာက္နံပတ္ေလးကေတာ့ Oxford တကၠသိုလ္နဲ႔ ဆီြဒင္ကုမၸဏီနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ စမ္းသပ္ထုတ္ေနတဲ့ ေဆးပါ။ အဲဒီေဆးကလည္း Phase III မွာ သြားေနပါတယ္။ နံပတ္ (၅) ကေတာ့ တရုတ္ျပည္အေျခစိုက္ ကုမၸဏီတစ္ခု။ သူတုိ႔ရဲ ႔ Phase III ကိုေတာ့ UAE မွာ စၿပီးေတာ့ လူေတြကို စမ္းေနၿပီလို႔ ေျပာေနတယ္။ အေျခအေန ဘယ္လိုရိွသလဲဆိုတာေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ရအံုးမယ့္ အေျခအေနမွာ ရိွပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဆိုေတာ့ ဒါေတြ အကုန္လံုးက အဆင့္ (၃) နဲ႔ စမ္းသပ္ထားတဲ့ ေဆးေတြေပါ့။ ဆုိေတာ့ အဲဒီအထဲမွာ အလားအလာ အရိွဆံုး၊ အေကာင္းဆံုး ေဆးက ဘာေဆးလုိ႔ ေျပာႏိုင္ပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ က်မကေတာ့ US ဘက္ကဟာေတြကို အဖတ္မ်ားတယ္ဆုိေတာ့ US က သြားေနတဲ့ Pfzer နဲ႔ Moderna တို႔ကို သူတုိ႔ အရင္ဆံုး ျဖစ္မလား၊ ဘာလား မသိေသးေပမယ့္၊ သူတုိ႔ဘက္က စစ္ေနတဲ့ဟာေတြက မ်ားေနၿပီလို႔ သိထားရပါတယ္။ ေနာက္တခုက University of Oxford နဲ႔ ဆီိြဒင္တို႔ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ ေလ့လာစမ္းသပ္ေနတယ္ဆိုတာေတြလဲ Data ေတြ ထပ္ထပ္ၿပီးေတာ့ ေစာင့္ေနတုန္းပဲဆိုေတာ့ သူတိုိ႔ေတြကို အေျခအေနေကာင္းတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဆိုေတာ့ ေစာေစာက ေျပာသြားတဲ့အထဲမွာ mRNA ေတြကို အေျခတည္ၿပီးေတာ့ စမ္းတယ္ဆိုေတာ့ ဘယ္လိုစမ္းတာလဲ နည္းနည္းေျပာျပေပးပါ။

ေျဖ ။ ။ mRNA ဆိုတာကို မေျပာခင္မွာ mRNA ဆိုတာက RNA ထဲက တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္ေလာက္ဆိုရင္ေတာ့ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရင္းႏီွးကၽြမ္းဝင္ေနတာကေတာ့ မ်ဳိးဗီဇ (DNA) - လူေတြနဲ႔ သက္ရိွသတၱဝါေတြမွာ မ်ဳိးဗီဇ (DNA) က ရိွတယ္။ DNA ကေန ပရိုတင္း Protein, ဆဲလ္ Cell အခ်င္းခ်င္း လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲက ဆဲလ္တစ္လံုးနဲ႔ တစ္လံုး ဆက္သြယ္မႈေတြမွာ အသံုးျပဳမယ့္ဟာက ပရိုတင္းေလးေတြလို႔ ေခၚတယ္။ ပရိုတင္းေတြထြက္ဖုိ႔ DNA ကေန အလယ္မွာၾကားခံလုပ္ေပးတဲ့ဟာက RNA လို႔ ေခၚတယ္။ သူရိွမွာသာ ပရိုတင္းကို ထုတ္လုပ္ရတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကို mRNA vaccine အရွည္ေကာက္က messenger RNA ေခၚတယ္။ RNA (၃) မ်ဳိး ရိွတဲ့အထဲမွာ messenger RNA က ပရိုတင္းကို ျဖစ္ဖို႔အတြက္ သူက အဓိက ပါဝင္လုပ္ေပးရတဲ့ဟာ။ ဆိုေတာ့ သူ႔ရဲ ႔ concept က ဘာကို အေျခခံသလဲဆိုေတာ့ DNA ကို မထည့္ဘဲနဲ႔ RNA ကို ထည့္ေပးလုိက္တယ္ဆိုရင္ ဒီ mNRA ကေန ပရိုတင္းကို ေျပာင္းဖို႔လြယ္တယ္။

ဆိုတဲ့အခါၾကေတာ့ လူ႔ရဲ ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲကို mNRA ေရာက္သြားၿပီ ဆိုလို႔ရိွရင္ mNRA သည္ ဗိုင္းရပ္စ္ရဲ ႔ mNRA အပိုင္းေလးတစ္ခုပဲ ျဖစ္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ပံုစံေလး၊ အတုျဖစ္ဖို႔အတြက္ကို အေထာက္အကူေပးတဲ့ mNRA တစ္ခုပါ။ ဒီ mNRA က လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲကို ေရာက္သြားတဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္ရဲ ႔ ခုခံအားကို သူကျပန္ၿပီးေတာ့ ခႏၶာကိုယ္က ခုခံအားက ထြက္လာတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္အတုကို ျပန္ၿပီးေတာ့ တုံ႔ျပန္လိမ့္မယ္။ အဲဒီတံု႔ျပန္တဲ့ဟာသည္ ဗိုင္းရပ္စ္အစစ္ဝင္တဲ့ ပံုစံလိုမ်ဳိးအတိုင္း ျဖစ္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔ ခႏၶာကိုယ္ရဲ ႔ ခုခံအားမွာ မွတ္ဥာဏ္ဆိုတဲ့ဟာတစ္ခု ေပၚလာၿပီးတဲ့အခါမွာ ေနာက္တကယ္လို႔ ကိုယ္က တကယ္ဗိုင္းရပ္စ္အစစ္နဲ႔ ေတြ႔တဲ့အခါမွာ မွတ္ဥာဏ္ကေလးက ခုခံအားနဲ႔ ျပန္တုိက္ထုတ္ေပးလိုက္တယ္။ ဒါက ကာကြယ္ေဆးရဲ ႔ သူအေျခခံထားတဲ့ mNRA ကာကြယ္ေဆးကို အေျခခံထားတဲ့ သေဘာတရားကို ေျပာျပတာပါ။

ေမး ။ ။ ဆိုေတာ့ အခုကာကြယ္ေဆးတစ္ခုက စိတ္ခ်ရတယ္၊ မခ်ရဘူးဆုိတာ ဘယ္ေပၚမွာ မူတည္ပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ကာကြယ္ေဆးတစ္ခုက စိတ္ခ်ရတယ္၊ မခ်ရဘူးဆိုတာကေတာ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးသည္ ေကာင္းက်ဳိးထက္ - ဘယ္ေဆးမဆို ေကာင္းက်ဳိးနဲ႔ ဆိုးက်ဳိး ႏွစ္ခုကို ယွဥ္ရပါတယ္။ အဲဒီလိုယွဥ္တဲ့အခါမွာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးသည္၊ မေျပာပေလာက္ေအာင္ နည္းၿပီးေတာ့ ေကာင္းက်ဳိးက အေလးသာေနတယ္။ အဲဒါမ်ဳိးကို ေျပာတာပါ။ အဲဒါမ်ဳိးသည္ ေကာင္းတယ္။ ေကာင္းတဲ့ ကာကြယ္ေဆးတစ္ခုလို႔ ေျပာၾကတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး မ်ားတယ္ဆိုလို႔ရိွရင္ လူငယ္ေတြ ခံႏိုင္တယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ ေရာဂါခံရိွသူေတြ ခံႏိုင္မလား။ ကေလးေတြ ခံႏုိင္မလား၊ လူႀကီးေတြ ခံႏိုင္မလား။ ဒါမ်ဳိးေတြကို ရိွပါတယ္။ အဲဒီလိုပါ။

ေမး ။ ။ ဆိုေတာ့ စမ္းသပ္တဲ့အခါမွာ အဆင့္ဆင့္စမ္းၾကတယ္ေပါ့။ အဆင့္ (၃) ေရာက္မွ စိတ္ခ်ရတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတာေပါ့။

ေျဖ ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ပါ။ အဆင့္ (၃) ေရာက္မွ စိတ္ခ်ရတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အဆင့္ (၁) မွာက လူဆယ္ဂဏန္းေလာက္နဲ႔ ခဏစမ္းလိုက္တယ္။ စမ္းၿပီးတဲ့အခါ အဆင့္ (၁) မွာ လူေတြကို ဘယ္ေလာက္ေပးရမယ့္ dosage ေတြကို မွန္းတြက္ၾကမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒီဟာသည္ ဘယ္ေလာက္ဆိုးဆိုးဝါးဝါး Case ေတြ၊ ဆိုးက်ဳိးေတြ ရိွသလဲဆိုတာေတြကို စမ္းမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ Stage (2) မွာ Stage (1) ထက္ နည္းနည္းပိုမ်ားတဲ့ လူဦးေရပမာဏ ရာဂဏန္း၊ ေထာင္ဂဏန္းေလာက္နဲ႔ စမ္းမယ္။ ဒီ Stage (2) ကို ေရာက္သြားၿပီးတဲ့အခါ သူသည္ ဘယ္ေလာက္အထိ စိတ္ခ်ရသလဲ Safe ျဖစ္သလဲ - ဒီေဆးကို ေပးလုိ႔ရၿပီလားဆိုတာကို ၾကည့္တယ္။ ဒါကေတာ့ လူအမ်ားနဲ႔ ပိုဆိုင္တယ္။ Stage (3) ကို ေရာက္တဲ့အခါမွ လူက ငါးေထာင္ေျခာက္ေထာင္၊ ခုႏွစ္ေထာင္၊ တခ်ဳိ ႔ဆိုရင္ သံုးေသာင္းေလာက္ - Moderna ဆိုရင္ သံုးေသာင္းေလာက္နဲ႔ စၿပီးစမ္းေပးတယ္။ ဒီလိုမ်ဳိး စမ္းတယ္ဆိုတဲ့ဟာသည္ စမ္းတဲ့လူ မ်ားလာေလေလ သူ႔ရဲ ႔ ဆိုးက်ဳိးေၾကာင့္ ဆံုးရႈံးမႈ၊ ထိခိုက္နစ္နာမူေတြ နည္းလာေလေလ အဲဒါမ်ဳိးေတြ ရိွလာတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ Phase (3) က အေရးႀကီးတယ္လို႔ ေျပာတာပါ။

ေမး ။ ။ ဆိုေတာ့ အခု ရုရွားမွာဆိုရင္ ရုရွားစမ္းသပ္မႈကဆိုရင္ အစိုးရက ခ်က္ခ်င္းႀကီး အတည္ျပဳေပးလိုက္တာေပါ့။ ဒီလိုအဆင့္ဆင့္ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္မလုပ္ မေသခ်ာဘူးဆိုၿပီး အခုစံုစမ္းမႈေတြ လုပ္ေနတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒါမ်ဳိးကို စိတ္ခ်ရတယ္၊ မခ်ရဘူးဆိုတာကို အဲဒီအေပၚမွာ မူတည္ေျပာတာထင္တယ္။

ေျဖ ။ ။ ဟုတ္ပါတယ္။ အဆင့္ (၃) ကို ရုရွားက က်မဖတ္ရသေလာက္ဆိုရင္ ရုရွားက အဆင့္ (၃) ကို လူဦးေရေထာင္ဂဏန္းနဲ႔ မစစ္လိုက္ဘဲနဲ႔ သူက ခ်က္ခ်င္းတန္းၿပီးေပးလိုက္သလိုမ်ဳိး ျဖစ္သြားတယ္။ အဲဒီအခါၾကေတာ့ ဘာေတြျဖစ္ႏိုင္သလဲဆိုရင္ မေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ Case ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဥပမာ စစ္တဲ့လူဦးေရနည္းနည္းမွာက ခုခံအားသည္ ပံုစံအားျဖင္ တမ်ဳိးတည္း ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ နည္းနည္းပဲ ကြဲျပားတာမ်ဳိးပဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ လူဦးေရေထာင္နဲ႔ခ်ီ စစ္တဲ့အခါၾကေတာ့ ခုခံအား အနိမ့္အျမင့္ေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ … လူက ဘယ္ေလာက္အဖ်ားတက္မလဲ။ သူ႔ရဲ ႔ reaction ဒီကာကြယ္ေဆး ျဖစ္တဲ့ဟာက ဗိုင္းရပ္စ္အစစ္ကို ကူးႏိုင္စြမ္း၊ ေရာဂါေပးႏိုင္စြမ္းတို႔ ဖယ္ထားတဲ့ပံုစံမ်ဳိး ေပးတာပါ။ ဆိုတဲ့အခါၾကေတာ့ အနည္းဆံုးေတာ့ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ foreign body တစ္ခုအေနနဲ႔ ဝင္သြားတဲ့အတြက္ ခႏၶာကိုယ္က ခုခံအားက တံု႔ျပန္ပါတယ္။ ဒီတံု႔ျပန္တဲ့အားသည္ ဘယ္ေလာက္ အေျခအေနဆိုးဝါးသလဲ၊ မဆိုးဝါးဘူးဆိုတာကို သူကိုေျပာဖို႔ ေဘာင္နည္းနည္းက်ဥ္းသြားတယ္။ သူတုိ႔ရဲ ႔ ေလ့လာမႈ နည္းသြားတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ့္ရဲ ႔ ယံုၾကည္မႈ Confident level ဆိုတာရိွတယ္။ အဲဒါနည္းသြားတယ္ေပါ့။

ေမး ။ ။ ဒီကာကြယ္ေဆးတစ္ခု ေကာင္းတယ္၊ မေကာင္းဘူးဆိုတာကို ဘယ္လိုေျပာႏုိင္ပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ ကာကြယ္ေဆးတစ္ခု ေကာင္းတယ္၊ မေကာင္းဆိုတဲ့ေနရာမွာ - ေကာင္းတဲ့ကာကြယ္ေဆးသည္ အက်ဳိးတကယ္ရိွတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးလည္း နည္းတယ္။ အဲဒီဟာႏွစ္ခု ျပည့္စံုမွသာ လူက ဒီဟာက ျပည္သူေတြကို ေပးႏုိင္တယ္ဆိုတဲ့ ကာကြယ္ေဆးေကာင္းတစ္ခု ျဖစ္တယ္။ အက်ဳိးရိွတယ္ဆိုတာဟာက တကယ္ေကာ အလုပ္လုပ္သလား။ ေတာ္ၾကာေန ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးလည္း မရိွဘူး။ တကယ္လဲ အလုပ္မလုပ္ဘူး။ ကူးခံတဲ့အခါၾကရင္ ခံလိုက္မယ္ဆိုတဲ့ဟာမ်ဳိးဆို မထိုးတာနဲ႔ အတူတူပဲ ျဖစ္တတ္တာေၾကာင့္ အက်ဳိးလည္း ရိွရမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္ႏွစ္ခါထိုးရမလဲ။ အခု Moderna ဆိုရင္ေတာ့ ႏွစ္ခါဆင့္ထုိးရမယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိးေတြကို ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ ေပးမလဲ။ Procedure ပံုစံနဲ႔ Dosage ဘယ္ေလာက္ေပးမလဲ။ ဒါမ်ဳိးေတြ ေသခ်ာအတိအက် ထြက္ထားၿပီးၿပီဆိုတဲ့ ကာကြယ္ေဆးတစ္ခုသာ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရမယ္။ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔လည္း ယံုယံုၾကည္ၾကည္ စိတ္ခ်မ္းသာစြာနဲ႔ ထိုးႏိုင္တယ္။ အဲဒါမ်ဳိးကို ေျပာတာပါ။

ေမး ။ ။ အခု ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကူးစက္မႈႏႈန္း အရမ္းျမန္တဲ့ အမ်ဳိးအစားတစ္မ်ဳိးကို ႏုိင္ငံျခားက ျပန္လာတဲ့လူေတြဆီကေန ေတြ႔ထားတယ္လို႔ သူတုိ႔သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ လုပ္ပါတယ္။ ဆုိေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိး အေျခအေနမ်ဳိးမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘာေတြသတိထားသင့္လဲဆိုတာကို နည္းနည္းေျပာျပေပးပါ။

ေျဖ ။ ။ က်မကေတာ့ လက္လွမ္းမိသေလာက္ကိုေတာ့ မိဘေဆြမ်ဳိးေတြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြကို အၿမဲဂရုစိုက္ပါဆိုၿပီးေတာ့ ေျပာပါတယ္။ ဒီေရာဂါသည္ ကာကြယ္ေဆးမတိုင္ခင္၊ မေပၚခင္အထိ လူေတြကေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိး ဆက္ၿပီးေတာ့ စိုးရိမ္ေနရအံုးမယ္။ ဆိုတဲ့အခါၾကေတာ့ အခုအခ်ိန္၊ အေျခအေနက ကိုဗစ္-၁၉ က ကာကြယ္ေဆးမေပၚခ်ိန္အထိေတာ့ လူေတြကေတာ့ ခပ္ခြါခြါေနရမယ္၊ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ေနရမယ္၊ မ်က္ႏွာႏွာေခါင္းစည္းကို အျပင္သြားတဲ့အခါ အုပ္သြားရမယ္။ လူစုလူေဝး ေရွာင္ရွားရမယ္။ ဒါေတြကေတာ့ မလုပ္မျဖစ္ လုပ္ေနရမယ္။ ကာကြယ္ေဆး မေပၚခင္အထိေပါ့။ ကာကြယ္ေဆးေပၚသြားၿပီ၊ လူေတြအကုန္လံုး ရႏိုင္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒီေရာဂါအတြက္ ေနထိုင္ပံုစံကို ျပန္ၿပီးေတာ့ ေလွ်ာ့လို႔ရတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မတိုင္ခင္အထိေတာ့ သတိနဲ႔ထားၿပီးေတာ့ သြားေနရမယ္။ တအားႀကီးေၾကာက္ၿပီးေတာ့ တုန္လႈပ္ေျခာက္ျခားဖုိ႔လည္း မလိုပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီဗုိင္းရပ္စ္က အျပင္မွာ ရိွေနတဲ့ဟာကိုလည္း လက္ခံထားရမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မသြားမျဖစ္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးေတြမွသာ အျပင္သြားတာလာတာမ်ဳိးကိုသာ - မသြားမျဖစ္မွသာ သြားမွ အဆင္ေျပမယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီအတိုင္း အျပင္မွာ လူစုလူေဝးနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းအေပါင္းအသင္းေတြနဲ႔ သြားေနၾကမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကိုယ္လဲမသိႏိုင္ဘူး၊ ကိုယ္ကေန တျခားလူကို ထပ္ၿပီးေတာ့ ကူးသြားမလားဆိုတဲ့ဟာမ်ဳိးေၾကာင့္ နည္းနည္းသတိေလးေတာ့ ထားေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

==Unicode==

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွါးတာ (၉) လထဲ ရောက်လာချိန်မှာ ဒီရောဂါနဲ့ သေဆုံးသူ ကမ္ဘာမှာ (၉) သိန်းဝန်းကျင် ရှိလာနေပြီး၊ ကာကွယ်ဆေးထုတ်နိုင်ဖို့လည်း နိုင်ငံအများအပြားက အပြင်းအထန် ကြိုးစားနေကြပါတယ်။ ဒီအထဲက အလားအလာရှိတဲ့ ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဏုဇီဝဗေဒ ပညာရှင် မခင်ဇာဝင်းပြည့် ကို ဒေါ်ခင်မျိုးသက်က ဆက်သွယ်မေးမြန်း ဆွေးနွေးတင်ပြပေးမှာပါ။

မေး ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာက ဒုတိယလှိုင်းကို အရမ်းကြောက်နေကြပါတယ်ဆိုတော့ ဒီလို ဒုတိယလှိုင်းကို ကြောက်နေချိန်မှာ ကာကွယ်ဆေးကလည်း မထွက်နိုင်သေးဘူးဆိုတော့ လူတွေက ဒီကာကွယ်ဆေး ဘယ်တော့ရမလဲဆိုတာကို သိချင်နေကြပါတယ်။ ရုရှားနိုင်ငံကလည်း ကာကွယ်ဆေး ထုတ်နိုင်တယ်လို့ ပြောနေပေမယ့် စိတ်မချရဘူးလို့ ပြောနေကြတယ်။ အလားအလာရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ နည်းနည်းပြောပြပေးပါ။ အလားအလာရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ဘယ်နှစ်ခုလောက် တွေ့နေပြီလဲဆိုတာ။

ဖြေ ။ ။ အလားအလာကောင်းတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကတော့ စုစုပေါင်း (၅) ခု လောက် ရှိတယ်။ ပထမဦးဆုံး တစ်ခုက US အခြေစိုက် Moderna ကုမ္ပဏီက ထုတ်နေတဲ့ mRNA 1273 က ထိပ်ဆုံးက ပြေးနေတယ်။ Phase III မှာ ရောက်နေတဲ့ဟာတွေ အကုန်လုံးပေါ့။ သူကတော့ နံပတ်တစ် ကာကွယ်ဆေး ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ Phase III ကို စခဲ့တာက ဇူလိုင်လ (၂၇) ရက်နေ့မှာ စခဲ့ပါတယ်။ နံပတ် (၂) ကတော့ Pfzer နဲ့ ဂျာမဏီကုမ္ပဏီ၊ တရုတ်ကုမ္ပဏီ (၃) ခု ပေါင်းပြီးတော့ လေ့လာစမ်းသပ်နေတဲ့ ဆေးတစ်မျိုး ရှိတယ်။ အဲဒါလဲ mRNA ကာကွယ်ဆေးပဲ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီဆေးလည်း အခု Phase III ကို စမ်းနေတယ်။ တတိယတစ်ခုကတော့ CanSino Biologics တရုတ်ပြည်အခြေစိုက်ပါ။ သူကတော့ တရုတ်ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ ဖြစ်ပေမယ့် တရုတ်ပြည် စစ်တပ်နဲ့ တွဲပြီးတော့ လုပ်နေပါတယ်။ စစ်တပ်မှာ ထိုးမိန့်ကို ပေးထားပြီးပြီ။ ထိုးခွင့်ကို ပေးထားပြီဆိုပြီးတော့ သိရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်သူတွေအတွက်ကို Phase III စမ်းတဲ့ဟာကတော့ စမ်းနေတုန်းလို့ပဲ သိရပါတယ်။ နောက်နံပတ်လေးကတော့ Oxford တက္ကသိုလ်နဲ့ ဆွီဒင်ကုမ္ပဏီနဲ့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ စမ်းသပ်ထုတ်နေတဲ့ ဆေးပါ။ အဲဒီဆေးကလည်း Phase III မှာ သွားနေပါတယ်။ နံပတ် (၅) ကတော့ တရုတ်ပြည်အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခု။ သူတို့ရဲ့ Phase III ကိုတော့ UAE မှာ စပြီးတော့ လူတွေကို စမ်းနေပြီလို့ ပြောနေတယ်။ အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတာတော့ စောင့်ကြည့်ရအုံးမယ့် အခြေအနေမှာ ရှိပါတယ်။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ ဒါတွေ အကုန်လုံးက အဆင့် (၃) နဲ့ စမ်းသပ်ထားတဲ့ ဆေးတွေပေါ့။ ဆိုတော့ အဲဒီအထဲမှာ အလားအလာ အရှိဆုံး၊ အကောင်းဆုံး ဆေးက ဘာဆေးလို့ ပြောနိုင်ပါလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျမကတော့ US ဘက်ကဟာတွေကို အဖတ်များတယ်ဆိုတော့ US က သွားနေတဲ့ Pfzer နဲ့ Moderna တို့ကို သူတို့ အရင်ဆုံး ဖြစ်မလား၊ ဘာလား မသိသေးပေမယ့်၊ သူတို့ဘက်က စစ်နေတဲ့ဟာတွေက များနေပြီလို့ သိထားရပါတယ်။ နောက်တခုက University of Oxford နဲ့ ဆီွိဒင်တို့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ လေ့လာစမ်းသပ်နေတယ်ဆိုတာတွေလဲ Data တွေ ထပ်ထပ်ပြီးတော့ စောင့်နေတုန်းပဲဆိုတော့ သူတို့တွေကို အခြေအနေကောင်းတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ စောစောက ပြောသွားတဲ့အထဲမှာ mRNA တွေကို အခြေတည်ပြီးတော့ စမ်းတယ်ဆိုတော့ ဘယ်လိုစမ်းတာလဲ နည်းနည်းပြောပြပေးပါ။

ဖြေ ။ ။ mRNA ဆိုတာကို မပြောခင်မှာ mRNA ဆိုတာက RNA ထဲက တစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ အခုအချိန်လောက်ဆိုရင်တော့ လူတော်တော်များများ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်နေတာကတော့ မျိုးဗီဇ (DNA) - လူတွေနဲ့ သက်ရှိသတ္တဝါတွေမှာ မျိုးဗီဇ (DNA) က ရှိတယ်။ DNA ကနေ ပရိုတင်း Protein, ဆဲလ် Cell အချင်းချင်း လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တစ်လုံးနဲ့ တစ်လုံး ဆက်သွယ်မှုတွေမှာ အသုံးပြုမယ့်ဟာက ပရိုတင်းလေးတွေလို့ ခေါ်တယ်။ ပရိုတင်းတွေထွက်ဖို့ DNA ကနေ အလယ်မှာကြားခံလုပ်ပေးတဲ့ဟာက RNA လို့ ခေါ်တယ်။ သူရှိမှာသာ ပရိုတင်းကို ထုတ်လုပ်ရတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကို mRNA vaccine အရှည်ကောက်က messenger RNA ခေါ်တယ်။ RNA (၃) မျိုး ရှိတဲ့အထဲမှာ messenger RNA က ပရိုတင်းကို ဖြစ်ဖို့အတွက် သူက အဓိက ပါဝင်လုပ်ပေးရတဲ့ဟာ။ ဆိုတော့ သူ့ရဲ့ concept က ဘာကို အခြေခံသလဲဆိုတော့ DNA ကို မထည့်ဘဲနဲ့ RNA ကို ထည့်ပေးလိုက်တယ်ဆိုရင် ဒီ mNRA ကနေ ပရိုတင်းကို ပြောင်းဖို့လွယ်တယ်။

ဆိုတဲ့အခါကြတော့ လူ့ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို mNRA ရောက်သွားပြီ ဆိုလို့ရှိရင် mNRA သည် ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ mNRA အပိုင်းလေးတစ်ခုပဲ ဖြစ်တယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပုံစံလေး၊ အတုဖြစ်ဖို့အတွက်ကို အထောက်အကူပေးတဲ့ mNRA တစ်ခုပါ။ ဒီ mNRA က လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ရောက်သွားတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားကို သူကပြန်ပြီးတော့ ခန္ဓာကိုယ်က ခုခံအားက ထွက်လာတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်အတုကို ပြန်ပြီးတော့ တုံ့ပြန်လိမ့်မယ်။ အဲဒီတုံ့ပြန်တဲ့ဟာသည် ဗိုင်းရပ်စ်အစစ်ဝင်တဲ့ ပုံစံလိုမျိုးအတိုင်း ဖြစ်တယ်။ အဲဒါကြောင့်မို့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားမှာ မှတ်ဉာဏ်ဆိုတဲ့ဟာတစ်ခု ပေါ်လာပြီးတဲ့အခါမှာ နောက်တကယ်လို့ ကိုယ်က တကယ်ဗိုင်းရပ်စ်အစစ်နဲ့ တွေ့တဲ့အခါမှာ မှတ်ဉာဏ်ကလေးက ခုခံအားနဲ့ ပြန်တိုက်ထုတ်ပေးလိုက်တယ်။ ဒါက ကာကွယ်ဆေးရဲ့ သူအခြေခံထားတဲ့ mNRA ကာကွယ်ဆေးကို အခြေခံထားတဲ့ သဘောတရားကို ပြောပြတာပါ။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ အခုကာကွယ်ဆေးတစ်ခုက စိတ်ချရတယ်၊ မချရဘူးဆိုတာ ဘယ်ပေါ်မှာ မူတည်ပါလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကာကွယ်ဆေးတစ်ခုက စိတ်ချရတယ်၊ မချရဘူးဆိုတာကတော့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးသည် ကောင်းကျိုးထက် - ဘယ်ဆေးမဆို ကောင်းကျိုးနဲ့ ဆိုးကျိုး နှစ်ခုကို ယှဉ်ရပါတယ်။ အဲဒီလိုယှဉ်တဲ့အခါမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးသည်၊ မပြောပလောက်အောင် နည်းပြီးတော့ ကောင်းကျိုးက အလေးသာနေတယ်။ အဲဒါမျိုးကို ပြောတာပါ။ အဲဒါမျိုးသည် ကောင်းတယ်။ ကောင်းတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတစ်ခုလို့ ပြောကြတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး များတယ်ဆိုလို့ရှိရင် လူငယ်တွေ ခံနိုင်တယ်ဆိုရင်တောင်မှ ရောဂါခံရှိသူတွေ ခံနိုင်မလား။ ကလေးတွေ ခံနိုင်မလား၊ လူကြီးတွေ ခံနိုင်မလား။ ဒါမျိုးတွေကို ရှိပါတယ်။ အဲဒီလိုပါ။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ စမ်းသပ်တဲ့အခါမှာ အဆင့်ဆင့်စမ်းကြတယ်ပေါ့။ အဆင့် (၃) ရောက်မှ စိတ်ချရတယ်လို့ ပြောလို့ရတာပေါ့။

ဖြေ ။ ။ ဟုတ်ကဲ့ပါ။ အဆင့် (၃) ရောက်မှ စိတ်ချရတယ်လို့ ပြောလို့ရတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အဆင့် (၁) မှာက လူဆယ်ဂဏန်းလောက်နဲ့ ခဏစမ်းလိုက်တယ်။ စမ်းပြီးတဲ့အခါ အဆင့် (၁) မှာ လူတွေကို ဘယ်လောက်ပေးရမယ့် dosage တွေကို မှန်းတွက်ကြမယ်။ နောက်ပြီးတော့ ဒီဟာသည် ဘယ်လောက်ဆိုးဆိုးဝါးဝါး Case တွေ၊ ဆိုးကျိုးတွေ ရှိသလဲဆိုတာတွေကို စမ်းမယ်။ နောက်ပြီးတော့ Stage (2) မှာ Stage (1) ထက် နည်းနည်းပိုများတဲ့ လူဦးရေပမာဏ ရာဂဏန်း၊ ထောင်ဂဏန်းလောက်နဲ့ စမ်းမယ်။ ဒီ Stage (2) ကို ရောက်သွားပြီးတဲ့အခါ သူသည် ဘယ်လောက်အထိ စိတ်ချရသလဲ Safe ဖြစ်သလဲ - ဒီဆေးကို ပေးလို့ရပြီလားဆိုတာကို ကြည့်တယ်။ ဒါကတော့ လူအများနဲ့ ပိုဆိုင်တယ်။ Stage (3) ကို ရောက်တဲ့အခါမှ လူက ငါးထောင်ခြောက်ထောင်၊ ခုနှစ်ထောင်၊ တချို့ဆိုရင် သုံးသောင်းလောက် - Moderna ဆိုရင် သုံးသောင်းလောက်နဲ့ စပြီးစမ်းပေးတယ်။ ဒီလိုမျိုး စမ်းတယ်ဆိုတဲ့ဟာသည် စမ်းတဲ့လူ များလာလေလေ သူ့ရဲ့ ဆိုးကျိုးကြောင့် ဆုံးရှုံးမှု၊ ထိခိုက်နစ်နာမူတွေ နည်းလာလေလေ အဲဒါမျိုးတွေ ရှိလာတယ်။ အဲဒါကြောင့် Phase (3) က အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောတာပါ။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ အခု ရုရှားမှာဆိုရင် ရုရှားစမ်းသပ်မှုကဆိုရင် အစိုးရက ချက်ချင်းကြီး အတည်ပြုပေးလိုက်တာပေါ့။ ဒီလိုအဆင့်ဆင့် စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်မလုပ် မသေချာဘူးဆိုပြီး အခုစုံစမ်းမှုတွေ လုပ်နေတယ်။ ဆိုတော့ ဒါမျိုးကို စိတ်ချရတယ်၊ မချရဘူးဆိုတာကို အဲဒီအပေါ်မှာ မူတည်ပြောတာထင်တယ်။

ဖြေ ။ ။ ဟုတ်ပါတယ်။ အဆင့် (၃) ကို ရုရှားက ကျမဖတ်ရသလောက်ဆိုရင် ရုရှားက အဆင့် (၃) ကို လူဦးရေထောင်ဂဏန်းနဲ့ မစစ်လိုက်ဘဲနဲ့ သူက ချက်ချင်းတန်းပြီးပေးလိုက်သလိုမျိုး ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒီအခါကြတော့ ဘာတွေဖြစ်နိုင်သလဲဆိုရင် မမျှော်လင့်ထားတဲ့ Case တွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ဥပမာ စစ်တဲ့လူဦးရေနည်းနည်းမှာက ခုခံအားသည် ပုံစံအားဖြင် တမျိုးတည်း ဖြစ်နေတဲ့အတွက် နည်းနည်းပဲ ကွဲပြားတာမျိုးပဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။ လူဦးရေထောင်နဲ့ချီ စစ်တဲ့အခါကြတော့ ခုခံအား အနိမ့်အမြင့်ပေါ် မူတည်ပြီးတော့ … လူက ဘယ်လောက်အဖျားတက်မလဲ။ သူ့ရဲ့ reaction ဒီကာကွယ်ဆေး ဖြစ်တဲ့ဟာက ဗိုင်းရပ်စ်အစစ်ကို ကူးနိုင်စွမ်း၊ ရောဂါပေးနိုင်စွမ်းတို့ ဖယ်ထားတဲ့ပုံစံမျိုး ပေးတာပါ။ ဆိုတဲ့အခါကြတော့ အနည်းဆုံးတော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ foreign body တစ်ခုအနေနဲ့ ဝင်သွားတဲ့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်က ခုခံအားက တုံ့ပြန်ပါတယ်။ ဒီတုံ့ပြန်တဲ့အားသည် ဘယ်လောက် အခြေအနေဆိုးဝါးသလဲ၊ မဆိုးဝါးဘူးဆိုတာကို သူကိုပြောဖို့ ဘောင်နည်းနည်းကျဉ်းသွားတယ်။ သူတို့ရဲ့ လေ့လာမှု နည်းသွားတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ ယုံကြည်မှု Confident level ဆိုတာရှိတယ်။ အဲဒါနည်းသွားတယ်ပေါ့။

မေး ။ ။ ဒီကာကွယ်ဆေးတစ်ခု ကောင်းတယ်၊ မကောင်းဘူးဆိုတာကို ဘယ်လိုပြောနိုင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကာကွယ်ဆေးတစ်ခု ကောင်းတယ်၊ မကောင်းဆိုတဲ့နေရာမှာ - ကောင်းတဲ့ကာကွယ်ဆေးသည် အကျိုးတကယ်ရှိတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးလည်း နည်းတယ်။ အဲဒီဟာနှစ်ခု ပြည့်စုံမှသာ လူက ဒီဟာက ပြည်သူတွေကို ပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကောင်းတစ်ခု ဖြစ်တယ်။ အကျိုးရှိတယ်ဆိုတာဟာက တကယ်ကော အလုပ်လုပ်သလား။ တော်ကြာနေ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးလည်း မရှိဘူး။ တကယ်လဲ အလုပ်မလုပ်ဘူး။ ကူးခံတဲ့အခါကြရင် ခံလိုက်မယ်ဆိုတဲ့ဟာမျိုးဆို မထိုးတာနဲ့ အတူတူပဲ ဖြစ်တတ်တာကြောင့် အကျိုးလည်း ရှိရမယ်။ နောက်ပြီးတော့ ဘယ်နှစ်ခါထိုးရမလဲ။ အခု Moderna ဆိုရင်တော့ နှစ်ခါဆင့်ထိုးရမယ်။ အဲဒီလိုမျိုးတွေကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ပေးမလဲ။ Procedure ပုံစံနဲ့ Dosage ဘယ်လောက်ပေးမလဲ။ ဒါမျိုးတွေ သေချာအတိအကျ ထွက်ထားပြီးပြီဆိုတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတစ်ခုသာ ယုံကြည်စိတ်ချရမယ်။ ပြည်သူတွေအနေနဲ့လည်း ယုံယုံကြည်ကြည် စိတ်ချမ်းသာစွာနဲ့ ထိုးနိုင်တယ်။ အဲဒါမျိုးကို ပြောတာပါ။

မေး ။ ။ အခု မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကူးစက်မှုနှုန်း အရမ်းမြန်တဲ့ အမျိုးအစားတစ်မျိုးကို နိုင်ငံခြားက ပြန်လာတဲ့လူတွေဆီကနေ တွေ့ထားတယ်လို့ သူတို့သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ လုပ်ပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီလိုမျိုး အခြေအနေမျိုးမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘာတွေသတိထားသင့်လဲဆိုတာကို နည်းနည်းပြောပြပေးပါ။

ဖြေ ။ ။ ကျမကတော့ လက်လှမ်းမိသလောက်ကိုတော့ မိဘဆွေမျိုးတွေ၊ သူငယ်ချင်းတွေကို အမြဲဂရုစိုက်ပါဆိုပြီးတော့ ပြောပါတယ်။ ဒီရောဂါသည် ကာကွယ်ဆေးမတိုင်ခင်၊ မပေါ်ခင်အထိ လူတွေကတော့ ဒီလိုမျိုး ဆက်ပြီးတော့ စိုးရိမ်နေရအုံးမယ်။ ဆိုတဲ့အခါကြတော့ အခုအချိန်၊ အခြေအနေက ကိုဗစ်-၁၉ က ကာကွယ်ဆေးမပေါ်ချိန်အထိတော့ လူတွေကတော့ ခပ်ခွါခွါနေရမယ်၊ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း နေရမယ်၊ မျက်နှာနှာခေါင်းစည်းကို အပြင်သွားတဲ့အခါ အုပ်သွားရမယ်။ လူစုလူဝေး ရှောင်ရှားရမယ်။ ဒါတွေကတော့ မလုပ်မဖြစ် လုပ်နေရမယ်။ ကာကွယ်ဆေး မပေါ်ခင်အထိပေါ့။ ကာကွယ်ဆေးပေါ်သွားပြီ၊ လူတွေအကုန်လုံး ရနိုင်ပြီဆိုရင်တော့ ဒီရောဂါအတွက် နေထိုင်ပုံစံကို ပြန်ပြီးတော့ လျှော့လို့ရတယ်။ အဲဒီအချိန်မတိုင်ခင်အထိတော့ သတိနဲ့ထားပြီးတော့ သွားနေရမယ်။ တအားကြီးကြောက်ပြီးတော့ တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားဖို့လည်း မလိုပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က အပြင်မှာ ရှိနေတဲ့ဟာကိုလည်း လက်ခံထားရမယ်။ နောက်ပြီးတော့ မသွားမဖြစ်တဲ့ ကိစ္စမျိုးတွေမှသာ အပြင်သွားတာလာတာမျိုးကိုသာ - မသွားမဖြစ်မှသာ သွားမှ အဆင်ပြေမယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီအတိုင်း အပြင်မှာ လူစုလူဝေးနဲ့ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းတွေနဲ့ သွားနေကြမယ်ဆိုရင်တော့ ကိုယ်လဲမသိနိုင်ဘူး၊ ကိုယ်ကနေ တခြားလူကို ထပ်ပြီးတော့ ကူးသွားမလားဆိုတဲ့ဟာမျိုးကြောင့် နည်းနည်းသတိလေးတော့ ထားပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG