သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အသက္ (၅၀) အထက္ လူေတြမွာ COVID-19 ကူးစက္မႈ ဘာေၾကာင့္ ႀကီးမားသလဲ


Healthcare workers push a patient into a less intensive unit from the Covid-19 Unit at United Memorial Medical Center in Houston, Texas on July 2, 2020. - Despite its renowned medical center with the largest agglomeration of hospitals and research laborat
အသက္ (၅၀) အထက္ ႏွင့္ COVID-19 ကူးစက္မႈ
please wait

No media source currently available

0:00 0:12:06 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ေသဆုံးသူေပါင္း ၂၆၀,၀၀၀ ေက်ာ္ထဲ ၉၅% ႏႈန္းဟာ အသက္(၅၀) အထက္အ႐ြယ္ေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ အေမရိကန္ ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး CDC မွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ ေဒါက္တာမင္းမင္းစိုးက ေျပာပါတယ္။ အေရးႀကီးဆုံး ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္ေတြထဲ ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ အသက္နဲ႔ အခ်ိဳးက်ေနတာေတြ႔ရၿပီး အသက္ႀကီးေလေလ ပိုၿပီးကူးစက္ခံရမႈ ပိုၿပီးရွိလာေလေလ ျဖစ္တယ္လို႔ ေဒါက္တာမင္းမင္းစိုးက ေျပာပါတယ္။
COVID-19 ကပ္ေရာဂါ ရဲ႕ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈ ထူးျခားခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေဒါက္တာမင္းမင္းစိုးကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ေနာက္ပိုင္း ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရသူေတြရဲ ႔ ေရာဂါလကၡဏာေတြက အရင္ကူးစက္ခံရတဲ့ အခ်ိန္တုန္းက ျဖစ္တဲ့ေရာဂါလကၡဏာေတြနဲ႔ ဘယ္လိုကြာျခားမႈ ရိွပါသလဲ ဆရာ။

ေျဖ ။ ။ ဘာမွတအားႀကီး ႀကီးႀကီးမားမား ျခားနားေျပာင္းလဲလာတာေတာ့ မေတြ႔ရဘူး။ ဟိုတုန္းကေတာ့ ျဖစ္ခါစဆိုေတာ့ ဒီလိုလကၡဏာေကာ ျဖစ္ႏုိင္သလား။ ဟိုလုိလကၡဏာေကာ ျဖစ္ႏုိင္သလား။ ေဒတာစုေနတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ ရိွေသးတယ္ဆိုေတာ့ တစ္ခုအသစ္အဆန္း လကၡဏာ ကိုဗစ္ပတ္သက္ၿပီး ေပၚလာတယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔က document လုပ္ၿပီး ျပည္သူကို အသိေပးတယ္။ အခု (၆) လ (၇) လ ရိွသြားၿပီဆိုေတာ့ လကၡဏာေတြက တအားႀကီး စေတြ႔ခါထက္ ထူးထူးျခားျခား ပိုၿပီးေတာ့ မေတြ႔လာဘူး။ အထူးသျဖင့္ အနံ႔မရတာနဲ႔ ပါးစပ္အရသာ ပ်က္သြားတာ၊ အဲဒီဟာေလးပဲ နည္းနည္းထူးထူးျခားျခား ေတြ႔ရတယ္။ က်န္တာေတြကေတာ့ ပံုမွန္ရာသီတုပ္ေကြးေတြမွာ ျဖစ္သလိုပဲ ေခ်ာင္းဆုိးတယ္၊ အသက္ရွဳၾကပ္တယ္၊ အဖ်ားရိွတယ္ဆိုေတာ့ ဘာမွ ကိုဗစ္လကၡဏာ တိတိက်က် ေျပာဖို႔က ခက္တယ္။ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ မလုပ္ဘဲနဲ႔ ေျပာဖို႔က အရမ္းခက္တယ္။

ေမး ။ ။ အခုလက္ရိွ အေမရိကန္က ကူးစက္မႈ အဆိုးဆံုး၊ အမ်ားဆံုး၊ လူေသမႈ အမ်ားဆံုး ႏုိင္ငံထိပ္ဆံုးမွာပဲ ရိွေနဆဲဆိုေတာ့ ဆရာတို႔ အခု ေရာဂါကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရးမွာ ဆရာတို႔ အဓိကရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြ၊ စိတ္ေခၚမႈေတြက ဘာေတြပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ စိန္ေခၚမႈေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ဒီႏုိင္ငံမွာက ကမာၻမွာ အျမင့္ဆံုးကူးစက္မႈ ျဖစ္ေနတယ္။ အထူးသျဖင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာ ပ်ံ ႔ႏွံံမႈေတြက တေန႔တေန႔ဆိုရင္ ေလးငါးေသာင္း ေန႔စဥ္ ရိွေနတယ္။ ဒါကကူးစက္မႈ အနည္းဆံုး - တခ်ဳိ ႔ေနေတြမွာဆိုရင္ သိန္းနဲ႔ခ်ီၿပီးေတာ့ ျဖစ္ကုနတယ္။ ဒီလို Community Transmission လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာ ပ်ံ ႔နွံ႔မႈ အရမ္းမ်ားလာၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ အစိုးပိုင္းအေနနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးဌာနဆုိင္ရာပိုင္ေတြက Contact tracking ေတြကိုေတာင္ သိပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ လုပ္လဲမလုပ္ေတာ့ဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အေျခအေနက contact tracing လိုက္လုပ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ resources ေတြ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ မရိွေတာ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ တတ္ႏုိင္သမွ် ေရာဂါရိွမရိွ မ်ားမ်ားစစ္မယ္၊ မ်ားမ်ားေတြ႔မယ္။ ေတြ႔တယ္ဆိုရင္ ခ်က္ခင္း ဒီလူနာနဲ႔ သူ႔ရဲ ႔မိသားစုကို ခ်က္ခ်င္းအိမ္မွာပဲေနခိုင္းမယ္။ အေကာင္းဆံုး treatment ေပးမယ္။ တတ္သမွ် ေဆးရံုကို မေခၚဘူး။ ေတာ္ေတာ္အေျခအေနဆိုးမွပဲ ေဆးရံုကို ေပးတတ္တယ္။ ဒီေလာက္အေျခအေန မဆိုးဘူး၊ ေတာ္ရံုတန္ရံု အဖ်ား၊ ေခ်ာင္းဆိုးေလာက္ပဲဆိုရင္ အိမ္မွာပဲေနခိုင္းတယ္။ ေဆးခန္းမွာကုတယ္။ ဒီေလာက္ပါပဲ .. ေဆးရံုေပးတတ္တာတုိ႔၊ ကြာရန္တင္စင္တာ ပို႔တာတို႔ ဒါေတြ က်ေနာ္တုိ႔ မလုပ္ဘူး။ လုပ္ဖို႔လည္း အေျခအေနက မေပးေတာ့ဘူး။ တေန႔တေန႔ ေသာင္းနဲ႔သိန္းနဲ႔ခ်ီၿပီး ကူးေနတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္။

ေမး ။ ။ အဲဒီေတာ့ ဒီကူးစက္မႈအေနအထားအရၾကည့္မယ္၊ ေသဆံုးမႈ အေနအထားကို ၾကည့္ရတဲ့အခါၾကေတာ့ ဘယ္လိုလူေတြမွာ ပိုၿပီးေတာ့ ကူးစစ္မႈေတြ မ်ားေနသလဲ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေသဆံုးတဲ့လူေတြထဲမွာ အသက္အရြယ္အရျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္အပိုင္းက ေသဆံုးမႈအမ်ားဆံုး ျဖစ္ေနသလဲဆရာ။

ေျဖ ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ အထူးသျဖင့္ မတ္လေလာက္ကစၿပီး ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနအေနနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေနခဲ့တယ္။ ေစာင့္ၾကည့္ေတာ့ ဘာေတြ႔ရသလဲဆိုေတာ့ အမ်ားစု လြန္ခဲ့တဲ့ မတ္လကေန ႏိုဝင္ဘာလအထိ အဲဒီကာလအတြင္းမွာ အမ်ားစု ကိုဗစ္ကူးစက္ခံရသူ အသက္အရြယ္ပိုင္းက (၁၈) ႏွစ္နဲ႔ အသက္ (၅၀) အၾကား လူငယ္လူလတ္ပိုင္းေတြပိုင္းေတြမွာ အမ်ားဆံုး ကူးစက္ခံရတာ ေတြ႔ရတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူတုိ႔ေတြက အျခားအသက္အရြယ္ ကေလးေတြထက္စာရင္ လူႀကီးအသက္ႀကီးသူေတြထက္ ပိုၿပီးေတာ့ အိမ္ျပင္ပကို ထြက္တဲ့အတြက္ exposure ပိုမ်ားတယ္။ ေရာဂါပိုကူးစက္ခံရဖို႔ အခြင့္အေရးက ပိုမ်ားေတာ့ ပိုၿပီးတယ္။ အဲဒီေတာ့ လူငယ္နဲ႔ လူလတ္ပိုင္းေတြမွာ အမ်ားစု ကူးစက္ခံရတယ္။ ကူးစက္ခံရတဲ့ (၅၀) ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္က အဲဒီအသက္အရြယ္ပိုင္ျခားမွာ အဓိကပဲ။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ လူႀကီးဆိုရင္ (၆၅) အထက္လို႔ သတ္မွတ္တယ္။ (၆၅) အထက္ဆိုရင္ ကူးစက္ရာခိုင္ႏႈန္းက (၁၅) ရာခိုင္ႏႈန္းေအာက္ေလာက္မွာပဲ ရိွတယ္။ သိပ္မမ်ားလွဘူး။ အဓိကသည္ လူငယ္နဲ႔ လူလတ္ပိုင္းမွာ အဓိကေတြ႔ေနရတယ္.

သူတုိ႔ေတြက အလုပ္သြားတယ္၊ အျပင္သြားတယ္။ ေတြ႔ဆံုပြဲေတြ လုပ္ၾကမယ္။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီကေနပဲ အဓိက ကူးစက္ခံရတာကို ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ လူငယ္နဲ႔ လူလတ္မွာ အဓိကကူးစက္မႈမ်ားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေသဆံုးတာေတြ၊ ပံုမွန္ေရာဂါ ကူးစက္ခံရတဲ့ လူငယ္ေတြဆိုရင္ အမ်ားအားျဖင့္က ဒီအတိုင္းပဲ သူ႔ဘာသာသူ ခပ္ျမန္ျမန္ ျပန္ေပ်ာက္သြားတယ္။ သူတုိ႔ရဲ ႔ ကိုယ္ခံစြမ္းအားေကာင္းတဲ့အတြက္။ လူႀကီးေတြၾကေတာ့ ကိုယ္ခံစြမ္းအား မေကာင္းဘူး။ ေနာက္ လူငယ္ေတြနဲ႔ လူလတ္ပိုင္းေတြမွာ သူတုိ႔မွာ အေျခခံေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါ ရိွခဲ့ရင္။ ဥပမာ ဆီးခ်ဳိ၊ ေသြးတိုး၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ အဆုပ္ေရာဂါ၊ နွလံုးေရာဂါေတြ။ ဒီလို တစ္ခုခု ေရာဂါရိွတဲ့ လူငယ္လူလတ္ေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေနာက္ အထူးသျဖင္ ့လူႀကီးေတြမွာ ဒီလိုလူေတြမွာေတာ့ ေသဆံုးႏႈန္းက အရမ္းကို ျမင့္ေနတာကို ေတြ႔ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ အေမရိကန္မွာ ေသဆံုးတဲ့လူ အခုဆိုရင္ ႏွစ္သိန္းေလာက္ ရိွၿပီ။ အဲဒီေတာ့ ရွစ္ဆယ္ရာခိုင္ႏႈန္းက အသက္ (၆၅) နွစ္အထက္။ အဲဒီေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကို အႏၱရာယ္ႀကီးတယ္။ အသက္ႀကီးတဲ့လူေတြအတြက္။ (၁၅) ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ကေတာ့ အသက္ (၅၀) နဲ႔ (၆၅) နွစ္ၾကား။ ဆိုလိုခ်င္တာက အသက္ (၅၀) အထက္က (၉၅) ရာခိုင္ႏႈန္း ေသဆံုးမႈထဲမွာ ရိွတယ္။ ဆိုေတာ့ ဘယ္ႏုိင္ငံမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါေၾကာင့္လဲ အသက္ႀကီးတဲ့လူေတြအတြက္ အျခားေရာဂါအခံ အေၾကာင္းရင္းေတြရိွတဲ့ လူေတြ တတ္ႏုိင္သမွ် အိမ္မွာပဲ ေနခိုင္းတာ။ အဲဒီအခ်က္ေၾကာင့္ပဲ။ ေရာဂါပိုးခံရတဲ့လူက ရုတ္တရက္ၾကည့္ရင္ေတာ့ လူငယ္၊ လူလတ္ပိုင္းမွာ မ်ားေပမယ့္ တကယ့္ complication ေတြ၊ ေရာဂါပိုဆိုးလာတာေတြ၊ ေသတာေတြ ပိုေတြ႔ရလာေတာ့ အသက္ႀကီးတဲ့လူေတြနဲ႔ လူငယ္လူလတ္ပိုင္းမွာဆိုရင္လဲ အေျခခံအျခားေရာဂါ ရိွသူေတြျဖစ္တာေၾကာင့္ အဲဒါေၾကာင့္ အဲဒီလူေတြက ပိုၿပီးေတာ့ ဂရုစိုက္ဖို႔လိုတယ္။


ေမး ။ ။ အဲဒီေတာ့ ဒီဗိုင္းရပ္စ္က သူက အသက္အရြယ္ေပၚ လိုက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုသက္ေရာက္မႈေတြ ရိွလဲ။ ဥပမာ ကေလးေတြ အရင္တုန္းက ကူးစက္မႈေတြ ရိွတယ္ဆိုတာေတြ ရိွလာေပမယ့္ အခုေနာက္ပိုင္း ကူးစက္မႈႏႈန္းေတြ ဆက္ၿပီးမ်ားလာေနတဲ့အထဲမွာ ကေလးေတြ - (၁၈) ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြ၊ ဒါမွမဟုတ္ ေမြးကင္းစကေလးေတြ။ အဲဒီလိုမ်ဳိးေတြအပါအဝင္ ဗိုင္းရပ္စ္ရဲ ႔ သက္ေရာက္မႈက ဘယ္ေလာက္အထိ ရိွပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ ဒါကေတာ့ ဒီဗိုင္းရပ္စ္က အသစ္အဆန္းလည္း ျဖစ္တယ္။ ဘယ္သူမွလဲ မေတြ႔ဖူးဘူး။ က်ေနာ္တို႔ တတ္ႏုိ္င္သမွ် တကမာၻလံုးမွာရိွတဲ့ ေဒတာေတြ။ အထူးသျဖင့္ အေမရိကမွာ ေဆးရံုေတြမွာရိွတဲ့ ေဒတာေတြကို ေကာက္ယူၿပီးၾကည့္ၿပီးေတာ့ ဆံုးျဖတ္ၾကတယ္။ ေဒတာေတြက ဘာျပေနလဲဆိုေတာ့ ကိုဗစ္က တကယ့္တကယ္ၾကေတာ့ အသက္နဲ႔ တိုက္ရိုက္အခ်ဳိးက်ေနတာကို ေတြ႔ရတယ္။ အသက္ႀကီးေလေလ၊ ကိုဗစ္ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈ အခြင့္အေရးက ပိုမ်ားေလေလ ဆိုတာကို ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အသက္အရြယ္က အရမ္းအေရးႀကီးတယ္။ အသက္အပိုင္းအျခား - ကိုယ္က အသက္ႀကီးရင္ႀကီးသလို ကူးစက္ခံရဖို႔ အခြင့္အေရးက ပိုၿပီးမ်ားလာတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ဒါကေတာ့ တစ္အခ်က္ေပါ့။ အရမ္းလည္း အေရးႀကီးတယ္။ အခုနေျပာသလို လူငယ္၊ လူလတ္ေတြမွာ အမ်ားစုေတြ႔ေနတယ္ဆိုတာက သူတုိ႔က အျပင္ထြက္ႏႈန္းက ပိုမ်ားလို႔။ တကယ့္တကယ္ၾကေတာ့ အကုန္အသက္အႀကီးအငယ္မေရြး အကုန္လံုး အျပင္ထြက္ေနမယ္ဆိုရင္ ေလွ်ာက္ၿပီးသြားေနမယ္ဆိုရင္ လူႀကီးေတြက အဓိကထိမွာပဲ။ ဆိုလိုခ်င္တာက ကူးစက္မႈ အခြင့္အေရး၊ chance and risk က အသက္နဲ႔အမွ် အသက္ႀကီးလာေလ ပိုမိုၿပီးေတာ့ အခြင့္အေရး ပိုမ်ားလာမယ္။ အဲဒီလိုပဲ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ေရာဂါဝင္သြားၿပီဆိုရင္လဲ အသက္ငယ္သူထက္ အသက္ႀကီးသူက complication ပံုမွန္ရိုးရိုးတန္းတန္း ျပန္ေပ်ာက္သြားမယ့္အစား အဆုတ္ကို ပိုမိုၿပီး ပ်က္စီးေစတဲ့ အရာေတြ ျဖစ္လာတယ္။ တကိုယ္လံုးမွာရိွတဲ့ အျခားေက်ာက္ကပ္ေတြ၊ ႏွလံုးေတြ - ဒီလိုဟာေတြကိုလည္း ထိခိုက္ႏုိင္တဲ့ အခြင့္ေရးက လူႀကီးေတြမွာ ပိုမ်ားတယ္။ ေနာက္ လူငယ္လူလတ္ဆိုလဲ အျခားေရာဂါရိွတဲ့လူေတြမွာဆို အခြင့္ေရးက ပိုမ်ားတာကို ေတြ႔ရတယ္။

ေမး ။ ။ အဲဒီေတာ့ ကေလးေတြမွာ ဥပမာ မူလတန္းေတြ၊ အလယ္တန္းေတြ၊ မူႀကိဳကေလးေတြမွာေကာ သူတုိ႔ကို ဗိုင္းရပ္စ္က ကူးစက္မႈႏႈန္း နည္းတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရသလား။ ဒါမွမဟုတ္ ကူးစက္ေနေပမယ့္လဲ သူတုိ႔က ဘာမွ ေရာဂါမျပဘဲနဲ႔ ေရာဂါေဝဒနာ မခံစားရဘူးလား။ အဲဒီလိုအရြယ္ေတြက ဘယ္လိုျဖစ္လာမလဲ။

ေျဖ ။ ။ က်ေနာ္ကေတာ့ relative term ပဲ ေျပာတာပါ။ အသက္အရြယ္တိုင္းမွာေတာ့ risk အႏၱရာယ္က ရိွေနတယ္။ လူႀကီးနဲ႔ ယွဥ္ရင္ေတာ့ လူငယ္ေတြက နည္းနည္းေလး risk နည္းတယ္ေပါ့။ အခုနေျပာသလို အသက္ႀကီးလာေလ၊ အႏၱရာယ္ကေတာ့ ပိုႀကီးလာတဲ့ သေဘာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ လူငယ္ေတြမွာေကာ မရိွဘူးလားဆိုေတာ့ အႏၱရာယ္ကေတာ့ ရိွေနတာပဲ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ကေလးေတြမွာလည္း ကူးစက္ခံရတာေတြ ေတြ႔ေနရတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ပိုေၾကာက္တာက အခုနေျပာသလို probably အေနနဲ႔ ေျပာတာကေတာ့ risk က အသက္ႀကီးရင္ ပိုမ်ားတယ္။ ဒီလိုပဲ လူငယ္လူလတ္မွာလည္း ေရာဂါအေျခခံရိွရင္ အႏၱရာယ္ႀကီးတယ္ ေျပာေပမယ့္ သာမန္က်န္းမာေနတဲ့ လူတစ္ေယာက္ကလည္း ဒီေရာဂါဝင္သြားခဲ့ရင္ အခ်ိန္မေရြး ေသဆံုးသြားႏိုင္တာကို ေတြ႔ရတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ခႏၶာကိုယ္က ျပန္ၿပီးတံု႔ျပန္တယ္။ တံု႔ျပန္တဲ့အခါမွာ တခါတေလၾကေတာ့ ပံုမွန္ထက္ကို ပိုၿပီးေတာ့ တံု႔ျပန္တာေတြကို ေတြ႔ရတယ္။ တခ်ဳိ ႔လူေတြမွာ လူငယ္ပိုင္းေတြကအစ … ဒီလိုတံု႔ျပန္မႈက ပံုမွန္ထက္ ပိုၿပီးမ်ားလာရင္ …. ဒီလူဟာ အရင္တုန္းက ဘယ္ေလာက္ပဲ က်န္းမာက်န္းမာ သူ႔ရဲ ႔ကိုယ္ခံစြမ္းအား ပံုမွန္ထက္ မတရားကို ျပန္ၿပီးေတာ့ တံု႔ျပန္တဲ့အတြက္ ဒီလူဟာ အခ်ိန္မေရြး ေသဆံုးသြားႏိုင္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မလို က်ေနာ္တို႔ ကေလးေလးေတြမွာ ဒီအေမရိကမွာဆိုရင္ ေက်ာင္းေတြ တခ်ဳိ ႔ျပည္နယ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ မဖြင့္ေသးဘူး။ မဖြင့္တဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္က ဒီကေလးေတြ risk က လူႀကီးထက္စာရင္ နည္းေပမယ့္ တကယ္ ဒီကေလးကို ပိုးဝင္သြားရင္ ဒီကေလးမွာ ဘာျဖစ္မလဲဆိုတာကို ဘယ္သူမွ မေျပာႏုိင္ဘူး။ အခုနေျပာသလို …… ေတြ ဝင္လာမယ္။ ဒီကေလးရဲ ႔ body immunity ကိုယ္ခံအားတံု႔ျပန္မႈက ပံုမွန္ထက္ ပိုျမင့္လာၿပီဆိုရင္ ဒီကေလးက ေသသြားႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္တို႔ ေက်ာင္းေတြကို အခုအခ်ိန္အထိ တတ္ႏုိင္သမွ် ျပည္နယ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေတြက မဖြင့္ေသးဘူူး။

…. အေမရိကန္ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး CDC မွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ ေဒါက္တာမင္းမင္းစိုး ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။


==Unicode==

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူပေါင်း ၂၆၀,၀၀၀ ကျော်ထဲ ၉၅% နှုန်းဟာ အသက်(၅၀) အထက်အရွယ်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ အမေရိကန် ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး CDC မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဒေါက်တာမင်းမင်းစိုးက ပြောပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံး လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေထဲ ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အသက်နဲ့ အချိုးကျနေတာတွေ့ရပြီး အသက်ကြီးလေလေ ပိုပြီးကူးစက်ခံရမှု ပိုပြီးရှိလာလေလေ ဖြစ်တယ်လို့ ဒေါက်တာမင်းမင်းစိုးက ပြောပါတယ်။
COVID-19 ကပ်ရောဂါ ရဲ့ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု ထူးခြားချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဒေါက်တာမင်းမင်းစိုးကို မအင်ကြင်းနိုင်က ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

မေး ။ ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ နောက်ပိုင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရသူတွေရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေက အရင်ကူးစက်ခံရတဲ့ အချိန်တုန်းက ဖြစ်တဲ့ရောဂါလက္ခဏာတွေနဲ့ ဘယ်လိုကွာခြားမှု ရှိပါသလဲ ဆရာ။

ဖြေ ။ ။ ဘာမှတအားကြီး ကြီးကြီးမားမား ခြားနားပြောင်းလဲလာတာတော့ မတွေ့ရဘူး။ ဟိုတုန်းကတော့ ဖြစ်ခါစဆိုတော့ ဒီလိုလက္ခဏာကော ဖြစ်နိုင်သလား။ ဟိုလိုလက္ခဏာကော ဖြစ်နိုင်သလား။ ဒေတာစုနေတဲ့ အချိန်မှာပဲ ရှိသေးတယ်ဆိုတော့ တစ်ခုအသစ်အဆန်း လက္ခဏာ ကိုဗစ်ပတ်သက်ပြီး ပေါ်လာတယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့က document လုပ်ပြီး ပြည်သူကို အသိပေးတယ်။ အခု (၆) လ (၇) လ ရှိသွားပြီဆိုတော့ လက္ခဏာတွေက တအားကြီး စတွေ့ခါထက် ထူးထူးခြားခြား ပိုပြီးတော့ မတွေ့လာဘူး။ အထူးသဖြင့် အနံ့မရတာနဲ့ ပါးစပ်အရသာ ပျက်သွားတာ၊ အဲဒီဟာလေးပဲ နည်းနည်းထူးထူးခြားခြား တွေ့ရတယ်။ ကျန်တာတွေကတော့ ပုံမှန်ရာသီတုပ်ကွေးတွေမှာ ဖြစ်သလိုပဲ ချောင်းဆိုးတယ်၊ အသက်ရှုကြပ်တယ်၊ အဖျားရှိတယ်ဆိုတော့ ဘာမှ ကိုဗစ်လက္ခဏာ တိတိကျကျ ပြောဖို့က ခက်တယ်။ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု မလုပ်ဘဲနဲ့ ပြောဖို့က အရမ်းခက်တယ်။

မေး ။ ။ အခုလက်ရှိ အမေရိကန်က ကူးစက်မှု အဆိုးဆုံး၊ အများဆုံး၊ လူသေမှု အများဆုံး နိုင်ငံထိပ်ဆုံးမှာပဲ ရှိနေဆဲဆိုတော့ ဆရာတို့ အခု ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးမှာ ဆရာတို့ အဓိကရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ စိတ်ခေါ်မှုတွေက ဘာတွေပါလဲ။

ဖြေ ။ ။ စိန်ခေါ်မှုတွေကတော့ အများကြီးပါပဲ။ ဒီနိုင်ငံမှာက ကမ္ဘာမှာ အမြင့်ဆုံးကူးစက်မှု ဖြစ်နေတယ်။ အထူးသဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ပျံ့နှံံမှုတွေက တနေ့တနေ့ဆိုရင် လေးငါးသောင်း နေ့စဉ် ရှိနေတယ်။ ဒါကကူးစက်မှု အနည်းဆုံး - တချို့နေတွေမှာဆိုရင် သိန်းနဲ့ချီပြီးတော့ ဖြစ်ကုနတယ်။ ဒီလို Community Transmission လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ပျံ့နှံ့မှု အရမ်းများလာပြီဖြစ်တဲ့အတွက် အစိုးပိုင်းအနေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဌာနဆိုင်ရာပိုင်တွေက Contact tracking တွေကိုတောင် သိပ်မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။ လုပ်လဲမလုပ်တော့ဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အခြေအနေက contact tracing လိုက်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် resources တွေ ကျနော်တို့ဆီမှာ မရှိတော့ဘူး။ အဲဒီတော့ တတ်နိုင်သမျှ ရောဂါရှိမရှိ များများစစ်မယ်၊ များများတွေ့မယ်။ တွေ့တယ်ဆိုရင် ချက်ခင်း ဒီလူနာနဲ့ သူ့ရဲ့မိသားစုကို ချက်ချင်းအိမ်မှာပဲနေခိုင်းမယ်။ အကောင်းဆုံး treatment ပေးမယ်။ တတ်သမျှ ဆေးရုံကို မခေါ်ဘူး။ တော်တော်အခြေအနေဆိုးမှပဲ ဆေးရုံကို ပေးတတ်တယ်။ ဒီလောက်အခြေအနေ မဆိုးဘူး၊ တော်ရုံတန်ရုံ အဖျား၊ ချောင်းဆိုးလောက်ပဲဆိုရင် အိမ်မှာပဲနေခိုင်းတယ်။ ဆေးခန်းမှာကုတယ်။ ဒီလောက်ပါပဲ .. ဆေးရုံပေးတတ်တာတို့၊ ကွာရန်တင်စင်တာ ပို့တာတို့ ဒါတွေ ကျနော်တို့ မလုပ်ဘူး။ လုပ်ဖို့လည်း အခြေအနေက မပေးတော့ဘူး။ တနေ့တနေ့ သောင်းနဲ့သိန်းနဲ့ချီပြီး ကူးနေတာ ဖြစ်တဲ့အတွက်။

မေး ။ ။ အဲဒီတော့ ဒီကူးစက်မှုအနေအထားအရကြည့်မယ်၊ သေဆုံးမှု အနေအထားကို ကြည့်ရတဲ့အခါကြတော့ ဘယ်လိုလူတွေမှာ ပိုပြီးတော့ ကူးစစ်မှုတွေ များနေသလဲ။ နောက်ပြီးတော့ သေဆုံးတဲ့လူတွေထဲမှာ အသက်အရွယ်အရဖြစ်ဖြစ် ဘယ်အပိုင်းက သေဆုံးမှုအများဆုံး ဖြစ်နေသလဲဆရာ။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ အထူးသဖြင့် မတ်လလောက်ကစပြီး ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဌာနအနေနဲ့ စောင့်ကြည့်နေခဲ့တယ်။ စောင့်ကြည့်တော့ ဘာတွေ့ရသလဲဆိုတော့ အများစု လွန်ခဲ့တဲ့ မတ်လကနေ နိုဝင်ဘာလအထိ အဲဒီကာလအတွင်းမှာ အများစု ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရသူ အသက်အရွယ်ပိုင်းက (၁၈) နှစ်နဲ့ အသက် (၅၀) အကြား လူငယ်လူလတ်ပိုင်းတွေပိုင်းတွေမှာ အများဆုံး ကူးစက်ခံရတာ တွေ့ရတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူတို့တွေက အခြားအသက်အရွယ် ကလေးတွေထက်စာရင် လူကြီးအသက်ကြီးသူတွေထက် ပိုပြီးတော့ အိမ်ပြင်ပကို ထွက်တဲ့အတွက် exposure ပိုများတယ်။ ရောဂါပိုကူးစက်ခံရဖို့ အခွင့်အရေးက ပိုများတော့ ပိုပြီးတယ်။ အဲဒီတော့ လူငယ်နဲ့ လူလတ်ပိုင်းတွေမှာ အများစု ကူးစက်ခံရတယ်။ ကူးစက်ခံရတဲ့ (၅၀) ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကျော်လောက်က အဲဒီအသက်အရွယ်ပိုင်ခြားမှာ အဓိကပဲ။ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ လူကြီးဆိုရင် (၆၅) အထက်လို့ သတ်မှတ်တယ်။ (၆၅) အထက်ဆိုရင် ကူးစက်ရာခိုင်နှုန်းက (၁၅) ရာခိုင်နှုန်းအောက်လောက်မှာပဲ ရှိတယ်။ သိပ်မများလှဘူး။ အဓိကသည် လူငယ်နဲ့ လူလတ်ပိုင်းမှာ အဓိကတွေ့နေရတယ်.

သူတို့တွေက အလုပ်သွားတယ်၊ အပြင်သွားတယ်။ တွေ့ဆုံပွဲတွေ လုပ်ကြမယ်။ အဲဒီတော့ အဲဒီကနေပဲ အဓိက ကူးစက်ခံရတာကို တွေ့ရတယ်။ အဲဒီတော့ လူငယ်နဲ့ လူလတ်မှာ အဓိကကူးစက်မှုများတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေဆုံးတာတွေ၊ ပုံမှန်ရောဂါ ကူးစက်ခံရတဲ့ လူငယ်တွေဆိုရင် အများအားဖြင့်က ဒီအတိုင်းပဲ သူ့ဘာသာသူ ခပ်မြန်မြန် ပြန်ပျောက်သွားတယ်။ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကောင်းတဲ့အတွက်။ လူကြီးတွေကြတော့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား မကောင်းဘူး။ နောက် လူငယ်တွေနဲ့ လူလတ်ပိုင်းတွေမှာ သူတို့မှာ အခြေခံနောက်ဆက်တွဲ ရောဂါ ရှိခဲ့ရင်။ ဥပမာ ဆီးချို၊ သွေးတိုး၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ အဆုပ်ရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါတွေ။ ဒီလို တစ်ခုခု ရောဂါရှိတဲ့ လူငယ်လူလတ်တွေမှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ နောက် အထူးသဖြင့်လူကြီးတွေမှာ ဒီလိုလူတွေမှာတော့ သေဆုံးနှုန်းက အရမ်းကို မြင့်နေတာကို တွေ့ရတယ်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်မှာ သေဆုံးတဲ့လူ အခုဆိုရင် နှစ်သိန်းလောက် ရှိပြီ။ အဲဒီတော့ ရှစ်ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းက အသက် (၆၅) နှစ်အထက်။ အဲဒီတော့ တော်တော်လေးကို အန္တရာယ်ကြီးတယ်။ အသက်ကြီးတဲ့လူတွေအတွက်။ (၁၅) ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကတော့ အသက် (၅၀) နဲ့ (၆၅) နှစ်ကြား။ ဆိုလိုချင်တာက အသက် (၅၀) အထက်က (၉၅) ရာခိုင်နှုန်း သေဆုံးမှုထဲမှာ ရှိတယ်။ ဆိုတော့ ဘယ်နိုင်ငံမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ဒါကြောင့်လဲ အသက်ကြီးတဲ့လူတွေအတွက် အခြားရောဂါအခံ အကြောင်းရင်းတွေရှိတဲ့ လူတွေ တတ်နိုင်သမျှ အိမ်မှာပဲ နေခိုင်းတာ။ အဲဒီအချက်ကြောင့်ပဲ။ ရောဂါပိုးခံရတဲ့လူက ရုတ်တရက်ကြည့်ရင်တော့ လူငယ်၊ လူလတ်ပိုင်းမှာ များပေမယ့် တကယ့် complication တွေ၊ ရောဂါပိုဆိုးလာတာတွေ၊ သေတာတွေ ပိုတွေ့ရလာတော့ အသက်ကြီးတဲ့လူတွေနဲ့ လူငယ်လူလတ်ပိုင်းမှာဆိုရင်လဲ အခြေခံအခြားရောဂါ ရှိသူတွေဖြစ်တာကြောင့် အဲဒါကြောင့် အဲဒီလူတွေက ပိုပြီးတော့ ဂရုစိုက်ဖို့လိုတယ်။


မေး ။ ။ အဲဒီတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က သူက အသက်အရွယ်ပေါ် လိုက်ပြီးတော့ ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုတွေ ရှိလဲ။ ဥပမာ ကလေးတွေ အရင်တုန်းက ကူးစက်မှုတွေ ရှိတယ်ဆိုတာတွေ ရှိလာပေမယ့် အခုနောက်ပိုင်း ကူးစက်မှုနှုန်းတွေ ဆက်ပြီးများလာနေတဲ့အထဲမှာ ကလေးတွေ - (၁၈) နှစ်အောက် ကလေးတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် မွေးကင်းစကလေးတွေ။ အဲဒီလိုမျိုးတွေအပါအဝင် ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ သက်ရောက်မှုက ဘယ်လောက်အထိ ရှိပါလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဒါကတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က အသစ်အဆန်းလည်း ဖြစ်တယ်။ ဘယ်သူမှလဲ မတွေ့ဖူးဘူး။ ကျနော်တို့ တတ်နိုင်သမျှ တကမ္ဘာလုံးမှာရှိတဲ့ ဒေတာတွေ။ အထူးသဖြင့် အမေရိကမှာ ဆေးရုံတွေမှာရှိတဲ့ ဒေတာတွေကို ကောက်ယူပြီးကြည့်ပြီးတော့ ဆုံးဖြတ်ကြတယ်။ ဒေတာတွေက ဘာပြနေလဲဆိုတော့ ကိုဗစ်က တကယ့်တကယ်ကြတော့ အသက်နဲ့ တိုက်ရိုက်အချိုးကျနေတာကို တွေ့ရတယ်။ အသက်ကြီးလေလေ၊ ကိုဗစ်ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အခွင့်အရေးက ပိုများလေလေ ဆိုတာကို တွေ့ရတယ်။ အဲဒါကြောင့် အသက်အရွယ်က အရမ်းအရေးကြီးတယ်။ အသက်အပိုင်းအခြား - ကိုယ်က အသက်ကြီးရင်ကြီးသလို ကူးစက်ခံရဖို့ အခွင့်အရေးက ပိုပြီးများလာတာကို တွေ့ရတယ်။ ဒါကတော့ တစ်အချက်ပေါ့။ အရမ်းလည်း အရေးကြီးတယ်။ အခုနပြောသလို လူငယ်၊ လူလတ်တွေမှာ အများစုတွေ့နေတယ်ဆိုတာက သူတို့က အပြင်ထွက်နှုန်းက ပိုများလို့။ တကယ့်တကယ်ကြတော့ အကုန်အသက်အကြီးအငယ်မရွေး အကုန်လုံး အပြင်ထွက်နေမယ်ဆိုရင် လျှောက်ပြီးသွားနေမယ်ဆိုရင် လူကြီးတွေက အဓိကထိမှာပဲ။ ဆိုလိုချင်တာက ကူးစက်မှု အခွင့်အရေး၊ chance and risk က အသက်နဲ့အမျှ အသက်ကြီးလာလေ ပိုမိုပြီးတော့ အခွင့်အရေး ပိုများလာမယ်။ အဲဒီလိုပဲ တချိန်တည်းမှာပဲ ရောဂါဝင်သွားပြီဆိုရင်လဲ အသက်ငယ်သူထက် အသက်ကြီးသူက complication ပုံမှန်ရိုးရိုးတန်းတန်း ပြန်ပျောက်သွားမယ့်အစား အဆုတ်ကို ပိုမိုပြီး ပျက်စီးစေတဲ့ အရာတွေ ဖြစ်လာတယ်။ တကိုယ်လုံးမှာရှိတဲ့ အခြားကျောက်ကပ်တွေ၊ နှလုံးတွေ - ဒီလိုဟာတွေကိုလည်း ထိခိုက်နိုင်တဲ့ အခွင့်ရေးက လူကြီးတွေမှာ ပိုများတယ်။ နောက် လူငယ်လူလတ်ဆိုလဲ အခြားရောဂါရှိတဲ့လူတွေမှာဆို အခွင့်ရေးက ပိုများတာကို တွေ့ရတယ်။

မေး ။ ။ အဲဒီတော့ ကလေးတွေမှာ ဥပမာ မူလတန်းတွေ၊ အလယ်တန်းတွေ၊ မူကြိုကလေးတွေမှာကော သူတို့ကို ဗိုင်းရပ်စ်က ကူးစက်မှုနှုန်း နည်းတယ်လို့ ပြောလို့ရသလား။ ဒါမှမဟုတ် ကူးစက်နေပေမယ့်လဲ သူတို့က ဘာမှ ရောဂါမပြဘဲနဲ့ ရောဂါဝေဒနာ မခံစားရဘူးလား။ အဲဒီလိုအရွယ်တွေက ဘယ်လိုဖြစ်လာမလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်ကတော့ relative term ပဲ ပြောတာပါ။ အသက်အရွယ်တိုင်းမှာတော့ risk အန္တရာယ်က ရှိနေတယ်။ လူကြီးနဲ့ ယှဉ်ရင်တော့ လူငယ်တွေက နည်းနည်းလေး risk နည်းတယ်ပေါ့။ အခုနပြောသလို အသက်ကြီးလာလေ၊ အန္တရာယ်ကတော့ ပိုကြီးလာတဲ့ သဘောပေါ့။ ဒါပေမဲ့ လူငယ်တွေမှာကော မရှိဘူးလားဆိုတော့ အန္တရာယ်ကတော့ ရှိနေတာပဲ။ ဒါကြောင့်မို့ ကလေးတွေမှာလည်း ကူးစက်ခံရတာတွေ တွေ့နေရတယ်။ ကျနော်တို့ ပိုကြောက်တာက အခုနပြောသလို probably အနေနဲ့ ပြောတာကတော့ risk က အသက်ကြီးရင် ပိုများတယ်။ ဒီလိုပဲ လူငယ်လူလတ်မှာလည်း ရောဂါအခြေခံရှိရင် အန္တရာယ်ကြီးတယ် ပြောပေမယ့် သာမန်ကျန်းမာနေတဲ့ လူတစ်ယောက်ကလည်း ဒီရောဂါဝင်သွားခဲ့ရင် အချိန်မရွေး သေဆုံးသွားနိုင်တာကို တွေ့ရတယ်။ ကျနော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်က ပြန်ပြီးတုံ့ပြန်တယ်။ တုံ့ပြန်တဲ့အခါမှာ တခါတလေကြတော့ ပုံမှန်ထက်ကို ပိုပြီးတော့ တုံ့ပြန်တာတွေကို တွေ့ရတယ်။ တချို့လူတွေမှာ လူငယ်ပိုင်းတွေကအစ … ဒီလိုတုံ့ပြန်မှုက ပုံမှန်ထက် ပိုပြီးများလာရင် …. ဒီလူဟာ အရင်တုန်းက ဘယ်လောက်ပဲ ကျန်းမာကျန်းမာ သူ့ရဲ့ကိုယ်ခံစွမ်းအား ပုံမှန်ထက် မတရားကို ပြန်ပြီးတော့ တုံ့ပြန်တဲ့အတွက် ဒီလူဟာ အချိန်မရွေး သေဆုံးသွားနိုင်တယ်။ အဲဒါကြောင့်မလို ကျနော်တို့ ကလေးလေးတွေမှာ ဒီအမေရိကမှာဆိုရင် ကျောင်းတွေ တချို့ပြည်နယ်တော်တော်များများမှာ မဖွင့်သေးဘူး။ မဖွင့်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်က ဒီကလေးတွေ risk က လူကြီးထက်စာရင် နည်းပေမယ့် တကယ် ဒီကလေးကို ပိုးဝင်သွားရင် ဒီကလေးမှာ ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာကို ဘယ်သူမှ မပြောနိုင်ဘူး။ အခုနပြောသလို …… တွေ ဝင်လာမယ်။ ဒီကလေးရဲ့ body immunity ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုက ပုံမှန်ထက် ပိုမြင့်လာပြီဆိုရင် ဒီကလေးက သေသွားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ကျနော်တို့ ကျောင်းတွေကို အခုအချိန်အထိ တတ်နိုင်သမျှ ပြည်နယ်တော်တော်များများမှာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက မဖွင့်သေးဘူူး။

…. အမေရိကန်ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး CDC မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဒေါက်တာမင်းမင်းစိုး ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG